Þjóðmál

Björn Valur Gíslason, fyrrverandi þingmaður, sem í dag starfar sem skipstjóri í Frakklandi, veitir einstaka innsýn í evrópskan sjávarútveg og deilir reynslu sinni af því að stýra skipi og stunda fiskveiðar innan regluverks Evrópusambandsins. Hann rýnir í þróun sjávarútvegsmála innan sambandsins og veltir því upp hvað Íslendingar geti lært af þeirri vegferð fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild. Samhliða þessu greinir hann stöðuna í íslenskri pólitík úr fjarlægð og svarar því hreinskilnislega hvort hann sakni þingsins eða hvort frelsið á hafinu eigi betur við hann í dag. Þetta er hressilegt og fróðlegt spjall þar sem reynsla úr brúnni mætir pólitískri sýn á framtíð Íslands.

Lilja Dögg Alfreðsdóttir og Hörður Ægisson rýna stóru málin í íslenskri pólitík og efnahagslífi. Í þættinum ræðir Lilja Dögg um áherslur sínar sem nýr formaður Framsóknarflokksins og bregst við hugmyndum um hvort flokkurinn eigi að leita frekar til vinstri. Sjónum er beint að efnahagsmálum, svonefndu „verðlækkunarsumri“ ríkisstjórnarinnar sem virðist hafa litla merkingu og áformum um handstýringu á eldsneytisverði. Við rýnum í stöðvun Samkeppniseftirlitsins á samruna Arion og Kviku ásamt því að ræða mögulega sölu ríkisfyrirtækja. Þá eru ESB-málin til umræðu, allt frá dularfullum könnunum Stjórnarráðsins til vantrausts á forystu Viðreisnar í aðildarviðræðum. Hraðaspurningar og hrós vikunnar er á sínum stað auk þess sem Hörður kemur með ítarlegasta bókardóm sem heyrst hefur í íslensku hlaðvarpi til þessa.

Rætt er við Sigurð Pálsson, forstjóra BYKO, sem hefur starfað hjá fyrirtækinu í 26 ár. Sigurður gefur innsýn í rekstur þessa rótgróna félags, fer yfir afkomuna og útskýrir hvernig hægt er að spá fyrir um sölu á árstíðabundnum vörum fyrir komandi sumar. Hann deilir upplifun sinni af púlsinum hjá iðnaðarmönnum og metur hvort bjartsýni eða svartsýni ríki á markaðnum miðað við núverandi efnahagsástand. Sjónum er beint að skipulagsmálum og íbúðaruppbyggingu, málefnum sem Sigurður hefur látið sig varða, auk þess sem hann ræðir áskoranir á vinnumarkaði. Hvernig bregðast stór fyrirtæki við síhækkandi launakostnaði og hvaða svigrúm hafa þau til vaxtar? Að lokum ræðum við starfsferilinn og það að þroskast í starfi innan sama fyrirtækis í aldarfjórðung auk annarra þátta.

Eldur Ólafsson og Þórður Gunnarsson kryfja málin í líflegu spjalli þar sem farið er yfir allt frá fótbolta yfir í alþjóðastjórnmál. Við ræðum áhugaverða könnun meðal leikmanna í Bestu deildinni þar sem yfirgnæfandi meirihluti styður hægri flokka, sem leiðir af sér kenningar um tengsl keppnisskaps og stjórnmálaskoðana. Farið er yfir pólitísku sviðsmyndina á Íslandi þar sem nýjustu kannanir sýna Framsóknarflokkinn utan þings og vaxandi óánægju með ríkisstjórnina. Aðildarumsókn að Evrópusambandinu er einnig undir smásjá og fólk er byrjað að kasta ógreiddum námslánum inn í röksemdarpakkann og fv. forsætisráðherra vill hefta frelsi fólks í atvinnulífinu til að tjá sig ef það er ekki fylgjandi aðild. Þá er farið yfir framtíðarsýn um vestnorrænt samstarf Íslands, Grænlands og Færeyja, þau tækifæri sem leynast í hrávörugeiranum á Grænlandi, stöðuna í alþjóðamálum, átökin í Íran og áhrif þeirra á olíuverð og margt fleira.

