Appèl

Vijf jaar na het begin van corona hangt volgens wetenschappers de volgende pandemie als een zwaard van Damocles boven ons hoofd.  Maar terwijl in het onderwijs, in de zorg en bij de ggz de gevolgen van de afgelopen pandemie nog altijd doorklinken, is het kabinet van plan te bezuinigen op zogeheten pandemische paraatheid. 

Is Nederland klaar voor de volgende pandemie? Welke lessen hebben we geleerd van corona, en wat zijn we misschien alweer vergeten? En wat betekent de terugtrekking van de VS uit de WHO?

Hierover praten we in deze aflevering van Appèl met Anja Schreijer. Zij is arts Maatschappij en Gezondheid en medisch directeur van het Pandemic and Disaster Preparedness Center, en medevoorzitter van de adviescommissie Public Health Emergencies van de Europese Commissie. Ze was tijdens de coronapandemie lid van het OMT en hoofd algemene infectieziekten bij de GGD Amsterdam. 

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut 

Mensen met een theoretische opleiding domineren onze democratie. Verreweg de meeste volksvertegenwoordigers hebben een hbo- of universitaire opleiding, en hun voorkeuren klinken vaker door in beleid. Veel praktisch opgeleiden ervaren bovendien een sterke culturele afstand tot de voornamelijk theoretisch opgeleide politici. En die ervaren afstand blijkt een belangrijke motor van politieke onvrede onder praktisch geschoolden. 

Hoe komt dit, en belangrijker, wat is er nodig om onze democratie van en voor iedereen te maken - ongeacht opleidingsniveau? 

Hierover spreken we in deze aflevering van Appèl met Brigitte van den Berg en Kjell Noordzij. Brigitte van den Berg is Europarlementariër voor D66 en voormalig wethouder in Beverwijk. Zij maakt zich in Europa sterk voor onder meer een betere positie van MBO’ers. 

Kjell Noordzij is socioloog en verbonden aan de Erasmus Universiteit. Hij promoveerde op een proefschrift getiteld Verzet van onderop. Ervaren culturele afstand en politieke onvrede onder praktisch geschoolden.

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut

Met het manifest ‘Scherp op Ouderenzorg’ zetten sportjournalist Hugo Borst en historicus Carin Gaemers in 2016 politiek Nederland op zijn kop. Er kwamen honderdduizend steunbetuigingen en ook politici omarmden de aanbevelingen unaniem. 

Bijna tien jaar later is daar weinig van te merken: de gemaakte beloften zijn niet nagekomen en plannen om de ouderenzorg te verbeteren, zijn er nauwelijks.  

Waarom lukt het een van de rijkste landen ter wereld niet om de zorg voor ouderen – een groep waar we ooit allemaal zelf toe gaan behoren – goed te regelen? 

In deze aflevering spreken Suzanne van den Eynden en Daniël Schut met Hugo Borst en Carin Gaemers over wat er nodig is voor goede ouderenzorg. 

Het kabinet zet het mes in ontwikkelingssamenwerking: vanaf 2026 komt er 2,3 miljard euro minder beschikbaar. Deze beslissing heeft grote gevolgen. Niet alleen voor landen waarop de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking is gericht en voor ngo’s, maar ook voor Nederland zelf en onze democratische rechtsstaat. 

Dat zeggen althans Anne-Floor Dekker, directeur van het Nederlandse genderplatform Wo=men, en Dirk-Jan Koch, secretaris-directeur bij de Adviesraad Internationale Vraagstukken, de AIV. In deze aflevering van Appèl bespreken we met hen hoe de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking in elkaar zit en wat er met de bezuinigingsplannen op het spel staat.

Presentatie: Daniël Schut en Suzanne van den Eynden

Polarisatie was in 2024 Woord van het Jaar. Mensen lijken steeds vaker lijnrecht tegenover elkaar te staan en de roep om minder polarisatie klinkt steeds luider. Maar deze paniek over polarisatie is onterecht, zegt socioloog Quita Muis.
Afgelopen jaar promoveerde zij aan Tilburg University op een onderzoek naar polarisatie, waarin ze vooral heeft gekeken naar de rol van opleidingsniveaus en sociale identificatie. Haar conclusie: er is geen sprake van daadwerkelijke polarisatie tussen hoger- en lageropgeleiden, maar binnen deze groepen hebben met name hoger opgeleiden het gevóel sterk gepolariseerd te zijn. Dat komt omdat ze zich gaan gedragen zoals ze zich op basis van hun sociale groep denken te moeten gedragen. 

Wat is polarisatie precies? Wanneer is het nuttig voor de democratie en wanneer wordt het schadelijk? Welke rol speelt opleidingsniveau bij polarisatie, wat is de rol van de politiek en wat is er nodig om de ervaren polarisatie verminderen? Deze vragen bespreken Daniël Schut en Suzanne van den Eynden met Quita Muis.   

De Groningers hadden altijd gelijk. Zo heet het boek dat Hans Vijlbrief, Tweede Kamerlid voor D66, schreef over zijn periode als staatssecretaris Mijnbouw. Die twee jaren laten zich het beste omschrijven als een achtbaanrit. Er waren woedende en intens verdrietige Groningers, een parlementaire enquête naar de gaswinning, oorlog in Oekraïne en een energiecrisis. Deze achtbaanrit eindigde met de sluiting van het gasveld in Groningen.

