Boeken

In Brands met Boeken een gesprek met Neerlandicus en biograaf Jan Fontijn naar aanleiding van zijn boek Opgebouwd uit hetzelfde, over broers en zusters in de literatuur.

Sinds enige jaren draait het in de psychiatrie niet meer alleen om de ouder-kindrelatie. Meer en meer wordt ook de broer-zusterrelatie als een belangrijke sleutel gezien voor het analyseren van iemands psyche. Jan Fontijn (1936) is zijn leven lang al gefascineerd door de vaak hartstochtelijke verhoudingen tussen broers en zusters. Dat komt niet in de laatste plaats door zijn bewogen jeugd in een groot, katholiek Amsterdams gezin, waarover hij heeft geschreven in zijn roman Biefstuk en benzine.

Kanker is onlosmakelijk verbonden met onze samenleving: naarmate we als mens langer leven, zorgen we onvermijdelijk voor meer kwaadaardig groeiende cellen. Anders dan vaak wordt gedacht is kanker geen recent ontstane ‘welvaartsziekte’. In het boek De keizer aller ziektes beschrijft de Amerikaanse oncoloog Siddhartha Mukherjee de geschiedenis van de medische strijd tegen deze groteske, veelzijdige ziekte. Wat is er de afgelopen vierduizend jaar veranderd aan behandeling en prognose, en wat zouden we later in dit millennium kunnen verwachten?

Tranen worden geassocieerd met puurheid en klaarheid, met reiniging. Van oudsher zijn tranen in verband gebracht met bovennatuurlijke krachten. In het boek Tranen brengt psycholoog en gedragswetenschapper Ad Vingerhoets in kaart wat er over tranen bekend is, wat hun functie is. Wat is er bekend over de evolutie van tranen? Welke hersenstructuren en hormonen zijn erbij betrokken? Waarom huilt de een meer dan de ander? En welke invloed heeft cultuur op het huilgedrag?

Het verhaal van De derde jongen, het romandebuut van essayist en vertaler Arjen Mulder, speelt zich af tussen 1944 en 1948. De hoofdpersoon Franz Müll is gemodelleerd naar de Duitse schrijver en anarchist Franz Jung (1888-1963), die in deze periode eveneens in Italië verbleef. Nadat Franz Müll uit het concentratiekamp Bozen in Noord-Italië is bevrijd, begint hij in een Italiaans kustdorp aan een nieuw bestaan. Daar ontdekt hij wat er echt belangrijk is in het leven.

Onlangs werd bekend dat de Martinus Nijhoff Prijs 2011 is toegekend aan classicus Piet Schrijvers voor zijn vertalingen uit het Latijn, in het bijzonder voor zijn meest recente en veelgeprezen vertaling van het natuurfilosofische leerdicht De rerum natura van de Romeinse dichter Lucretius (99–55 vC): De natuur van de dingen. In zes boeken, die in totaal 7400 verzen beslaan, beschrijft Lucretius de verschijningsvormen van de natuur en hun ontstaan.

In Brands met Boeken een gesprek met schrijver Herman Koch over zijn nieuwe roman Zomerhuis met zwembad.

Huisarts Marc Schlosser heeft een medische fout begaan waardoor een van zijn patiënten, de beroemde acteur Ralph Meier, is overleden. Hij zal zich moeten verantwoorden voor de Medische Tuchtraad. Maar is het wel een medische fout?

In Zomerhuis met zwembad vertelt de hoofdpersoon met niets en niemand ontziende eerlijkheid hoe hij op dit punt in zijn leven is aanbeland. Het is een verhaal over het recht op vergelding en het overschrijden van grenzen als de deuren naar een normale rechtsgang zijn dichtgeslagen.

Presentatie: Anton de Goede

In Brands met Boeken een gesprek met onderzoeksjournalist en tekstschrijver Miek Smilde naar aanleiding van haar boek Raarhoek, dat een overzicht geeft van een halve eeuw denken en handelen in de geestelijke gezondheidszorg.

Tussen 1974 en 1986 was Jan Smilde, de vader van de auteur, directeur-geneesheer van de Sint Franciscushof, een algemeen psychiatrisch ziekenhuis in de buurtschap Raarhoek. Het van oorsprong katholieke ziekenhuis voor vrouwen werd in de jaren vijftig ontworpen volgens de destijds modernste inzichten van de psychiatrie; psychiatrische patiënten moesten in de veiligheid van hun eigen maatschappelijke werkelijkheid kunnen wonen, werken en recreëren.

