Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Reportaż to historia Małachowianki, jednej z najstarszych szkół w Polsce. Jej początki sięgają 1180 roku, kiedy przy kolegiacie św. Michała powstała szkoła kolegiacka. Obecnie działa jako Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego, a jej popularna nazwa to Małachowianka i jest historyczną perełką Płocka. Budynek ma trzy skrzydła. To współczesne, XVI wieczne i średniowieczne. To w tym ostatnim 13 lat temu nagrywany był reportaż. Trwały tam wówczas prace konserwatorskie.

Pani Monika jako pierwsza w Warszawie i druga w Polsce zdobyła licencję detektywa. Od ponad 20 lat pomaga klientom odkrywać prawdę, a jej specjalności są sprawy dotyczące zdrad. Na początku prowadziła Kobiece Biuro Detektywistyczne, dziś pracuje razem z mężem, którego uważa za swojego mistrza i największy zawodowy autorytet. Większość zleceń dotyczy zdobywania dowodów niewierności. Klientami są głównie kobiety, ale także mężczyźni oraz rodzice chcący sprawdzić przyszłych partnerów swoich dzieci. Jedni szukają potwierdzenia własnych podejrzeń i spokoju ducha, inni potrzebują materiałów, które pomogą im uniknąć długich i bolesnych sporów rozwodowych. Najwięcej zleceń pojawia się w wakacje i w dużych miastach, gdzie łatwiej ukryć tajemnice. W pracy wykorzystuje aparat fotograficzny oraz kobiecą intuicję, której, jak przyznaje, przez wszystkie lata kariery ani razu nie zawiodła.

Ewa Novel, bohaterka reportażu, poprzez muzykę próbuje oswoić stratę, samotność i znaleźć odpowiedzi na pytania o własną tożsamość. Jest wokalistką, autorką tekstów i laureatką programu "The Voice of Poland". Współpracowała z wybitnymi muzykami polskiej sceny, występowała na prestiżowych festiwalach i największych scenach. Urodziła się w Chicago, ojciec pochodził z Mozambiku. Zmarł gdy była dzieckiem. Później wraz z matką zamieszkały w Polsce. Ale poszukiwanie afrykańskich korzeni stało się ważnym elementem jej tożsamości i twórczości muzycznej. W reportażu Ewa Novel opowiada o stracie ojca i tęsknocie za kimś, kogo nie zdążyła naprawdę poznać. Wspomina także dorastanie w poczuciu bycia "innym", o dziecięcym hejcie związanym z kolorem skóry i jak wpływa on na późniejszą wrażliwość artysty

Reportaż opowiada o Donbasie, regionie od lat będącym jednym z najważniejszych punktów konfliktu między Rosją a Ukrainą. Choć linia frontu nieustannie się przesuwa, a walki zbliżają się do Słowiańska i Kramatorska, mieszkańcy nie opuszczają swoich domów. Jak wygląda codzienność ludzi żyjących zaledwie kilkanaście kilometrów od linii frontu? Autorzy reportażu przypominają także dlaczego właśnie w Donbasie od lat koncentrują się najważniejsze wydarzenia wojny i dlaczego przyszłość tego regionu pozostaje kluczowa dla losów całego konfliktu.

Historia niezwykłego spotkania dwóch światów i dwóch dróg do wolności - polskiej "Solidarności" i mongolskiej opozycji. Reportaż Anny Dudzińskiej pokazuje, jak doświadczenia polskiej transformacji ustrojowej inspirowały opozycję w Mongolii, a także jak konkretne wsparcie z Polski, w tym sprzęt do powielania ulotek i materiały informacyjne pomagało budować rodzący się ruch demokratyczny. Bohaterem reportażu jest Soyol Mergenbileg, syn mongolskiego demokraty.

Reportaż opowiada o brawurowej wyprawie Bolesława Orlińskiego i mechanika Leonarda Kubiaka, którzy sto lat temu roku dokonali jednego z największych osiągnięć polskiego lotnictwa międzynarodowego. Na pokładzie zmodyfikowanego samolotu Breguet XIX pokonali ponad 22 tysiące kilometrów na trasie Warszawa-Tokio-Warszawa. Lot trwał od 27 sierpnia do 25 września 1926 roku. Jak przebiegał ten lot i jakie miał znacznie dla rozwoju polskiego lotnictwa?

Autorka reportażu zabiera słuchaczy do Gdańska, który na początku sierpnia żuł nie tylko Jarmarkiem Dominikańskim, ale przed wszystkim jubileuszowym, 30. Międzynarodowym Festiwalem Szekspirowskim. Dzieła Wiliama Szekspira przybierały najrówniejsze formy, od klasycznych spektakli dramatycznych, przez śpiew, taniec i monodram, aż po zaskakujący escape room. Teksty Szekspira wybrzmiewały ze scen językiem historycznym i współczesnym, po polsku, czesku, rumuńsku i francusku, a po raz pierwszy także po śląsku. Hasło przewodnie tegorocznej edycji, "Pochwała szaleństwa", było hołdem dla profesora Jerzego Limona, zmarłego 5 lat temu wybitnego szekspirologa, twórcy Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego. Autorka reportażu obserwuje działania Fundacji Theatrum Gedanense i Festiwal Szekspirowski od początku. Nie tylko jako dziennikarka radiowa, również jako artystka związana z sopocką fundacją SFINKS realizującą szekspirowskie parady i spektakle. Stąd wyjątkowo osobisty charakter jej reportażu.

Jakie znaczenie miały wydarzenia z Sierpnia '80 dla młodych ludzi wchodzących w dorosłość? Autorka reportażu pyta o to w roku 2005 ludzi, którzy mają 20 lat. Szuka odpowiedzi na pytanie jak młode pokolenie ocenia dziedzictwo Sierpnia ’80, co z tamtych wydarzeń uważa za szczególnie ważne i aktualne oraz czy ideały Solidarności wciąż mogą być inspiracją dla ludzi urodzonych już w wolnej Polsce.

W reportażu historia Tomasza Surowca, który zatrzymał wrocławskie tramwaje i autobusy. także Adama Skowrońskiego, zaangażowanego już wcześniej w działalność opozycyjną oraz Eugeniusza Szumiejki, który w sierpniu 1980 roku remontował mieszkanie i o strajku usłyszał z radia. Rzucił wtedy pędzel, wyszedł z domu i udał się do Zajezdni nr 7, jednego z centrów strajku. Jak potoczyły się ich losy po Sierpniu 1980? I czym po latach jest dla nich "Solidarność", ruch, który współtworzyli?

Andrzej Kruk opowiadał rodzinie, gdyby wszedł na najwyższe drzewo widziałby Opalin i porzucone gospodarstwo. Ta niewielka odległość z jednej strony dawała jego rodzinie poczucie, że wciąż są w domu, ale z drugiej była przyczyną tragedii. Ojciec autora listów wielokrotnie przepływał Bug i zakradał się do starego gospodarstwa, żeby zabrać to, czego nie udało się spakować w trakcie ucieczki. Za trzecim razem złapali go ukraińscy nacjonaliści i zamordowali. Jego zwłoki zakopali na terenie gospodarstwa.

Reportaż ukazuje Rzeź Wołyńską m.in. na podstawie listów napisanych w latach 1943-1944 przez naocznego świadka tej zbrodni. Był nim Andrzej Kruk, który do sierpnia 1943 roku mieszkał w Opalinie na Wołyniu. Ostrzeżony przez znajomych Ukraińców zdążył uciec na drugą stronę Bugu, nim do jego wsi dotarli bandyci z UPA. O historii rodziny Kruków opowiada Ryszard, wnuk brata autora listów.