अहिले देशैभर प्रकोप बनेर फैलिएको लम्पी स्किन रोगको व्यथाले पशुहरू बिरामी र मृत्यु नै हुँदा पशुपालकहरू ठूलो मारमा परेका छन्। मुख्य आर्थिक स्रोत नै बस्तुभाउ भएका घरमा गाईभैँसी लम्पी स्किनका कारण बिरामी हुँदा उनीहरू निकै चिन्तित बनेका छन्। यो रोग नियन्त्रणका लागि सरकारले कसरी काम गरिरहेको छ र खोपको व्यवस्थापन के छ भन्नेबारे पशुसेवा विभागका प्रवक्ता एवं वरिष्ठ पशु विकास अधिकृत डा चन्द्र ढकालसँग सञ्जय ढकालले गरेको कुराकानी।

पानीमा डुब्नबाट रोकथामका लागि आज विश्व दिवस। खोला तर्ने क्रममा, पौडी खेल्ने क्रममा र खाल्डाखुल्डीमा परेर नेपालमा बर्सेनि थुप्रै सङ्ख्यामा बालबालिकादेखि वयस्कको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्क छ। आफ्नो वरपर भएका खाल्डाखुल्डी, पोखरी वा पानी जमेका ठाउँहरूमा बालबालिकालाई जोगाउन सके त्यस्ता मृत्युका घटनामा धेरै हदसम्म कमी आउने विज्ञहरू बताउँछन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रवक्ता ध्रुवबहादुर खड्कासँग विनिता दाहालले गरेको कुराकानी।

राष्ट्रियसभामा उत्पत्ति भई प्रतिनिधिसभाबाट पारित भएको मिटरब्याज पनि भनिने अनुचित लेनदेनसम्बन्धी मुलुकी संहितासम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने विधेयकलाई राष्ट्रियसभाले पनि सर्वसम्मतिले पारित गरेको छ। शुरूको विधेयकमा थपघट गरी प्रतिनिधिसभाले पारित गरेपछि आन्दोलन नरोकेका पीडितहरू राष्ट्रियसभाको कदमपछि थप असन्तुष्ट बनेका छन्। देशको विभिन्न जिल्लाका मिटरब्याज पीडितहरू महिनौँदेखि काठमाण्डूमा आन्दोलन गरिरहेका छन्। विधेयक पीडितको पक्षमा नभइ ऋण दिने ऋणदाताको पक्षमा भएको उनीहरूले बताएका छन्। यसैविषयमा हामीले काठमाण्डूमा धर्नामा बसेकी एकजना मिटरब्याज पीडित पुनम महतोसँग विनिता दाहालले गरेको कुराकानी।

सुन तस्करी प्रकरणलाई लिएर प्रमुख प्रतिपक्षी नेकपा एमालेले छानबिनको विषय उठाउँदै बुधवार प्रतिनिधिसभा बैठक अवरुद्ध गरेको छ। उच्चस्तरीय छानबिन समिति गठनको माग गर्दै एमालेले त्यो नभएसम्म संसद्‌ चल्न नदिने अडान लिएको छ भने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले तस्करीबारे छलफलको माग गर्दै जरुरी सार्वजनिक महत्त्वको प्रस्ताव दर्ता गराएको छ। अर्को प्रतिपक्षी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले सुन तस्करी प्रकरणको जरोसम्म पुग्नुपर्ने धारणा राखेको छ। तर सरकारको नेतृत्वकर्ता माओवादी केन्द्रका एक नेताले सो प्रकरणलाई लिएर सरकारले चालेका कदमको प्रशंसा गर्दै त्यसमा सरकारलाई सबैले सघाउनुपर्ने जिकिर गरे। यसै सन्दर्भमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधिमन्त्री एवं सरकारकी प्रवक्ता रेखा शर्मालाई प्रतिपक्षी दलको मागबारे सरकारको धारणा के हो भनेर विनिता दाहालले सोधेकी छन्।

पानीमा डुब्नबाट रोकथामका लागि आज विश्व दिवस। खोला तर्ने क्रममा, पौडी खेल्ने क्रममा र खाल्डाखुल्डीमा परेर नेपालमा बर्सेनि थुप्रै सङ्ख्यामा बालबालिकादेखि वयस्कको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्क छ। आफ्नो वरपर भएका खाल्डाखुल्डी, पोखरी वा पानी जमेका ठाउँहरूमा बालबालिकालाई जोगाउन सके त्यस्ता मृत्युका घटनामा धेरै हदसम्म कमी आउने विज्ञहरू बताउँछन्। यसै सन्दर्भमा हामीले राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रवक्ता ध्रुवबहादुर खड्कालाई नेपालमा बर्सेनि डुबेर कति मानिसको मृत्यु हुने गरेको छ भनेर सोधेका छौँ।

