Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

W reportażu Olgi Mickiewicz "Bitwa" obalanych jest kilka mitów dotyczących walk z bolszewikami, które toczyły się w 1920 roku. Jedni nazywają te wydarzenia Bitwą Warszawską, chociaż nie toczyły się one w samej Warszawie. Inni używają sformułowania Cud nad Wisłą, mimo że ta nazwa powstała po to, aby umniejszyć zasługi Józefa Piłsudskiego w sformułowaniu genialnego planu obrony. Kontrowersji i ciekawostek jest więcej. Czy faktycznie Józef Piłsudski odpowiada za powodzenie polskiej armii? Jak mało zabrakło, żeby plan obrony przedostał się w ręce żołnierzy Armii Czerwonej? i jaką rolę odegrało 2dwa i pól tysiąca kobiet w szeregach polskiego wojska? O tym w reportażu.

Wśród lasów i jezior, na granicy Warmii i Mazur, w niewielkiej miejscowości kryje się potężne barokowe sanktuarium nazywane Perłą Północy. Sanktuarium Maryje w Świętej Lipce jest jednym z ważniejszych i najbardziej znanych miejsc kultu maryjnego w Polsce. Reportaż opowiada o początkach tego miejsca, o skazańcu z Kętrzyna, którego historia wiąże się z powstaniem sanktuarium. 15 sierpnia Katolicy obchodzą Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Sanktuarium Matki Jedności Chrześcijan w Świętej Lipce, na którego miejscu stały kiedyś dwie kaplice, dziś jest jednym z najważniejszych i najbardziej znanych w Polsce. Świątynia została zabudowana na pograniczu dwóch krain wyznaniowych, katolickiej Warmii i protestanckich Prus Książęcych. Jeszcze przed rozbiorami, dzięki licznie przybywającym tu pielgrzymkom z równych stron kraju, miejsce to zostało nazwane "Częstochową Północy".

Bohaterkami reportażu są Jaga Hupało, jedna z najbardziej znanych polskich kreatorek fryzur oraz jej córka Antonia Wolf, która od najmłodszych lat dorastała w artystycznym świecie swojej mamy. Od lat tworzą pracują razem i realizują wspólne projekty, wystawy czy tworzenie fryzur do spektakli teatralnych. Dla obu fryzjerstwo to nie usługa, lecz sztuka, która wpływa na ludzką tożsamość, równowagę wewnętrzną i zewnętrzną. Łączą fryzjerstwo z modą, teatrem i Operą. Jaga Hupało tworzyła fryzury między innymi do Opery "Madame Butterfly". Antonia jest modelka w wielu projektach mamy. Jak wpłynęły na siebie i co Antonia zawdzięcza swojej mamie?

Maria Konwicka, córka Tadeusza Konwickiego, odsłania bardziej prywatną twarz ojca. Tadeusz Konwicki to jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy i reżyserów. Urodzony na Wileńszczyźnie, przez całe życie pisał o utraconej ojczyźnie Kresów, traumie wojny, absurdzie komunistycznego systemu i polskich kompleksach. Wciągał czytelników i widzów w nieoczywistą grę pełną ironii, refleksji i pytań bez łatwych odpowiedzi. A jaki był naprawdę? Asceta, z wielkim poczuciem humoru, samotnik kochający koty i długie spacery, człowiek żyjący w nieustannym pośpiechu i przywiązany do swoich codziennych rytuałów. W reportażu Maria Konwicka wspomina wyjątkową relację z ojcem. Jego silny charakter, ciepło, ale także wysokie wymagania jakie stawiał sobie i innym. Opowiada o powrocie ze Stanów Zjednoczonych, by opiekować się schorowanym ojcem, i o tym, jak wyglądały ich ostatnie wspólne lata. Tadeusz Konwicki zmarł w styczniu 2015 roku.

W listopadzie 2025 roku, w wieku 88 lat, Krzysztof Baranowski, legenda polskiego żeglarstwa, wyruszył samotnie z Teneryfy na pokładzie jachtu "Meteor", by po raz trzeci opłynąć świat. Rejs rozpoczął słowami "Marzenia nie mają terminu ważności". Reportaż Joanny Bogusławskiej śledzi podróż Kapitana, której trasa ma ponad 30 tysięcy mil morskich i prowadzi przez Martynikę, Kanał Panamski, Tahiti, Fidżi, Darwin, Mauritius, Durban, Kapsztad i z powrotem na Teneryfę. Baranowski już dwukrotnie samotnie opłynął kulę ziemską. Pierwszy raz w 1972 roku. Przez 272 dni samotnie pokonywał oceany, mijając przylądku Horn i Dobrej Nadziei. Po raz drugi w październiku 1999 roku. Rozpoczął i zakończył podróż w portugalskim porcie Villamoura. Trwała 10 miesięcy. Obecna wyprawa ma także wymiar osobisty. Po śmierci żony, Bogumiły Wander, Kapitan dokonuje bilansu swojego żeglarskiego życia. Opowiada o sukcesach i spełnionych marzeniach, ale także o cenie, jaką za swoją pasję płacił on i jego najbliżsi.

