Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

W miniony weekend po raz kolejny całą Polskę ogarnęła Noc Muzeów. To świetna okazja, by w nietypowy sposób odwiedzić liczne muzea, galerie i inne instytucje kultury – większość z nich czynna jest wtedy do późnych godzin wieczornych i nocnych, a dla zwiedzających dostępne są wyjątkowe atrakcje. Ideą tego wydarzenia jest to, że wstęp do poszczególnych placówek jest darmowy, choć może być konieczna wcześniejsza rezerwacja. Impreza cieszy się dużym zainteresowaniem ze względu na specjalne atrakcje, takie jak warsztaty, spotkania czy koncerty. To także wyjątkowa okazja, aby zwiedzić miejsca, które zazwyczaj są niedostępne. Noc Muzeów przywędrowała do nas z Berlina, gdzie po raz pierwszy odbyła się w 1997 roku. Impreza okazała się sukcesem, dlatego w kolejnych latach zaczęły przyłączać się inne europejskie miasta. Pierwsza Noc Muzeów w Polsce odbyła się w 2003 roku i miała miejsce w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Rok później, wydarzenie odbyło się w Warszawie i Krakowie. A jak było w tym roku?

Marian Adamczyk urodził się w 1938 roku. Skończył liceum plastyczne w Nałęczowie, a w roku 1958 rozpoczął studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowniach Jana Cybisa oraz Stanisława Szczepańskiego. Dyplom z wyróżnieniem uzyskał w 1964 roku. Artysta zajmuje się malarstwem sztalugowym, głównie w technice olejnej. Poza tym uprawia też rysunek. Jego dorobek jest niebagatelny, bo obejmuje ponad dwa tysiące obrazów olejnych, freski w kościołach i na kamieniczkach Starego Miasta w Warszawie. Namalował wiele portretów kobiet i dzieci. W 1988 roku Marian Adamczyk zainicjował grupę artystyczną "ROSOMAK", która skupiła przede wszystkim uczniów słynnych kolorystów. Jego dzieła znajdują się w zbiorach Muzeum im. Jana Pawła II w Warszawie, w Muzeum Mazowieckim w Płocku, jak również w kolekcjach prywatnych m.in. w Danii i na Węgrzech. Marian Adamczyk napisał wspomnienia ze swojego życia, niezwykle bogatego artystycznie, ale też pełnego niezwykłych spotkań. To opowieść o życiu spełnionym z perspektywy mocno dojrzałego człowieka i artysty...

Jedną z atrakcji, którą mogli zobaczyć warszawiacy podczas Nocy Muzeów to wystawa Warszawskich Syrenek w Domu Kultury Portiernia. Kolekcja Syrenek została przekazana przez kolekcjonera Leszka Białkowskiego, który zbierał Syrenki od ponad 60 lat. Była to jego wielka pasja, która wynikała z głębokiej więzi z Warszawą. Kolekcja unikalna, ponieważ znajdują się w niej metaloplastyka, medale, pocztówki i wizerunki Syrenek z całego świata.

Od lat w całej Europie panuje moda na ogrody społeczne. W Warszawie też jest sporo takich miejsc. Tworzą je wszystkie pokolenia. Od dzieci do starszych mieszkańców Warszawy. Jedno takie urocze miejsce, które też spełnia rolę edukacyjną i integracyjną dla lokalnej społeczności jest ogródek na warszawskich Bielanach. Nie ma osoby, która by się przy nim nie zatrzymała... Dlaczego mieszczuchy potrzebują takich miejsc...

Warszawa to miasto syrenek. Stoi warszawska syrenka na pomnikach, jest drukowana na pocztówkach i oczywiście znajduje się w herbie miasta. W Warszawie powstała ogromna kolekcja syrenek, którą stworzył pan Leszek, kolekcjoner, który zbiera je od ponad 60 lat... Na plakietkach, kartach do gry, pocztówkach, zegarach i zapalniczkach. Jego kolekcja liczy około sześć tysięcy pięćset przedmiotów. Zbiera wszystko od koszulek, po zegarki. Ta miłość do warszawskiej syrenki związana jest z tym, że rodzina kolekcjonera od pokoleń związana była z Warszawą... Każdy zakamarek mieszkania pana Leszka zapełniają syrenki. Kolekcjoner kataloguje swoje zbiory, w katalogu "syrenki zagraniczne" znajduje się pocztówka z syrenką, która robi sobie pedicure. Jest to prezent od holenderskiego zbieracza. Bohater posiada również ponad 170 medali. Niektóre z nich są gipsowe, a jeden jest związany z międzynarodowym złotem harlejowców w Warszawie. Pragnieniem pana Leszka jest, żeby jego zbiory obejrzało jak najwięcej warszawiaków, ludzi którzy kochają to miasto jak on.

