SBS Tigrinya - ኤስ.ቢ.ኤስ ትግርኛ

ኣብ ግዜ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዝተዋህለለ ቢልዮናት ዶላራት ተቐማጢ ገንዘብ፡ ኣብ መላእ ዓለም ተነቢሮም ዝነበሩ ቀይድታት ምስ ተላዕሉን ዓለምለኻውያን ዶባት ምስ ተኸፍቱን፡ ሸመትቲ ኣብ 2022 ናብ መጠነ ሰፊሕ ምሕሻሽ ኣትዮም። እንተኾነ ግን ቀረብ ምስ ጠለብ ክመጣጠን ኣይከኣለን፡ ወራር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ከኣ ንዝቕባበ ካብ ተኽእሎ ናብ ክውን ክገሃድ ብምግባር ቃልዕ ኣውጺእዎ። እዚ ንዛዝሞ ዘለና ዓመት ብፋይናንሳዊ መዳይ ከመይ ኔሩን እንታይ ከ ይጽበየና'ሎ ኣብ'ዚ ክንምልከቶ ኢና።

ኣብ ኣውስትራልያ ኣብ ግዜ ሕክምናዊ ሓደጋ ወይ ጸገም እቲ ዝቐልዕጠፈ ኣገባብ ኣምቡላንስ ዝርከበሉ 000 ወይ ትሪፕል ዜሮ ብምድዋል’ዩ። ኣብ ናይ ሎሚ መደብ ምንባር ኣብ ኣውስትራልያ ኣብ ኩሎም ግዝኣታትን ምምሕዳራዊ ዶባትን ኣምቡላንስ ብኸመይን መዓስን ንጽውዕ ከምኡ’ውን መን’ዩ ነቲ ወጻኢታት ዝሽፍኖ ክንምልከት ኢና።

* መንግስቲ ትግራይ ስምምዕ ፕሪቶርያ ብግቡእ ክትግበር ፀዊዑ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ መቐለ ውዱብ ዝምታ ይፍጸም’ሎ ክብል ከሲሱ፣ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዘሎ ውግእ ናብ ዝኸፍአ የምርሕ ምህላዉ ተገሊጹ፣ ልዕሊ 30 ሽሕ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተዳጒኖም ይሳቐዩ ምህላዎም ተሓቢሩ ዝብሉ ጸብጻባት ንሎሚ ዘለውና’ዮም። * ከባቢያዊ ምምሕዳራት ድሕሪ ደጊም ኣብ መዓልቲ ኣውስትራልያ ስነስርዓት ምረቓ ዜግነት ከካይዳ ኣይክግደዳን’የን፣ ሰልፊ ለይበር ዝመርሖ እዚ ፈደራል መንግስቲ ነቲ ከም’ኡ ክገብሩ ዘገድዶም ዝነበረ ውሳነ ናይ ቀደም መንግስቲ ሰልፊ ጥምረት ኣልይዎ’ሎ። ገለ ከባብያዊ ምምሕዳራት ከተማ መልበርን ካብ ክብሪ ንማሕበረሰባት ደቀባት ተላዒለን ነዞም ስነስርዓታት ከየካድኦም ወሲነን። ሕጂ እተን ምምሕዳራት ነዚ ስነስርዓት ኣብ ከባቢ ዕለት 26 ጥሪ ዝርከቡ ናይ 6 መዓልታት መስኮት ከካይድኦ ይኽእላ’የን፣ መንግስቲ ግን እቶም ስነስርዓታት ኣብ’ቲ ህዝባዊ መዓልቲ ክካየዱ ትጽቢት ኣለኒ ይብል። ነዚ ዝገልጽትሕዝቶ * ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ባይቶ ዌስትሚኒስተር ዓባይ ብሪጣንያ ብፔን ኤርትራ፣ ኤርትራ ፎከስን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ዝተዳለወ ቅድሚ 21 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታትን ካልኦት እሱራት ፖለቲካን ሕልናን ንምዝካርን ኩነታቶም ንምቅላሕን ሓደ መደብ ምርኢት/ኤግዚቢሽን ቀሪቡ ኔሩ። ነቲ መደብ ብዝምልከት ምስ ጸሓፊን ጋዜጠኛን ሳሙኤል ገብረህይወት ዓካዓካን ጸሓፊን ኣቦወንበር ፔን ኤርትራ ኣብ’ዚ እዋንን ኣቶ ዓወት ፍስሃየን ዘካየድናዮ ዕላል ቀዳማይ ክፋሉ * ኣብ ሰሙናዊ መደብ ስፖርት ኢትዮጵያውያን ኣትሌታት ኣብ ማራቶን ኣቡዳቢ ብኩሉ ጾታታት ሳልሳይ ውጺኦም፣ ኤርትራዊ ኮኾብ ቢንያም ግርማይ ንሳልሳይ ዓመቱ ኣከታቲሉ ብሉጽ ኣፍሪቃዊ ተቐዳዳማይ ተሰይሙ፣ መሲን ኣርጀንቲናን ዋንጫ ዓለም ድሕሪ ምውሳዶም እንታይ ይበሃል ኣሎን ዝብሉን ካልኦትን ንዝርዝሮም ኣርእስታትና’ዮም።

