Studio Tegengif

Wat als je de volgende verkiezingen op een computer zou kunnen stemmen?

In Denemarken zullen mensen in 2023 op een partij kunnen stemmen die een AI alle beleidsvoorstellen laat doen. Is dit een voorbeeld of een doemscenario? Studio Tegengif bespreekt de boeiende vraag wat AI voor de Nederlandse politiek kan betekenen. Steeds meer hoor je dat we niet alleen in allerlei sectoren een flinke crisis hebben, maar dat we ook in onze gehele democratie een crisis hebben. Kan nieuwe technologie daarin een oplossing bieden?

In deze aflevering zoomen we uit van de waan van de dag en bespreken we de vraag of AI een positieve impact kan hebben op ons democratische systeem? We bespreken veel voorbeelden van waar AI al een beslissende impact heeft op hoe onze maatschappij gevormd wordt en wat dit voor de politiek kan betekenen. We gaan van de vraag wat AI efficiënter en beter kan doen voor onze overheid tot uiteindelijk de vraag of AI wel onze menselijke waarden kan blijven respecteren?

Zoals je van Studio Tegengif kunt verwachten hebben we een immense hoop bronnen doorgespit (zie hieronder) en proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van http://www.remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Jamie Susskind - Future Politics: Living Together in a World Transformed by Tech (2020)

https://www.bol.com/nl/nl/f/future-politics/9200000087868956/

The Local, ‘Could next party in Danish parliament be led by AI?’

https://www.thelocal.dk/20220804/danish-ai-driven-political-party-eyes-parliament/

Computer Lars Blog

https://computerlars.com/blog/

Rijksoverheid, TNO in opdracht van Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ‘Quickscan AI in publieke dienstverlening II’

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/05/20/quickscan-ai-in-publieke-dienstverlening-ii

Raphael Koster e.a., Nature, ‘Human-centred mechanism design with Democratic AI’

https://www.nature.com/articles/s41562-022-01383-x

Polis

https://pol.is/

Wired, ‘To Fix Tech, Democracy Needs to Grow Up’

https://www.wired.com/story/collective-intelligence-democracy/

Wired, 'How Taiwan’s Unlikely Digital Minister Hacked the Pandemic’

https://www.wired.com/story/how-taiwans-unlikely-digital-minister-hacked-the-pandemic/#intcid=inline_amp

Deep Knowledge Ventures (met AI in board)

https://deepknowledgeventures.com/

Scientific American, ‘Will Democracy Survive Big Data and Artificial Intelligence?’

https://www.scientificamerican.com/article/will-democracy-survive-big-data-and-artificial-intelligence/

Studio Tegengif bespreekt de koopkrachtcatastrofe. Iedereen merkt dat alles duurder wordt en de cijfers over onze koopkracht zijn in 50 jaar niet zo schokkend geweest. Wij vragen ons af wat de oorzaken zijn en wat eraan te doen valt.

Samengevat: we leggen uit waarom de boel als een jekko uit de hand dreigt te lopen.

In deze aflevering behandelen we de CPB ramingen van augustus waarin schokkende cijfers staan over onze inflatie, koopkracht, werkloosheid, energieprijzen en armoede. De augustus raming is een belangrijke raming omdat de begroting van het Kabinet voor volgend jaar die op Prinsjesdag naar buiten komt erop wordt gebaseerd.

We verbazen ons over de combinatie van een hard groeiende economie (BBP groei van 4,6% in een jaar), sterk dalende koopkracht (-6,8% in een jaar), een historisch hoge inflatie (9,9%), zeer lage werkloosheid (340.000 mensen) en een ongekende toename van ‘personen in armoede’ (6,7% in een jaar). Deze economische gekke tijden komen samen met nog een set met andere crises, waardoor we vrezen dat we in een soort perfect storm kunnen komen. Misschien krijgt Macron gelijk en zijn ‘de tijden van overvloed en zorgeloosheid voorbij’.

