Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Historia rodzinnej firmy Bielec rozpoczyna się w końcu XIX wieku. Rozpoczął ją Wincenty Paweł Michnowski, przyszły teść Pawła Bielca, który otworzył swój pierwszy zakład w Brodnicy, na przełomie wieku. W 1939 roku uciekł przed represjami niemieckimi, przeprawiając się przez Bug i wraz z córkami trafił do Krakowa, gdzie zaraz założył pracownie fotograficzną. Najmłodsza córka, Maria, w tym samym roku została przyjęta do firmy fotograficznej Bielec. Druga z córek prowadziła swój, samodzielny zakład przy ulicy Długiej. Obecnie zakład prowadzi wnuczka Pawła Bielca – Katarzyna Bielec, artystka malarka i fotograficzka.

Tadeusza Łysiak jest absolwentem Wydziału Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Warszawskim, a później studiował reżyserię w Warszawskiej Szkole Filmowej. Przed "Sukienką" zrealizował inny krótki metraż – film "Techno" (2017). To opowieść o 60-letnim rolniku, który samotnie opiekuje się swoją chorą na Alzheimera żoną. Ten film zwrócił na młodego twórcę oczy krytyków. Tadeusz jest laureatem nagrody "Odkrywczego Oka" podczas festiwalu filmów polskich w Chicago. Uczestniczył też w prestiżowym programie FUTURE FRAMES – Generation NEXT of European Cinema w ramach Eastern Promises przy festiwalu w Karlowych Warach. I miał szansę na Oscara za najlepszy film w kategorii krótkiego metrażu w 2022 roku za film "Sukienka". Jego dziadkiem jest Waldemar Łysiak – historyk sztuki i architekt, pisarz, publicysta, znawca tematyki napoleońskiej. Dlaczego zdecydował się na to, aby zostać reżyserem opowie w reportażu...

Zamknięta w getcie warszawskim w czasie drugiej wojny światowej inteligencja żydowska zajęła się dokumentowaniem życia odciętego od świata miejsca. Inicjatorem tych działań był m.in. Emanuel Ringelblum, historyk, działacz społeczny i publicysta, twórca tzw. Archiwum Getta Warszawskiego. Nazywane też "Archiwum Ringelbluma" stanowi dzisiaj jedno z najważniejszych świadectw o życiu i zagładzie Żydów polskich w czasie II wojny światowej. To było nieposłuszeństwo intelektualne. "Ringelblum chciał powiedzieć, że opór daje poczucie sensu, bo wyrywa ich z życia na co dzień, życia, które sprowadzało się do troski o przeżycie. W tej aktywności ludzie wykraczali poza siebie. Brali cząstkę odpowiedzialności za swoją wspólnotę i tym samym za jej przyszłość". Gromadzono wszystko, co się dało: druki urzędowe, prasę konspiracyjną, ulotki, utwory literackie, pamiętniki, rysunki, fotografie. Z inspiracji pracowników Archiwum rozpisywano ankiety i kwestionariusze we wszystkich środowiskach getta.

Przekazywane z pokolenia na pokolenie, wyśpiewywane z ręcznie przepisywanych książek. Pieśni wielkopostne przypominają o sensie pokuty. Wybrzmiewają w nich opisy pojmania, męki i ukrzyżowania Chrystusa. Te już od wieków oddziaływały silnie na wyobraźnię twórców zarówno muzyki klasycznej, jak i ludowej. Ich archaiczne formy są przykładem żywej tradycji. W czasie Wielkiego Postu pieśni były śpiewane kiedyś w domach i kościołach. Dziś są tam obecne, ale nie w takim wymiarze jak dawniej. Najstarsze pokolenie wciąż pamięta, jak śpiewało się je przez wiele godzin. Okazją do wspomnień był Przegląd Pieśni Wielkopostnych w Knyszyńskim Ośrodku Kultury.

W dzień 79. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim (19.04) w radiowej Jedynce nadaliśmy reportaż "Zakryte-odkryte" Jakuba Tarki. Impulsem do jego powstania była wystawa "Kryjówki. Architektura przetrwania" w warszawskiej Zachęcie. Temat Polaków ukrywających Żydów w czasie II wojny światowej jest nam dobrze znany. Przez lata powstało wiele książek, audycji, relacji o Sprawiedliwych i ludziach przez nich uratowanych. Mało natomiast mówi się o materialnych, namacalnych śladach działalności ratowania – kryjówkach. Nie chodzi tylko o strychy czy skrytki pod podłogą. Inwencja w tworzeniu kryjówek była ogromna. Żydzi byli ukrywani lub ukrywali się w ziemiankach, jaskiniach, na cmentarzach, a nawet w drzewach. Czy po dziesiątkach lat od zakończenia wojny skrytki te nadal istnieją? Okazuje się, że wiele z nich się zachowało. Odkrywają je od paru lat i upamiętniają dr Natalia Romik i dr Aleksandra Janus. Niedawno w Galerii Narodowej Zachęta otwarto wystawę, która upamiętnia "architekturę przetrwania" i determinację zarówno ukrywających, jak i ukrywających się.

