Boeken

Net als in zijn vorige roman De correcties, die in 2001 de grote doorbraak van de Amerikaanse auteur Jonathan Franzen betekende, draait het in zijn vierde roman Vrijheid om een modern Amerikaans gezin. Aan de hand van de levensverhalen van de familie Berglund wordt het begrip vrijheid aan de kaak gesteld. Wat is vrijheid als je met elkaar rekening dient te houden?

Dieptevrees is de tweede roman van schrijfster Pia de Jong. Het boek gaat over een man van middelbare leeftijd die troost zoekt bij een meisje van drieëntwintig jaar. Bij haar hoopt hij het antwoord te vinden op de vraag die hem al vele jaren bezighoudt, het antwoord op de vraag: waarom heeft ze het gedaan?

In Brands met Boeken een gesprek met filosoof Rein Gerritsen naar aanleiding van het verschijnen van het boek Het lucifer effect, geschreven door de Amerikaanse psycholoog Philip Zimbardo. Gerritsen voorzag het boek van een inleidend essay. Het lucifer effect gaat over het beruchte gevangenisexperiment van Zimbardo, waaruit blijkt dat ‘gewone’ mensen onder bepaalde omstandigheden tot gruwelijke dingen in staat zijn. In een nagebootste gevangenis kregen studenten willekeurig de rol van bewaker of van gevangene toebedeeld. Hoewel het de bedoeling was het experiment twee weken lang te laten doorlopen, moest het na zes dagen worden afgebroken omdat de studenten geen onderscheid meer konden maken tussen spel en werkelijkheid. De gevangenen stortten psychisch in en de bewakers ontwikkelden zich in rap tempo tot sadisten.

Uit verzet tegen het burgerlijke moraal nam in de jaren zeventig het aantal woongroepen en leefgemeenschappen toe. Het invoeren en naleven van eigen leefregels was hierbij de sleutel naar het geluk. In de roman De vrouwenvanger beschrijft kunsthistorica Mariëtte Haveman een kleine leefgemeenschap van twee gezinnen die samen onder één dak wonen. Maar wat is geluk? En is dat te organiseren?

Na tien jaar aan Marokkaanse kinderen Nederlandse les gegeven te hebben, verruilde Kees Beekmans in 2005 het onderwijs voor een langdurig verblijf in Marokko. Door de toenemende modernisering doen zich in het Arabische land voortdurend conflicten voor. In het boek Tussen hoofddoek en string probeert hij het ingrijpende veranderingsproces in kaart te brengen. Waar zien we de moderniteit verschijnen, en waar zien we de traditie zich daartegen verzetten?

Het idee voor De weldoener, de nieuwe roman van schrijver P.F. Thomése, ontstond na het lezen van een krantenbericht over een man die een meisje van de verdrinkingsdood heeft gered en haar vervolgens jarenlang misbruikte. Het gegeven dat iemand iets goed doet en daaraan rechten denkt te kunnen ontlenen. Maar als je het goede vertegenwoordigt, kun je dan onbeperkt je gang gaan?

Met haar boek over de Franse acteur, komiek en regisseur Jacques Tati (1908-1982) leert de Vlaamse filosofe Ann Meskens ons anders naar het leven te kijken. Wat gebeurt er als je ontdekt dat wij allemaal figuranten zijn? Dat alles om ons heen in scene is gezet?

Eind 2010 trekken de laatste Nederlandse troepen zich terug uit Uruzgan. Ongetwijfeld zal Defensie de missie uitroepen tot een succes, ook al was zij de gewelddadigste sinds de Korea-oorlog. Deze conclusie trekt journalist Joeri Boom in zijn boek Als een nacht met duizend sterren. In Goden breken stelt de Vlaamse filosoof Marc De Kesel de vraag hoe het komt dat de typische westerse godsdiensten, de monotheïstische religies (het jodendom, christendom en de islam), zelf bepalend zijn geweest voor de afname van de maatschappelijke invloed van religie, en er tegelijkertijd fel door zijn bestreden.

In de derde aflevering van Brands met Boeken een gesprek met Cordula Rooijendijk naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Grootvader Piepestok, de geschiedenis van de lagere school. Het boek gaat over ‘schoolmeesters en –juffen, over de fundamentbouwers van de samenleving’. Het boek beschrijft de geschiedenis van de lagere school in Nederland, maar besteedt ook aandacht aan het heden en de toekomst. Eeuwenlang werd het onderwijs vormgegeven op basis van de toekomstige maatschappij die men voor ogen had. Maar welk toekomstbeeld streven we nu nog na?

Bonita Avenue, een zeer ambitieus debuut van Peter Buwalda, is een caleidoscopische zedenroman over de kloof tussen generaties, over vaderliefde en verraad, over hedonisme versus tucht. Een familiedrama rondom een gevierde wetenschapper, die de schaapjes op het droge lijkt te hebben, maar nog een fout heeft goed te maken. Naast Peter Buwalda is ook schrijver Frank Westerman te gast. In Dier, bovendier beschrijft hij de historie van de befaamde lippizaner paarden. Langs de zuivere bloedlijnen uit het stamboek reconstrueert hij vier generaties van het Weense hof, die achtereenvolgens de ondergang van het Habsburgse Rijk, de beide wereldoorlogen en de waanzinnige veredelingsproeven onder Hitler, Stalin en Ceausescu doorstaan. Wat begint als een sprookje, mondt uit in een kroniek over raszuiverheid.

In de tweede aflevering van Brands met Boeken een gesprek met Rob Riemen, essayist en directeur van het Nexus Instituut, n.a.v. het 55ste nummer van het tijdschrift Nexus, in boekvorm, dat als titel Hoop en vertroosting. De muzen spreken heeft. De auteurs geven met hun bijdrage antwoord op de aan hun gestelde vraag: 'Wilt u uit de wereld van de muzen een werk kiezen waaruit hoop en vertroosting spreekt en vertellen waarom?'

De tweede roman van schrijfster en journaliste Marente de Moor, De Nederlandse maagd, speelt zich af in een wereld van schermen, liefde en oorlogsdreiging. Een historische roman, gesitueerd in het Derde Rijk, midden jaren dertig, de tijd van het nationaalsocialistische regime van Adolf Hitler. Naast Marente de Moor is ook Bram Buunk te gast. Hij is hoogleraar evolutionaire sociale psychologie. In Oerdriften op de werkvloer beschrijft hij de manier waarop mensen functioneren in organisaties en hoe allerlei oerdriften daarbij een rol kunnen spelen. Zoals roddelen, anderen zwartmaken, pesten, afgunst, rivaliteit, leedvermaak, de baas willen zijn en seksuele verlangens.

De eerste aflevering van Brands met Boeken, een nieuw boekenprogramma op Radio 1, waarin Wim Brands spreekt met schrijver Jan Siebelink n.a.v. zijn nieuwe roman Het lichaam van Clara. Een verhaal over een tragische vrouw die herinneringen oproept aan Eline Vere en Madame Bovary. Clara Hofstede is enig kind en probeert haar ouders bij elkaar te houden. Hierdoor wordt ze geheel op zichzelf teruggeworpen en beleeft ze haar kindertijd maar nauwelijks. Het beïnvloedt haar gedrag: later heeft ook zij geen gelukkig huwelijk. Hoe vergaat het de tweeënzestigjarige Clara Hofstede die terugblikt op haar leven?