Sprawy Wschodu

W tym odcinku podcastu na kanale Sprawy Wschodu wyjątkowo nie „czytamy po rosyjsku”, lecz proponujemy czytanie Ukrainy – jako próbę otwarcia nowej audio-przestrzeni rozmowy o wojnie, języku i doświadczeniu współczesności.

Bartosz Gołąbek rozmawia z Aleksandrą Brzuzy – rusycystką, tłumaczką literatury współczesnej, wykładowczynią, pasjonatką kina i muzyki rockowej, wielokrotnie obecną na wschodnich rubieżach Europy, w Rosji, na Białorusi, a przede wszystkim w Ukrainie.

Rozmawiamy o Ukrainie przez pryzmat historii współczesnej, literatury i języka, a także o tym, jak opowiadać wojnę bez estetyzacji i uproszczeń. Punktem wyjścia są fragmenty książki Brud (Khaki) autorstwa Siergieja Siergiejewicza "Sajgona", w przekładzie Aleksandry Brzuzy. Książka została wydana w 2024 roku nakładem krakowskiej oficyny Ha!art.

To literatura surowa i bezkompromisowa, posługująca się językiem wojny i jej zaplecza – językiem, którego nie sposób wygładzić.

⚠️ Uwaga: w cytowanych fragmentach pojawia się nienormatywna leksyka, obecna w oryginale i zachowana w przekładzie jako element świadectwa i integralna część narracji.

Do formuły „Czytamy po rosyjsku” wracamy już w kolejnym tygodniu.

Zapraszamy do słuchania, komentowania i dzielenia się refleksjami.

https://www.sklep.ha.art.pl/pl/p/Sergiej-Sergiejewicz-Sajgon-Brud-khaki%2C-tlum.-Aleksandra-Brzuzy/612

Teledyski w reżyserii Aleksandry Brzuzy:

Stefanova, Świeżością: https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=rOWi0BXv_Ec&list=RDrOWi0BXv_Ec&start_radio=1

Renola Guna - Namiętność Bohuna https://www.youtube.com/watch?v=Fx6KAQuLWZs

Stefanova Kobietki Paznokietki https://m.youtube.com/watch?v=NYPUAVkhoYI&list=RDNYPUAVkhoYI&start_radio=1&pp=ygUVc3RlZmFub3ZhIHBhem5va2lldGtpoAcB0gcJCZEKAYcqIYzv

Postaw nam kawę: https://buycoffee.to/sprawywschodu

244. Czytamy po rosyjsku
Bartosz Gołąbek mówi o kobiecym tenisie i Australian Open jako punkcie wyjścia do refleksji nad granicami neutralności w sporcie. Analizuje postawę Aryna Sabalenka, zestawiając sportowe deklaracje z politycznym i symbolicznym kontekstem, w jakim dziś funkcjonują zawodniczki z Europy Wschodniej.

W dalszej części odcinka o rosyjskiej platformie demokratycznej przy Parliamentary Assembly of the Council of Europe, napięciom wewnątrz rosyjskiej opozycji oraz pytaniu o reprezentowanie „antywojennej Rosji”. Następnie werbunek studentów na wojnę przez uczelnie i narastającą kontrolę nauki i badań, pokazując, jak sport, edukacja i nauka zaczynają funkcjonować według tej samej logiki państwa wojennego.

Zaprasza Bartosz GołąbekŹródła i materiały wykorzystane w odcinku

Tenis / Australian Open

• Sport.ru — finał Australian Open: Sabalenka – Rybakina
  https://www.sport.ru/tennis/tennis-australian-open-final-sobolenko-rybakina-pryamaya-translyatsiya/article639649/

• SportArena.kz (Threads) — kontekst sportowy i reakcje
  https://www.threads.com/@sportarena_kz/post/DULGliMiKG-

• Konferencje prasowe i wypowiedzi:

  • https://www.youtube.com/watch?v=hl9fPrsy8Ls

  • https://www.youtube.com/watch?v=d6fgxoxsbPo

Rosja: studenci i werbunek na wojnę

• Projekt „Черта” — Nie zdałeś sesji? Weź do ręki drona
  https://cherta.media/story/ne-sdal-sessiyu-beri-v-ruki-dron/