Franciscushof bestaat niet meer. In het najaar van 2008 werd begonnen met de sloop van het terrein om plaats te maken voor een villawijk; de tweehonderd patiënten die er nog verbleven moesten verhuizen. Sommigen hadden meer dan veertig jaar in het ziekenhuis gewoond.

Presentatie: Anton de Goede

In Brands met Boeken een gesprek met arts en schrijver Steven van de Vijver naar aanleiding van zijn boek Is dat normaal, dokter? Welke problemen, angsten en zorgen houden mensen bezig? De huisarts weet het precies.

Twee jaar lang tekende Steven van de Vijver de ervaringen op die hij beleefde in zijn huisartsenpraktijk, gelegen in een typisch multiculturele wijk. Hij beschrijft situaties en problemen die in het dagelijkse leven vaak binnenskamers worden gehouden, maar die bij de huisarts uitgebreid aan bod komen.

Steven van de Vijver (1977) werkte tijdens zijn studie geneeskunde langere tijd in Ethiopië, India, Australië en de Verenigde Staten en publiceerde daarover in diverse tijdschriften. Na zijn opleiding tot tropenarts werkte hij negen maanden voor Artsen zonder Grenzen in de Democratische Republiek Congo. Hij schreef over deze periode het boek Afrika is besmettelijk. Van de Vijver deed verder onder meer onderzoek naar chronische ziekten in de sloppenwijken van Nairobi en volgt de huisartsopleiding in Amsterdam (Osdorp, Amsterdam-Noord) waarover hij een wekelijkse column in Het Parool schrijft.

Presentatie: Anton de Goede

In Brands met Boeken een gesprek met de Vlaamse schrijver, vertaler, essayist en dichter Geert van Istendael. In 2009 verscheen Gesprekken met mijn dode god, een boek over zijn vader. En onlangs kwam uit Tot het Nederlandse volk, waarin de Vlaamse schrijver zich rechtstreeks tot de Nederlanders richt.

Een citaat uit Gesprekken met mijn dode god: 'Mijn vader was een groot vakbondsman. Vanuit Europa bracht hij de christelijke arbeidersbeweging naar Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Mijn vader was een groot katholiek. Hij was een van de eerste leken die toegang kreeg tot het tweede Vaticaanse concilie. En toch wees hij islamieten, boeddhisten en hindoes de weg naar zijn vakbonden. Mijn vader was ook een dichter. Maar hij schoof zijn poëzie bewust opzij. Het onvermoeibare werk voor de armsten en de ellendigsten van de planeet vulde zijn leven. Over deze man moest ik vroeg of laat schrijven. Het werd mijn moeilijkste boek.’

In Tot het Nederlandse volk richt Van Istendael (1947) zich rechtstreeks tot de Nederlanders: "Geachte Nederlanders, U vond uw eigen land een lichtend voorbeeld te midden van de duisternis der volken. Nog niet zo heel lang geleden bazuinde Nederland graag rond dat het een gidsland was. Nee, hét gidsland. Een dergelijke aandrang is ons, Belgen, volkomen vreemd. Wij vinden ons absurde gewriemel op onze lap grond helemaal niet navolgenswaardig. België is een remedie tegen de vaderlandsliefde."

Het derde en laatste uur van het Marathoninterview. Wim Brands in gesprek met schrijver A.L. Snijders.

Het tweede uur van het Marathoninterview. Wim Brands in gesprek met schrijver A.L. Snijders.

Brands met Boeken wordt deze week een Marathoninterview. Wim Brands praat drie lang met A.L. Snijders, schrijver en uitvinder van het Zeer Korte Verhaal, het ZKV.

Begin november won A.L. Snijders (1937) de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre. Snijders, pseudoniem voor Peter Müller, woont in Klein Dochteren in de Achterhoek.

Wim Brands praat drie uur lang met A.L. Snijders over zijn Amsterdamse jaren en zijn vriendschap met de onderkoning van de Wallen, over burgermanschap en anarchisme, over hoe Snijders stiekem, kleine stukjes schrijvend, aan een groot boek werkt, over zijn jaren als leraar op de politieschool en over zijn verlangen zelf een vliegtuig te bouwen.