ሰሙናዊ መደብ ስፖርት ኤስቢኤስ ትግርኛ * ኢትዮጵያውያን ኣትሌታት ኣብ ማራቶን ኣቡዳቢ ብኩሉ ጾታታት ሳልሳይ ውጺኦም፣ * ኤርትራዊ ኮኾብ ቢንያም ግርማይ ንሳልሳይ ዓመቱ ኣከታቲሉ ብሉጽ ኣፍሪቃዊ ተቐዳዳማይ ተሰይሙ፣ * መሲን ኣርጀንቲናን ዋንጫ ዓለም ድሕሪ ምውሳዶም እንታይ ይበሃል ኣሎ ዝብሉን ካልኦትን ንዝርዝሮም ኣርእስታትና’ዮም።

ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ባይቶ ዌስትሚኒስተር፣ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ብፔን ኤርትራ፣ ኤርትራ ፎከስን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ዝተዳለወ ቅድሚ 21 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታትን ካልኦት እሱራት ፖለቲካን ሕልናን ንምዝካርን ኩነታቶም ንምቅላሕን ሓደ መደብ ምርኢት/ኤግዚቢሽን ቀሪቡ ኔሩ። ነቲ መደብ ብዝምልከት ምስ ጸሓፊን ጋዜጠኛን ሳሙኤል ገብረህይወት ዓካዓካን ጸሓፊን ኣቦወንበር ፔን ኤርትራ ኣብ’ዚ እዋንን ኣቶ ዓወት ፍስሃየን ዘካየድናዮ ዕላል ኣለና፣

* መንግስቲ ትግራይ ስምምዕ ፕሪቶርያ ብግቡእ ክትግበር ፀዊዑ፣ * መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ መቐለ ውዱብ ዝምታ ይፍጸም’ሎ ክብል ከሲሱ፣ * ኣብ ክልል ኦሮምያ ዘሎ ውግእ ናብ ዝኸፍአ የምርሕ ምህላዉ ተገሊጹ፣ * ልዕሊ 30 ሽሕ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተዳጒኖም ይሳቐዩ ምህላዎም ተሓቢሩ፣

ኣብ ድሮ ፍጻመ ግጥም ዋንጫ ዓለም 2022 ኣብ መንጎ ፈረንሳን ኣርጀንቲናን፣ ፕረዚደንት ፊፋ ናይ’ዚ ዓመት ውራይ ኣብ ቐጠር ካብ ኩሉ እዋን ዝበለጸ ክብል ኣዊጁ። ጂያኒ ኢንፋንቲኖ መዝገብ ፊፋ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ተኸላኺሉ፣ እቲ ፖለቲካ ካብ ኩዕሶ እግሪ ክርሕቕ ዝተወስደ ውሳነ ‘ነቶም ደገፍቲ’ ተባሂሉ’ዩ ኢሉ።