We proberen, in tegenstelling tot ons politieke debat, naar de langstermijn oorzaken, effecten en mogelijke oplossingen te kijken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Centraal Planbureau (CPB), Augustusraming 2022

https://www.cpb.nl/augustusraming-2022

NU, Nederlandse economie zit nog in de hoogste versnelling

https://www.nu.nl/economie/6218153/nederlandse-economie-zit-nog-in-de-hoogste-versnelling.html

Financieel Dagblad. ‘Macron waarschuwt voor einde aan 'zorgeloosheid en overvloed'

https://fd.nl/politiek/1449442/macron-waarschuwt-voor-einde-aan-zorgeloosheid-en-overvloed-t1h2caUrdB5O

Instituut voor publieke economie, ‘De dilemma’s bij de oplopende energierekening’

https://www.instituut-pe.nl/highlights/energierekening

Groene, ‘De hegemonie van de bonentellers’

https://www.groene.nl/artikel/de-hegemonie-van-de-bonentellers

Wikipedia, Hongerstenen in de Rijn

https://nl.wikipedia.org/wiki/Hongersteen

Studio Tegengif zoals je Studio Tegengif wil hebben. Wij lezen een ontzettend lang complex rapport dat binnenkort een flinke impact gaat hebben en vertellen je wat je moet weten. Dit keer de vermogensverdeling in Nederland waar een rapport over werd gepubliceerd dat binnenkort flink wat gaat losmaken.

In deze aflevering behandelen we wat een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) is, waarom dat belangrijk is en waarom dit IBO flink wat los gaat maken. Daarna komen we op de inhoud van dit rapport over de vermogensverdeling in Nederland bevat en vertalen we dat naar normale mensen taal. Zoals de voorzitter van de werkgroep die dit IBO opstelde schreef over vermogensverdeling in Nederland: ‘Je gaat het pas zien, als je het doorhebt, zei volksfilosoof Johan Cruijff. Je gaat het pas doen, als je het doorhebt, zegt de beleidsadviseur. Aan u (de politiek) de keuze.’

We behandelen alle interessante ‘fiches’ (de menukaart voor de politiek) die het rapport bevat. Opmerkelijk is namelijk dat een groep ambtenaren vanuit vele organisaties een hoop zaken neutraal opsomt die nog geen beleid zijn, maar dat best wel eens zouden kunnen worden. Denk aan het belasten van de waardeontwikkeling van woningen, verhogen van erf en schenkbelasting, transparantie in aandeelhouderschap, vennootschapsbelasting omhoog, lagere belasting op arbeid, opmerkelijke belastingconstructies aanpakken, de hypotheekrenteaftrek afschaffen, afschaffen leningen van je eigen BV en nog veel meer.

Deze aflevering werd voor het eerst gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Rijksoverheid, rapport IBO Vermogensverdeling 'Licht uit, Spot aan de Vermogensverdeling'

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/07/08/aanbiedingsbrief-bij-rapport-ibo-vermogensverdeling

RTL Nieuws, ‘Allerrijksten betalen minste belasting: kabinet gaat vermogens meer belasten’

https://www.rtlnieuws.nl/economie/life/artikel/5320032/vermogen-belasting-verschil-arm-rijk-ibo-vermogensongelijkheid-rutte

The Economist, ‘How high property prices can damage the economy’

https://www.economist.com/finance-and-economics/2022/07/28/how-high-property-prices-can-damage-the-economy

Zoals een van ons het mooi zei: “waarom hebben steeds meer mensen het schuim op de bek van woede over het politieke systeem?”

Een groeiend aantal groepen ons land zijn boos op het Nederlandse politieke systeem. Boeren, klimaatbezorgden, toeslagenslachtoffers, Covid sceptici, anti-systeem demonstranten en onlangs zelfs zorgmedewerkers. In deze uitzending gaan we dieper in op onze hypothese dat er steeds meer mensen steeds bozer worden op ‘het systeem’. Wat gebeurt er in ons politieke systeem dat steeds meer mensen besluiten dat zij zich erbuiten plaatsen of er tegenaan willen schoppen?

We maken een heerlijke politiek filosofische babbeltocht langs allerlei boeken en artikelen die een verklaring bieden voor deze groeiende boosheid. Alledrie (Randy, Wimar en Wouter) hebben we een paar verklaring meegenomen.

