De vooraanstaande Russische oppositievoerder Aleksej Navalny is op 47-jarige leeftijd overleden. De strafkolonie waar Navalny gevangen zat meldt dat hij onwel werd tijdens een wandeling. De precieze doodsoorzaak is niet bekend. Vanuit de hele wereld stromen de reacties binnen.

In deze extra uitzending praat Liesbeth Staats met buitenlandcommentator Bernard Hammelburg en makers van de BNR Perestrojkast Geert Jan Hahn en Floris Akkerman.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het hoge woord is eruit: Valerii Zaloezjny krijgt een 'functie elders'. De legerleider, die Volodymyr Zelensky aan het begin van de Russische invasie in Oekraïne dagelijks om 04:50 uur bijpraatte over de oorlog, is aan de kant geschoven. Waarom?

Julia Soldatiuk-Westerveld van Instituut Clingendael praat ons bij over de beweegredenen van Zelensky en de risico's die deze verwijdering van een opperbevelhebber in oorlogstijd met zich mee brengt.

Host:

Geert Jan Hahn

Floris Akkerman

Gast:

Julia Soldatiuk-Westerveld

De Allerlaatste Kaarten:

PERESTROJKAST LIVE! 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vijf jaar Perestrojkast op BNR. En dat gaan we vieren. Op 8 februari 2019 ging de eerste Perestrojkast-aflevering de ether in. Nu vijf jaar later vieren we komende 12 februari ons eerste lustrum met een speciale live-editie in Den Haag in samenwerking met het Haagsch College. 

Deze avond blikken we terug en vooruit op 5 jaar Perestrojkast. Centraal staat de 10-jarige oorlog in Oekraïne. Wordt 2024 een cruciaal jaar voor de Oekraïners? Daarnaast hebben we een quiz, foto's uit de oude doos, vragen van het publiek, een mop van Joost en we vertellen hoe de podcast ontstond.

We vieren onze verjaardag niet alleen. We doen dit met twee speciale gasten: Kysia Hekster en Bob Deen. Die net als wij een been hebben in West-Europa en de ander in Oost-Europa. Onze verjaardag vieren we ook met jullie, onze luisteraars. Zonder jullie konden we dit lustrum niet vieren. Wees er dus maandagavond 12 februari live bij in Nieuwspoort, Den Haag. Zie deze link voor meer info en de kaartverkoop. Let wel, deze avond komt deels uit als podcast. Dus het loont de moeite om er bij te zijn.

A je to, Poka

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds de Russische inval in Oekraïne is Europa veranderd. Meer eenheid, grotere defensiebudgetten en een gezamenlijke strategie tegen Rusland. Maar vooral Oost-Europa ervaart de praktische kant van de oorlog. Want wie weet wat Poetins einddoel is? Onze verslaggevers nemen je in De Oostflank mee naar de oostgrens van Europa.

Luister ook | 1. Finland is altijd klaar voor oorlog

Luister ook | 2. Griekenland: 'the pin of the map'

De oorlog heeft ertoe geleid dat Finland lid is geworden van de NAVO. Het land deelt een grens van drieduizend kilometer met Rusland. Moldavië ziet al sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie een Russisch leger binnen zijn landsgrenzen in de afvallige regio Transnistrië. En Polen wil maar liefst vier procent van het bbp in defensie investeren.

Door de oorlog in Oekraïne hebben de omringende landen veel mensen op moeten vangen die gevlucht zijn voor de oorlog. In Polen alleen al zijn dat er een miljoen. En via Griekenland komen er ook vluchtelingen uit andere delen van de wereld Europa binnen, denk aan het onrustige Midden-Oosten en Afrika. Hoe beïnvloedt dit een land als Griekenland? En wat betekent dit voor het Europese vluchtelingenbeleid?

In de podcast De Oostflank neemt BNR je mee naar deze regio. BNR-verslaggevers Martijn de Rijk, Geert Jan Hahn en Stefan de Vries reizen af naar Finland, Polen, Moldavië en Griekenland om te zien wat de impact van deze crises zijn op deze landen. Ze doen verslag en vertellen aan Nina van den Dungen wat ze hebben gezien en welke rol Europa hierin speelt.

Over de makers:

Nina van den Dungen is presentator van BNR. Ze maakt onder meer de programma’s Beter en Doorgelicht.

Martijn de Rijk is algemeen verslaggever van BNR. Eerder maakte hij onder meer de podcast Hoge Bomen over de NS. Voor De Oostflank heeft hij Griekenland bezocht.

Geert Jan Hahn is Europa-verslaggever voor BNR en maker van de BNR Perestrojkast. Voor De Oostflank heeft hij Moldavië bezocht.

