Boeken

Peter-Paul Verbeek is hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek aan de Universiteit Twente. In die functie bestudeert en bediscussieert hij de ethische kant van onze relatie tot techniek. Techniek wordt steeds complexer en de ethische vragen die daaruit voortkomen worden dat vanzelfsprekend ook. Welke onderzoeken mag je bijvoorbeeld uitvoeren op ongeboren kinderen? En mag je de klachten van iemand met Parkinson met behulp van een hersenimplantaat verminderen als je weet dat het karakter van de patiënt daardoor volkomen verandert? In zijn boek De grens van de mens onderzoekt Verbeek de nieuwe manier van mens-zijn die het resultaat is van alle technologische ontwikkelingen om ons heen.

Hoeveel moed heb je nodig om je verleden onder ogen te zien? Deze vraag staat centraal in Perfecte stilte, de nieuwste roman van Thomas Verbogt. Hij schrijft over de documentairemaker David Kromweg, die op jonge leeftijd getuige was van de zelfmoord van een jeugdvriendin. Deze ervaring heeft hem geestelijk verlamd; hij neemt niet langer deel aan het leven, maar is toeschouwer geworden. Wanneer hij jaren later plotseling in een bedreigende situatie terechtkomt, besluit hij – geheel tegen zijn aard in - in te grijpen.

In Brands met Boeken een gesprek met journalist Ben Haveman naar aanleiding van zijn fictiedebuut Alles voor de dakgoot, een roman over twee mensen die elkaar tot het einde toe in gijzeling houden.

In Alles voor de dakgoot worden thema's als oorlogsverleden, multiculturele excessen en medicijnenzwendel schijnbaar terloops aangestipt. Journalist Freek de Geus vlucht in cynisme wanneer op de redactie van zijn krant de popularisering toeslaat. Er wordt gretig aan de poten van zijn stoel gezaagd. Thuis is het oorlog met Kythia. Maar De Geus is een man met een missie, die hij in Berlijn zal vervullen. Hij zal het boek schrijven dat weer structuur aan zijn leven geeft, de roman die afrekent met spoken uit het verleden. Nieuwsgierigheid dreigt hem uiteindelijk noodlottig te worden, terwijl Kythia’s hoon door zijn hoofd walst.

Een deel van zijn jeugd bracht Jeroen Brouwers door in Japanse interneringskampen in voormalig Nederlands-Indië. Na de oorlog verhuisde hij naar Nederland, waar hij zijn volledige puberteit op kostscholen doorbracht. De moeilijke omstandigheden waarin hij opgroeide, verwerkte Brouwers in romans als Bezonken rood en Het verzonkene. Voor zijn deels autobiografische oeuvre ontving Brouwers een groot aantal literaire prijzen. Nu hij de zeventig is gepasseerd, loopt Brouwers tegen problemen van een geheel andere aard aan. Ook deze blijkt hij probleemloos in literatuur te kunnen omzetten. In Brouwers’ tiende en nieuwste roman, Bittere bloemen, beschrijft hij de lichamelijke aftakeling van een man op leeftijd.

In Brands met Boeken een gesprek met schrijver Asis Ayan en vertaalster Hester Tollenaar, initiatiefnemers van de Berberbibliotheek zoals uitgeverij Athenaeum, Polak en van Gennep die zal uitgeven. Het eerste deel van deze reeks is Leven en legende van Agoun 'chich, van de Marokkaanse schrijver Mohammed Khaïr-Eddine (1941-1995).

De reeks van van de Berberbibliotheek bestaat uit niet eerder in het Nederlands verschenen boeken van auteurs met een Berberachtergrond, zoals Tahar Djaout, Taos Amrouche, Khateb Yacine en Mohammed Choukri. Vooraanstaande Nederlandse auteurs, onder wie Abdelkader Benali en Hassan Bahara, schrijven een voorwoord bij de boeken.

Van de hand van Cees Nooteboom verschenen in de loop der jaren essays, dichtbundels en romans. Minstens zo bekend en geliefd werd hij echter met zijn literaire reisverhalen. Aanvankelijk gingen die verhalen over Oost-Europa, waar Nooteboom getuige was van zowel de Hongaarse opstand in 1956 als van de val van de Berlijnse Muur in 1989. Inmiddels reist Nooteboom tot ver over de grenzen van Oost-Europa. In zijn meest recente reisbundel, Scheepsjournaal, beschrijft hij zeven reizen naar alle uithoeken van de wereld. Met deze bundel won Nooteboom deze week de VPRO Bob den Uyl Prijs 2011 voor het beste literaire reisboek van het afgelopen jaar.

