Samfélagið

Við ætlum að forvitnast um virkjun sjávarfalla og tæknina sem liggur þar að baki. Er t.d. raunhæft að koma upp slíkum virkjunum hér við land? Valdimar Össurarson er það sem einu sinni var kallað uppfinningamaður en nú frumkvöðull, hann er framkvæmdastjóri Valorku ,sem sérhæfir sig í nýsköpun og þróun sjávarhvefla til orkuframleiðslu en fyrirtækið fékk nýverið styrk frá uppbyggingarsjóði Vestfjarða til að kanna raunhæfi sjávarfallavirkjana við Vestfirði. El Grillos Stefán Gíslason umhverfisstjórnunarfræðingur les okkur svo umhverfispistilinn hér á eftir.

Hafrún Elísa Sigurðardóttir framkvæmdastjóri: Samfélagið heimsótti í Ylju, skaðaminnkunarúrræði og neyslurými fyrir þau sem nota fíkniefni. Gunnar Þorgeirsson, formaður Bændasamtakanna: Upprunamerking íslenskra vara málfarsmínúta Vísindaspjall með Eddu Olgudóttur.

Flutningur Garðyrkjuskólans frá Landbúnaðarháskólanum til FSU á Selfossi næsta haust hefur valdið óvissu hjá nemendum og starfsmönnum - Guðríður Helgadóttir garðyrkjufræðingur. Borgþór Magnússon plöntuvistfræðingur segir frá fjölbreyttum verkefnum sínum á langri starfsævi. Hvað er óráð? - Elva Þöll Grétarsdóttir sérfræðingur í öldrunarhjúkrun.

Birna Þórarinsdóttir framkvæmdastjóri Unicef: Um þrjár milljónir hafa flúið Úkraínu vegna innrásar Rússa og milljónir eru á flótta innan Úkraínu. Þar á meðal eru að sjálfsögðu fjölmörg börn. Unicef, barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, hér á landi hefur sett af stað neyðarsöfnun fyrir börn í Úkraínu. Þuríður Harpa Sigurðardóttir formaður ÖBÍ: Hvatngu hefur veirð komið á framfæri við stjórnvöld að þau taki sérstaklega vel á móti fötluðu fólki sem er að flýja stríðið í Úkraínu. Þetta er afskaplega viðkvæmur hópur, sem oft kemst ekki á burt á eigin vegum, þarf á hjálpartækjum og lyfjum að halda og er oft skilið eftir þegar stríð geisa. Þórhallur Ingi Halldórsson, prófessor við matvæla og næringarfræðideild Háskóla Íslands: Nýleg grein læknis og næringarfræðings á Vísindavefnum hefur vakið mikla athygli - en þar bent á að kollagen sé ekki jafn hollt og gagnlegt og matvælaframleiðendur og söluaðilar vilja vera láta - það er amk ekki að fara að gera neinn liðugri og minna hrukkóttann að taka inn slík fæðubótarefni. Málfarsmínúta Helga Lára Þorsteinsdóttir safstjóri RÚV kemur svo með viðtal úr fortíðinni, að þessu sinni úr réttum árið 1959.

Læknafélag íslands hefur brugðist við ákalli frá kollegum sínum í Úkraínu og hafið söfnun vegna stríðsins þar - Steinunn Þórðardóttir formaður Læknafélagsins. Þorpið vistfélag ætlar að reisa 300 Svansvottaðar íbúðir á Ártúnshöfða - Áslaug Guðrúnardóttir verkefnastjóri hjá Þorpinu segir okkur hvað það þýðir. Danir hafa beðist formlega afsökunar á því að hafa árið 1951 flutt 22 grænlensk börn frá sínum nánustu til Danmerkur - Inga Dóra Guðmundsdóttir í Nuuk. Við rifjum upp spjall Leifs Haukssonar við Veru Illugadóttur í Samfélaginu árið 2017.