Stefan de Vries is Europa-correspondent voor BNR. Voor De Oostflank heeft hij Polen en Finland bezocht.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is De Oostflank: Europa’s grens onder hoogspanning. Verslaggevers bij BNR reizen langs de rafelranden van onze Unie - en onderzoeken de grote veranderingen die daar plaatsvinden: van verscherpte grenscontroles tot pantservoertuigen en van desinformatie tot energiepolitiek. Hoe voorkomt Europa dat het in de flank geraakt wordt? Deel 2. Griekenland: hoe de zuidoostflank van Europa naar het centrum van de geopolitiek opschoof.

Verslaggever Martijn de Rijk Reisde door het noorden van het land, van Thessaloniki, naar Serres en Alexandroupolis, aan de Turkse grens.

Luister ook | 1. Finland is altijd klaar voor oorlog

‘The pin of the map’, oftewel de plek waar de punaise de kaart op de muur vasthoudt, zo kenschetst zakenman Angelos Simtsirikis de havenstad Alexandroupolis waar hij zijn groothandel in restaurantbenodigdheden runt. Alexandroupolis ligt vlak bij de Grieks-Turkse grens, in de hoek van de kaart. Vanuit de EU gezien geldt dat ook een voor Griekenland als geheel. Het land is het zuidoostelijke puntje van de Europese Unie. 

Die positie bepaalt voor een belangrijk deel de geopolitieke positie van het land. Een ander onmisbaar ingrediënt is de woelige gedeelde geschiedenis met de Turkije. Na eeuwen van onderdrukking door het Osmaanse rijk, een aantal bloedige oorlogen en de inval van Turkije in Cyprus in de jaren 70 heeft de spanning met de oosterburen nog altijd niet echt tot bedaren weten te brengen. Hoogleraren Miltos Sarigiannidis en Ioannis Stefanidis van de Aristotl University in Thessaloniki werpen hun licht op de gespannen Griekse relatie met de buren.

Tot voor kort veel minder gespannen was de relatie met Rusland. Griekenland en Rusland delen hun orthodoxe geloof en geschiedenis. Toch kwam aan die historische vriendschap een plots einde met de grote inval in Oekraïne. Al vroeg in de oorlog legde Rusland de Oekraïense stad Marioepol in de as. Daar woont al eeuwen een flinke Griekse minderheid. Veel Oekraïners kozen voor een vluchtweg via Griekenland, ook al omdat ook zij een sterke culturele verwantschap voelen. 

Daarover kunnen de Oekraïense Inna Galanina en Svetlana Gominjoek meepraten. Ik sprak de beide dames bij het vluchtelingen kamp in Serres, aan de Bulgaarse grens, zo’n 70 km boven Thessaloniki. De orthodoxe kerktorens gaven Svetlana en haar kinderen het gevoel dat ze in Griekenland toch ook nog een beetje thuis waren. De Griekse politiek ondertussen ziet zich gedwongen om oude vriend Rusland de rug toe te keren en al dan niet in het geheim steun aan Oekraïne te geven. De angst voor Turkije beperkt de Griekse vrijgevigheid. Het land heeft veel Leopard tanks, maar houdt die liever voor zichzelf, voor het geval dat..

Oekraïense vluchtelingen worden relatief goed ontvangen in het land. Vluchtelingen ‘uit de rest van het universum’, zoals hotel eigenaar Apostolos Palakidis het uitdrukt, hebben het veel zwaarder. In 2020 zat Palakidis’ Ramada by Windham hotel in Alexandroupolis vol met Griekse politiemannen die de toestroom van vluchtelingen uit Turkije moesten tegenhouden. Griekenland als buitengrens van de EU.

Dat kosten wat het kost tegenhouden is volgens Lucy en Sophie (namen geanonimiseerd) een voortdurende bron van ellende en schending van mensenrechten.  De twee werken voor NGO’s die de mensenrechtensituatie in de gaten houdt. Griekenland bouwt aan een steeds langere muur aan de grens met Turkije en dwingt daarmee vluchtelingen steeds riskantere routes te kiezen. Ook het Europese migratiepact voorspelt in dit verband niet veel goeds, zo menen zij.

De situatie aan de Turkse grens, met haar muur en militaire zones, is zeer gespannen. Maar ook dat is maar een deel van het verhaal. Toerisme over en weer neemt een hoge vlucht en handelaren als Simtsirikis doen goede zaken. Vlak voor zijn showroom langs loopt een gasleiding die de Middellandse Zee verbindt met landen als Bulgarije en Moldavië. Broodnodig sinds aan het Russisch gas een luchtje zit.