Wielki Czwartek jest dniem, w którym wspomina się ustanowienie sakramentu kapłaństwa. W związku z tym udaliśmy się do duszpasterstwa akademickiego Świętej Anny w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. Tam rozmawialiśmy z ks. Janem Wojciechowskim, który prowadzi jedną z grup studenckich. Przewodniczy on duszpasterstwu już czwarty rok i czerpie z tego dużą satysfakcję. Jak sam mówi wciąż się uczy jak pracować, z tą specyficzną grupą ludzi, którzy wchodzą w świat dorosłych i szukają swojego miejsca w społeczeństwie. Twierdzi, że jego rolą jest bycie swego rodzaju przewodnikiem, który ma iść te dwa kroki z przodu. Poszliśmy również na spotkanie jednej z grup duszpasterstwa akademickiego, aby porozmawiać z uczestniczącymi w nim studentami. Pytaliśmy się ich o to jaka jest rola kapłana w dzisiejszych czasach? Jaki powinien być ten kapłan, żeby młodzi do niego przychodzili? Z jakimi dylematami przychodzi młody człowiek do duszpasterza?

Adela jest pierwszą w Polsce asystentką zaręczynową. Przygotowuje scenariusz zaręczyn od a do z. Pomaga wybrać pierścionek, miejsce i zorganizować otoczenie w zależności od zamówień. Oczywiście bierze też pod uwagę budżet chłopaka, który zamierza się oświadczyć. I co ciekawe, pomaga też dziewczynom, które chcą przejąć inicjatywę i same oświadczyć się swoim partnerom. Nie bierze udziału w punkcie kulminacyjnym, ale zdarza jej się podpatrywać z daleka. Jakie mamy oczekiwania wobec zaręczyn? Jak wyglądają przygotowania takiej zorganizowanej akcji? Czy partnerzy przyznają się później, że korzystali z pomocy asystentki?

10 kwietnia nagle odeszła od nas nasza koleżanka radiowa - Ewa Michałowska. Prezentujemy jej ostatni reportaż. Wielki Tydzień sprzyja rozważaniom nad kondycją społeczeństwa. Pamiętamy opowieść o dwóch łotrach na krzyżu... To wszystko wydaje się tak odległe i wręcz nierealne. Jednak, kiedy rozejrzymy się wokoło, możemy zobaczyć, ilu jest wśród nas ludzi zagubionych, ludzi którzy zbłądzili. Warto zastanowić się, czy wynikało to tylko z ich złego charakteru, czy też przyczyniły się do tego jeszcze inne powody. Weźmy na przykład młodych ludzi, którzy z powodu konfliktu z prawem trafili do zakładu poprawczego. Jedni dopuszczali się kradzieży, inni brali udział w bójkach, pobiciach. Zdarzały się też przypadki zabójstw. Nie chodzi oto, by ich "wybielać", bo skoro otrzymali taką karę, to zapewne na nią zasłużyli. Problem jest w tym, że bardzo często my, dorośli – rodzice, nauczyciele, wychowawcy – pozostajemy w pewnym sensie obojętni na "krzyk duszy" młodego pokolenia. Gdy okres "burzy i naporu" napotka lekceważenie ze strony dorosłych – skutki mogą być wręcz tragiczne.

Konkurs filmowy #63PL odbywa się od 6 lat. Wymyślono go w Muzeum Powstania Warszawskiego. Skierowany jest do młodych ludzi w wieku od 15 do 22 lat, którzy chcą w twórczy sposób opowiedzieć o tym, czym jest dla nich nadzieja. "Nadzieja. Czym jest dla ciebie?" – to hasło tegorocznej edycji. Ambasadorem akcji został muzyk – Łukasz L.U.C. Rostkowski. Konkurs ruszył 30 marca i potrwa do 17 kwietnia. Uczestnicy mogą stworzyć swoje dzieło w dowolnej technice. Może to być fabuła, animacja lub grafika. Każdy materiał będzie oceniany pod względem aspektów artystycznych, które zostaną zaprezentowane w 63-sekundowej formule. Ważne jest indywidualne ujęcie tematu.  Kiedy przygotowywano kolejną edycję konkursu, wiązano nadzieję z czasem pandemii. Zaledwie kilka dni później wybuchła wojna w Ukrainie i nadzieja nabrała jeszcze większego wymiaru oraz symboliki. Wierzymy, że uczestnicy tegorocznej edycji podzielą się z nami swoimi emocjami i przemyśleniami, a nadesłane prace skłonią nas do refleksji, wzruszą i zatrzymają na chwilę - mówi Jan Ołdakowski, dyrektor MPW.

Zajmował jedno z najważniejszych stanowisk w armii. Odpowiadał za pokojowe i bojowe operacje Wojska Polskiego, za bezpieczeństwo żołnierzy służących w polskich kontyngentach wojskowych. Generał Bronisław Kwiatkowski był pierwszym żołnierzem, który na czerwonym berecie nosił cztery gwiazdki. Pierwszym polskim oficerem, który zakończył studnia podyplomowe w Akademii Dowodzenia Bundeswehry w Hamburgu w Niemczech. Choć był żołnierzem jeszcze w Układzie Warszawskim - to pierwszy raz przekroczył granicę z Rosją lecąc do Smoleńska. Biegle władał językiem rosyjskim, angielskim i niemieckim. Awanse zawdzięczał swojemu profesjonalizmowi, a nie łasce polityków. 4 kwietnia  odbyła się ekshumacja jego szczątków. Była to osiemnasta ekshumacja przeprowadzona w związku ze śledztwem ws. katastrofy smoleńskiej.