Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Do 16 kwietnia można zgłaszać się do plebiscytu radiowej Czwórki Nieprzeciętni. Jak zawsze poszukiwani są ludzie, którzy mają niesamowite pasje, pomagają innym albo robią coś niesamowitego, np. poprzez swoje codzienne obowiązki. Krótko mówiąc, ludzie, którym chce się trochę więcej. To już kolejna odsłona plebiscytu. Dzisiaj sprawdzamy co dzieje się z tymi, którzy już statuetkę zdobyli. Jak potoczyło się ich życie? I jakie mają rady dla przyszłych nieprzeciętnych? Dlaczego warto się zgłosić?

Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej powstał w 1990 roku. Organizacja jest największym stowarzyszeniem w kraju, które zrzesza kombatantów. Armia Krajowa powstała 14 lutego 1942 roku i była najpotężniejszą armią podziemia, ale początki działalności AK-owców sięgają początku wojny. Jak historia Armii Krajowej jest dzisiaj utrwalana przez Związek i osoby z nimi współpracujące? Ilu jest żołnierzy i członków nadzwyczajnych? Jaka jest historia budynku PAST-y przy ul. Zielnej 39 w Warszawie, gdzie dzisiaj spotykają się byli żołnierze…? Jaki apel mają do młodego pokolenia…?

Mija 18. rocznica śmierci Jana Pawła II. Jego wybór na Stolicę Piotrową miał szczególny wpływ na wydarzenia w Europie Wschodniej w latach 80. i 90., w szczególności na przemiany demokratyczne w Polsce i w innych krajach bloku wschodniego. W reportażu wykorzystano: fragmenty nagrań Mai Komorowskiej z Centrum Myśli Jana Pawła II, wypowiedź arcybiskupa Grzegorza Rysia ze spotkania z młodzieżą licealną w Archidiecezji Łódzkiej, fragmenty rekolekcji wielkopostnych księdza profesora Waldemara Chrostowskiego wygłoszonych w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie, a także nagrania archiwalne Rozgłośni Radia Wola Europa i Polskiego Radia.

"Polsko, twa zguba w Rzymie" – to słowa Juliusza Słowackiego, które przytoczył święty Jan Paweł II na krakowskich Błoniach w 1987 roku, podczas trzeciej pielgrzymki do Polski. Droga życiowa Karola Wojtyły była ciernista. Mając 9 lat, stracił ukochaną matkę, gdy miał 12 lat – brata, a w wieku 21 lat – ojca. Pracował w krakowskich kamieniołomach. Nigdy jednak nie tracił ducha. W 1942 roku wstąpił do seminarium duchownego, a święcenia kapłańskie otrzymał 1 listopada 1946 roku. 16 października 1978 został wybrany na papieża. O życiu świętego Jana Pawła II opowiadają koledzy z młodości: Eugeniusz Mróz, Danuta Michałowska, Tadeusz Kwiatkowski i ks. Mieczysław Maliński. W reportażu pojawiają się też studenci, uczestnicy różnych wypraw, publicysta Paweł Zuchniewicz, a także zwykli ludzie, którzy spotkali papieża na swojej drodze.

Misję w Turcji zakończyła grupa ratownicza Husar Poland, w skład której wchodziło 76 strażaków i 8 wyszkolonych psów. Do Turcji wylecieli oni już następnego dnia po trzęsieniu ziemi. Polscy strażacy prowadzili akcję ratowniczą w mieście Besni, w którym wskutek trzęsienia ziemi zawaliło się blisko trzydzieści domów. Udało im się uratować 12 osób. Grupą polską dowodził Grzegorz Borowiec - który był w Bejrucie, po wybuchu w porcie i w Szwecji podczas pożarów lasów - oraz jego zastępca Tomasz Traciłowski, który 10 lat temu wchodził w skład 9-osobowego zespołu ochrony ludności wysłanego do Japonii, gdzie doszło do potężnego trzęsienia ziemi, a w jego następstwie do tsunami, które doprowadziło m.in. do awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie. W pierwszej kolejności na gruzowiska wpuszczane są psy. One przy użyciu zmysłu węchu mogą wstępnie określić, gdzie znajduje się żywa osoba. Kiedy dwa psy wskażą podobny obszar, zaczynają się poszukiwania poszkodowanych. Na gruzowisku rozkłada się bardzo czułe mikrofony, które pomagają zlokalizować żywych pod gruzami.

W szafie ma ponad tysiąc koszul, kilkaset marynarek, trzysta sześćdziesiąt krawatów, prawie dwieście poszetek, a butów nie potrafi zliczyć. W domu ma pięć luster, do garderoby zagląda codziennie. Lubi się kolorowo ubierać, a największą wagę przykłada do dodatków. Zdarza się, że na jego widok ludzie biją brawo… Andrzej Żylak jest mieszkańcem Rybnika. Z wykształcenia inżynier górnik, specjalista budowy kopalnianych szybów. Od 30 lat prezes Rybnickiej Izby Przemysłowo-Handlowej. Konsul Honorowy Chorwacji. Budował kopalnie na Śląsku i w byłej Jugosławii, miał zakład produkcji sztucznego śniegu, sprzedawał popcorn, był importerem nart firmy ELAN. A wszystko, jak mówi, działo się w jego życiu z przypadku. Ten poważny biznesmen zawsze miał smykałkę do mody i kolorów. Swoje stylizacje zaczął pokazywać w mediach społecznościowych. Założył na Instagramie profil "Pastelowa elegancja". Jak mówi, został zauważony przez angielski dom mody, który nawiązał z nim współpracę. Jest doradcą kolorystycznym Brytyjczyków, w zeszłym roku zaprojektował dla firmy odcień różowego, który był hitem w Japonii.