In de haven van Alexanadroupolis kan CEO Konstantinou Chatzikonsantinou over de veranderende geopolitiek situatie meepraten. Zijn haven fungeert als de zuidelijke gasrotonde en tegerlijkertijd als logistieke hub voor de NAVO. Tot voor kort has het plan om de haven te privatiseren maar premier Mitsotakis stak daar hoogstpersoonlijk een stokje voor. Nu moet de haven verder ontwikkeld worden tot commerciële hub, waarvandaan de treinen kunnen vertrekken tot aan Helsinki toe. De havenstad is opeens verhuisd van de rand van de kaart naar het midden. Of zoals Chatzikonstantinou het zegt, ‘location, location, location’.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Finland, het nieuwste NAVO-lid, is het land dat van alle Europese landen misschien wel de langste en de meeste ervaring heeft met Rusland als bedreigende buur. Het zit bijna in het Finse DNA om altijd klaar te zijn voor een oorlog met de Russen. Mede daarom hebben zij al decennia een van de sterkste legers van Europa. Finland wordt dan ook gezien als een aanwinst voor de NAVO.

Luister ook | Nieuw: De Oostflank - Europa's grens onder hoogspanning

Tot 1995, het jaar dat Finland bij de EU kwam, voer Finland een eigen koers. Sinds de Tweede Wereldoorlog was het land wel vrij, maar de politiek werd afgestemd met Moskou. In de loop der jaren de Finnen werden rijker, de Sovjets armer, en de afstand tussen Helsinki en de Russen groter. Na het ineenstorten van de Sovjet Unie ging de blik definitief naar Europa. Maar dat Rusland een dreiging was, stond altijd wel vast.

Dat bleek ook eer afgelopen november, toen de Russen asielzoekers naar Finland, en daarmee naar de EU stuurden. Waarschijnlijk was dat om de Finnen te ‘straffen’ met hun recente NAVO-lidmaatschap. Als reactie sloot Finland alle grensovergangen met het buurland. Dat bracht een ander probleem met zich mee: Voor de inval in Oekraïne had vooral het zuidoosten van Finland sterke economische banden met Rusland. Nu de grenzen dicht zijn, heeft die grensregio te maken met economische problemen. Ondanks de economische uitdagingen zijn de Finnen blij met het kersverse NAVO-lidmaatschap.

BNR’s Europa-corrrespondent Stefan de Vries ging naar Helsinki en naar die potdichte Fins-Russische grens, naar het ijskoude einde van Europa en stond oog in oog met de Russen aan de overkant.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds de Russische inval in Oekraïne is Europa veranderd. Meer eenheid, grotere defensiebudgetten en een gezamenlijke strategie tegen Rusland. Maar vooral Oost-Europa ervaart de praktische kant van de oorlog. Want wie weet wat Poetins einddoel is? Onze verslaggevers nemen je in De Oostflank mee naar de oostgrens van Europa.

De oorlog heeft ertoe geleid dat Finland lid is geworden van de NAVO. Het land deelt een grens van drieduizend kilometer met Rusland. Moldavië ziet al sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie een Russisch leger binnen zijn landsgrenzen in de afvallige regio Transnistrië. En Polen wil maar liefst vier procent van het bbp in defensie investeren.

Door de oorlog in Oekraïne hebben de omringende landen veel mensen op moeten vangen die gevlucht zijn voor de oorlog. In Polen alleen al zijn dat er een miljoen. En via Griekenland komen er ook vluchtelingen uit andere delen van de wereld Europa binnen, denk aan het onrustige Midden-Oosten en Afrika. Hoe beïnvloedt dit een land als Griekenland? En wat betekent dit voor het Europese vluchtelingenbeleid?

In de podcast De Oostflank neemt BNR je mee naar deze regio. BNR-verslaggevers Martijn de Rijk, Geert Jan Hahn en Stefan de Vries reizen af naar Finland, Polen, Moldavië en Griekenland om te zien wat de impact van deze crises zijn op deze landen. Ze doen verslag en vertellen aan Nina van den Dungen wat ze hebben gezien en welke rol Europa hierin speelt.

Over de makers:

Nina van den Dungen is presentator van BNR. Ze maakt onder meer de programma’s Beter en Doorgelicht.

Martijn de Rijk is algemeen verslaggever van BNR. Eerder maakte hij onder meer de podcast Hoge Bomen over de NS. Voor De Oostflank heeft hij Griekenland bezocht.

Geert Jan Hahn is Europa-verslaggever voor BNR en maker van de BNR Perestrojkast. Voor De Oostflank heeft hij Moldavië bezocht.

