Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Sejm, uznając wielkość dorobku Józefa Mackiewicza, ustanowił rok 2022 Rokiem Józefa Mackiewicza. Józef Mackiewicz, jeden z największych w dziejach pisarzy polskich urodził się 1 kwietnia 1902 roku w Petersburgu, a dzieciństwo i młodość spędził na Wileńszczyźnie. Od stycznia 1919 roku, już jako siedemnastoletni ochotnik, walczył przeciwko bolszewikom w Dywizji Litewsko-Białoruskiej, a później na własną prośbę — w 13. pułku ułanów, Po wojnie odbył studia przyrodnicze na uniwersytetach w Warszawie i Wilnie. W maju 1943 roku, za zgodą polskich władz podziemnych, był świadkiem prowadzonej przez Niemców ekshumacji ciał oficerów zamordowanych przez Sowietów w Katyniu . Był nieprzejednanym wrogiem totalitaryzmów, szczególnie komunizmu. Zmarł w styczniu 1985 roku.

Masz czternaście lat, kończysz właśnie  szkołę podstawową lub szkołę artystyczną. Pewnego dnia jak co dzień wstajesz rano, ale do szkoły zabierasz ze sobą wyłącznie przybory do pisania: pióro lub długopis ‎z czarnym atramentem. I legitymację. Bo czeka cię właśnie pierwszy ważny szkolny egzamin. 24 maja b.r. uczniowie ósmych klas szkoły podstawowej  wezmą udział w egzaminie ósmoklasisty. Egzamin ten ma sprawdzać umiejętności i wiedzę ucznia określone ‎w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Przez trzy kolejne dni dzieci  napiszą sprawdzian z języka polskiego, matematyki oraz wybranego języka nowożytnego.

Wielu mieszkańców Ursusa pracowało w Zakładach Mechanicznych URSUS. Nie ma już po nich śladu. Dawne hale zostały zdewastowane, mimo tego, że wpisane były do rejestru zabytków. Na dawnym pofabrycznym terenie powstało wielkie osiedle mieszkaniowe. Następne bloki są w budowane. A po drodze odbywa się dewastacja pozostałych hal, które są świadkami historii i były na pewno pięknymi fabrycznymi budowlami, które mogłyby być miejscem wystawowym, czy siedzibą Muzeum poświęconemu historii Ursusa. Jednak sentyment do zakładu i ciągników pozostał. Społecznicy, i młodzi i starsi, robią wszystko, żeby nowi mieszkańcy Ursusa mogli poznać jego historię. Filmują i robią zdjęcia tych miejsc, które jeszcze trwają. Mają wielkie zbiory zdjęć z czasów świetności fabryki. Ich dzieci mówią z dumą, że ich  rodzice pracowali w Ursusie. Koło PTTK posadziło dąb, który otrzyma imię URSUS, na pamiątkę fabryki. Powstają murale.  Jest izba pamięci w Domu Kultury Portiernia, gdzie można poznać historię przedwojenną fabryki. Miłośnicy wyprodukowanych w Ursusie traktorów, dbają o nie i prezentują na zlotach.

Sylwia i Andrzej są rodzicami piątki dzieci. Otwarcie przyznają, że im samym trudno było odnaleźć się w szkole, dlatego też poszukiwali alternatywnych metod edukacji dla swoich dzieci.  Ich druga córka, Ania do matury przygotowywała się sama będąc w Edukacji Domowej. Ale nie wszystkie dzieci uczyły i uczą się w domu. O podążaniu za dziećmi, zaufaniu, Edukacji domowej w praktyce, jej plusach i minusach usłyszą Państwo w reportażu pt." Własnymi ścieżkami".

Naukowcy chcą wysłać wiadomość do kosmitów. Podobne przesyłano już w przeszłości. 16 listopada 1974 roku zrobiono to za pomocą radioteleskopu w Arecibo. Ona również była skierowana do potencjalnych obcych cywilizacji pozaziemskich. Zawierała informacje o naszej planecie, mieszkańcach i dorobku kulturowym. Z kolei NASA przesyłała sam dorobek. Misja 2021 Lucy zawierała wiersz laureatki nagrody National Youth Poet Laureate Amandy Gorman, teksty piosenek i cytaty z Beatlesów oraz skamielinę należącą do starożytnego przodka człowieka, od którego pochodzi nazwa misji. Teraz wymyślono nowy sposób, jak taką wiadomość można by dostarczyć. Przede wszystkim ma zawierać znacznik czasu i lokalizacji, ale także Mapę Ziemi. Jak w praktyce wygląda taka wiadomość? I jak się ją przesyła? Jakiego sprzętu potrzebują naukowcy? O to zapytamy osobę, która już takie wiadomości przesyłała.

19 maja Szkoła Podstawowa Towarzystwa Edukacyjnego Vizja przyjmie imię Kazimierza Szpotańskiego. Był on niezwykłym przedsiębiorcą i wielkim społecznikiem. Człowiek, o którym pamięć w Warszawie jest ciągle żywa. W jego dawnej fabryce na Kamionku mieści się Uniwersytet SWPS. Nie ma studenta, który nie wiedziałby kim był Szpotański. Nadanie imienia szkole podstawowej w warszawskiej Radości przyczyni się do tego, że to nazwisko nadal będzie żyło w świadomości współczesnych pokoleń Polaków.

