Sprawy Wschodu

W marcu i kwietniu 2026 roku Rosja zrobiła coś, czego długo unikano: rozpoczęła frontalny test kontroli odłączenia własnego internetu. Blokady Telegrama i VPN, problemy z aplikacjami bankowymi, a nawet zakłócenia w funkcjonowaniu infrastruktury miejskiej pokazały skalę eksperymentu. W pewnym momencie to już nie była tylko cenzura — to był test odporności całego systemu.

W tym wydaniu podcastu Bartosz Gołąbek analizuje największy kryzys cyfrowy w najnowszej historii Rosji. Kluczowe pytanie brzmi: kto realnie kontroluje proces? Coraz więcej wskazuje na rolę Federalna Służba Bezpieczeństwa, a nie tylko formalnych regulatorów.

W odcinku m.in.:— jak przez lata budowano infrastrukturę kontroli (ustawy, suwerenny Runet, DPI)— dlaczego model rosyjski odbiega od chińskiego i w jakim kierunku ewoluuje— skutki techniczne blokad (VPN, usługi, infrastruktura miejska)— napięcia w elitach i brak spójnej linii politycznej— rola mediów społecznościowych i paradoksy władzy korzystającej z blokowanych narzędzi— cyfrowy rubel jako potencjalne domknięcie systemu kontroli.

Link od Nikodema Cudzicha: Небайдужі Люди https://www.instagram.com/nebaiduzhi.lyudy

🔎 Źródła:

Analizy:

• Re: Russia
  https://re-russia.net/analytics/0414/
• Carnegie Endowment for International Peace
  https://carnegieendowment.org/ru/russia-eurasia/politika/2026/04/russia-elites-internal-conflict
• The New Tab
  https://thenewtab.io/internet-pod-kupolom/

Decyzje i polityka:

• The Moscow Times
  https://ru.themoscowtimes.com/2026/04/15/na-blokirovku-interneta-brosili-esche-12-mlrd-rublei-a192727
• Forbes Russia
  https://www.forbes.ru/society/559151-kreml-mozet-povremenit-c-ograniceniami-interneta-na-fone-padenia-rejtinga-putina
• CNews
  https://www.cnews.ru/news/top/2026-04-06_rossijskim_it-kompaniyam

Mechanizmy kontroli:

• Meduza
  https://meduza.io/feature/2026/04/15/krupneyshie-rossiyskie-servisy-perestayut-rabotat-pri-vklyuchennom-vpn-kak-i-trebovalo-mintsifry
• iStories
  https://istories.media/news/2026/04/15/chislo-servisov-kotorie-perestali-otkrivatsya-pri-vklyuchennom-vpn-uvelichilos/
• Novaya Gazeta Europe
  https://novayagazeta.eu/articles/2026/04/15/pokhozhe-vy-ispolzuete-vpn

Reakcje i kontekst:

• Vërstka
  https://verstka.media/ni-odin-krupnyy-rossiyskiy-chinovnik-ne-vyskazyvalsya-v-podderzhku-blokirovok-interneta

Instytucje:

• The Bell
  https://thebell.io/teper-oni-vse-reshayut-u-runeta-poyavilsya-novyy-kurator--sluzhba-fsb-otvechavshaya-za-otravlenie-navalnogo

☕ Wsparcie kanału Sprawy Wschodu👉 ⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu⁠👉 ⁠https://patronite.pl/sprawywschodu⁠

W tym odcinku „Czytamy Ukrainę” Bartosz Gołąbek i Aleksandra Brzuzy rozmawiają o filmach dokumentalnych powstających po 2022 roku w cieniu pełnoskalowej wojny w Ukrainie.

To subiektywny wybór, który pokazuje różne sposoby opowiadania wojny — od bezpośrednich zapisów frontu, przez historie cywilów, po bardziej autorskie i symboliczne formy. Uwzględniamy także perspektywę rosyjską, obecną w filmach propagandowych i materiałach pokazujących wojnę „od środka”.

