به عبارت دیگر

حیدر العبادی در دوران دشوار و تاریکی نخست‌وزیر عراق شد که داعش بر بخش بزرگی از غرب عراق مستولی شده بود. در آن دوران که کمتر کسی حاضر به قبول وظیفه دشوارنخست‌وزیری بود، او این وظیفه خطیر را به عهده گرفت و طی سال های بحرانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ توانست دولت اسلامی را از مناطق اشغالی عراق بیرون براند، آن هم در زمانی که به گفته او فساد کشور را فرا گرفته و ارتش عراق نه تنها توانایی مواجهه با دشمن را از دست داده بود، بلکه ‌انگیزه‌ای برای مبارزه نداشت: «من پیوسته از رزمنده‌هایی که از جنگ گریختند و نجنگیدند می‌شنوم. ازشون می‌‌پرسم چرا فرار کردید؟ چرا مقاومت نکردید؟ چرا نجنگیدید؟ جواب می‌دهند: «آقای عزیز، ما چطور می‌تونیم جونمون رو برای فرمانده‌هایی فدا کنیم که فاسدند؟». گفت‌و‌گوی عنایت فانی با حیدر العبادی در پی انتشار کتابش: «پیروزی غیرممکن: چگونه عراق دولت اسلامی را شکست داد» در برنامه به عبارت دیگر این هفته.

اگرچه نام حمدالله محب، مشاور امنیت ملی اشرف غنی، رئیس‌جمهوری پیشین افغانستان به خاطر نقشش در فرار نفر اول حکومت و افتادن کشور به دست طالبان، بیش از نام هر مقام دیگری بر سر زبانها بوده است، ولی او در گفت‌و‌گو با برنامه به عبارت دیگر بی بی سی بر درستی این راه از «بین چندین گزینه یکی از دیگری بدتر» تاکید می‌کند: «وقتی فهمیدیم که دیگر نظام سقوط می‌کند...همین یگانه راهی بود که بتواند بعضی بزرگان را نجات بدهد و مردم افغانستان هم دیگر زجر نبیند و تاسیسات افغانستان هم به باد نشود». این مقام امنیتی پیشین که می‌گوید این روزها هیچگونه ارتباطی با جبهه‌های شکل‌گرفته مقاومت علیه طالبان ندارد، معتقد است: «افغانستان به یک طرح دائمی، به یک راه حل طولانی‌تر ضرورت دارد. ضرورت این است که ما اول این طرح را ترسیم کنیم». حمدالله محب در گفت‌وگو با جمال‌الدین موسوی در این برنامه به عبارت دیگر

بارونس هاله افشار، استاد رشته علوم سیاسی در دانشگاه یورک و تنها عضو زن ایرانی‌الاصل مجلس اعیان بریتانیا روز پنجشنبه، بیست و دوم اردیبهشت سال ۱۴۰۱ خورشیدی درگذشت. دکتر هاله افشار در کنار تدریس، در عرصه اجتماعی هم فعال و از بنیانگذاران شبکه زنان مسلمان در بریتانیا بود، شبکه‌ای که برای همزیستی و بهزیستی زنان مسلمان فعالیت می‌کرد: «بسیاری هستند در انگلستان که خودشون را یا طرف مسلمانها می‌شناسند یا طرف غیرمسلمانها. در صورتیکه ما یک گروهی هستیم...به اسم گروه زنان مسلمان که ما هم مسلمان هستیم و هم خودمون را بعنوان افراد این مملکت می‌شناسیم که در نتیجه این دو هویت را داریم و می‌تونیم با دو طرف صحبت کنیم». کسری ناجی در سال ۱۳۸۸ در باره زندگی دکتر هاله افشار فیلمی تهیه کرد که به مناسبت درگذشت او این هفته بجای برنامه به عبارت دیگر پخش می‌شود.