Stefan de Vries is Europa-correspondent voor BNR. Voor De Oostflank heeft hij Polen en Finland bezocht.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne graaft zich in. 2024 wordt bij gebrek aan munitie, materieel en mensen ogenschijnlijk het jaar van de verdediging. En dus werken de Oekraïners sinds enkele maanden aan verdedigingslinies. Niet alleen langs de frontlijn, maar ook langs de grens met Belarus. 

Tot nu toe was de bouw van dit soort verdedigingslinies vooral een lokaal of regionaal burgerinitiatief. Nu trekt Kiev de coördinatie naar zich toe. Betrekkelijk laat, stelt Francis Farrell van The Kyiv Independent die dit onderwerp op de voet volgt. Zo ondervroeg hij Zelensky ook laatst naar zijn prioriteit bij deze fortificaties - zeker nu Rusland weer wat meer het initiatief op de grond krijgt.  

Met enige regelmaat reist Farrell naar het front. Hij praat ons in deze BNR Perestrojkast bij over hoe die linies eruit zien en over de vele dilemma's. "Bouw je zo'n linie voor of achter Koepjansk?"

Host:

Geert Jan Hahn

Gast:

Francis Farrell

Shownotes:

PERESTROJKAST LIVE! 

Ukraine finally moves to fortify front line, but could it be too little too late?

Ukraine struggles to ramp up mobilization as Russia's war enters 3rd year

Muziek

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stel, je wint parlementsverkiezingen. En je kunt weer premier worden. Ook al heeft een deel van de bevolking je een paar jaar terug nog weggejaagd. En stel, je zet je vrienden op belangrijke posities in het land. Diezelfde vrienden die een paar jaar terug nog zijn weggejaagd. Dan zet je het land dus weer naar je hand. Met alle gevolgen van dien.

Deze aflevering gaat niet over of Robert Fico met zijn SMER-partij de parlementsverkiezingen op een vrije maar mogelijk niet eerlijke manier heeft gewonnen. Daarvoor verwijs ik je naar dit rapport. En naar dit artikel, met daarin een rol voor Hongarije. 

Deze aflevering gaat wel over hoe het sinds eind oktober met Slowakije gaat. Hoe Robert Fico personen als Robert Kalinak en Tibor Gaspar weer rehabiliteert. Op een manier die schadelijk zou zijn voor de positie van Slowakije in Europa en de westerse wereld, zo lezen we in deze recente publicatie van Tomas Madlenak. Want sommige Europese inlichtingendiensten durven niet meer alle informatie met Slowakije te delen. En dan moeten de presidentsverkiezingen nog komen.

En dus gaat Slowakije weer de straat op. Omdat hervormingen worden teruggedraaid, bekende namen weer op het toneel verschijnen en omdat pro-democratische Slowaken de moord op Jan Kuciak niet zijn vergeten. 

Host:

Geert Jan Hahn

Gast:

Tomas Madlenak

Moppie:

Joost Bosman

Absent:

Floris Akkerman

Shownotes:

PERESTROJKAST LIVE! ER ZIJN NOG KAARTEN!

The Killing of a Journalist

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is oorlog in Polen. Niet eentje met geweren gelukkig, maar tussen politici. Met aan de ene kant premier Donald Tusk en zijn coalitie en aan de andere kant PiS, de partij die het van 2015 tot 2023 het voor het zeggen had in Polen. Tot die historische verkiezingsuitslag voor het parlement op 15 oktober vorig jaar: Polen keerde zich af van het autoritaire beleid van PiS.

PiS werd de grootste, maar niet groot genoeg om een meerderheidscoalitie te vormen. Tusk met zijn Burgerplatform kon dat wel met twee andere partijen. Sinds die 15e staat de Poolse politiek bol van spanningen. Het komt neer op een krachtmeting tussen de oude en de nieuwe regering.

Michiel van Blommestein, die ons door de verkiezingsuitslag leidde op 15 oktober tijdens een X-spaces, probeert enige helderheid te scheppen in dit politieke gevecht. Makkelijk is dat niet, geeft hij zelf toe. 

Het laatste nieuws dat ons bereikte na deze aflevering is dat president Andrzej Duda gratie verleent aan de twee PiS-parlementariërs Mariusz Kamiński en Maciej Wąsik. Hoe dat precies zit, legt Michiel uit. 

Wegens technische problemen vanuit BNR geen mop van Joost, helaas. 

Hosts:

Geert Jan Hahn

Floris Akkerman

Duider:

Michiel van Blommestein

Afwezig:

Joost Bosman

See omnystudio.com/listener for privacy information.