ከባቢያዊ ምምሕዳራት ድሕሪ ደጊም ኣብ መዓልቲ ኣውስትራልያ ስነስርዓት ምሃብ ዜግነት ክህባ ኣይክግደዳን’የን፣ ሰልፊ ለይበር ዝመርሖ እዚ ፈደራል መንግስቲ ነቲ ከም’ኡ ክገብሩ ዘገድዶም ዝነበረ ውሳነ ናይ ቀደም መንግስቲ ሰልፊ ጥምረት ኣልይዎ’ሎ። ገለ ከባብያዊ ምምሕዳራት ከተማ መልበርን ካብ ክብሪ ንማሕበረሰባት ደቀባት ተላዒለን ነዞም ስነስርዓታት ከየካድኦም ወሲነን። ኣብ ትሕቲ’ዞም ለውጥታት፣ እተን ምምሕዳራት ነዚ ስነስርዓት ኣብ ከባቢ ዕለት 26 ጥሪ፣ መዓልቲ ኣውስትራልያ፣ ዝርከቡ ሽዱሽተ መዓልታት መስኮት ከካይድኦ ይኽእላ’የን፣ እንተኾነ ግን መንግስቲ እቶም ስነስርዓታት ኣብ’ቲ ህዝባዊ መዓልቲ ክካየዱ ትጽቢት ኣለኒ ይብል።

ጸብጻባት፥ * ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ፕለቲከኛታት፣ ተመሃሮን መምህራንን ዝርከብዎም 72 ውልቀሰባት ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዉ ኣፍሊጦም፣ ሰለስተ ተጣባቕቲ መሰላት ኣብ ትግራይ ንዝተፈጸመ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ዝምልከት ናብ ኮሚሽን ሰባዊን ህዝባውን መሰላት ኣፍሪቃ ጥርዓን ኣቕሪቦም፣ ወናኒ ፌስቡክ ዝኾነ ኩባንያ ሜታ ምስ ኲናት ትግራይ ብዝተሓሓዝ ናይ 2 ቢልዮን ዶላር ካሕሳ ክሕተት ክሲ ቀሪብሉ፣ ኣብ ጅቡቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ጸገም ወዲቖም * ምምሕያሽ ኣብ መንጎ ጾታታት ዘሎ ጋግ ደሞዝ ለውጢ ከየርኣየ ደው ኢሉ ዘሎ ይመስል። ወኪል ማዕርነት ጾታታት ኣብ ቦታ ስራሕ ዝኾነ The Workplace Gender Equality Agency ፍልልያት ክፍሊት ኣብ መንጎ ደቀንስትዮን ደቂተባዕትዮን ዝሓለፈ ፋይናንሳዊ ዓመት ኣብ 22.8% ጸኒሖም ኢሉ። እዚ ማለት ብማእከላይ ገምጋም ሓንቲ ጓለንስተይቲ ካብ ሓደ ወዲተባዕታይ $26,596 ዝተሓተ የእትያ/ኣታዊ ኔርዋ ማለት'ዩ። ነዚ ዝምልከት ትሕዝቶ * ግጥማት ፍርቂ ፍጻመ ዋንጫ ዓለም ፊፋ 2022 ተኻይዶም ንፍጻመ ዝገጥማ ጋንታታት መነመነን ምዃነን ተፈሊጠን ኣለዋ። ጽሟቕ ትሕዝቶ ግጥማት ፍርቂ ፍጻመን ዝፈጠርዎ ስምዒታትን ዝትንትን ትሕዝቶ * ኣብ ኣውስትራልያ መዓልታዊ ሓደ ኣብ ጫካታትን ጣሻታትን ክናፈሱ፣ ክዛወሩ ዝኸዱ ወይ ጉዕዞ እግሪ ዝፍጽሙ ሰባት (ቡሽዋከር) መስርሕ ምድሓን ይግበረሎም። ግቡእ ምድላው ምግባር ኣብ ከም’ዚ ንጥፈታት እንከለኹም ክትጠፍእሉ ትኽእሉ ዕድል ይቕንሶን ክትርከብሉ ትኽእሉ ዕድል ከኣ ይውስኾን። ምንባር ኣብ ኣውስትራልያ መደብና ሓያሎ ምኽርታት ሒዙ ቀሪቡ ኣሎ

ኣብ ዋንጫ ዓለም ፊፋ 2022 ግጥማት ፍርቂ ፍጻመ ተኻይዶም ፈረንሳን ኣርጀንቲናን ንፍጻመ ሓሊፈን ኣለዋ። ኤስቢኤስ ኣብ’ዚ ኣብ ኣውስትራልያ ነዚ ውራይ ብቐጥታ ንህዝቢ ዘመሓላልፍ ዘሎ መደበር ቴሌቪዥን’ዩ። ጽሟቕ ትሕዝቶ ግጥማት ፍርቂ ፍጻመን ዝፈጠርዎ ስምዒታትን ዝትንትን ትሕዝቶ ተዳልይልኩም ኣሎ።