Hoe kunnen politici verschil maken in het beschermen van onze democratie? In deze aflevering van onze boekenclub gaat Rosan Smits in gesprek over haar boek ‘Dit is fascisme’ met Joost Sneller, Tweede Kamerlid met de portefeuilles justitie, drugs en democratie.

Samen bespreken zij wat de politiek concreet kan doen om de rechtsstaat te beschermen. Smits pleit voor meer onderlinge solidariteit. Kunnen politici zich duidelijker uitspreken wanneer hun collega’s worden aangevallen vanuit extremistische hoek? Wie een invalshoek probeert te weerleggen, kan deze juist versterken door deze te herhalen.

Luister nu en bepaal zelf: wat zijn je plichten als het gaat om je democratische rechten?

Presentatie: Daniël Schut

Redactie: Amy van den Broek

‘Als ik niets doe, ben ik medeverantwoordelijk voor armoede onder kinderen’ - dat herhaalt de Rotterdamse Vanessa Umboh in deze aflevering van Appèl. De Van Mierlo Stichting ging op werkbezoek bij deze bevlogen armoedebestrijdster om uit te vinden hoe dat precies zit. Wat blijkt? Als maatschappij veroordelen we kinderen uit arme gezinnen, die zich alleen maar staande proberen te houden en soms uit wanhoop iets verkeerds doen, omdat ze hopen hiermee hun ouders uit de financiële brand te helpen.

Umboh onthult hoe sterk en regelmatig de alledaagse leefwereld van gewone mensen botst met de systeemwereld van beleidsmakers en bestuurders - en hoe vaak en hoe meedogenloos die systeemwereld dan wint. Maar Umboh is er de mens niet naar om bij de pakken neer te zitten, en loopt over van de concrete initiatieven en ideeën om mensen bij elkaar te brengen, te verbinden en zelf gewoon actie te ondernemen.

Echt Rotterdams: niet l*llen maar poetsen, ook in de armoedebestrijding. 

Laat je inspireren; luister deze podcast met Vanessa Umboh.

Presentatie: Daniël Schut

Redactie: Amy van den Broek

Een echte liberaal eet geen vlees - dat zegt filosoof en schrijver Jurriën Hamer in zijn jongste boek, ‘Wat vrijheid van je vraagt’. In dit inspirerende boek waarschuwt hij dat we al decennia het liberalisme verkeerd geïnterpreteerd hebben - en vooral: onvolledig toegepast. Een echte liberaal houdt vooraleerst rekening met de rechten van anderen, en juist dat is iets wat we te weinig doen.

Wat kunnen en wat moeten liberalen dan meer doen, in het dagelijks leven? Hoe leid je een écht liberaal leven? Hoe kun je als individu recht doen aan zowel de negatieve en positieve plichten die een liberaal moreel kompas van je vraagt? En hoe kunnen we maatschappelijke instituties meer volgens echt liberale principes inrichten?

De Van Mierlo Stichting stelde deze vragen - en meer - aan Jurriën Hamer.

Presentatie: Afke Groen. 

De overheid moet léveren. Dat riepen politici van links tot rechts afgelopen jaar waar ze maar konden. Die roep om daadkracht en een overheid die vooral doorpakt, is vooral in onzekere tijden best te begrijpen. Alleen wordt participatie van burgers nog wel eens als belemmerend voor die daadkracht gezien. En dat is problematisch, schrijft Caelesta Braun, hoogleraar openbaar bestuur en maatschappelijke democratie en raadslid bij de ROB, in de nieuwe editie van ons tijdschrift Idee. Samen met haar collega aan de Universiteit Leiden, Bert Fraussen, stelt zij dat juist een daadkrachtige overheid niet anders kan dan de samenleving omarmen. Het op de juiste manier betrekken van burgers leidt zelfs tot betere besluitvorming dan wanneer de samenleving buitenspel wordt gezet.

In deze laatste aflevering van Appèl van 2025 spreken we met Caelesta Braun naar aanleiding van het artikel in Idee over wat het betekent om de samenleving te omarmen, en hoe betekenisvolle participatie eruitziet.

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut 

 
Lees hier het artikel van Caelesta Braun en Bert Fransen: https://d66.nl/vanmierlostichting/nieuws/een-daadkrachtige-overheid-omarmt-de-samenleving/

De kloof tussen wetenschap en samenleving groeit. Dit uit zich onder meer in toenemend wantrouwen tegen de wetenschap, zelfs in de politiek. Politici van sommige partijen twijfelen openlijk aan wetenschappelijke consensus over bijvoorbeeld klimaatverandering. Maar ook het wantrouwen tegen onafhankelijke adviesraden neemt toe. 

