Boeken

Op 4 april aanstaande is het een jaar geleden dat schrijver en essayist Rudy Kousbroek (1929-2010) overleed, maar het is geenszins stil rondom zijn nalatenschap. Onlangs verscheen de bundel Het meisjeseiland, een bloemlezing uit zijn omvangrijke oeuvre. Op 1 april spreekt K. Schippers de eerste Rudy Kousbroeklezing uit en De Groene Amsterdammer brengt deze week een hommage met De Kousbroekfactor. In Boeken is er zondag een special over Kousbroek, waarin psycholoog Jaap van Heerden, historicus Willem Otterspeer en schrijfster Doeschka Meijsing verwoorden wie Kousbroek was en wat zijn werk zo onderscheidend maakte.

Volgens filosoof Coen Simon zijn we het verleerd om naar de wereld te kijken zonder een beroep te doen op een autoriteit, een theorie of op de macht der gewoonte. “We bevinden ons in de verwarrende situatie dat er van ons een eigen mening wordt verwacht en gevraagd wordt, terwijl er tegelijkertijd een groot wantrouwen bestaat tegen de mening die eigenstandig tot stand komt, zonder hulp van geautoriseerde bronnen.” In zijn nieuwe boek En toen wisten we alles houdt Coen Simon daarom een pleidooi voor oppervlakkigheid. Waarom zijn we bang voor het ongewisse?

Vonne van der Meer viert haar 25-jarig jubileum als schrijfster met de roman De vrouw met de sleutel, haar vijftiende boek, waarin de 59-jarige weduwe Nettie zich aanbiedt als een verhalenverteller. Tegen betaling komt ze bij mensen thuis om verhalen voor te lezen. Nettie's ervaringen maken duidelijk hoe de klanten er een onstilbare honger naar verhalen op nahouden. En dat ze troost voor eenzaamheid kunnen bieden. Door het voorlezen wint Nettie al snel het vertrouwen van de klanten, waardoor ze deelgenoot van hun levens wordt.

In Brands met Boeken een gesprek met schrijver Marco Daane naar aanleiding van zijn nieuwe boek 'Het spoor van Orwell'. Als geestelijk vader van Animal Farm en Big Brother is George Orwell (1903-1950) een van de meest invloedrijke auteurs van de afgelopen eeuw. Maar hoe werd hij dat? Wie was hij eigenlijk?

George Orwell behoorde tot de Engelse bourgeoisie, doorliep Eton en werd politieagent in de Britse kolonie Birma. Vervolgens gaf hij zijn leven een dramatische wending door vagebond te worden, tussen zwervers en kakkerlakken in Londense armenhuizen. Later bezocht hij de roetzwarte Noord-Engelse mijnbouwgebieden en vocht hij in de loopgraven van de Spaanse Burgeroorlog. Het spoor van Orwell voert langs deze en vele andere plaatsen waar Orwell leefde, werkte en over schreef.

Boeken loopt -in een extra uitzending- vooruit op de 76ste Boekenweek (16 t/m 26 maart), die als thema Curriculum Vitae - Geschreven portretten heeft. Het Boekenweekgeschenk werd dit jaar geschreven door schrijver Kader Abdolah. In De kraai laat hij een naar Nederland gevluchte Pers zijn levensverhaal vertellen. De man wil schrijver worden, maar hij houdt zich in het leven door koffie te verkopen. ’s Avonds wijdt hij zich aan het schrijven. Het verhaal dat in De kraai wordt verteld toont overeenkomsten met Abdolahs achtergrond.

Voor het Boekenweek-essay Good luck schreef Christine Otten een verhaal bij een fotoreeks die reclamemaker en kunstenaar Erik Kessels op een Brusselse markt aantrof. De anonieme foto’s koppelde Otten aan een vrouw die na haar geboorte ter adoptie is afgestaan en op middelbare leeftijd alsnog op zoek gaat naar de voorgeschiedenis van haar biologische ouders.

Willem Elsschot, het pseudoniem van de reclameman Alfons De Ridder (1882-1960), schreef een tiental romans en novellen. En poëzie. Een beknopt, maar hoogstaand oeuvre, dat hij buiten zijn zakelijke activiteiten schreef. Over het letterkundig leven van Elsschot is al veel gepubliceerd, maar het zakenmilieu waarin De Ridder actief was bleef tot dusver onderbelicht. Biograaf Vic van de Reijt kreeg toegang tot de zakelijke correspondentie van De Ridder. De biografie Elsschot legt daarmee het dubbelleven van Elsschot-De Ridder bloot: het succes-in-zaken dat hij wilde nastreven, maar het tegelijkertijd verfoeide.

