Samfélagið

Við byrjum á að tengja okkur við Loftlagsráðstefnuna, COP26, í Glasgow og heyrum í Tinnu Hallgrímsdóttur formanni ungra umhverfissinna sem er á ráðstefnunni - eða í það minnsta í röðinni inn á hana. Hvað geta fyrirtæki í sjávarútvegi gert til að draga úr losun og hvað hafa þau gert? Er raunhæft að búast við orkuskiptum í fiskveiðiflotanum á næstunni? Hildur Hauksdóttir er sérfræðingur í umhverfismálum hjá Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi. Í gær var haldinn stofnundur Atvinnufjelagsins, sem er félag atvinnulífsins fyrir einyrkja, lítil og meðalstór fyrirtæki. Við tölum við tvo stjórnarmenn í þessu nýja félagi, Ómar Þorgils Pálmason og Þorkel Sigurlaugsson. Svo er Málfarsmínúta Önnu Sigríðar Þráinsdóttur á sínum stað.

Bjarni Harðarson: Sagðar verða dauðramannasögur í Skálholti á morgun, Bjarni þekkir góðar og hrollvekjandi frásagnir og fór yfir þær og draugatrú á Íslandi. Kristín Róbertsdóttir, formaður húsfélags alþýðu í verkamannabústöðunum við Hringbraut: Heimsókn í ný húsakynni félagsins sem opnuðu nýverið, en í tilefni þess var íbúum boðið að koma og leggja hönd á plóg við að púsla heljarstóru púsluspili. Spjall um söguna að baki Hrekkjavöku Málfarsmínúta Emilía Borgþórsdóttir í umhverfisspjalli.

Hanna María Arnórsdóttir dýralæknir: evrópskir dýralæknar hafa sent út ákall til fólks um að það kaupi ekki né fái sér flatnefja gæludýr, en hundar og kettir sem eru með flatt eða klesst andlit verða sífellt eftirsóttari. Þetta útlit, sem er vinsælt því það þykir svo krúttlegt, gerir dýrunum hins vegar mjög erfitt fyrir og skerðir lífsgæði þeirra. Guðjón Már Sigurðsson, sérfræðingur hjá Hafrannsóknarstofnun: Hvernig koma má í veg fyrir að spendýr, eins og hvalir, flækist í net við veiðar á fiski. Þórir Jónsson Hraundal, lektor í mið-austurlandafræðum og arabísku við mála- og menningardeild Háskóla Íslands: Nýlega var haldið málþing um víkinga í austurvegi til heiðurs Sigfúss Blöndal sem árið 1954 gaf út bókina Væringjasögu: sögu norrænna, rússneskra og enskra hersveita í þjónustu Miklagarðskeisara á miðöldum.

Erpur Snær Hansen, fuglafræðingur: Risastórt svæði í miðju Atlantshafi hefur fundist þar sem fimm miljónir sjófugla dvelja hluta vetrar í fæðuöflun. Svæðið fannst eftir að dægurritagögn sýndu ferðir sjófugla á veturna og hefur komið í ljós að fæðan sem fuglarnir afla sér er lífsnauðsynleg og alger forsenda fyrir stærð fjölmargra stofna. Rætt um þessa uppgötvun og fjöldamargar fleiri rannsóknir sem hún hefur leitt af sér. Eva Dögg Sigurðardóttir skilaði nýverið doktorsritgerð sinni í félagsfræði þar sem hún rannsakaði hvernig börn af erlendum uppruna finna sig í íslensku skólakerfi og hvernig þau upplifa að þau tilheyri því og íslenskri menningu. Málfarsmínúta. Edda Olgudóttir: vísindaspjall um hamingju og heilahrörnun.

Alexander Richter, framkvæmdastjóri Orkuklasa Íslands og íslenska jarðvarmaklasans: Stærsti jarðhitaviðburður heims fer nú fram í Hörpu ? ráðstefna sem er haldin á nokkurra ára fresti en nú í fyrsta sinn á Íslandi. Rætt um hvaða hlutverki og hversu stóru jarðvarmi getur gengt í orkuskiptum og við kyndingu hýbýla, hversu langt ýmis lönd eru komin með nýtingu jarðvarma, sérstaklega á láhitasvæðum, tækniframfarir og áskoranir. Sigþrúður Guðmundsdóttir hjá Kvennaathvarfinu: nýverið flutti athvarfið í nýtt húsnæði sem tekur betur utan um þarfir þeirra kvenna og barna sem þangað leita. Húsið var heimsótt og skoðað. Páll Líndal umhverfissálfræðingur með pistil.

Steinunn Gyða og Guðjónsdóttir talskona Stígamóta og Hrönn Stefánsdóttir verkefastjóri Neyðarmóttöku Landspítalans: Mikið hefur verið rætt um byrlanir á skemmtistöðum og kallað eftir vitundarvakningu. Fjöldi manns sem telja sig hafa verið byrlað hafa stigið fram með sínar sögur á samfélagsmiðlum og er ljóst að aðferðunum og lyfjunum sem er beitt er mismunandi - en leikurinn ljótur sem og tilgangurinn. Sigríður Þorgeirsdóttir heimspekingur: gildi virkrar hlustunnar Helga Lára Þorsteinsdóttir, safnstjóri RÚV: Helga kemur með gimstein úr safni RÚV, fréttaauka frá 10.febrúar 1964 þar sem fjallað er um rafmagnsheilann IBM 70-90.