We komen tot de stelling dat visieloze politiek uiteindelijk tot maatschappelijke polarisatie leidt. Ook voorspellen we aan het eind dat deze boosheid misschien wel eens een politieke landverschuiving in een bepaalde richting kan veroorzaken.

Ook in deze aflevering:

- Als ‘gekte van de week’ het bericht dat de gemiddelde Nederlander per week een bankpas aan plastic eet.

- Een aantal eerlijke verhalen van ons naar boven over hoe ‘het systeem’ volgens ons werkt.

- Aan het einde de oproep: zou je het leuk vinden om een live Studio Tegengif opname bij te wonen?

- Is het een goed idee om als Studio Tegengif een boek te schrijven?

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

NOS, ‘Plastic in vlees, bloed en melk van boerderijdieren, wijst steekproef uit’

https://nos.nl/artikel/2435777-plastic-in-vlees-bloed-en-melk-van-boerderijdieren-wijst-steekproef-uit

Kim van Keken en Dieuwertje Kuijpers, ‘Kies toch niet steeds de kant van de macht’ (2022)

https://www.bol.com/nl/nl/f/kies-toch-niet-steeds-de-kant-van-de-macht/9300000084658867/

NRC, interview socioloog Roy Kemmers ‘Wat drijft mensen die zich afkeren van het establishment?’

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/07/03/hoe-mensen-zich-afkeren-van-de-politiek-is-een-geleidelijk-proces-a4135312

NRC, Tom-Jan Meeus, ‘Tom-Jan Meeus stopt met zijn politieke columns. Want steeds vaker dacht hij: let maar even wat minder op Den Haag’

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/07/09/tom-jan-meeus-stopt-met-zijn-politieke-columns-want-steeds-vaker-dacht-hij-let-maar-even-wat-minder-op-den-haag-2-a4135996

Arlie Russel Hochschild, ‘Strangers In Their Own Land: Anger and Mourning on the American Right’ (2018)

https://www.bol.com/nl/nl/p/strangers-in-their-own-land/9200000075792010/?bltgh=lNBrhlM135fibamYbsZLqg.2_14.15.ProductTitle

Eric Sadin, ‘Het tijdperk van de ik-tiran: Het einde van een gemeenschappelijke wereld’ (2021)

https://www.bol.com/nl/nl/s/?searchtext=tijdperk%20van%20de%20ik-tiran&suggestFragment=tijdperk%20van%20de%20i

Josse de Voogd en René Cuperus, ‘Atlas van Afgehaakt Nederland’ (2021)

https://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/atlas-van-afgehaakt-nederland/

UVA magazine, interview politicoloog Eelco Harteveld, ‘Polarisatie in Nederland: hoe verdeeld zijn we?’

https://www.uva.nl/shared-content/faculteiten/nl/faculteit-der-maatschappij-en-gedragswetenschappen/nieuws/2022/02/polarisatie-in-nederland-hoe-verdeeld-zijn-we.html?cb

Als je de media volgt lijkt Nederland op allerlei vlakken vast te lopen. In talloze domeinen hebben we een crisis en loopt het vast. We vragen ons af of het echt vastloopt of dat men overdrijft? Daarna lopen we langs acht verklaringen voor het vastlopen van allerlei domeinen in Nederland.

Als je zoekt hoe vaak ‘loopt vast’ in de media voorkomt in artikelen over de politiek zie je dat dit steeds vaker terugkomt. Het klimaat loopt vast. De zorg loopt vast. Het milieu loopt vast. De belastingdienst loopt vast. De overheid loopt vast. De arbeidsmarkt loopt vast. De hersteloperatie voor toezichtouders loopt vast. Jeugdzorg loopt vast. Huizenmarkt loopt vast. Gemeenten lopen vast. Personeelsbeleid in de zorg loopt vast.

Hoe komt dit? Wat loopt er precies vast en waar ligt dit aan?

Studio Tegengif maakt een opsomming van acht verklaringen voor het vastlopen van ons land.

Tot slot komen er nog een aantal eerlijke verhalen van ons naar boven over hoe beleid nou echt gemaakt wordt.