In Brands met Boeken een gesprek met schrijver Joost Zwagerman en kunsthistoricus Rudi Fuchs. Beiden publiceerden recent over beeldende kunst. Joost Zwagerman maakte in Alles is gekleurd omzwervingen in de kunst, literatuur en popcultuur. Van Rudi Fuchs verscheen Kijken, een leesboek over kunst, met een ruime selectie uit zijn artikelenreeks Kijken in De Groene Amsterdammer.

Joost Zwagerman publiceerde meer dan vijfentwintig boeken, waaronder de romans Vals licht en De buitenvrouw. Zijn vorige essaybundel Transito bereikte de shortlist van de AKO Literatuurprijs. In 2008 ontving hij voor zijn gehele oeuvre de Gouden Ganzenveer.

Rudi Fuchs is binnen Nederland het meest bekend als voormalig directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Internationaal verwierf hij bekendheid als organisator van Dokumenta 7 te Kassel.

In De begraafplaats van Praag, de nieuwe roman van de Italiaanse schrijver Umberto Eco, leidt de notoir onbetrouwbare verteller Simone Simonini ons rond door de negentiende eeuw waar tal van duistere complotten gesmeed worden en waarin de vervalsing van de Protocollen van de Wijzen van Zion, het invloedrijkste antisemitische geschrift aller tijden, een centrale plaats innemen. Eco: "Ik ben geïnteresseerd in vervalsingen, omdat ik geïnteresseerd ben in de waarheid."

In Brands met Boeken een gesprek met filosoof en organisatiedeskundige René ten Bos n.a.v. zijn boek Stilte, geste, stem waarin hij laat zien dat het gebaar een dimensie opent die vooraf gaat aan de taal.

Dieren praten in gebaren. In zijn nieuwe boek gaat René ten Bos in op deze oude filosofische gedachte. Stilte, geste, stem is een filosofisch drieluik over de momenten waarop non-verbaliteit in de plaats treedt van gesproken taal. Stilte verwijst daarbij naar de afwezigheid van taal en geluid. Geste staat voor het moment waarop het doen belangrijker wordt dan het zeggen. Stem duidt ten slotte op het pure geluid dat (nog) geen taal is.

René ten Bos is als hoogleraar verbonden aan de Radboud Universiteit. Eerder publiceerde zijn onder meer: Modes in management (2002), Rationele engelen (2005) en Het geniale dier (2008).

Vier dichtbundels publiceerde ze slechts, maar M. Vasalis (pseudoniem van Margaretha Drooglever Fortuyn-Leenmans, 1909-1998) zou er onsterfelijk mee worden. Het privéleven van de dichteres bleef echter altijd een mysterie. In M.Vasalis. Een biografie geeft Maaike Meijer een gezicht aan de vrouw die bij leven zo graag onzichtbaar wilde blijven. Een vrouw voor wie het leven veel meer was dan een worsteling met het dichterschap. Ze was psychiater, had een gezin en correspondeerde intensief met uitgevers, schrijvers en dichters.

In 2006 werd oud-tafeltennisser Bettine Vriesekoop aangesteld als China-correspondent voor NRC Handelsblad. Samen met haar zoon vertrok ze voor drie jaar naar Peking. In het boek Duizend dagen in China beschrijft ze hoe een alleenstaande moeder met journalistieke ambities zich staande probeert te houden in het turbulente China. Hoe ga je als correspondent te werk in zo’n groot en complex land?

Tijdens zijn studie Franse taal- en letterkunde raakte schrijver Jan Siebelink onder de indruk de van het werk van J.K. Huysmans (1848-1907), de Franse auteur van Nederlandse komaf wiens roman A rebours hij in 1975 vertaalde als Tegen de keer. Siebelinks bewondering voor Franse auteurs zou van grote invloed blijken op zijn eigen schrijverschap. Voor HP/De Tijd schreef hij in de loop der jaren essays over Franse auteurs als E.M. Cioran, Milan Kundera, J.K. Huysmans, Marcel Proust en Arthur Rimbaud. Deze schrijversportretten zijn nu gebundeld in Conversaties.