Vroeg!

Vogels zingen niet alleen mooi, maar hebben ook gesprekken met elkaar. De kennis over hoe vogels met elkaar communiceren maakt grote sprongen, concludeerde de New Yorker vorige week.

Ook bleek deze week uit onderzoek van de universiteit van Osnabrück dat de communicatie tussen apen anders werkt dan we voorheen dachten. Ze communiceren niet alleen met elkaar door lichaamstaal die alle apen begrijpen, maar ontwikkelen ook gebaren die ze alleen met hun eigen familie gebruiken. Net als mensen dus!

We weten steeds meer over hoe dieren met elkaar praten. Maar hoe doe je eigenlijk onderzoek naar communicatie tussen dieren? Waarom doen we dat? En hoe doe je recht aan hun manieren van communicatie, zonder daar menselijke labels op te plakken? 

Dat bespreekt Jan vandaag met Marjo van Koppen, taalonderzoeker bij het Meertens Instituut. 

Gisteren stond Milieudefensie weer op de stoep bij ING om te protesteren tegen hun banden met de fossiele industrie. Milieudefensie spande eerder dit jaar een rechtszaak aan, waarin ze van ING eisen dat het samenwerkingen met de fossiele industrie stopzet en zijn uitstoot halveert. ING gaat daartegen in hoger beroep. Ondertussen komen er allerlei rapporten uit, zoals gisteren van de Eerlijke Geldwijzer, waaruit blijkt dat de investeringen van banken in de fossiele industrie juist alleen nog maar toenemen. Dat terwijl in het klimaatakkoord van Parijs uit 2016 staat dat financiering “in lijn moet worden gebracht met klimaatdoelstellingen”. Hoe kan het dat die banken (en andere financiële instellingen) nog altijd zo graag willen investeren in olie, kolen en gas? En hoe komen we hier vanaf, zonder dat we straks allemaal zonder energie komen te zitten? Te gast: Nikki Trip, specialist duurzaam beleggen.

14 dagen nog tot Amerika gaat kiezen. Komt oud-president Donald Trump terug, of maakt vice-president Kamala Harris promotie? Alle duiders zijn het er in ieder geval over eens dat de kandidaten zeker de stem van de jongere kiezer keihard nodig gaan hebben om te winnen. Wat de kandidaten doen om de jongeren te bereiken en of dat een beetje zinvol is bespreek ik dit uur met Bart Bolhuis en Nienke de Bruijn. Ze zijn beide van huis uit 'campagnejunkies' en maken de podcast 'de Amerikaanse Aanpak'.

Dit weekend werd een advocaat van een bekende oppositieleider met ruim tien kogels om het leven gebracht. Het is het bewijs van roerige verkiezingen die het Afrikaanse land de afgelopen weken in haar greep hielden. Genoeg reden om in Vroeg! af te reizen naar: Mozambique!

Het is twee weken na de verkiezingen van het Oost-Afrikaanse land. De officiële uitslag kan ieder moment binnendruppelen en vandaag gaan we dieper in op dit intrigerende land en haar politiek. Ook omdat er sinds een paar jaar enorme voorraden gas in de Mozambikaanse grond blijken te zitten. En ik verklap alvast: dat is niet alleen een zegen voor het land, maar ook een vloek! 

Jan's gast is Nikkie Wiegink, zij is Mozambique kenner en werkzaam bij de Universiteit Utrecht. 

Hajar Yagkoubi praat met Koos de Bruijn van Partos, de branchevereniging van ontwikkelingsorganisaties, over de toekomst van ontwikkelingssamenwerking. Dit kabinet, met minister Klever van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp voorop, wil flink bezuinigen daarop. Sterker nog, een werkbezoek aan Oeganda gaat uiteindelijk over asiel en migratie en nauwelijks over het werk wat we daar als Nederland doen.

Wat zit er achter de bezuinigingen? Wat kan straks nog wel en niet? En wat raakt Nederland kwijt als de minister besluit keihard te bezuinigen? Dat en meer hoor je in deze aflevering van Vroeg!

We hebben er afgelopen zomer weinig van gemerkt, maar het risico op droogte wordt in Nederland steeds groter. Sterker nog, volgens het Planbureau voor de Leefomgeving is het het grootste klimaatrisico in Nederland. Dat vraagt om een nieuwe kijk op ons watergebruik. David ging met Edwin van der Strate in gesprek over de oorzaken van de waterschaarste en wat wij ertegen kunnen doen. 

Seksuele straatintimidatie komt nog veel te veel voor. Overdag op straat, in het openbaar vervoer, maar ook regelmatig in het uitgaansgebied. Meer dan zestig procent van alle seksuele intimidatie vindt zelfs plaats tijdens het uitgaan. Daarom hebben we het er dit uur over, juist op de dag dat het Amsterdam Dance Event begint en het in de hoofdstad weer wemelt van jonge mensen in het dans- en feestcircuit. Van met je sleutelbos in je handen geklemd teruglopen naar je fiets nadat je bij een concert bent geweest, tot toch even een blokje omlopen als er een groep mannen op straat staat. De voorbeelden zijn legio en herkenbaar. Ongetwijfeld ook voor de gasten: Julienne Beijer is van Stichting Sexmatters en Jessica van der Pluijm is de oprichter van Stop Straatintimidatie.

Over precies 3 weken op 5 november.... gaan de Amerikanen (massaal) naar de stembus om te bepalen wie de sleutels tot het Witte Huis krijgt voor de aankomende 4 jaar. Wordt het Donald Trump, kandidaat namens de Republikeinen? Of toch Kamala Harris, kandidaat namens de Democraten.  Vandaag kijken we hoe het ervoor staat met de campagnes van beide kandidaten. Dit doen wij samen met Manon Portos Minetti. Manon is programmamaker, activist en Amerikanist. 

Pulp Fiction. De door Quentin Tarantino geregisseerde film kwam vandaag precies 30 jaar geleden uit in de Amerikaanse bioscopen. De film staat bol van de sterren. Denk aan Samuel L. Jackson, Uma Thurman en John Travolta. Ook verwierf de film een zekere cultstatus. Maar wat houdt zo’n cultstatus nou precies in? Waarom is de ene film cult en de andere niet? Dat zijn enkele vragen waar we het vandaag over gaan hebben. Te gast bij ons in de studio is Hugo Emmerzael, filmjournalist en redacteur voor de Filmkrant

Het Japanse media- en PR-bedrijf Dentsu zegt in een nieuw rapport dat de media volgend jaar getransformeerd gaat worden dankzij AI. Dit uur hoor je exact waar we op dat vlak op dit moment staan!

Artificial Intelligence gaat de media dus veranderen, zeggen onderzoekers. En dat in de week waarin "AI" sowieso wat te vieren heeft: zowel de Nobelprijs voor Natuurkunde als die voor Scheikunde ging naar een ontdekking waarbij de techniek toegepast werd.

Alle reden dus om de stand van zaken in AI-land door te nemen en specifiek in te zoomen op de betekenis er van voor de media. Zowel voor de makers als voor jou, als luisteraar, kijker of lezer.

Dat doet Jan met AI-kenner Laurens Vreekamp en met journalistiek-docent en onderzoeker Nele Goutier.