Ook in deze aflevering:

- Als ‘gekte van de week’ de EU richtlijn voor het Europees minimumloon en de Nederlandse initiatiefwet voor een hoger minimumloon

- Wederom een minuten durende rant tegen ambtenaren-kantoortaal

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Kustaw Bessems, Volkskrant, ‘Er zijn te weinig nerdfluisteraars bij bedrijven en overheden, vindt ict-expert Bert Hubert’

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/er-zijn-te-weinig-nerdfluisteraars-bij-bedrijven-en-overheden-vindt-ict-expert-bert-hubert~bc3b95cdb/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

Marike Stellinga, NRC, ‘Ambitieus kabinet, overheid loopt vast’

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/05/14/ambitieus-kabinet-overheid-loopt-vast-a4124406?t=1654625305

Marike Stellinga, NRC, ‘Waarom meer geld niet altijd beter is’

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/05/21/waarom-meer-geld-niet-altijd-beter-is-a4125124

NOS, Voorlopig akkoord over hogere minimumlonen in EU

https://nos.nl/artikel/2431710-voorlopig-akkoord-over-hogere-minimumlonen-in-eu

Kim Putters afscheidsrede SCP, https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2022/06/01/bijlagen-afscheidsbijeenkomst-kim-putters

Studio Tegengif zoals u Studio Tegengif wil hebben. Hele moeilijke Haagse dingen op een simpele manier uitgelegd. Dit keer: de voorjaarsnota. Het eerste financiële overzicht van wat Kabinet Rutte IV echt gaat doen.

Wij lazen de voorjaarsnota (181 pagina’s) en bespreken wat het is, waarom het belangrijk is en alles wat er dit keer opvalt.

We bespreken de stijging van het begrotingstekort (van 2,4% naar 3,4%) en waar dat extra geld aan uitgegeven wordt. Uitgaven als het toch meestijgen van de AOW met het minimumloon, een flinke financiële injectie voor Defensie (richting 2% BBP), compensatie voor spaarders en steun voor gestegen energieprijzen. Ook bespreken we waar dit allemaal door betaald wordt en vrezen we samen voor het lot van al die grote fondsen die de afgelopen jaren zijn opgericht.

Tot slot komen er nog een aantal eerlijke verhalen van ons naar boven over hoe beleid nou echt gemaakt wordt.

Ook in deze aflevering:

- Als ‘gekte van de week’ de al maanden durende rituele politieke paringsdans van GroenLInks en de PvdA.

- Wederom een minuten durende rant tegen ambtenaren-kantoortaal

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Rijksoverheid, ‘Voorjaarsnota 2022’

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/05/20/voorjaarsnota-2022

Frank Kalshoven, Volkskrant, ‘Het Kabinet laat het nog een keer breed hangen’

https://www.volkskrant.nl/economie/het-kabinet-laat-het-nog-een-keer-breed-hangen~b3bd2b90/

Deze aflevering bespreken we de maatschappelijke, politieke en economische argumenten in de discussie over ‘meer arbeidsmigratie’.

De EU bracht afgelopen een advies uit met als kern dat de EU meer ‘talent’ moet gaan halen uit landen als Egypte, Tunesië en Marokko. De werkgevers (VNO-NCW) roepen direct dat arbeidsmigratie onmisbaar is. Zeker in sectoren als de tuinbouw, transport, bouw en logistiek.

De tegenstand tegen meer arbeidsmigratie is keihard. Columns van economen. Politieke partijen van links naar rechts. Zelfs de arbeidsinspectie trekt aan de bel en stelt dat meer arbeidsmigratie echt een slecht idee is.

Veel economen stellen dat voor meer arbeidsmigratie eigenlijk helemaal niet zulke goede argumenten zijn. Zoals ambtenaren het dan zeggen: de baten zijn lager dan de kosten. Veel arbeidsmigratie remt innovatieprikkels, drukt de lonen, zorgt voor migrantenafhankelijkheid in vele sectoren en de woningmarkt lijkt ook totaal niet klaar voor grootschalige nieuwe arbeidsmigratie. Zijn er niet betere manieren om meer werk gedaan te krijgen?

Tot slot valt de vraag te stellen of we niet teveel onzin ‘bullshit jobs’ hebben en of we niet teveel arbeidsmigranten inzetten om troep te produceren die we niet nodig hebben.