چرا افغانستان حتی بعد از چهل سال جنگ و خونریزی، با وجود همه کوشش‌های داخلی و خارجی به آرامش نمی‌رسد؟‌ پروفسور نظیف شهرانی که سالهاست استاد مردم‌شناسی در دانشگاه ایندیانا در آمریکاست در خصوص تضادها و تنش‌های قومی در افغانستان تحقیقات زیادی کرده و در این مورد چندین کتاب، مقاله و نوشته دارد. به نظر او ریشهٔ این ناکامی‌ها در کجاست؟ از نگاه مردم شناسی چه توضیح و توجیهی می توان در باره این اختلافات بی‌پایان ارائه کرد؟ این مسئله و مسائل دیگر موضوع گفت و گوی عنایت فانی با نظیف شهرانی در این برنامه به عبارت دیگراست.

محمدعلی بهبودی، مهمان این برنامه به عبارت دیگر هم به تئاتر و ورزش علاقه‌مند بود و هم رشته برق خوانده بود. بعد از انقلاب او به گروه تئاتر آناهیتا به رهبری مصطفی اسکویی پیوست. در اوایل مهاجرت به آلمان در دهه شصت خورشیدی اما ورزش و مهندسی را کنار گذاشت و کار در تئاتر را بطور جدی در گروه‌های ایرانی شروع کرد ولی بعدا پایش به تئاترهای آلمانی باز شد: « (من) موفق به دریافت دیپلم بازیگری در آلمان شدم و بعد با ورود به عرصه حرفه‌ای تئاتر آلمان...اولین قرارداد حرفه‌ای خودم را بستم». فعالیت بازیگری و کارگردانی بهبودی اما به تئاتر محدود نماند و پایش به تلویزیون هم باز شد: «من موفق به بازی در سریال Tatort، یعنی محل جنایت شدم که یکی از معروف‌ترین سریال‌های پلیسی تلویزیون آلمان هست و نقش بزرگی هم داشتم». حالا بعد از گذشت سه دهه او یکی از چهره‌های شناخته شده در صحنه تئاتر، تلویزیون و فیلم در آلمان است.

باقر محسنی فعال سیاسی و مدنی افغانستان که چندی پیش توسط نیروهای طالبان بازداشت و بعد از چند روز آزاد شد اما امکان حضور در رسانه‌های داخلی را نیافت، از برخورد با او چه با تهدید و چه با زبان نرم در بازداشت می‌گوید: «تلاش این بود که این کاری را که انجام دادیم، این صحبت‌هایی را که انجام دادیم یک طوری تعدیل شود...شما بیایید بازوی عمارت شوید و مشترکا کار کنیم». آیا حکومت طالبان می‌خواهد نشان دهد که فعالیت‌های سیاسی و مدنی خارج از برداشت خود از شریعت را تحمل نمی‌کند و به دنبال سیاست مشت آهنین و بستن دهانهاست؟ باقر محسنی اما امیدوار است که بعد از خروج نیروهای خارجی طالبان از این فرصت برای انتخابات آزاد و شرکت‌دادن نیروهای مختلف در سیاست استفاده کنند: «امروز سلطه، سلطه طالب‌هاست، طالب‌ها می‌توانند با امانت‌داری و صداقتی که احیانا داشته باشند، انتخابات برگزار کنند». باقر محسنی در گفت‌وگو با جمال‌الدین موسوی در برنامه به عبارت دیگر.

رویا حکاکیان، نویسنده، شاعر و ژورنالیست ایرانی-آمریکایی است که آثارش توجه زیادی را به خود جلب کرده و برایش جوایزی به ارمغان آورده است. او که در خانواده‌ای یهودی-ایرانی متولد شده می‌گوید یهودی و ایرانی بودن هرگز برایش یک معضل هویتی نبوده: «این فقط برای کسانیه که خارج از جامعه یهود، یعنی با جامعه یهودی-ایرانی آشنایی ندارند، مسئله است». این نویسنده ایرانی در اوایل انقلاب ایران مثل بسیاری دیگر از نوجوانان شیفته انقلاب شد و آنرا عشق بزرگ خود خواند، اما بعدها سرخورده شد و مهاجرت کرد. او که در کتاب «سفر به سرزمین نه» خاطرات خود از انقلاب ایران را بازگو کرده، می‌گوید بعد از آن تصمیم گرفت در کتاب «آدمکشان قصر فیروزه» ماجرای قتل میکونوس در برلین را به تصویر بکشد: « گفتند چی می‌خوای بنویسی؟ و من گفتم می‌خوام قصه میکونوس را بنویسم، گفتند این که به تو ربطی نداره و من گفتم که نه این اتفاقا قصه ماست». گفت و گوی عنایت فانی با رویا حکاکیان در برنامه به عبارت دیگر این هفته.

دکتر نرگس اسکندری گرونبرگ، شهردار فرانکفورت و مهمان این هفته برنامه به عبارت دیگر راه درازی را از زندان اوین در تهران تا ساختمان شهرداری فرانکفورت پیموده است. او که اولین زن خارجی است که بعنوان شهردار یک شهر آلمان انتخاب شده، دکترای روانشناسی دارد و سالها با تخصص خود یار و یاور پناهندگان و مهاجرانی بوده که زیر بار فشارهای ناشی از تغییر اجباری محیط زندگی خود بوده‌اند: «هیچ مردی، هیچ زنی، هیچ بچه‌ای داوطلبانه کشورش را ترک نمی‌کنه بره کشور دیگری». او که عضو حزب سبز آلمان و طرفدار حفاظت از محیط‌ زیست است می‌خواهد با همه توان بعنوان شهردار هم راه خود را برای بهسازی محیط زیست طبیعی و انسانی در کنار هم ادامه دهد: «محیط زیست برای طبیعت و محیط زیست برای فضای انسانی و آزادی».

جان قزوینیان، مورخ و پژوهشگر روابط ایران و آمریکا و نویسنده کتاب 'آمریکا و ایران؛ یک تاریخ' می‌گوید: 'در اون زمان [در میانه سده ۱۹] هم در آمریکا و هم در ایران احساسات ضد انگلیسی بسیار زیادی وجود داشت و راستش را بخواهید چیزی که در آغاز ایران و آمریکا را هم‌بسته کرد، بیزاری مشترکشون از بریتانیا بود' و 'اولین اختلاف میان ایران و آمریکا بر سر این بود که ایران می‌خواست آمریکا بیشتر در امور ایران مشارکت کنه و آمریکا می‌خواست مشارکت کمتری داشته باشه، این باور نکردنیه'. جان قزوینیان مهمان این برنامه به عبارت دیگر، ناگفته‌های جالبی از دوستی تا دشمنی آشتی‌ناپذیر بین دو کشور دارد.

چگونه رابرت دار، یک کشتی‌ساز آمریکایی که حتی فکر هم نمی‌کرد روزی به افغانستان برود، شیفته مردم به قول خودش ساده‌دل افغانستان شد، آیین و باورهای آنها به دلش راه یافتند و به عرفان رو آورد؟‌ او که در زمان سلطه حکومت متمایل به شوروی برای کمک به افغانستان رفته بود یک صجنه مهمان‌نوازی را بیاد می‌آورد که چگونه مردم قحطی‌زده که آه در بساط ندارند، برایش نان می‌آورند و همراهش به او می‌گوید: 'بخور، بخور که آنها فقط یک امید دارند که هنوز می‌توانند مهمان‌نوازی کنند'. رابرت دار می‌گوید 'آن شب در دلم دفعه اول است که فکر می‌کنم مثل اونها باید باشم، ساده، ساده‌دل'. رابرت دار بتازگی کتابی از خاطرات خود به نام جاسوس دل منتشر کرده : 'از اون خاطر که نام کتاب دادم جاسوس دل چند علت است: یکیش که مردم فکر کردند که من جاسوس هستم… در شرق همینطور هست… دوم که من هیچ علاقه ندارم به سیاست…من یک جاسوس دیگر می‌پالم (می‌جویم) که دل من (را) می ‌تواند ببیند…'. فیلم زندگی و شخصیت رابرت دار، شیفته مردم افغانستان در این برنامه به عبارت دیگر.