Nad ranem, 23 marca 1943 roku o godzinie 4.30, do mieszkania Janka Bytnara "Rudego" weszło sześciu Niemców. Po rewizji zabrano Rudego i jego ojca na Pawiak. W piętnaście minut później rozpoczęto pierwsze przesłuchanie. Gestapowcy, przekonani, że zatrzymali jednego z głównych działaczy dywersji, chcieli jak najszybciej zdobyć adresy przełożonych i kolegów. Kiedy Rudy wyparł się wszystkiego, rozpoczęło się bicie. 26 marca 1943 r. u zbiegu ulic Długiej i Bielańskiej w Warszawie w pobliżu budynku Arsenału członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów, pod dowództwem Stanisława Broniewskiego "Orszy", dokonali udanej akcji odbicia Rudego z rąk Gestapo. Mija właśnie 80 lat od tych wydarzeń. Mokotowski Hufiec im. "Szarych Szeregów" wraz z innymi harcerzami i wojskiem dba o to, żeby czcić każdą rocznicę tej akcji i pielęgnować pamięć bohaterskich chłopaków z Szarych Szeregów. Ich braterstwa, przyjaźni i służby dla Polski. Młode pokolenie pokazuje, że patriotyzm i zaangażowanie społeczne realizuje we współczesnych im realiach.

Trójkąt to potoczna nazwa jednego z osiedli we Wrocławiu. Jest odniesieniem do Trójkąta Bermudzkiego, gdzie na  Atlantyku, w rejonie Bermudów, według fascynatów zjawisk paranormalnych w niewyjaśnionych doszło do wielu zaginięć statków, jachtów i samolotów. Wrocławski Trójkąt to część miasta wyznaczona trzema ulicami, gdzie dochodziło do wielu zdarzeń kryminalnych. Od kilku lat struktura społeczna się tu zmienia. Mieszkania w starych, poniemieckich kamienicach kupuje wielu młodych ludzi. Zarówno nowi, jak i starzy mieszkańcy remontują nie tylko swoje lokale, ale także elewacje zabytkowych kamienic. Wciąż jednak są mieszkania, które są pozbawione podstawowych wygód, jak choćby toalety czy łazienki. To tutaj w świetlicy kościoła Chrześcijan Baptystów poznali się Piotr Damasiewicz, muzyk i Jakub Plączkowski. Ten drugi artysta amator, którego matka wychowywała sama, w wyniku niedotlenienia w czasie porodu ma dziecięce porażenie mózgowe i w związku z tym wiele dysfunkcji. Rysowanie pozwala mu wypowiadać się o świecie swoim indywidualnym językiem.

Trójkąt to potoczna nazwa jednego z osiedli we Wrocławiu. Jest odniesieniem do Trójkąta Bermudzkiego, gdzie na  Atlantyku, w rejonie Bermudów, według fascynatów zjawisk paranormalnych w niewyjaśnionych doszło do wielu zaginięć statków, jachtów i samolotów. Wrocławski Trójkąt to część miasta wyznaczona trzema ulicami, gdzie dochodziło do wielu zdarzeń kryminalnych. Od kilku lat struktura społeczna się tu zmienia. Mieszkania w starych, poniemieckich kamienicach kupuje wielu młodych ludzi. Zarówno nowi, jak i starzy mieszkańcy remontują nie tylko swoje lokale, ale także elewacje zabytkowych kamienic. Wciąż jednak są mieszkania, które są pozbawione podstawowych wygód, jak choćby toalety czy łazienki. To tutaj w świetlicy kościoła Chrześcijan Baptystów poznali się Piotr Damasiewicz, muzyk i Jakub Plączkowski. Ten drugi artysta amator, którego matka wychowywała sama, w wyniku niedotlenienia w czasie porodu ma dziecięce porażenie mózgowe i w związku z tym wiele dysfunkcji. Rysowanie pozwala mu wypowiadać się o świecie swoim indywidualnym językiem.

Rodzina Szylarów z Markowej na Podkarpaciu w czasie II wojny światowej uratowała przed zagładą niemiecką siedmioro Żydów. Małżeństwo Antoni i Dorota Szylarowie wraz z piątką dzieci przyjęło pod swój dach rodzinę Weltzów. Byli to ich sąsiedzi. Chęci niesienia pomocy nie zmieniła nawet okrutna zbrodnia dokonana przez Niemców na markowskiej rodzinie Ulmów. W 1942 roku małżeństwo Józef i Wiktoria Ulmowie przyjęło pod swój dach ośmioro Żydów, rodzinę Goldmanów z Łańcuta i Markowej. Wiosną 1944 roku zostali zadenuncjowani przez granatowego policjanta. Niemcy rozstrzelali Józefa Ulmę, a także jego żonę, będącą w zaawansowanej ciąży i szóstkę ich dzieci. Razem z nimi zginęli wszyscy ukrywani przez nich Żydzi. We wrześniu tego roku Ulmowie mają być beatyfikowani. Rodzina Szylarów mimo grożącej im śmierci dalej pomagała Żydom. Byli ukrywani w sumie przez 17 miesięcy. Polskiej i żydowskiej rodzinie udało się przeżyć okupację niemiecką. Po wojnie rodzina Weltzów wyemigrowała do USA. Antoni i Dorota Szylarowie zostali uhonorowani medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata".