Baanbrekende Businessmodellen | BNR

Omdat je Baanbrekende Businessmodellen leuk vindt, tippen we je graag een nieuwe podcast die je misschien ook interessant vindt: Ons ASML. Benieuwd? Luister hier alvast de trailer!

De meest complexe machine ter wereld: ASML bouwde hem. De ingenieurs uit Veldhoven trotseerden er de wetten van de natuurkunde voor. Maar de ASML'ers hadden nooit gedacht dat juist díe machine hun grootste obstakel ooit zou opleveren.

In Ons ASML neemt tech- en beursjournalist Maxim van Mil je mee in het turbulente verleden en heden van de chipmachinemaker uit Veldhoven. Twee jaar lang kreeg hij een unieke kijk achter de schermen bij het belangrijkste bedrijf van Nederland, van Europa en misschien zelfs wel van de hele wereld.

Hij sprak medewerker 001 en de allereerste directeur, dook met de archivaris in dozen die geen buitenstaander eerder had gezien, kreeg privécollege over de meest complexe machine ter wereld, en vroeg geopolitiek analisten hoe Nederland zo klem kon komen te zitten tussen Amerika en China. Want dat is het obstakel waar ASML nu mee om moet leren gaan. Hoe stel je je op als de belangrijkste politici ter wereld opeens de zeggenschap over jouw machine opeisen?

Dit hoor je vanaf 16 oktober in Ons ASML:

• Hoe ASML in 1984 begon als afdankertje van Philips, in een lekkende bouwkeet waar niemand vrijwillig kwam werken.
• Hoe een enkele videoband, onder de arm van een jonge ingenieur, de belangrijkste deal uit de bedrijfsgeschiedenis binnenhaalde en een beursgang mogelijk maakte.
• Hoe er twintig jaar en twaalf miljard euro nodig waren om de EUV-machine te laten werken. En hoe die machine van binnen precies werkt.
• Hoe ASML in 2020 een pion werd op het schaakbord van wereldmachten, en waarom China daardoor juist harder aan een eigen chipmachine werkt.
• En hoe het kabinet in het diepste geheim tweeëneenhalf miljard euro vrijmaakte om ASML in Nederland te houden.

Acht afleveringen over bedrijfsgeheimen, grensverleggende technologie en geopolitieke intrige. Over een club vrijbuiters uit Veldhoven die uitgroeide tot technologische supermacht, en die nu moet leren zich daarnaar te gedragen.

Over de makers

Maxim van Mil is tech- en beursjournalist bij BNR Nieuwsradio. Hij volgt de financiële markten en de techsector, en wordt het meest enthousiast als hij over ASML of oer-Hollandse bedrijven kan praten. Voor Ons ASML dook hij twee jaar lang in het bedrijf waar hij in zijn werk bijna dagelijks over bericht.

Daniël Mol is programmamaker bij BNR Nieuwsradio. Hij presenteert de Cryptocast, is samensteller van De Grote Tech Show en co-producer van De Technoloog. Voor Ons ASML deed hij samen met Maxim de redactie.

Eindredactie: Annick van der Leeuw en Wesley Schouwenaars

Eindmontage en mixage: Jeanne Heeremans

Muziek: Gijs Friesen

Ons ASML is een journalistiek onafhankelijke podcast van BNR Nieuwsradio.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

BrightPensioen rekent geen percentage over je pensioenpot, maar een vaste prijs per jaar. Sjaak Zonneveld vertelt hoe dat eigenwijze model werd gebouwd en hoe hij de groei aanjaagt.

Deze aflevering in het kort:
☑️ Waarom een vast lidmaatschap goedkoper uitpakt dan een procentje
☑️ Van crowdfunding tot ruim een miljard euro belegd vermogen
☑️ Hoe je groeit als je omzet niet meestijgt met het vermogen

De meeste pensioenaanbieders verdienen meer naarmate jouw pot dikker wordt. Elk jaar een half procentje eraf en hoe beter je spaart, hoe meer zij meesnoepen. Bij BrightPensioen pakken ze dat helemaal anders aan. Deze pensioenuitvoerder hanteert een abonnementsmodel en is daarmee een buitenbeentje in de sector. Klanten betalen dus een vast jaarlijks lidmaatschap, ongeacht het ingelegde vermogen, terwijl het geld tegen kostprijs wordt belegd. Sjaak Zonneveld vertelt hoe oprichter Karin Jakobsen vanuit haar ervaring bij grote financiële instellingen het fundament legde voor deze transparante aanpak. En waarom vertrouwen én duidelijkheid over kosten cruciaal zijn voor een product dat pas over decennia zijn waarde bewijst.

🎧 Luister ook | Een nuchter stappenplan voor meer AI in je bedrijf

We volgen BrightPensioen vanaf de spannende start: crowdfunding zonder vergunning, een alles-of-nietscampagne op tv en de zoektocht naar de eerste duizenden leden. Sjaak deelt openlijk waar de aannames klopten, waar groei achterbleef en hoe één onderscheidend inzicht - een abonnement in plaats van beheerkosten - uiteindelijk tractie oplevert. Ook hoor je hoe het team klanten actief begeleidt tijdens beursdalingen, waarom goede communicatie soms belangrijker is dan rendement en hoe het voelt als ondernemer om controle los te laten naarmate het bedrijf professionaliseert.

☑️ Over het programma
Baanbrekende Businessmodellen is jouw wekelijkse portie met frisse inzichten over de winnaars van de nieuwe economie. Van innovatieve verdienmodellen tot slimme partnerships, andere distributiekanalen en nieuwe klantsegmenten. Je hoort de verhalen van ondernemers die de spelregels in hun branche herschrijven. Deze journalistiek onafhankelijke productie van BNR wordt mede mogelijk gemaakt door Rabobank 🚀.

☑️ Over de makers
John van Schagen is presentator, podcastmaker en dagvoorzitter. Het bedrijfsleven geldt als zijn specialiteit. De afgelopen jaren interviewde hij voor BNR Nieuwsradio honderden directeuren, managers en innovatiestrategen. Patrick van der Pijl is businessstrateeg, auteur en expert in innovatie. Hij is mede-auteur van Business Model Generation en staat bekend om zijn heldere frameworks, energieke stijl en scherpe blik op waardecreatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van autonome bezorgbusjes tot spotgoedkope koffie. John Lin schotelt ons drie snel groeiende bedrijfjes uit China voor. Nou ja, bedrijfjes? Ze zijn behoorlijk hard aan het schalen.

☑️ Neolix en de overstap naar RoboVan-as-a-Service
Het autonome bezorgbedrijf verkoopt geen busjes meer, maar puur vervoerscapaciteit per pakket. Hoe bouwen ze hiermee een netwerkbeheerdersmodel op schaal?

☑️ YITA Dynamics en de ultieme klant-investeerderdeal
Deze jonge speler maakt cruciale 'spieren' voor humanoids. Door klanten direct aandeelhouder te maken, vangen ze financiering én vullen ze meteen de orderportefeuille.

☑️ Cotti Coffee verovert Europa vanuit China
Met duizenden vestigingen en koffie voor nog geen euro gooien ze het traditionele koffiemodel volledig om. Hoe pakt deze extreme schaalfabriek uit in Nederland?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De slimme algoritmes van Eddy Grid laten de exploitanten van zonnevelden, batterijen en windmolens meer verdienen. Ze helpen bovendien om het vastlopende stroomnet te ontlasten. Co-founder Sam Rohn vertelt hoe hij de snelle groei managet. 'Ik besteed 30 procent van mijn tijd aan recruitment.'

Deze aflevering in het kort:
☑️ Hoe Eddy Grid opbrengsten van zonnevelden met tientallen procenten verhoogt
☑️ Netcongestie oplossen met algoritmes, batterijen en marktrollen
☑️ Waarom je ondernemers van recruitment een topprioriteit moet maken

Eddy Grid neemt de aansturing over van duurzame installaties van bedrijven, zoals batterijen, zonneparken, windmolens en laadpalen. Namens die partijen handelt het op de day-ahead-, intraday- en onbalansmarkt. Simpel gezegd: laden als stroom goedkoop is, terugleveren als het net erom vraagt. Slimme algoritmes beslissen elk kwartier opnieuw wat het meeste oplevert. Klanten betalen geen vaste kosten en Eddy Grid deelt in de extra opbrengst. Als erkende balansverantwoordelijke en energieleverancier houdt het bovendien de hele keten in eigen hand, van voorspelling tot levering.

🎧 Luister ook | Van pril idee naar je eerste miljoeneninvestering

En dat model slaat aan. Vorig jaar zette Eddy Grid zo’n 3,5 miljoen euro om, dit jaar gaat dat richting de 40 miljoen, een vertienvoudiging in twaalf maanden tijd dus. Die groei denkt co-founder Sam Rohn ook in 2027 vol te kunnen houden, onder meer door de toenemende interesse uit het buitenland. Op 1 januari sluit Eddy Grid in één klap ruim 11.000 nieuwe klanten aan in België. Tamelijk indrukwekkende cijfers voor een bedrijf dat pas in 2023 werd opgericht door een groepje ervaren startup-ondernemers.

🎧 Luister ook | Coolblue: het geheim achter ‘alles voor een glimlach’

Eddy Grid is niet het eerste bedrijf van Rohn. Eerder richtte hij samen met Renno Welberg Red je Pakketje op, waarmee ze de bezorgmarkt verduurzaamden. Dat bedrijf groeide knetterhard en er kwam een exit. De ondernemerslessen neemt hij nu mee naar deze onderneming, waar alles draait om het juiste talent en het scheppen van een optimale cultuur. 'We nemen alleen de allerbeste mensen aan en dat merk je in de cultuur van ons bedrijf. Alle medewerkers hebben aandelen en gaan er maximaal voor.'

🎧 Luister ook | Zo werd Dealroom hét dataplatform voor de techindustrie

☑️ Over het programma
Baanbrekende Businessmodellen is jouw wekelijkse portie met frisse inzichten over de winnaars van de nieuwe economie. Van innovatieve verdienmodellen tot slimme partnerships, andere distributiekanalen en nieuwe klantsegmenten. Je hoort de verhalen van ondernemers die de spelregels in hun branche herschrijven. Deze journalistiek onafhankelijke productie van BNR wordt mede mogelijk gemaakt door Rabobank. 🚀.

☑️ Over de makers
John van Schagen is presentator, podcastmaker en dagvoorzitter. Het bedrijfsleven geldt als zijn specialiteit. De afgelopen jaren interviewde hij voor BNR Nieuwsradio honderden directeuren, managers en innovatiestrategen. Patrick van der Pijl is businessstrateeg, auteur en expert in innovatie. Hij is mede-auteur van Business Model Generation en staat bekend om zijn heldere frameworks, energieke stijl en scherpe blik op waardecreatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van een AI-gedreven buurtplatform tot quantumtechnologie en een circulair inzamelsysteem voor sportkleding. Lizette Wolters van Rabobank verkent in deze Update drie heel verschillende innovaties.

☑️ Community-engagement met Area of People
Het AI-ondersteunde platform Area of People vergroot de saamhorigheid in wijken door communicatie tussen bewoners en verhuurders te stroomlijnen. Met slimme vertaaltechniek en actieve deelname zorgt de app voor een veiligere en slimmere leefomgeving.

☑️ Innovaties in quantum computing
Hoe staat het met de ontwikkelingen en zakelijke kansen rondom quantum computing? We bespreken de veelbelovende startup Delft Circuits die deze technologie naar een hoger niveau tilt.

☑️ Circulaire oplossingen voor de toekomst
Bij ClubHub draait het om een gratis inzamelhub op sportclubs. Verenigingen betalen niets voor het systeem, maar krijgen wél een praktische oplossing voor textiel- en materiaalafval.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geld voor je oplossing hebben je afnemers eigenlijk niet. En verder draait je model op vrijwilligers, zonder salaris. Sociale businessmodellen zijn nou niet bepaald de meest eenvoudige puzzels om te leggen.

Deze aflevering in het kort
☑️ De kenmerken en voorwaarden van een sociaal businessmodel
☑️ Hoe hulpvragers, vrijwilligers en financiers samen één businessmodel vormen
☑️ Waarom een heldere why en een scherpe propositie het verschil maken

Het klinkt als een recept voor een faillissement: je klanten kunnen je dienst nauwelijks betalen, je belangrijkste mensen werken gratis en je geld komt van een derde partij die vooral resultaat wil zien. Toch is dat dagelijkse kost voor sociale ondernemers. Mathijs Tiemens is programma-adviseur bij het Oranje Fonds en ziet het van dichtbij. Het fonds werd een kwart eeuw geleden opgericht als huwelijkscadeau voor Willem-Alexander en Máxima en steekt geld, kennis en netwerk in sociale initiatieven die willen groeien. Tiemens legt uit waarom zo’n meervoudig platformmodel zoveel langer nodig heeft om zichzelf terug te verdienen dan een gemiddelde start-up.

🎧 Luister ook | Coolblue: het geheim achter ‘alles voor een glimlach’

Want waar een techbedrijf kan rekenen op betalende klanten, moet een sociaal ondernemer drie partijen tegelijk tevreden houden. Valt er één weg, dan stort het hele model in. Daarom begint alles bij een ijzersterke why. Waarom zou iemand zijn vrije tijd geven en waarom zou een financier geld op tafel leggen? En dan die propositie, want vaagheid is in de praktijk de grootste valkuil. Ook prijsbepaling, het vasthouden van vrijwilligers en het gevaar van subsidieverslaving komen aan bod. Het Oranje Fonds helpt dit soort initiatieven zoals gezegd. En daarvoor biedt het onder meer een groeiprogramma aan, die ondernemers helpt om hun idee te valideren.

🎧 Luister ook | Zo werd Dealroom hét dataplatform voor de techindustrie

Eén van de deelnemers van dat groeiprogramma is Dementtalent. Dit initiatief helpt mensen met dementie aan vrijwilligerswerk, als alternatief voor de traditionele dagbesteding. Het model leunt op drie partijen. Zo is er de deelnemer met dementie, die zelf niets betaalt. Er zijn de organisaties waar zij aan de slag gaan, zoals Staatsbosbeheer. En dan heb je nog de financiers die de rekening oppakken. Volgens een business case van PwC besparen 50.000 deelnemers samen zo'n 400 miljoen euro per jaar aan zorgkosten, vooral doordat ze later naar het verpleeghuis gaan. Het knelpunt? Vrijwel al het geld is tijdelijk.

☑️ Over het programma
Baanbrekende Businessmodellen is jouw wekelijkse portie met frisse inzichten over de winnaars van de nieuwe economie. Van innovatieve verdienmodellen tot slimme partnerships, andere distributiekanalen en nieuwe klantsegmenten. Je hoort de verhalen van ondernemers die de spelregels in hun branche herschrijven. Deze journalistiek onafhankelijke productie van BNR wordt mede mogelijk gemaakt door Rabobank 🚀.

☑️ Over de makers
John van Schagen is presentator, podcastmaker en dagvoorzitter. Het bedrijfsleven geldt als zijn specialiteit. De afgelopen jaren interviewde hij voor BNR Nieuwsradio honderden directeuren, managers en innovatiestrategen. Patrick van der Pijl is businessstrateeg, auteur en expert in innovatie. Hij is mede-auteur van Business Model Generation en staat bekend om zijn heldere frameworks, energieke stijl en scherpe blik op waardecreatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De personal agent wordt jouw nieuwe digitale collega. Wat betekent dat voor businessmodellen en de vindbaarheid en strategie van jouw eigen organisatie? Technologie-expert Deborah Nas van de TU Delft onderscheidt drie verschillende varianten.

☑️ De architect: zelf je personal agent bouwen
Met open source-software zoals OpenClaw bouw je je eigen agent en behoud je de controle over je data. Het verdiendmodel zit niet in de gratis basis, maar in de rekenkracht en zakelijke diensten eromheen.

☑️ De werker: betalen voor digitale arbeid
Spelers zoals Dots (OpenAI) nemen zelfstandig taken van je over en leren hoe jij werkt. Omdat deze assistenten uren werk besparen, verschuift het abonnement van een vaste softwareprijs naar de waarde van een uurloon.

☑️ De regelaar: de agent als economische speler
Agents zoals Meta's Muse gaan namens jou de markt op om reizen te boeken en aankopen te doen. Dit opent de deur naar transactiefees, maar roept ook direct vragen op over belangenverstrengeling en de vindbaarheid van bedrijven.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je medewerker krijgt op dag één meteen een laptop en levert die op z’n laatste werkdag weer netjes in. Het klinkt zo simpel en toch blijkt dit voor grote internationale bedrijven een logistieke nachtmerrie. Workwize lost dit onzichtbare IT-gedoe voor ze op.

Deze aflevering in het kort:
☑️ Hoe Workwize een wereldwijd platform voor IT-hardwarebeheer werd
☑️ De omslag van verkoopmarge naar softwareabonnementen
☑️ Waarom het bedrijf Amerika als het beloofde land ziet

Zijn bedrijf begon als thuiswerkwinkeltje tijdens corona en groeide uit tot een wereldwijd platform dat laptops, telefoons en kantoorspullen beheert in opdracht van grote bedrijven. Victor Dik timmert met Workwize flink aan de weg. Bedrijven als Adyen, Netflix en Hellofresh mag hij tot zijn klantenportfeuille rekenen. ‘We regelen de volledige levenscyclus van hun IT-hardware. Van aanschaf naar uitrol naar medewerkers wereldwijd, het beheer, terughalen bij vertrek en verantwoord recyclen of hergebruiken.’

🎧 Luister ook | Quix Quantum ziet ASML als voorbeeld

De grootste omslag kwam toen Workwize stopte met marge pakken op verkochte hardware en overstapte op softwareabonnementen. Die verandering zorgde voor een vertienvoudiging van de omzet in twee jaar tijd. Zo werd een handig hulpmiddel een structurele oplossing voor bedrijven wereldwijd. Met kunstmatige intelligentie automatiseert het platform nu taken die IT-managers voorheen uren kostten, van het vervangen van kapotte apparatuur tot het gecertificeerd recyclen van oude hardware. Sinds begin dit jaar heeft Workwize ook een kantoor in New York. Met een Series A-investering van 12,6 miljoen euro op zak richt het bedrijf zich vol op verdere groei aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.

🎧 Luister ook | AI maakte van Betty Blocks een compleet ander bedrijf

☑️ Over het programma
Baanbrekende Businessmodellen is jouw wekelijkse portie met frisse inzichten over de winnaars van de nieuwe economie. Van innovatieve verdienmodellen tot slimme partnerships, andere distributiekanalen en nieuwe klantsegmenten. Je hoort de verhalen van ondernemers die de spelregels in hun branche herschrijven. Deze journalistiek onafhankelijke productie van BNR wordt mede mogelijk gemaakt door Rabobank 🚀.

☑️ Over de makers
John van Schagen is presentator, podcastmaker en dagvoorzitter. Het bedrijfsleven geldt als zijn specialiteit. De afgelopen jaren interviewde hij voor BNR Nieuwsradio honderden directeuren, managers en innovatiestrategen. Patrick van der Pijl is businessstrateeg, auteur en expert in innovatie. Hij is mede-auteur van Business Model Generation en staat bekend om zijn heldere frameworks, energieke stijl en scherpe blik op waardecreatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke vrijdag duiken we op dit podcastkanaal in het domein van startups en scale-ups. Met deze keer Maxime Lubbers van Untangle Lab.

☑️ AI-native startups 
Marketingprofessor Jim Lecinski is in Nederland en spreekt hier over AI. Het blijkt dat AI-native start-ups fundamenteel anders zijn georganiseerd dan corporates, zelfs in iets simpels als online klantacquisitie.

☑️ 500 miljoen voor disruptieve innovatie
Met NADI krijgt Nederland een nieuw agentschap onder leiding van Jelle Prins en Beau-Anne Chilla om risicovolle innovaties te financieren. Wat vindt Maxime Lubbers van dit nieuwe initiatief?

☑️ Waarom Nederlandse techstartups niet doorgroeien
Volgens TNO loopt de groei van Nederlandse startups vast door een opeenstapeling van knelpunten. We bespreken wat er nodig is om de stap naar een succesvolle scale-up wél te maken.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat als je bedrijf niet van aandeelhouders is, maar van zichzelf? Steward ownership heet dat. Bedrijven als de Efteling, Patagonia, Bosch en Carlsberg zijn al op deze manier georganiseerd en inmiddels zijn er ook steeds meer voorbeelden van mkb'ers die voor dit model kiezen.

Deze aflevering in het kort:
☑️ Hoe je zeggenschap en winst loskoppelt, zodat de missie van je bedrijf voor altijd geborgd is
☑️ Toon Weijenborg verkocht zijn camping niet aan een grote keten, maar aan een stichting
☑️ Kapitaal ophalen zonder stemrecht weg te geven

Je hebt jarenlang gebouwd aan je bedrijf en dan kloppen de kopers aan. Een grote keten of een investeringsfonds bijvoorbeeld. Maar wat gebeurt er daarna met je mensen, de klanten en je missie? Gijsbert Koren zag het als crowdfundingpionier keer op keer misgaan: goede bedoelingen die sneuvelden onder aandeelhoudersdruk. Dit ongemak werd de aanleiding voor We Are Stewards. Daarmee helpt hij ondernemers om zichzelf op een andere manier te organiseren.

🎧 Luister ook | Een nuchter stappenplan voor meer AI in je bedrijf 

Bij steward ownership ligt de macht bij zorgdragers zonder financieel belang en geldt de winst als middel in plaats van doel. Hij rekent af met het hardnekkige misverstand dat je je bedrijf dan gewoon weggeeft. En nee, dit model is er niet enkel voor idealisten en wereldverbeteraars. Toon Weijenborg is ervaringsdeskundige. Hij bouwde in 30 jaar Camping Zeeburg uit tot een Amsterdams begrip. Internationale ketens stonden in de rij voor een overname en het kwam tot serieuze gesprekken. 

🎧 Luister ook | 7 concrete tips voor meer gelukkige klanten

Hij vertelt hoe hij bijna tekent voor de verkoop van zijn populaire camping aan een recreatieketen, tot hij hun plannen voor standaardisering en een pizzaconcept hoort. Weijenborg schrikt van de gevolgen voor zijn mensen en waarden en zegt nee tegen een grote zak geld. In plaats daarvan kiest hij ervoor  om zijn onderneming te verkopen aan een stichting. Die koopt hem uit, met geld van de bank. De winst die de camping nu maakt gaat nu naar goede doelen die hij heeft aangewezen, zoals kansengelijkheid en klimaat in de stad. Hij vertelt eerlijk waar hij tegenaan liep en wat deze stap hem heeft opgeleverd. 

☑️ Over het programma
Baanbrekende Businessmodellen is jouw wekelijkse portie met frisse inzichten over de winnaars van de nieuwe economie. Van innovatieve verdienmodellen tot slimme partnerships, andere distributiekanalen en nieuwe klantsegmenten. Je hoort de verhalen van ondernemers die de spelregels in hun branche herschrijven. Deze journalistiek onafhankelijke productie van BNR wordt mede mogelijk gemaakt door Salesforce 🚀.

☑️ Over de makers
John van Schagen is presentator, podcastmaker en dagvoorzitter. Het bedrijfsleven geldt als zijn specialiteit. De afgelopen jaren interviewde hij voor BNR Nieuwsradio honderden directeuren, managers en innovatiestrategen. Patrick van der Pijl is businessstrateeg, auteur en expert in innovatie. Hij is mede-auteur van Business Model Generation en staat bekend om zijn heldere frameworks, energieke stijl en scherpe blik op waardecreatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.