In de inleiding van zijn boek schrijft Vijlbrief dat het voor hem nodig was deze periode 'van zich af te schrijven'. "Het was allemaal zo intensief dat het voelde als noodzaak". Die gevoelde noodzaak resulteert in een eerlijk en openhartig boek dat de lezer meeneemt naar zijn vele bezoeken aan Groningen, in het dagelijks leven van een staatssecretaris, op campagne voor D66 en in de manier waarop 'Groningen' hem als mens en politicus heeft veranderd. 

In deze laatste Appèl van 2024 spreken Suzanne van den Eynden en Daniël Schut met Hans Vijlbrief over zijn ervaringen in Groningen en hoe hij deze meeneemt in zijn huidige werk als Tweede Kamerlid. 

Het gaat niet goed met de gezondheidszorg. We gebruiken vaker en langer zorg en om die zorg te leveren, zijn steeds meer mensen nodig. Zo zou over 40 jaar 1 op de 3 Nederlanders in de zorg moet werken, terwijl dat nu nog 1 op de 7 is. Daarnaast rijzen de zorgkosten de pan uit, voor de overheid maar ook voor ons: vanaf komend jaar betalen we allemaal fors meer premie aan de zorgverzekeraar. Kortom, problemen in overvloed.

Universiteitshoogleraar Evelien Tonkens van de universiteit voor Humanistiek heeft een heel andere boodschap. Die stijgende zorgkosten zijn volgens haar onvermijdelijk en dragen juist bij aan onze welvaart en economie. Het is ook helemaal geen probleem als meer mensen in de zorg moeten werken. Het probleem is juist dat ons zorgsysteem volledig op marktwerking is gebaseerd. Zorg moet dan ook zo snel mogelijk weer in publieke handen komen, en we moeten vooral veel beter ons best doen om zorgmedewerkers te behouden.

In deze aflevering van Appèl spreken Suzanne van den Eynden en Daniël Schut met Evelien Tonkens over haar visie op de zorg. 

Nederland is een van de rijkste landen ter wereld, maar toch leven honderdduizenden mensen in armoede. Vrouwen hebben daarbij een hoger risico op armoede dan mannen. Hoe kan dit, ondanks alle politieke aandacht die er afgelopen jaren is voor bestaanszekerheid? En wat is er nodig om mensen uit de armoede te krijgen?

Hierover praten we in deze aflevering van Appèl met twee deskundigen. Hoba Gull was afgelopen jaar VN-vrouwenvertegenwoordiger en sprak in september de Algemene Vergadering van de VN toe over armoede en genderongelijkheid. Anna Custers is ontwikkelingseconoom en lector armoede-interventies aan de Hogeschool van Amsterdam. Na jarenlang in onder meer India en Afghanistan te hebben gewerkt, onderzoekt ze nu welke armoede-interventies effectief zijn. 

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut

Word nu Vriend van Appèl en steun de Mr. Hans van Mierlo Stichting bij het versterken van progressieve, sociaal-liberale politiek. Ga naar www.vriendvandeshow.nl/appel

Lees hier het essay dat Hoba Gull op 1 maart 2024 publiceerde in Trouw: https://www.trouw.nl/tijdgeest/waarom-armoede-vrouwen-harder-raakt-wie-echt-gendergelijkheid-wil-moet-ook-armoede-aanpakken~bd5c5a4e/

Nog even en we weten het: wordt Kamala Harris de nieuwe president van de Verenigde Staten of wint Donald Trump? De wereld kijkt gespannen toe, want bij deze verkiezingen staat internationaal veel op het spel. Maar wat zijn eigenlijk de gevolgen van een presidentschap van Harris of van Trump: voor de NAVO, voor Oekraïne, voor China en voor het Midden-Oosten? 
Hierover in deze aflevering an Appèl met Anna van Zoest, directeur van de Atlantische Commissie, het forum voor publiek debat over trans-Atlantische veiligheidsvraagstukken. 

Presentatie: Daniël Schut en Suzanne van den Eynden

Ondanks het serieuze onderwerp is deze aflevering extra feestelijk: het is de 100ste Appèl! 
Vind jij dat de Mr. Hans van Mierlo Stichting nog minstens honderd Appels moet maken? Word dan Vriend van deze podcast. Daarmee steun je ons met een bedrag naar keuze. Vriend worden doe je via vriendvandeshow.nl/appel 

Het politieke debat over migratie blijft meestal beperkt tot de simpele vraag: willen we ‘meer’ of ‘minder’ migratie? Het kabinet-Schoof wil zelfs een asielcrisis uitroepen om migratie verder te kunnen inperken. Wat is er nodig om verder te kijken dan die tegenstelling ‘meer of minder’? Welke aspecten van migratie verdienen meer aandacht? En hoe komen we tot een nieuw, eerlijker en menselijker verhaal over migratie? 

Hierover spreken we in deze aflevering met Monique Kremer, bijzonder hoogleraar actief burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van de Adviesraad Migratie en Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire studies aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. 
“Het eerlijke verhaal is dat je nooit volledig grip krijgt op migratie, behalve als je een dictatuur of een eiland wilt worden.” 

Presentatie: Suzanne van den Eynden en Daniël Schut 

Word nu Vriend van Appèl! Daarmee steun je ons met een klein bedrag naar keuze en draag je bij aan progressieve politiek. Ga naar www.vriendvandeshow.nl/appel