🎬 Omawiane filmy:

Ukraina / front i doświadczenie wojny
– 2000 метрів до Андріївки (2025), reż. Мстислав Чернов
– 20 днів у Маріуполі (2023), reż. Мстислав Чернов
– In the Rearview (2023), reż. Maciek Hamela

Zwierzęta i etyka wojny
– Ми, наші тварини і війна (2024), reż. Антон Птушкін
– Все має жити (2024), reż. Тетяна Дородніцина, Андрій Литвиненко

Dzieci i trauma
– Україна. Вкрадене дитинство (2024)

Metafory i obrazy społeczne
– Квіти України (2024), reż. Аделі́на Борець
– Hotel "Ukraina" (2024), reż. Barbara Włodarczyk

Perspektywa rosyjska / propaganda i „od środka”
– Russians at War (2024), reż. Anastasia Trofimova
– Pan Nikt kontra Putin (2025), reż. David Borenstein, Pavel Talankin
– У края бездны (2024–2025), reż. Максим Фадеев
– Мариуполь: возвращение (2024), News Front
– Мариуполь. Три года свободы (2025)
– Выжившие. Истории из освобождённого Мариуполя (2022), RT
– Обыкновенная денацификация (2023)
– Предательство (2026), reż. Андрей Медведев
– Наши герои (2023)
– Предыстория войны. Рождение «народных республик» (2024)

☕ Wsparcie kanału Sprawy Wschodu

👉 ⁠⁠https://buycoffee.to/sprawywschodu⁠⁠

👉 ⁠⁠https://patronite.pl/sprawywschodu⁠⁠

W tym odcinku Bartosz Gołąbek i Marcin Strzyżewski przyglądają się światu, w którym konflikty nie wygasają, lecz układają się w coraz bardziej złożony i trudny do zatrzymania proces.

Rozmawiają o teraźniejszości — o tym, jak funkcjonuje dziś Rosja w warunkach przedłużającej się wojny i globalnej presji — ale też o przyszłości: o scenariuszach, które nie są jeszcze przesądzone, a jednak zaczynają się rysować coraz wyraźniej.

Czy mamy do czynienia z pojedynczym konfliktem, czy raczej z ich narastającą kumulacją? Jakie mechanizmy sprawiają, że napięcia nie znikają, lecz się wzmacniają? I co to oznacza dla świata, który coraz częściej przypomina system pozostający w stanie permanentnego kryzysu?

To rozmowa o procesach, które już trwają — i o tych, które dopiero mogą się ujawnić.

Wesprzyj Sprawy Wschodu:
☕ BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu
❤️ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Sprawy Wschodu w sieci:
📸 Instagram: https://www.instagram.com/sprawywschodu
📘 Facebook: https://www.facebook.com/sprawywschodu
▶️ YouTube: https://www.youtube.com/@sprawywschodu
🌐 https://sprawywschodu.online

🎙️ Czytamy po rosyjsku #250

W prawie jubileuszowym, 250. wydaniu podcastu „Czytamy po rosyjsku” przyglądamy się temu, co dzieje się dziś na Kremlu – zarówno na poziomie oficjalnych wystąpień, jak i w przestrzeni „okołoputinowskiej”, gdzie powstają realne decyzje i kierunki polityki.

Punktem wyjścia jest pytanie: dlaczego Władimir Putin pojawia się coraz rzadziej – i co to mówi o systemie?

W odcinku m.in.:

• spadek aktywności publicznej Putina
• mechanizmy działania Administracji Prezydenta
• napięcia w elitach i nieformalne wpływy (np. Nikita Michałkow)
• relacje państwo–biznes i rolę Aleksandr Szochin
• polityka pamięci, kulturę i „styl państwa”

• gesty wobec Azerbejdżanu i znaczenie miękkiej dyplomacji
• Rosgwardia jako narzędzie kontroli wewnętrznej

🎧 Premierowo rozpoczynamy także nowy cykl – „Alfabet Ukrainy”, przygotowany przez Nikodema Cudzicha. To próba spojrzenia na Ukrainę poprzez jej język, debatę publiczną i kontekst kulturowy – z perspektywy, której w naszym podcaście dotąd było mniej.