Wywózki na Sybir w cieniu Dnia Zwycięstwa. Zapraszamy na spacer po salach wystawienniczych muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. A także na lekcję historii o ludziach, którzy zostali wywiezieni na Sybir, o ich życiu przed wywózką, w trakcie wywózki oraz Ci co przeżyli, po ich powrocie. Przez poszczególne sale prowadzeni jesteśmy przez wspomnienia uczestników i świadków zdarzeń. Pokazane są ogromne emocje ukryte w zwykłych na pozór przedmiotach, przenosząc zwiedzających w niezwykłą krainę – tajemniczy, piękny, a jednocześnie okrutny i bezwzględny Sybir.

Z ekonomicznego punktu jest to nieopłacalne, wymaga wiele wysiłku, poświęcenia, wyrzeczeń i rozłąki z najbliższymi, a jednak miłość do owiec i przywiązanie do tradycji wygania ich co roku z domu i na wiosnę wyruszają z setkami powierzonych im owiec na wypas, by powrócić z nimi dopiero późną jesienią. Jak wygląda życie bacy i juhasa, jakie łączą ich relacje i zależności, jak powstają "łoscypki", co to jest bunc czy bryndza, oraz czym jest pasja i miłość do owiec. O tym wszystkim dowiemy się w reportażu Henryka Dedo i Waldemara Kasperczaka pt. "Wspólnota".

Państwo Jadwiga i Jerzy Ekiertowie z Tomaszowic byli małżeństwem ponad 50 lat. W kwietniu 2021 pojechali do uzdrowiska koło Szklarskiej Poręby - miejscowości, w której się poznali. Pewnego dnia, w czasie samochodowej wycieczki hamulce pojazdu pana Jerzego odmówiły posłuszeństwa… Czy istnieje miłość szczęśliwa, skoro każdy związek musi się kiedyś skończyć? W sposób zaplanowany albo w sposób naturalny…?

Kopalnia soli w Wieliczce jest jego drugim domem. Nadsztygar Wiesław Wiewiórka pracuje w górnictwie niemal 40 lat. To pokoleniowa tradycja. Pracował tu jego ojciec, który był między innymi głównym geologiem kopalni. Również syn pana Wiesława postanowił pójść w jego ślady. Wcześniej pracował w dziale turystyki, teraz jest sztygarem. Mimo że wydobycie tego kruszcu w Wieliczce zakończyło się w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, nadal jest pozyskiwany z solanki. Górnicy też pracują na co dzień nad zabezpieczeniem tego miejsca przed potężnymi siłami natury.

Tegoroczni maturzyści przez pandemię prawie dwa lata spędzili ucząc się w domu. Młodzi ludzie stanęli przed ogromnym wyzwaniem, do egzaminu dojrzałości przygotowywali się w dużo trudniejszych warunkach, najczęściej przed ekranem komputera, bez interakcji z rówieśnikami. Wśród nich są jednak takie osoby, które już wcześniej zdecydowały się przygotowywać do matury same w Edukacji Domowej. Ten alternatywny sposób uczenia się wciąż jeszcze wywołuje różne emocje. Rodzice dzieci, które decydują się pozostać w domu i realizować program szkolny na własną rękę wciąż jeszcze traktowani są z przymrużeniem oka. Uznaje się to rozwiązanie za swego rodzaju fanaberie, a czasami za nieumiejętność dostosowania się do obowiązujących norm. Bardzo często nie ma w ogóle przestrzeni do konstruktywnej krytyki obecnego systemu edukacji. Wiele osób mówi jednak, iż zmieniło stosunek do ED po poznaniu rodzin, w których dzieci uczą się same. Zaskoczeniem jest, że w większości nie są to zamknięci, wystraszeni, młodzi ludzie, a głodni życia i dobrej wolności nastolatkowie.