Rosja: nauka, badania i kontrola państwa

• T-Invariant — „Nieokiełznani bojownicy”: FSB i kontrola nad nauką
  https://t-invariant.org/2025/02/niokrotimye-bojtsy-u-fsb-poyavyatsya-svoi-gosuslugi-dlya-kontrolya-za-uchyonymi-2/

Rosja: opozycja i PACE

• Meduza — platforma rosyjskiej opozycji przy Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy
  https://meduza.io/feature/2026/01/30/v-strasburge-vpervye-sobralas-platforma-rossiyskoy-oppozitsii-pri-pase

Wesprzyj „Sprawy Wschodu”

Jeśli chcesz wesprzeć powstawanie podcastu Sprawy Wschodu i kolejnych odcinków „Czytamy po rosyjsku”, możesz to zrobić tutaj:

☕ Buy Coffee To
https://buycoffee.to/sprawywschodu

❤️ Patronite
https://patronite.pl/sprawywschodu

Dziękuję za każde wsparcie — pozwala ono rozwijać projekt i zachować jego niezależny charakter.

W 243 wydaniu podcastu "Czytamy po rosyjsku" przyglądamy się Kaukazowi – od Czeczenii, przez Południową Osetię, po szerszy kontekst regionalny.

Analizujemy wypowiedzi Adama Delimchanowa o „tradycji” i kontroli Czeczenów żyjących poza republiką, osadzając je w kontekście napięć wokół władzy w Czeczenii, presji społecznej wobec kobiet oraz aktywności czeczeńskiej emigracji. Następnie omawiamy umizgi Zacharowej do rządu Gruzji i dymisję rządu Południowej Osetii, pytania o rozliczenie rosyjskich środków finansowych i kalendarz polityczny przed wyborami prezydenckimi. Całość domyka refleksja nad mechanizmami władzy i lojalności na peryferiach imperium.

🎙 Przed mikrofonami: Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek

🌍 Strona projektu:
https://sprawywschodu.online

🤝 Wsparcie projektu „Sprawy Wschodu”:
Jeśli uważasz, że ta praca ma sens, możesz wesprzeć nas tutaj:

• BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu

• Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Źródła i materiały:

• SOVA (Tbilisi): Delimchanow o „tradycjach” poza Czeczenią
  https://sovanews.tv/2026/01/10/delimhanov-o-planah-sosredotochitsya-na-tradicziyah-sredi-chechenczev-za-predelami-chechni/

• Materiał wideo – wywiad z Anzorem Maschadowem
  https://www.youtube.com/watch?v=uunv_it3EG4

• Kavkaz.Realii: czeczeńskie kobiety w 2025 roku – przemoc i brak ochrony poza regionem
  https://www.kavkazr.com/a/chechenskie-zhenschiny-v-2025-m-tragedii-nasilie-i-otsutstvie-zaschity-za-predelami-regiona/33631666.html

• JAMnews: przyczyny dymisji rządu Południowej Osetii
  https://jam-news.net/ru/%D0%B2-%D1%87%D0%B5%D0%BC-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D1%82%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D1%8E%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%BE/

• BFM.ru – tło polityczne w Południowej Osetii
  https://www.bfm.ru/news/596052

• Materiał wideo – Południowa Osetia wiadomości
  https://www.youtube.com/watch?v=fOB77du5fzA

• Echo Kavkaza: Gruzja i narracja o współpracy z Rosją
  https://www.ekhokavkaza.com/a/zaharova-v-gruzii-vsyo-boljshe-storonnikov-sotrudnichestva-s-rossiey/33657409.html

• Instagram - Limda (Albina) Ibragimova

  https://www.instagram.com/p/DS73O4yiO5F/

To jubileuszowy odcinek podcastu.
Wchodzimy w 6. rok „Czytamy po rosyjsku”. Wydanie 242.