महिलामा देखिने पाठेघरको मुखको क्यान्सरका कारण नेपालमा एक वर्षमा २,५०० देखि ३,००० महिलाको मृत्यु हुने गरेको सरकारी तथ्याङ्क छ। सरकारले यसलाई न्यूनीकरण गर्न यो वर्षको बजेटमा पनि महिलामा देखिने पाठेघरको मुखको क्यान्सर र स्तन क्यान्सरको निःशुल्क शीघ्र पहिचान र प्रारम्भिक उपचारलाई विस्तार गर्ने घोषणा गरिएको छ। पाठेघरको क्यान्सर रोकथामका लागि ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस अर्थात् एचपीभी खोप कार्यक्रम विभिन्न जिल्लामा सञ्चालन गरिरहेको सरकारले ‘भ्याक्सिन र खोपका लागि ग्लोबल एलायन्स’ (गाभी)सँग थप खोप मगाएको छ। यसै सन्दर्भमा विजय गजमेरले स्त्री क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. सृष्टि श्रेष्ठ प्रजापतिलाई यो क्यान्सर के कारणले हुने गर्छ भनी सोधेका छन्।

झन्डै १०० केजी सुन तस्करीको अनुसन्धान प्रधानमन्त्री कार्यालय अन्तर्गतको राजस्व अनुसन्धान विभागले गरिरहँदा उपप्रधान तथा गृहमन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठले त्यसमा अग्रसरता लिएका छन्। उनले विमानस्थलको पनि अनुगमन गरेका छन्। ठूलो मात्राम सुन तस्करीको यो ताजा विषयलगायत पछिल्लो समय बहुचर्चित ललिता निवास प्रकरण र नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणमा पनि अनुसन्धान भइरहेको छ। पछिल्ला यी दुई प्रकरण प्रहरीको अनुसन्धानकै क्रममा रहँदा यसै साता १०० केजी सुन तस्करीको प्रकरणलाई लिएर कुन तहका मानिसहरूसम्मको संलग्नता होला भन्नेबारे आमचासो रहेको छ। यसै सन्दर्भमा शरद केसीले उपप्रधान तथा गृहमन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठलाई सम्पर्क गरी सुरुमा सुन तस्करीमा संलग्नहरूको लहरो त लामै होला नि भनेर सोधेका छन्।

भारतको रक्सौलदेखि काठमाण्डूको खोकनासम्म बन्ने भनिएको अन्तरदेशीय रेलमार्गसम्बन्धी प्रतिवेदन भारतले तयार गरेर नेपाललाई सुझावका लागि दिएको छ। उक्त प्रतिवेदन अनुसार रेलमार्ग करिब १४१ किलोमिटरको हुने र त्यसमध्ये करिब ४०/४१ किलोमिटर सुरुङमार्ग बनाउनुपर्ने उल्लेख छ। प्राविधिक पक्ष विश्लेषण गरिएको उक्त प्रतिवेदनको अध्ययन अब भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय र रेल विभागले गरेर त्यसको प्रतिक्रिया भारतलाई दिनुपर्नेछ। यसै विषयमा हामीले रेल विभागका महानिर्देशक रोहितकुमार बिसुराललाई सम्पर्क गरी सुरुमा सोधेका छौँ, "यो प्रतिवेदनमा के के कुरा उल्लेख गरिएको छ?"

लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने डेङ्गी रोकथाम गर्नका लागि सरकारले यो वर्ष वार्षिक कार्ययोजना बनाएर लागु गरेको छ। गत वर्ष बर्खायामको जुलाई, अगस्ट र सेप्टेम्बरमा गरी करिब ५४ हजार व्यक्तिमा डेङ्गीको सङ्क्रमण देखिएको थियो र डेङ्गीले महामारीकै रूप लिएको थियो। यो वर्ष अहिलेसम्म सरकारी तथ्याङ्क अनुसार करिब तीन हजार व्यक्तिमा डेङ्गी सङ्क्रमण देखिएको छ। सरकारले डेङ्गी लाग्नै नदिनका लागि यो वर्ष कार्ययोजना कार्यान्वयनमा लगेसँगै हामीले इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका प्रमुख डा. रुद्र मरासिनीलाई ‘कार्ययोजनामा के के समेटिएको छ भनेर सोधेका छौँ।