Ksiądz Jan Twardowski, ksiądz Janusz Pasierb weszli na stałe do literatury polskiej. Warto dodać jeszcze jedno nazwisko - dziś trochę zapomniane. Zmartwychwstaniec, poeta, tłumacz - ksiądz Kazimierz Wójtowicz. To postać od ponad czterdziestu lat obecna w polskim obiegu literackim. Należy do nurtu tzw. poezji kapłańskiej, lecz cokolwiek miałoby to określenie znaczyć, nie oddaje ono rzeczywistości jego wierszy. Ks. dr Kazimierz Wójtowicz to nie tylko zmartwychwstaniec, prowincjał, poeta, pisarz, tłumacz, który założył, zorganizował i prowadzi wydawnictwo "Alleluja". To także rekolekcjonista, założyciel i redaktor naczelny miesięcznika "Via Consecrata" i krzewiciel polskiej kultury w Austrii. Jako poeta debiutował w 1974 r. wierszem pt. "Kolęda spóźnionych", w tym samym roku władze zakonne przeniosły go do Wiednia (do Misji Polskiej przy Rennwegu) na studia. Przy okazji pełnił także posługę duszpasterską wśród emigrantów polskich w Wiedniu. Studia doktoranckie rozpoczął w 1975 r. na Wydziale Katolickim Uniwersytetu Wiedeńskiego i w 1981 r. uzyskał doktorat.

850 metrów. Tyle dokładnie wynosi fragment granicy lądowej Polski, a jednocześnie Unii Europejskiej z Federacją Rosyjską na Mierzei Wiślanej w Piaskach obok Krynicy Morskiej. To tylko 90 km od Gdańska. Miejsce piękne, urokliwe z wyjątkowym mikroklimatem. Czy przyjeżdżający tu turyści myślą o niebezpieczeństwie, zagrożeniu? W końcu graniczymy z agresorem, który napadł na Ukrainę. Na szczęście granica strzeżona jest przez 24 godziny na dobę przez 365 dni. A mowa o Piaskach. Malutkiej, spokojnej miejscowości, leżącej z dala od zatłoczonych centrów turystycznych. Formalnie należy do Krynicy Morskiej. Wioska ta położona jest na najdalszym, polskim odcinku Mierzei Wiślanej, za nią rozciąga się już teren Federacji Rosyjskiej, a dokładnie Obwodu Kaliningradzkiego. Równocześnie miejsce to jest także granicą Unii Europejskiej i NATO. Ten wąski pas lądu oblewany przez Morze Bałtyckie oraz wody Zalewu Wiślanego po II wojnie światowej został podzielony miedzy Polskę a ZSRR. Na sam koniec Polski docieramy idąc najpierw przez las, a potem plażą.

Zmarł Ignacy Gogolewski, miał 91 lat. Debiutował rolą Demetriusza w przedstawieniu PWST "Sen nocy letniej" Williama Szekspira, w reżyserii Jana Kreczmara (premiera 26 stycznia 1953). Pierwszą rolą w zawodowym teatrze był Sekretarz w "Lalce" Bolesława Prusa w reż. Bronisława Dąbrowskiego (Teatr Polski w Warszawie, 1 stycznia 1954), jednak prawdziwy rozgłos przyniosła mu rola Gustawa w "Dziadach" Adama Mickiewicza w reż. Aleksandra Bardiniego w 1955 roku w warszawskim Teatrze Polskim, który był wtedy najważniejszą i najbardziej prestiżową sceną w kraju.  Jakim człowiekiem był Ignacy Gogolewski, jakie pasje miał, czego się bał, a co go bawiło, jakie lekcje odebrał od życia? Nagranie zrealizowano 11 lat temu przy okazji 80-lecia aktora.

Ida Haendel, urodzona w przedwojennym Chełmie Żydówka, była cudownym dzieckiem skrzypiec. Pierwsze koncerty dla chełmian zagrała już jako czterolatka. Zaraz potem wyruszyła w świat, by rozwijać talent pod okiem najlepszych nauczycieli. Po wojnie nie wróciła na stałe do Polski, gdzie była zapomniana. Grała na całym świecie, współpracując z największymi kompozytorami i dyrygentami. Jednak u schyłku życia powróciła do Chełma i zagrała jeden ze swoich ostatnich i najważniejszych zarazem koncertów. Chełmianie zaczęli odkrywać Idę na nowo, a jej twórczość i talent oddziałują do dziś. W audycji wypowiadali się Agnieszka Poźniak ze Stowarzyszenia Miasteczko, muzyk Mariusz Matera, dyrektor Państwowej Szkoły Muzycznej I i II Stopnia w Chełmie Andrzej Wojtaszek, nauczyciele PSM w Chełmie Magda Stopa i Jolanta Mech, a także uczeń Amadeusz.