W wieku 93 lat zmarł Jarosław Abramow-Newerly, polski pisarz, kompozytor, autor słuchowisk oraz tekstów i muzyki do piosenek. Reportaż Joanny Bogusławskiej przybliża jego bogaty dorobek artystyczny, ale także niezwykłą historię rodziny naznaczoną doświadczeniem wojny. Artysta wychował się na warszawskim Żoliborzu. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Był jednym ze współzałożycieli Studenckiego Teatru Satyryków, dla którego pisał skecze i piosenki, debiutował w nim również jako aktor. Rozkwit jego twórczości to lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte. Wtedy opublikował między innymi "Licytację", "Anioła na dworcu", "Derby w pałacu" i "Wyciąg do nieba". Pracował też w redakcji Teatru Młodego Słuchacza w Polskim Radiu. Był autorem słuchowisk, tekstów i muzyki do piosenek. Tworzył spektakle i widowiska telewizyjne. Był także kompozytorem, między innymi muzyki do tekstów Agnieszki Osieckiej.

Moda na karawaning w Polsce zaczęła się dobrych parę lat temu. Pandemia tylko gwałtownie przyspieszyła rozwój tego typu turystyki. Choć podróżowanie kamperem nie jest tanie, to jego miłośnicy podkreślają, że problem ten blednie w porównaniu z ilością pozytywnych bodźców. "My, jadąc na przykład do Grecji, zwiedzamy cztery czy pięć państw. Nie spieszymy się, codziennie nocujemy w innym miejscu. Mamy swoją pościel, lodówkę, kuchnię i łazienkę" - wylicza jeden z kamperowców, bohater reportażu Jakuba Tarki. Przyznaje, że ważny jest rozsądek i umiejętne gospodarowanie funduszami. "Jeśli przykładowo mam tysiąc złotych, w jedną stronę jadę za połowę tej kwoty. Jak wydam pięćset, to wtedy wiem, że za tyle samo muszę wrócić" - tłumaczy. Jakie są plusy, a jakie minusy wakacji w domu na kółkach? Czy to forma wypoczynku dla każdego? Dlaczego coraz więcej osób decyduje się na zakup kampera i jakie są tego konsekwencje?

Autor pokazuje narastający problem kurczących się zasobów ryb w Bałtyku. Od kilkunastu lat połowy są coraz mniejsze, co zmusza rybaków do zmiany sposobu pracy. Na Mierzei Wiślanej część łodzi przestała wypływać na morze i przeniosła działalność na wody Zalewu Wiślanego. O tym, dlaczego z roku na rok problem ten się powiększa i jak można mu zaradzić, opowiadają rybacy z Kątów Rybackich. Jeszcze kilka lat temu na plaży w Kątach Rybackich stało kilkanaście łodzi rybackich. Teraz turyści odwiedzający to miejsce w wakacje narzekają na brak świeżych ryb. Rybaków szukają w porcie nad Zalewem Wiślanym, skąd wiele łodzi wypływa w poszukiwaniu między innymi węgorzy. Stałym bywalcem portu jest Ryszard Madej, który mówi o sobie, że jest rybakiem z krwi i kości. Całe swoje dorosłe życie poświęcił pracy w morzu, podobnie jak jego ojciec. Dziś jest na emeryturze, ale niektórzy jego bliscy nadal utrzymują się z rybołówstwa.

Reportaż opowiada historię młodych mieszkańców Słupska, których pasją jest wędkarstwo. Kilka lat temu postanowili podjąć działania na rzecz zwiększenia atrakcyjności przyrodniczej miejsca, w którym żyją. Społecznie oczyścili rzekę Słupię, przepływającą przez centrum miasta. Usunęli z jej koryta gruz i śmieci. Wspólnie z przyrodnikami zbudowali tez sztuczne tarlisko dla troci, co przyczyniło się do odtworzenia naturalnych warunków rozrodu tego gatunku.

Krakowska kamienica blisko Plant. Od blisko 80 lat powstaje tu historia polskiego krawiectwa. Działa tu Artystyczna Pracownia Krawiecka J. Turbasa. W 1946 roku założył ją Józef Trubasa. Był nie tylko mistrzem z tytułu, ale prawdziwym mistrzem rzemiosła, który stworzył markę otoczoną legendą. To właśnie tutaj szyto ubrania dla wybitnych postaci życia społecznego, kulturalnego i politycznego drugiej połowy XX oraz początku XXI wieku. Dziś pracownię prowadzi syn założyciela, Jerzy i kontynuuje rodzinne dziedzictwo i pielęgnując sztukę krawiectwa najwyższej próby.