Rozmawiamy o wojnie z perspektywy presji, ale nie tylko frontu. Zaczynamy od zimy – jako czynnika materialnego i logistycznego – a następnie przechodzimy do morale, zmęczenia społecznego i politycznych ograniczeń.

Analizujemy czynniki nacisku działające równocześnie na Ukrainę i Rosję: zasoby, czas, odporność społeczeństw, kalkulacje elit i granice wytrzymałości systemów. Bez uproszczeń, bez propagandowych skrótów – rozmowa o wojnie jako procesie wyczerpywania.

🎙️ Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Marcin Strzyżewski
📌 6 lat podcastu „Czytamy po rosyjsku”

🗳️ Głosowanie – Osobowość Roku (Nauka)Bartosz Gołąbek – adiunkt w Katedrze Kultury Słowian Wschodnich Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytet Jagielloński, Kraków.
Plebiscyt organizowany przez Gazetę Krakowską.

👉 https://gazetakrakowska.pl/dr-bartosz-golabek/pk/8480511

☕ Wsparcie podcastu

Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu

W 241 wydaniu podcastu skupiamy się na Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej w okresie okołoświątecznym – na języku, decyzjach i gestach symbolicznych, które pokazują, jak głęboko instytucja ta została włączona w państwowy porządek ideologiczny i wojenny.

Punktem wyjścia są świąteczne wystąpienia patriarchy Cyryla, nowe inicjatywy liturgiczne, w tym ogólnorosyjski moliebien przeciwko aborcji, a także decyzje instytucjonalne – od cenników „dobrowolnych ofiar” po sposób zarządzania przekazem medialnym. Odcinek osadzamy w szerszym kontekście: długiego trwania relacji Cerkiew–władza, opisanych m.in. w książce Ksenii Łuczenko, oraz bieżącej rzeczywistości wojennej.

To rozmowa o Cerkwi nie jako wspólnocie wiary, lecz jako aktorze publicznym, który sakralizuje państwo, adaptuje język Kremla i coraz częściej pełni funkcję ideologiczną.

Źródła i materiały:

Current Time – o RCP i polityce:

https://www.currenttime.tv/a/russia-church-orthodox/33631123.html

Krymska eparchia RCP (materiał oficjalny):

https://crimea-eparhia.ru/174884.html

Zona Media – moliebien o „wразумлении”:

https://zona.media/article/2026/01/11/vrazumlenie

Nowaja Gazieta – „Dwie cerkwie, dwa oblicza i dwie wiary”:

https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/27/dve-tserkvi-dva-litsa-i-dve-very

Patriarchia.ru – materiał wideo RCP:

https://www.patriarchia.ru/article/119155?video=true

Ridl.io – „Kremlowska kaznodzieja”:

https://ridl.io/ru/kremlevskaya-propoved/

Nowaja Gazieta Europa – „Boże Narodzenie w kolorze khaki”:

https://novayagazeta.eu/articles/2026/01/09/rozhdestvo-tsveta-khaki

Materiał wideo (YouTube):

https://www.youtube.com/watch?v=9FAl6zI1M2I&t=2288s

Oświadczenie Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE nt. rosyjskiego ataku na Ukrainę:

https://www.oscepa.org/en/news-a-media/press-releases/2026/statement-of-the-parliamentary-support-team-for-ukraine-on-russias-overnight-attack-on-ukrainian-civilians-and-infrastructure

Wsparcie podcastu:

Jeśli cenią Państwo Sprawy Wschodu i Czytamy po rosyjsku, zachęcam do wsparcia:

☕ Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu

❤️ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Dziękuję za słuchanie i za wsparcie.

Autorskie, wieloźródłowe podsumowanie społeczeństwa i kultury Rosji w 2025 roku opracowane przez Bartosza Gołąbka. Zestawienie oparte na danych, raportach, tekstach kultury i mediach rosyjskich oraz emigracyjnych. Jedyny taki projekt w polskiej przestrzeni internetowej.

Świadome wykorzystanie niektórych materiałów niestety wyklucza monetyzację tej audycji, ale pozwala zachować rzetelny i dokumentacyjny charakter całości. Jeśli uznają Państwo tą pracę za wartościową – wsparcie przez Buy Coffee To pozwoli utrzymać ten format.

Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu

🎙 Bartosz Gołąbek
📅 6 stycznia 2026

Putinizm w 4. roku wojny (1:57) • Straty wojenne (7:50) • Gospodarka (13:30)• Represje (18:07) • Elity (30:44)• Emigracja (38:30)• Internet i media (40:45)• Kino i seriale (59:58)• Literatura (1:08:00)• Teatr (1:20:01)• Muzyka (1:46:42)• Muzea (1:54:05)

• Straty wojenne Rosji – BBC News Русская служба
  https://www.bbc.com/russian/articles/c7vm484qj41o

• Gospodarka i kryzys przemysłu – DOXA
  https://doxa.team/articles/industrial-crisis

• Represje i unikanie odpowiedzialności dzięki wojnie – Verstka
  https://verstka.media/kak-rossiyane-izbegayut-pravosudiya-blagodarya-voine

• Rosyjskie elity i wojna – Straightforward Foundation
  https://www.straightforward.foundation/ru-books/sluzhilye-lyudi-rossiyskie-elity-i-voyna-v-ukraine

• Literatura i cenzura 2025 – Novaya Gazeta Europa
  https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/22/tsenzure-na-sedene

• Kino rosyjskie 2025 – Okko / ProfiCinema
  https://blog.okko.tv/articles/rossiiskoe-kino-v-2025-godu-ot-skazok-do-avtorskikh-filmov-v-poiskakh-tepla

• Teatr i festiwale – Złota Maska
  https://goldenmask.stdrf.ru/upload/pdf/Театральные%20фестивали%20России.pdf

• Muzea i wystawy – „Muzejny Olimp”
  https://museumolimp.ru/museum/309

• Rosyjska sztuka na rynku globalnym – Forbes Life
  https://www.forbes.ru/forbeslife/552770-sagal-i-ajvazovskij-samye-dorogie-proizvedenia-russkogo-iskusstva-v-2025-godu

📚 Wszystkie wykorzystane materiały, raporty i linki
➡️ https://sprawywschodu.wordpress.com

Spis treści (skrócony)TOP ŹRÓDŁA (wybór)PEŁNA LISTA ŹRÓDEŁ

Wsparcie BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu

Czytamy po rosyjsku – wydanie 239 Zaprasza Bartosz Gołąbek

Podsumowanie roku 2025 na Kaukazie Południowym. Armenia po Karabachu i przed wyborami. Azerbejdżan jako regionalny lider po zwycięstwie bez ideowych perspektyw. Gruzja między zarządzaną demokracją, represjami i walką klanową.

🎧 Następny odcinek: Rosja 2025 — kultura i społeczeństwo.
🔗 Sprawy Wschodu – bądźmy w kontakcie

📸 Instagram: https://www.instagram.com/sprawywschodu
📘 Facebook: https://www.facebook.com/sprawywschodu
☕ BuyCoffee: https://buycoffee.to/sprawywschodu

Wybrane źródła:

Gruzja
https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/25/singapur-na-kavkaze
https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/25/ogon-po-svoim
https://sovanews.tv/2025/12/25/gromkij-arest-liluashvili-chto-nado-znat-o-klanovoj-borbe-v-gruzii/
https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2025/12/georgia-repressions-consequences?lang=ru¢er=russia-eurasia

Azerbejdżan
https://ridl.io/ru/konets-rossijskoj-gegemonii-kak-azerbajdzhan-perepisal-pravila-igry-na-kavkaze/
https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2025/12/azerbaijan-political-strategy?lang=ru¢er=russia-eurasia
https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/408494

Armenia
https://novayagazeta.ru/articles/2025/12/26/potriasaiushchii-no-ne-potriasennyi
https://sovanews.tv/2025/10/20/mer-gyumri-arestovan-po-obvineniyu-v-korrupczii-na-fone-konflikta-s-pravitelstvom/
https://carnegieendowment.org/europe/strategic-europe/2025/11/armenias-election-is-a-foreign-affair?lang=ru¢er=russia-eurasia
https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2025/11/armenia-new-national-identity?lang=ru¢er=russia-eurasia

W tym wydaniu "Czytamy po rosyjsku" omawiamy trzy wątki : spektakl władzy, kryzys opozycji i kontrolę komunikacji.