To odcinek o systemie, który coraz mniej pokazuje swoją twarz – ale coraz intensywniej zarządza rzeczywistością.

Zaprasza Bartosz Gołąbek

📌 Źródła (Kreml):
http://kremlin.ru/events/president/news/79413
http://kremlin.ru/events/president/news/79414
http://kremlin.ru/events/president/news/79418/videos
http://kremlin.ru/events/president/news/79419
http://kremlin.ru/events/president/news/79424
http://kremlin.ru/events/president/news/79428
http://kremlin.ru/events/administration/79427
http://kremlin.ru/events/administration/79422

Inne media:

https://www.nytimes.com/2026/03/25/opinion/russia-putin-iran-war.html

https://faridaily.substack.com/

☕ Wesprzyj projekt:
https://buycoffee.to/sprawywschodu
https://patronite.pl/sprawywschodu

W tym odcinku podcastu „Czytamy po rosyjsku” przenosimy się do Kazachstanu — kraju, który coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na mapie współczesnego świata, a jednocześnie wciąż pozostaje w Polsce stosunkowo mało rozpoznany.

Rozmówcami Bartosza Gołąbka są Assel Sagimbekova Podlecka oraz Mateusz Podlecki. Razem rozmawiamy o kulturze, języku i tożsamości Kazachstanu, a także o tym, jak dziś opowiada on sam siebie — między tradycją a nowoczesnością.

Odcinek ukazuje się w czasie Nauryzu — święta wiosny obchodzonego w wielu krajach Azji Centralnej — co nadaje tej rozmowie dodatkowy wymiar symboliczny: nowego początku, odrodzenia i wspólnoty.

🎧 W odcinku usłyszycie także fragment wystąpienia studentów turkologii UAM z obchodów Nauryzu w Poznaniu (2024).

To rozmowa o Kazachstanie widzianym z bliska — między Krakowem, Poznaniem a Ałmaty.

Profil Assel: @kazachskapolonistka

Podcast Assel i Mateusza

MetaQuazaqstan: Kazachski Punkt Widzenia https://open.spotify.com/show/5a3zwGFTCoEw9z3UP6WiUk?si=16ae2e3eb2c441ae

@sprawywschodu

☕ Jeśli chcesz wesprzeć rozwój podcastu:

👉 BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu

👉 Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

W 248 wydaniu podcastu „Czytamy po rosyjsku” Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek rozmawiają o kilku historiach z rosyjskiej przestrzeni medialnej i kulturalnej, które dobrze pokazują, jak dziś przenikają się propaganda, kultura i polityka.

Punktem wyjścia jest film „Koreański specnaz”, prezentowany w rosyjskich mediach jako dokument o żołnierzach Korei Północnej walczących po stronie Rosji. Przy tej okazji przyglądamy się również jego autorce — deputowanej Dumy Państwowej Marinie Kim — oraz historii sowieckich Koreańczyków, z których środowiska wywodzi się jej rodzina.

Rozmawiamy także o zmianie w jednej z najważniejszych instytucji teatralnych Rosji — Szkole-Studium MChAT, gdzie obowiązki rektora obejmuje Konstantin Chabenski po odejściu Konstantina Bogomołowa.

W odcinku pojawia się również temat powrotu Rosji na Biennale w Wenecji, który już wywołuje spory w środowisku artystycznym, a także kwestia Kazachstanu, który zaczyna wydawać Rosji osoby krytykujące wojnę.

Jak zawsze dziękujemy wszystkim osobom wspierającym nas BuyCoffeeTo https://buycoffee.to/sprawywschodu

Patronite https://patronite.pl/sprawywschodu

Źródła do odcinka:

• https://life.ru/p/1851406

• https://rg.ru/2026/03/13/v-muzee-pobedy-proshla-premera-filma-o-bojcah-specnaza-kndr.html

• https://yandex.kz/video/preview/15335262610622491223

• https://rg.ru/2026/03/12/shvydkoj-nadeius-my-sumeem-pokazat-derevo-uhodit-korniami-v-nebo-v-venecii.html