De Britse psychoanalyticus Darian Leader heeft bewezen dat hij in staat is om ingewikkelde psychiatrische onderwerpen voor een breed publiek toegankelijk te maken. Dit talent heeft hij opnieuw aangeboord bij het schrijven van zijn nieuwste boek, Het nieuwe zwart. In dit werk zet hij uiteen waarom depressiviteit volgens hem verkeerd wordt aangepakt door moderne medici. Leader is van mening dat zwaarmoedigheid een belangrijke functie vervult en ongeluk daarom doorlééfd moet worden.

Marcel Mörings nieuwste roman Louteringsberg is het tweede deel van een trilogie, waarvan het boek Dis (2006) het eerste deel uitmaakt. Louteringsberg gaat over de schrijver Marcus Kolpa, een man van middelbare leeftijd, die al jaren met een writer's block kampt. Na het overlijden van zijn naar Israël geëmigreerde moeder komt hij erachter dat niemand daar van Marcus zijn bestaan afweet. Om het geheime leven van zijn moeder te kunnen ontrafelen, gaat hij op zoek naar zijn familiegeschiedenis. Deze zoektocht zorgt ervoor dat hij uit een jarenlang isolement raakt, het brengt hem op het spoor van zijn onbekende vader en het leidt tot kennis over de verdwijning van zijn vrouw.

In Brands met Boeken een gesprek met schrijver Nicolaas Matsier naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek Het evangelie volgens Nicolaas Matsier waarin hij verrassend commentaar geeft op het meestgelezen boek ter wereld.

Nicolaas Matsier werd gereformeerd opgevoed en daar kwam veel ‘bijbellezerij’ aan te pas. Nadat hij van zijn geloof was gevallen, liet Matsier het allesbepalende boek van zijn jeugd jarenlang in de kast staan. In 2003 herlas hij de Bijbel. Dat resulteerde in de bundel De bijbel volgens, met enthousiasmerende stukken over het Oude Testament. Nu heeft Matsier zich aan het Nieuwe Testament gewijd. Hij doorspit de vier evangeliën, de Handelingen der apostelen, de brieven van Paulus en de Openbaring van Johannes.

In Brands met  Boeken een gesprek met filosoof René Gude. De maand april geldt als maand van de filosofie en deze vrijdag wordt in Felix Meritis in Amsterdam de Filosofienacht georganiseerd, ook wel het grootste filosofische festival van Nederland genoemd.

René Gude studeerde filosofie in Amsterdam en Utrecht. Ooit was hij conciërge op de Internationale School voor Wijsbegeerte en nu is hij daar de directeur. Tot 2001 was hij hoofdredacteur en uitgever van Filosofie Magazine. Vorig jaar verscheen het boek Kleine geschiedenis van de filosofie, dat hij samen met Daan Roovers schreef. Hoorcolleges van Gude verschenen op cd, eveneens onder de titel Geschiedenis van de filosofie.

In de roman Bloedgetuigen worden drie personen en hun families gevolgd tijdens de cruciale momenten van hun leven. Drie uiteenlopende personages die door de oorlog elkaars lotgenoot worden: een Vlaamse Oostfrontstrijder, een Joods-Russische infanterist en een voormalige ballerina in het bezette Leningrad. De Vlaamse slavist Johan de Boose voerde de verschillende verhaallijnen op om de context van de Vlaamse collaboratie en het Oostfront tijdens de Tweede Wereldoorlog te kunnen begrijpen. Wat doet een mens in bepaalde omstandigheden? Welke keuzes maakt hij?

De moord op Pim Fortuyn -in 2002- markeerde het begin van een periode van politieke chaos en intellectuele verwarring. Ruim twee jaar later, na de moord op Theo van Gogh werden de debatten en discussies steeds heftiger en de maatschappelijke tegenstellingen groter. De ideologie van een multiculturele samenleving werd massaal bekritiseerd als de puinhopen van Paars. Het poldermodel werd afgeschilderd als het gebrek aan bestuurlijke daadkracht. Het boek Paniek in de polder bevat een reeks beschouwingen waarin filosoof Jos de Mul de ontwikkelingen in de vaderlandse politiek analyseert. Waarin bestaat onze nationaliteit als het poldermodel wordt afgewezen?

April is de maand van de filosofie. Vrijdagavond in Brands met Boeken een gesprek met Nederlands eerste Denker des Vaderlands, filosoof Hans Achterhuis.

Nederland is een eretitel rijker: op 1 april wordt onthuld wie zich de komende jaren de Denker des Vaderlands mag noemen. Deze nieuwe titel is een initiatief van Filosofie Magazine en Stichting Maand van de Filosofie, in samenwerking met dagblad Trouw.