Waar komt wantrouwen tegen de wetenschap vandaan? Hoe toegankelijk zijn kennis en wetenschap eigenlijk voor het bredere publiek? En hoe maken we wetenschap tot iets van de hele samenleving? 

Hierover praten we in deze aflevering Alyt Damstra, bijzonder hoogleraar Kennis en Strategische Beleidsadvisering aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast werkt zij bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). 

En met Mark Bovens, emeritus-hoogleraar Bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht en tussen 2013 en 2024 raadslid bij de WRR. 

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut 

Ook al heeft de nieuwe Tweede Kamer het hoogste percentage vrouwen ooit: nog steeds lijkt politiek vooral een zaak voor witte mannen. Vooral in de gemeenteraad, maar ook nog steeds in de Tweede Kamer zitten structureel minder vrouwen en mensen met een migratieachtergrond. Niet alleen komen deze groepen minder makkelijk de politiek binnen, maar ook vertrekken ze eerder. Wat is er nodig om de politiek niet alleen diverser te máken, maar ook te houden? En hoe komt het dat bij D66, de grootste progressieve partij, toch weer drie witte mannen op nummer 1, 2 en 3 van de kieslijst stonden? 

Hierover praten we in deze aflevering van Appèl met politicoloog Zahra Runderkamp, die dit jaar aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde op een proefschrift over diversiteit en inclusie in de politiek; en met Raissa Biekman, voorzitter van Stem op een Vrouw dat zich inzet voor meer vrouwen in de politiek. 

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut

Onze huidige economie maakt onze democratie kapot. Dat schrijft filosoof Lisa Herzog in haar nieuwe boek De Democratische Markt. De politiek heeft weinig te zeggen over de economie en de economie alles over de politiek, schrijft zij. Die rollen moeten weer worden omgedraaid. Wat we aan de markt overlaten en wat niet, moet onderwerp worden van politiek debat. Ook moeten werknemers meer macht, invloed en bescherming krijgen, onder meer in de vorm van een baangarantie van de overheid. 

In deze aflevering van Appèl praten we met twee gasten over de relatie tussen economie en democratie. Lisa Herzog, hoogleraar politieke filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen en auteur van het genoemde boek; en Vera Vrijmoeth, onderzoeker bij de FNV naar de rol van kapitaal in de economie en de scheefgroei tussen lonen en winsten.

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut 

Dromen van mijn zus. Zo heet het boek van Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga, dat nu in de boekhandels ligt. Hij beschrijft hierin zijn haast ongelooflijke levensverhaal. Zijn vlucht vanuit Congo naar Europa en de 17,5 jaar waarin hij ongedocumenteerd in Frankrijk, België en Nederland woonde. Hoe het hem lukte om ondanks felle tegenslagen opleidingen af te ronden, te werken en jurist te worden. Hoe hij van jongs af aan streed tegen onrecht en racisme. Maar het is ook een boek over pijn, verdriet en verlies, waaronder van zijn geliefde zus. 
De rode draad van dit prachtige en soms adembenemende boek: de kracht van dromen van een wereld waarin rechtvaardigheid het laatste woord heeft. 

In deze aflevering van Appèl vertelt Mpanzu Bamenga over zijn strijd, zijn dromen en zijn boek. 

Presentatie: Suzanne van den Eynden

Het enorme tekort aan betaalbare woningen staat in veel verkiezingsprogramma's hoog op de lijst van op te lossen problemen. Bijna 400.000 huishoudens zijn op zoek naar een onderkomen, maar stuiten op torenhoge prijzen en veel te weinig aanbod. Ook het aantal dakloze mensen groeit, terwijl fatsoenlijk wonen een sociaal grondrecht is. Wat is er nodig om te zorgen dat iedereen prettig kan wonen?  

Hierover praten Daniël Schut en Suzanne van den Eynden in deze aflevering met Francesco Veenstra, Rijksbouwmeester en voorzitter van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs. Een gesprek over inbreiding versus uitbreiding, bouwregels en de grote vraag: hoe willen we dat ons land eruitziet?

De Mr. Hans van Mierlo Stichting publiceert deze maand samen met het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis in Nijmegen de bundel De minister-president. Een ambt in ontwikkeling. Hierin verdiepen 18 auteurs zich in de rol van de premier. Hoe is deze rol ontstaan? Hoe machtig is onze minister-president eigenlijk, wat is er afgelopen decennia veranderd aan die machtspositie en hoe zou de rol van de premier eruit moeten zien?

Hierover spreken we in deze aflevering met twee auteurs die hebben bijgedragen aan de bundel: Eva van Vugt, universitair docent staatsrecht in Maastricht, en Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse geschiedenis en decaan van de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden. 

Presentatie: Daniël Schut en Suzanne van den Eynden