Ook in deze aflevering:

- Een ‘gekte van de week’ die eigenlijk ‘gekte van de eeuw moet zijn.

- Een minuten durende rant tegen ambtenaren-kantoortaal

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Kim Stanley Robinson, ‘Ministry for the Future’ (2021)
https://www.bol.com/nl/nl/p/the-ministry-for-the-future/9300000021390176/?bltgh=iFziJ752wZU9JldWdupO5g.2_5.6.ProductTitle

Economist, ‘How can India cope with heatwaves’

https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/05/03/how-can-india-cope-with-heatwaves

EU plan, ‘Legal migration: Attracting skills and talent to the EU’ (april 2022)

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_22_2654

Tweede Kamer, ‘Jaarverslag 2021 van de Nederlandse Arbeidsinspectie’

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2022Z08810&did=2022D17799

Aanjaagteam arbeidsmigranten (‘Commissie Roemer’) advies aan Kabinet:

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/10/30/tweede-advies-aanjaagteam-bescherming-arbeidsmigranten

VNO-NCW, ‘Goed geregelde arbeidsmigratie is onmisbaar'
https://www.vno-ncw.nl/column/goed-geregelde-arbeidsmigratie-onmisbaar

Frank Kalshoven, Volkskrant, ‘Een stop op arbeidsmigratie is helemaal geen gek idee’

https://www.volkskrant.nl/economie/een-stop-op-arbeidsmigratie-is-helemaal-geen-gek-idee~b093edb1/

NOS, 'Of er nu draagvlak is of niet: meer legale migratie is noodzakelijk'

https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2426652-of-er-nu-draagvlak-is-of-niet-meer-legale-migratie-is-noodzakelijk

We spreken met Cody Hochstenbach over zijn boek ‘Uitgewoond: waarom het hoog tijd is voor een nieuwe woonpolitiek’. We gaan van de elf mythes in onze woonpolitiek die Cody ontkracht naar alternatieven voor het huidige woonbeleid.

De kern van Cody’s verhaal is dat we midden in een wooncrisis zitten die duizenden mensenlevens verwoest. Dit is niet een klein tijdelijk probleem, maar het directe gevolg van decennialang bewust beleid. We moeten aan de slag en dit veranderen. Maar hoe?

Cody Hochstenbach is onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek richt zich op woonbeleid, gentrificatie, betaalbaarheid van wonen, ruimtelijke ongelijkheid en krimpgebieden. Hij praat ons bij over de absurditeit van onze huidige woonpolitiek en bespreekt met ons hoe we dit fundamenteel zouden kunnen veranderen.

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: 


https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Cody Hochstenbach, ‘Uitgewoond: waarom het hoog tijd is voor een nieuwe woonpolitiek’ (2022)

https://dasmag.nl/shop/cody-hochstenbach-uitgewoond

Website Cody Hochstenbach

https://codyhochstenbach.com/

Podcast RADIO Spätkauf ‘Rent Freeze – A Podcast About Berlin’s Rental Revolution’
https://www.radiospaetkauf.com/rent-freeze/

Bureau Helling, Cody Hochstenbach, ‘Zes mythes over wonen doorgeprikt’

https://wetenschappelijkbureaugroenlinks.nl/artikel-tijdschrift/zes-mythes-over-wonen-doorgeprikt

Wimar Bolhuis, RTL nieuws, ‘Sociaal zwakkeren hardst geraakt door krakende verzorgingsstaat’

https://www.rtlnieuws.nl/economie/opinie/column/5300494/uitvoeringsorganisaties-sociaal-zwakkeren-hard-geraakt

Mathieu Segers, Groene, ’Een politiek van gevolgen’

https://www.groene.nl/artikel/een-politiek-van-gevolgen

Inflatie is een fenomeen dat bijna niemand begrijpt, maar waar heel veel mensen het over hebben. In deze aflevering bespreken we wat inflatie is, waar het vandaan komt en waarom het op dit droevige moment van oorlog in Europa zo belangrijk is in onze politiek.