Albert Jónsson, fv. sendiherra, fjallar um það hvaða umræða þarf að eiga sér stað og hvaða upplýsingar þurfa að koma fram áður en farið verður í þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild Íslands að Evrópusambandinu í lok ágúst. Rætt er um samanburð á öðrum ríkjum sem hafa farið í slíkar viðræður, hvaða kröfur hægt er að setja og hvaða mál gætu orðið flókin. Þá er einnig rætt um stöðuna í alþjóðakerfinu, ummæli Bandaríkjaforseta um Nato og hvernig varnarbandalagið kann að þróast næstu árin, hvar þungamiðja alþjóðasamskipta verður á næstu árum, hernaðaraðgerðir í Íran og margt fleira.

Andrés Magnússon og Stefán Einar Stefánsson fara yfir sviptingar vikunnar, aprílgabb Morgunblaðsins sem olli fári hjá Skattinum og tilteknum fjölmiðlum, boðaðar skattahækkanir á ferðaþjónustu sem ríma illa við fyrri orð ráðherra, áfellisdóm dómara yfir Samkeppniseftirlitinu, vannýtt tækifæri í Skálholti, ummæli fv. forsætisráðherra sem vill þagga niður kauphallarforstjórum, umræðu og viðhorf stjórnmálamanna til verðmætasköpunar, kynningu Sjálfstæðisflokksins á skattalækkunum og margt fleira.

Halldór Benjamín Þorbergsson, þá framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, var fyrsti gestur í hlaðvarpi Þjóðmála fyrir rétt rúmum fimm árum. Hann mætir nú aftur og fjallar um íslenska hagkerfið, viðhorfið til atvinnulífsins, um traustið sem þurfti að mynda á milli atvinnurekenda og launþegahreyfinga, nýsamþykkt frumvarp sem gæti falið í sér ein mestu hagstjórnarmistök sögunnar, boðað aðlögunarferli að Evrópusambandinu og margt fleira.

Björn Ingi Hrafnsson og Daði Kristjánsson rýna í atburði líðandi stundar. Við ræðum hina umtöluðu páskaeggjaleit í heilbrigðisráðuneytinu á meðan starfsfólk Landspítalans stendur eftir með tómar hendur, nýjar vendingar í ESB-leiðangri Viðreisnar, hvort að íslensk stjórnvöld séu að sofa á verðinum gagnvart gervigreind, krísu í efnahagsmálum, umfjöllun Rúv um uppgjör sjávarútvegsfyrirtækja og margt fleira. Þá er hrós vikunnar á sínum stað ásamt hraðaspurningum, þar sem tónlistarsmekkur Sigmundar Davíðs kemur m.a. við sögu.

Björn Bjarnason, fv. ráðherra, fer yfir stöðuna og það helsta úr stjórnmálunum. Við ræðum um Evrópusambandsvegferð ríkisstjórnarinnar, hrossakaupin við Flokk fólksins, viðræður utanríkisráðherra við erlenda aðila sem vita meira um stöðu mála heldur en Íslendingar, hvernig reynt er að grafa undan samskiptum Íslands og Bandaríkjanna, þróun mála með Grænland, stöðuna og samstarf ríkja á Norðurslóðum og margt fleira.

Heiðrún Lind Marteinsdóttir og Örn Arnarson rýna í atburði líðandi stundar. Það er af nógu að taka í efnahagsmálum og pólitík þessa vikuna. Við ræðum um hitann í kringum ESB-umsóknina sem er að aukast, rýnum í villandi málflutning, óskýr svör ráðherra og hvers vegna Inga Sæland neitar að gefa upp afstöðu sína. Við ræðum einnig harðari tón frá Seðlabankanum sem hækkaði stýrivexti í vikunni, veltum því upp hvort að Seðlabankinn sé einni í liði í verðbólgubaráttunni og gaslýsingar ríkisstjórnarinnar í kjölfar vaxtahækkunar. Einnig er rætt um atvinnulífið og innviði, loðnuvertíð sem nú er að klárast, hrós vikunnar, hraðaspurningar og margt fleira.