• https://www.theartnewspaper.ru/posts/20260304-pthh/

• https://www.theartnewspaper.ru/posts/20240321-skua/

• https://novayagazeta.ru/articles/2026/03/11/spektakl-okonchen

• https://meduza.io/feature/2026/03/13/kazahstan-nachal-vydavat-rossii-antivoennyh-aktivistov-pochemu-strana-prevratilas-v-opasnoe-mesto-dlya-kritikov-kremlya

W drugim odcinku cyklu „Czytamy Ukrainę” rozmawiamy z Aleksandrą Brzuzy, tłumaczką książki Łesia Bełeja „Plan naprawy Ukrainy” (wyd. Ha!art, 2023).

Osią rozmowy jest esej ukraińskiego pisarza i publicysty, który wskazuje na pakiet problemów współczesnej Ukrainy – od wyzwań instytucjonalnych i społecznych po pytania o przyszłość państwa funkcjonującego w warunkach wojny.

🎙 Rozmawiają: Bartosz Gołąbek i Aleksandra Brzuzy
🎧 Cykl: Czytamy Ukrainę / Sprawy Wschodu

🎧 Muzyka w podcaście

Oryginalny dźwięk otwierający przygotowała dla nas Stefanova Music.

YouTube
https://www.youtube.com/@stefanova.

Instagram
https://www.instagram.com/stefanova.music/

📚 Źródła i materiały wspomniane w odcinku

Plan naprawy Ukrainy – Łeś Bełej (wyd. Ha!art)
⁠https://www.sklep.ha.art.pl/

Materiał wideo
https://youtu.be/S50M9hX9RrM?si=FGc4TZarQj7CnktO

O produkcji dronów i problemie światłowodów w Ukrainie
https://oboronka.mezha.ua/v-ukrajini-deficit-optovolokna-309156

Protesty studenckie w Ukrainie w 2010 roku (BBC)
https://www.bbc.com/russian/international/2010/10/101012_ukraine_students_protest

Materiał wideo
https://youtu.be/GGRXLJ5weNs?si=d5Hbd11b7czdWXY1

Playlista muzyczna
https://open.spotify.com/playlist/37i9dQZEVXbKkidEfWYRuD?si=5e582e671eec4278

☕ Wesprzyj podcast Sprawy Wschodu

BuyCoffeeTo
https://buycoffee.to/sprawywschodu

Patronite
https://patronite.pl/sprawywschodu

USA uderzają na Iran — państwo, z którym Mińsk rozwijał współpracę wojskową. Świat wchodzi w kolejną fazę eskalacji. W tym samym czasie Łukaszenka pojawia się w oborze i miesza widłami ściółkę dla cieląt.

W odcinku 247 „Czytamy po rosyjsku” Bartosz Gołąbek mówi o moskiewskim posiedzeniu 26 lutego i pogłębiającej się integracji z Rosją, o represjach i sprawie „Białoruskiego Hajuna”, o sytuacji więźniów politycznych oraz o wygaszaniu relokacji białoruskiego biznesu w Polsce.

Geopolityka i zootechnika. Kreml i obora.

🎙 Podcast można wspierać:
☕ BuyCoffeeTo: https://buycoffee.to/sprawywschodu
🎧 Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu

Zapraszamy do komentowania i kontaktu.

Źródła wykorzystane w odcinku:

Pozirk
https://pozirk.online/ru/longreads/177636/

BELTA
https://belta.by/president/view/sojuznyj-vektor-v-kremle-inspektsija-s-vilami-v-rukah-i-nagrady-zaschitnikam-otechestva-itogi-nedeli-766984-2026/#part2

Wiasna
https://spring96.org/ru/news/119554

Plan B
https://planbmedia.io/important/research/relokaciya-zakonchilas-vpervye-za-poslednie-15-let-v-polshe-zakrylos-bolshe-belaruskih-kompanij-chem-otkrylos.html

Nasha Niva
https://nashaniva.com/ru/389367

Zerkalo

https://news.zerkalo.io/cellar/121509.html

Przed mikrofonem: Bartosz Gołąbek

W 246 odcinku łączymy cztery wątki, które pokazują region w czasie wojny i technologicznego przesilenia. Rozmawiamy o wojnie prowadzonej „za swoje” — o sytuacji, w której rosyjscy żołnierze coraz częściej doposażają się z własnych środków, i o tym, co mówi to o kondycji państwa takiego jak Rosja po 12 latach agresji na Ukrainę.