Jóhanna E Torfadóttir og Hólmfríður Þorgeirsdóttir verkefnisstjórar næringar hjá Landlæknisembættinu: Niðurstöður landskönnunar á mataræði landsmanna 2019?2021 voru birtar í dag. Mataræði landsmanna hefur tekið breytingum frá síðustu landskönnun 2010-2011. Það hefur bæði þokast í átt að ráðleggingum um mataræði og fjær þeim, allt eftir því hvaða fæðuflokkar og næringarefni eru skoðuð. Mikill breytileiki er í mataræði á milli kynja og aldurshópa. Við ætlum að fá að heyra allt um doktorsverkefni Rúnu Sifjar Stefánsdóttur sem varði doktorsritgerð sína í gær við Háskóla Íslands. Verkefni fjallar um svefnvenjur ungmenna og áhrif á hugræna þætti eins og námsárangur og einbeitingu. Hafdís Hanna Ægisdóttir kemur til okkar og ætlar að fara yfir nokkrar rannsóknir sem allar koma niður á sama stað - að fuglar, fugla skoðun, það að heyra í fuglum, bætir líðan okkar umtalsvert.

Díana Óskarsdóttir forstjóri heilbrigðisstofnunar Suðurlands: Reynsla af fjarheilbrigðisþjónustu og möguleikar til framtíðar María Helga Guðmundsdóttir sér um borkjarnasafn Íslands á Breiðdalsvík og segir okkur frá safninu og tilgangi þess. Málfarsmínúta Vísindaspjall með Eddu Olgudóttur, fjallað um tækni til að meðhöndla krabbamein staðbundið við æxli.

Stór hluti af aðgerðum Rússa eftir innrásina í Úkraínu snýst um að taka yfir fjarskipti í landinu - Guðmundur Arnar Sigmundsson forstöðumaður netöryggissveitar Póst- og fjarskiptastofnunar. Hvernig undirbýr maður fjögurra vikna ferð gangandi á skíðum yfir Grænlandsjökul og hvernig lítur matseðillinn út? - Brynhildur Ólafsdóttir og Steinn Hrútur Eiríksson. Pistill frá Páli Líndal umhverssálfræðingi.

Nú er talið að um 1,7 milljónir hafi flúið Úkraínu til Evrópu vegna stríðsins og búist er við að minnsta kosti öðrum eins fjölda á næstunni. Langflestir fara yfir landamærin í vestri; til Póllands, Ungverjalands, Moldóvu, Slóvakíu og Rúmeníu. Þaðan halda margir áfram til Evrópu. Formaður flóttamannanefndar sagði um helgina að búast mætti við að hingað gætu komið um 2000 manns á flótta undan stríðinu. Gylfi Þór Þorsteinsson, sem áður var umsjónarmaður sóttvarnarhúsanna hér hefur tekið að sér aðgerðastjórn í sérstöku teymi sem sér um móttöku fólks hér á flótta undan stríðinu. Við ræðum við hann. Það er titringur á mörkuðum víða vegna ástandsins í heimsmálunum og stríðsins í Úkraínu. Verð á orku og hrávöru rýkur upp og hlutabréf lækka. Við ætlum að reyna að átta okkur á stöðunni og tala við Jón Bjarka Bentsson aðalhagfræðing Íslandsbanka. Við Íslendingar tökum því gjarnan sem gefnu að hafa öll ljós kveikt, öll rafmagnstæki í gangi og hleðslu, getað hækkað hitann upp úr öllu valdi og farið í langar sjóðandi heitar sturtur. Við ætlum að heyra af ungri íslenskri konu sem býr í húsi þar sem þetta er ekki gefið - Anna Tara Andrésdóttir flutti nýverið í hús í sveitarsælu Spánar sem hvorki er tengt við rafmagn, hita eða vatn. Það þarf að safna vatni, eldivið og sólargeislum til að keyra allt áfram - og við ætlum að forvitnast um hvernig það gengur. Já og svo er málfarsmínútan á sveimi hjá okkur líka.

Ísland er eitt þeirra 39 ríkja sem hafa farið fram á rannsókn Alþjóðlega sakamáladómstólsins á stríðsglæpum vegna innrásar Rússa í Úkraínu - Rætt við doktor Þórdísi Ingadóttur sérfræðing í alþjóðalögum. Er betri tíð í vændum í ferðaþjónustu hér á landi? Það lítur út fyrir það - Rætt við Jóhannes Þór Skúlason framkvæmdastjóra Samtaka ferðaþjónustunnar. Málfarsmínúta - Anna Sigríður Þráinsdóttir málfarsráðunautur. Við rifjum líka upp áhugavert spjall Leifs Haukssonar og Veru Illugadóttur um rannsóknir á því hvora loppuna kettir nota heldur; hvort þér séu örvloppaðir eða réttloppaðir.