Inflatie is momenteel een maatschappij ontwrichtend fenomeen dat we al tijden niet in deze mate hebben meegemaakt. Wij denken dat het wel eens het politieke thema van de komende jaren kan worden. We bespreken het fenomeen op een begrijpelijke manier en stellen de vraag waarom dit onze politiek op dit moment zo bepaalt. Van het boodschappenmandje bij de supermarkt tot de energierekening die flink gaat stijgen tot strategische energie autonomie.

We nemen deze van ‘misschien wel de beste Nederlandse politieke podcast’ (recensie) op vanuit Randy’s prachtige Groningen. Twee uur van de Randstad ligt een prachtige parel vol jonge mensen waar de lente de stad nog mooier maakte. De stad maakte ons optimistisch in droevige tijden.

Wil je ons steunen? Dat kan sinds kort: je kunt sinds kort vriend van de show worden: https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

TNO, Peter Mulder, ‘De feiten over energiearmoede in Nederland’

https://www.tno.nl/nl/over-tno/nieuws/2021/9/tno-brengt-energiearmoede-gedetailleerd-in-kaart/

Mathieu Segers, Groene,’Een politiek van gevolgen’

https://www.groene.nl/artikel/een-politiek-van-gevolgen

CBS, ‘Inflatie stijgt naar 6,4 procent in januari’

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/06/inflatie-stijgt-naar-6-4-procent-in-januari

Garry Kasparov: https://twitter.com/Kasparov63

Wat is er aan de hand in het financieel beleid van ons nieuwe kabinet? Kabinet Rutte 4 slaat een radicale nieuwe weg in qua overheidsfinanciën. Hoe komt dit en wat is de gedachte hierachter?

Wij zetten de budgettaire bril op en constateren dat dit kabinet uitgeeft als nooit tevoren en alles bij elkaar leent. Daarnaast worden de belastingen om deze uitgaven aan te kunnen niet handig en misschien ook niet eerlijk verdeeld.

Rutte IV is een historisch Kabinet. Nog nooit gaf een kabinet zoveel meer uit dan in de verkiezingsprogramma’s van de formerende partijen werd beloofd. Hiernaast kiest het kabinet ervoor om aan de belastingen kant eigenlijk alles te bevriezen, ondanks grote verkiezingsbeloftes over verhogingen voor bedrijven, vermogenden en vervuilers en lastenverlichting voor burgers. Men probeert grote transities te creëren door de inzet van nieuwe fondsen als het Klimaat- en transitiefonds (€ 35 miljard) en het Stikstoffonds (€ 25 miljard) en het omgevormde, opgehoogde Mobiliteitsfonds (€ 7,5 miljard extra).

Tegelijkertijd gaat het kabinet op bijna elke uitgavencategorie verder dan het gemiddelde van de doorgerekende programma’s van de VVD, D66, CDA en ChristenUnie. In de kern lijkt dit coalitieakkoord ‘bij elkaar geleend’ en is de vraag of dit uitvoerbaar, eerlijk, doelmatig en verstandig is? En hoe komt men er eigenlijk bij om zo’n radicale verandering in het denken over overheidsfinanciën door te voeren?

***SHOWNOTES***

Wimar Bolhuis, ‘Elke formatie faalt: Verkiezingsbeloftes die nooit worden waargemaakt’ (2018)

https://www.bol.com/nl/nl/p/elke-formatie-faalt/9200000095526187/?Referrer=ADVNLGOO002008N-KO5TSICLGJYLK-573144345348

Bas Jacobs, ESB, ‘Belast alle werkelijke vermogensopbrengsten, net als andere landen’
https://personal.eur.nl/bjacobs/cnossen_jacobs_ESB.pdf

Heleen Mees, Volkskrant, ‘Nederland is het enige beschaafde land dat geen vermogenswinstbelasting heeft’

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/nederland-is-het-enige-beschaafde-land-dat-geen-vermogenswinstbelasting-heeft~bb6946f6/?s=08

Marike Stellinga en Rik Rutten, NRC, ‘Rutte IV laat vermogens grotendeels ongemoeid’

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/01/18/rutte-iv-laat-vermogens-ongemoeid-a4080933?s=08

Coalitieakkoord 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst'

https://www.kabinetsformatie2021.nl/documenten/publicaties/2021/12/15/coalitieakkoord-omzien-naar-elkaar-vooruitkijken-naar-de-toekomst