Punktem wyjścia jest coroczna konferencja prasowa Władimira Putina jako narzędzie zarządzania narracją. Następnie przyglądamy się konfliktom wewnątrz rosyjskiej opozycji oraz komunikatorowi MAX – elementowi budowy „suwerennej” przestrzeni cyfrowej.

🎙 Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek

Źródła

https://meduza.io/feature/2025/12/18/...

   • Конфликт с Кара-Мурзой, Грантососы, Неуеха...  

https://www.forbes.ru/society/549884-...

https://www.fontanka.ru/2025/11/14/76...

Wesprzyj Sprawy Wschodu:
☕ BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu

❤️ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

📌 Sprawy Wschodu w sieci:
Sprawy Wschodu w sieci:

Instagram: https://www.instagram.com/sprawywschoduFacebook: https://www.facebook.com/sprawywschoduYouTube: https://www.youtube.com/@sprawywschoduStrona: https://sprawywschodu.wordpress.com

W 237 wydaniu Bartosz Gołąbek omawia trzy wątki:

• Sytuacja po uwolnieniu kolejnej grupy białoruskich więźniów politycznych i geopolityczne konsekwencje decyzji Mińska – konferencja w Ukrainie i gra Łukaszenki wokół sankcji i rozmów międzynarodowych.
🔗 https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/14/v-ukraine-proshla-press-konferentsiia-osvobozhdennykh-belorusskikh-politzakliuchennykh

• 200 lat od powstania dekabrystów – współczesna interpretacja historii w Rosji, narracja państwowa i polemika historyczna.
🔗 https://baikal-journal.ru/2025/12/11/zdes-net-na-mne-czepej/

• Jelcyn Center w Jekaterynburgu – dziesięć lat istnienia, narastająca presja polityczna, próby „patriotyzacji” i fazowe wygaszanie instytucji.
🔗 https://semnasem.org/articles/2025/11/13/elcin-centr-protiv-vseh
🔗 https://ura.news/news/1053039314
🔗 https://www.kommersant.ru/doc/8273254
🔗 https://yeltsin.ru/news/anna-borodulina-o-sozdanii-vystavki-10-let-v-centre/

Wsparcie podcastu:
☕ https://www.buycoffee.to/sprawywschodu
🤍 https://patronite.pl/sprawywschodu

W tym wydaniu „Czytamy po rosyjsku” sięgamy po cztery teksty pokazujące różne oblicza współczesnego Wschodu: od badań opinii publicznej o „misji pokojowej” Donalda Trumpa w Ukrainie i Rosji, przez kuriozalną nagrodę „Prawnik roku” dla Dmitrija Miedwiediewa, po sytuację w Azerbejdżanie, gdzie władze aresztowaniami domykają scenę polityczną. Na koniec omawiamy również najnowsze dane o dramatycznej sytuacji demograficznej Białorusi, która w najbliższej pięciolatce będzie potrzebować ponad 300 tysięcy pracowników.

Cztery różne teksty tworzą wspólny obraz: regionu, w którym władza sięga po coraz mocniejsze narzędzia kontroli, a społeczeństwa reagują nieufnością, emigracją lub milczącą adaptacją.

Źródła omawianych materiałów:
• Trump: https://re-russia.net/expertise/0365/• Miedwiediew: https://www.kommersant.ru/doc/8250937• Azerbejdżan: https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/06/vlasti-azerbaidzhana-zachishchaiut-front• Białoruś: https://planbmedia.io/signal/belarusi-na-pyatiletku-nado-bolee-300-tysyach-rabotnikov-bez-migrantov-ne-obojtis.htmlWesprzyj podcast:• BuyCoffee.to – https://buycoffee.to/sprawywschodu• Patronite – https://patronite.pl/sprawywschodu