Następnie omawiamy, dlaczego Rosja wyraźnie odstaje dziś w wyścigu sztucznej inteligencji i jakie mogą być długofalowe konsekwencje tego zapóźnienia.

W trzeciej części przyglądamy się Dniu Języka Ojczystego w Białorusi — językowi jako przestrzeni tożsamości, ale i politycznej kontroli.

Na koniec przenosimy się do Izraela, gdzie funkcjonuje rosyjskojęzyczna diaspora jako największy postsowiecki mikrokosmos funkcjonujący poza obszarem byłego ZSRR.

🎙️Przed mikrofonami Bartosz Gołąbek i Magdalena Paciorek.

• Novaya Gazeta Europe – „У нас есть нейросети дома”
https://novayagazeta.eu/articles/2026/02/19/u-nas-est-neiroseti-doma

• Nasha Niva
https://nashaniva.com/ru/388667

• Tsargrad TV – „Война за свои”
https://tsargrad.tv/articles/vojna-za-svoi-bojcy-tratjat-vyplaty-ne-vyhodja-iz-okopa-otkrovenija-s-fronta-kotorye-ne-ponravjatsja-tylovym-generalam_1561465

• Meduza
https://meduza.io/feature/2026/02/20/a-potom-chto-s-nimi-delat-soberu-girlyandu-i-podaryu

• Newsru.co.il
https://www.newsru.co.il/community/18feb2026/netanya_ru.html

🎙 Jeśli cenicie Państwo nasze materiały i chcecie wspierać rozwój podcastu zapraszamy:

☕ Buy Coffee To
https://buycoffee.to/sprawywschodu

🎧 Patronite
https://patronite.pl/sprawywschodu

Dziękujemy za wsparcie i zapraszamy do obserwowania „Spraw Wschodu” na Spotify.

W 245 wydaniu „Czytamy po rosyjsku” przyglądam się Rosji w lutym 2026 roku — państwu funkcjonującemu w logice wojny, które jednocześnie negocjuje, mobilizuje i coraz wyraźniej zużywa się od środka.

🔹 Trzy korytarze negocjacyjne – techniczny, polityczny i ekonomiczny impas rozmów rosyjsko-ukraińskich
Re:Russia: https://re-russia.net/analytics/0386/

🔹 Czy Rosji starczy żołnierzy? – realne straty, tempo rekrutacji i problem jakości kadr
Analiza zasobów:
https://storage.googleapis.com/crng/russia-internal-resources-war.html
Wątek werbunku cudzoziemców:
https://www.rbc.ru/politics/11/02/2026/698c276e9a7947b6d9dda382

Materiał wideo: ⁠https://www.youtube.com/watch?v=21_MLbYzmyg⁠

🔹 Komunalny kolaps w „złotym” Bodajbo – infrastruktura w cieniu wojny
https://www.sibreal.org/a/potom-voyna-i-vse-deneg-net-kommunalnyy-kollaps-v-zolotom-gorode-bodaybo/33676413.html

🔹 Fala ataków na szkoły i monitoring uczniów – profilaktyka czy reakcja strachu?
https://verstka.media/kak-shkoly-reagiruyut-na-volnu-napadenij
Czarny notes: https://black-book.wiki/search/case

Rosja negocjuje, rekrutuje i kontroluje — ale równocześnie mierzy się z erozją infrastruktury i napięciem społecznym.

Zaprasza Bartosz Gołąbek

Jeśli chcesz wesprzeć rozwój podcastu „Sprawy Wschodu”:

➡ Patronite: https://patronite.pl/sprawywschodu➡ Buy Coffee To: https://buycoffee.to/sprawywschodu

Dziękujemy za każde wsparcie!