Samfélagið sendi beint út frá Skarfakletti í Reykjavík. Hafdís Hrund Gísladóttir gufubaðseigandi: Hafdís á og rekur fargufuna svokölluðu, færanlegt hjólhýsi með innbyggðri gufu. Samfélagið hitti á Hafdísi við Skarfaklett þar sem hún var að klára gufubaðstíma með hópi fólks. Rætt við Hafdísi um gufu, afhverju hún velur svo oft að vera við Skarfaklett og um þara - en hann lætur hún gufubaðsgesti bæði smakka á og bera á sig. Ólöf Snæhólm Baldursdóttir upplýsingafulltrúi Veitna: Viðgerðir á skolphreinsistöð gera það að verkum að óhreinsað skolpvatn mun flæða frá höfuðborgarsvæðinu norðanfrá í Faxaflóa. Af þeim sökum er ekki ráðlagt að stunda sjóböð eða týna þara næstu vikurnar. Hjörtur Erlendsson forstjóri Hampiðjunnar: Hampiðjan starfar út um allan heim, hannar og selur veiðarfæri. Rætt við Hjört um nýsköpun, áskoranir í umhverfisverndarmálum og framþróun fyrirtækisins. Auðunn Kristinsson Landhelgisgæslunni: Varðskipið Ægir liggur við höfn rétt hjá Skarfakletti, hann er til sölu og verður líklega settur í brotajárn. Farið yfir ævi þessa gamla jálks, frækna sigra og fjallað um arftakann Freyju sem er væntanleg í heimahöfn sína í Siglufirði í byrjun næsta mánaðar.

Orri Vésteinsson prófessor í fornleifafræði: Við höfum vitað lengi að norrænir menn gerðu strandhögg í vesturheimi fyrir um þúsund árum en nú hefur komið til sögunnar ný tækni sem ekki bara staðfestir þetta enn betur heldur líka sýnir nákvæmari tímasetningu en áður hefur fengist, Rætt um það og hvort þessi tækni geti hjálpað okkur Íslendingum eitthvað við að tímasetja enn betur okkar eigin sögu.. Hlynur Guðmundsson, frumkvöðull: Eitt af verkefnum heimsbyggðarinnar er að sporna gegn matarsóun,við hendum allt of miklum mat. Sem betur fer leitar fólk víða lausna, þeirra á meðal eru þrír vinir af Seltjarnarnesinu sem vinna nú að því að þróa smáforrit til að draga úr matarsóun. Einn þremenninganna, sem er að ljúka við meistaranám í stjórnun nýsköpunar við Háskólann í Reykjavík sagði okkur frá smáforritinu Humble. Rætt við Þorgerði Ásu Aðalsteinsdóttur um vetrardaginn fyrsta. Stefán Gíslason með umhverfispistilinn um vetrardekkin - negld og ónegld?.

Guðrún Sævarsdóttir, efnisverkfræðingur og aðjúnkt við Háskólann í Reykjavík: Rætt um orkustöðu í Evrópu, hvernig ætlar Evrópa að klára orkuskiptin, skiptir sæstrengur frá Íslandi máli í því samhengi, hvað með kjarnorkuverin og hvenær verður kjarnasamruni staðreynd? Steinunn Hilma Ólafsdóttir, sjávarvistfræðingur hjá Hafrannsóknarstofnun: Á sjávarbotninum umhverfis landið leynast ýmis búsvæði kórala, svampa og annað landslag sem er okkur landkröbbunum nokkuð framandi. Atvinnuvega? og nýsköpunarráðuneytið hefur hafið vinnu við mótun stefnu varðandi verndun viðkvæmra botnvistkerfa innan íslenskrar efnahaglögsögu. Steinunn kom að þeirra vinnu og fer yfir stöðuna. Málfarsmínúta Edda Olgudóttir í Vísindaspjalli um e-efni í mat.

Guðni Th Jóhannesson forseti Íslands og sagnfræðingur: Guðni var á fræðimannaskónum í morgun á fundi í tilefni Sjávarútvegsdagsins sem er í dag og fjallaði um hvernig sjávarútvegur nútíðar og framtíðar getur lært af fortíðinni. Anna Magnea Hreinsdóttir aðjúnkt við MVS HÍ og Kristín Dýrfjörð dósent við HA: Ummæli forstjóra álversins í Straumsvík um sólarhrings leikskóla hafa vakið hörð viðbrögð - en hvað ætli leikskólabörnum sjálfum finnist um að vera í leikskóla og dvalartíma sinn þar? Anna og Kristín hafa rannsakað þetta með viðtölum við leikskólabörn. Sigríður Bylgja Sigurjónsdóttir, stofnandi Trés lífsins: Það dróg til tíðinda fyrir nokkrum dögum þegar sýslumaðurinn á Höfuðborgarsvæðinu veitti frumkvöðlaverkefnið Tré lífsin leyfi fyrir staðsetningu og skipulagi bálstofu í Rjúpnadal í Garðabæ. Ef allt gengur upp verður þetta önnur bálstofan sem reist verður hér á landi - en fyrir er bálstofa við Fossvogskirkju sem hefur verið starfrækt í 73 ár.