Boeken

In Brands met Boeken een gesprek met theatermaker Frans Strijards naar aanleiding van zijn romandebuut Nadere instructies volgen, een roman over het mislukken van een geniaal bedrog.

De verteller in Nadere instructies volgen is een verzekeringsagent die polissen slijt en daarmee gemoedsrust verkoopt. Hij probeert te overleven in de marge van de financiële wereld en bedenkt iets om iedereen te slim af te zijn. Zijn geniale idee wordt in handen van een kennis echter een formule die tot misbruik en bedrog leidt. Een schandaal is het gevolg. Een helse onderwereld komt in beweging. Wat verbindt de activiteiten van profiteurs, halve criminelen en andere medeburgers met de bezigheden van gelovigen en politici? Alleen de verteller kan die verbanden doorgronden en uitleggen.

Frans Strijards (1952) is een toonaangevend toneelschrijver en regisseur. Hij is artistiek leider van het gezelschap De Voortzetting van Art&Pro, dat met een reeks voorstellingen door het land trekt. Daaronder bevindt zich nieuw eigen werk.

In Brands met Boeken een gesprek met de Nederlandse schaakgrootmeester Genna Sosonko (1943) naar aanleiding van zijn publicatie En toen plotseling… een jonge man met een naam als een geweerschot! in het schaaktijdschrift Matten.

In het artikel portretteert Sosonko de legendarische schaker Mikhail Tal (1936-1992), die hij goed heeft gekend en wiens opkomst en neergang hij van nabij meemaakte.

Sosonko komt uit de Sovjet Unie waar hij al een sterke schaker was, maar pas nadat hij in 1972 naar Nederland emigreerde is hij internationaal doorgebroken. Hij heeft zich daarnaast ontwikkeld tot een veel geprezen schaakschrijver. In het New in Chess magazine schreef hij ook al over beroemde spelers met name uit de voormalige Sovjet Unie. Deze stukken werden gebundeld in Russian silhouettes (2001), The reliable past (2003) en Smart chip from St. Petersburg

In Alles kantelt, de zevende roman van schrijver Tomas Lieske, lijdt de 35-jarige theaterwetenschapper Anton Saint-Milot aan epilepsie en waanvoorstellingen. Zijn jeugdherinneringen zijn overschaduwd door het verlies van zijn vrouw Robin, die onlangs bij een verkeersongeluk is overleden. Als hij op een dag zichzelf tegenkomt, in de gedaante van een achtjarige jongen, belandt hij terug in de tijd van zijn jeugd.

Ons beeld van de vaderlandse geschiedenis is te rooskleurig, vindt historicus Auke van der Woud. Met zijn boek Koninkrijk vol sloppen ontkracht hij het historische zelfbeeld van Nederland als een land met een burgerlijke cultuur. Bij de geschiedschrijving van de periode tussen 1800 en 1900 bestaat de neiging om op de gegoede burger te focussen, terwijl miljoenen Nederlanders rond 1900 in zeer gebrekkige omstandigheden leefden. In achterbuurten vergelijkbaar zijn met de sloppenwijken van de grote steden in de huidige Derde Wereld.

Een krantenbericht over een bizarre en gruwelijke moordzaak inspireerde Yves Petry tot het schrijven van de roman De maagd Marino. De zaak van een Duitse kannibaal die in 2001 de penis van zijn minnaar afsneed en ‘m vervolgens opat. Daarna werd het slachtoffer, zoals te voren tussen beiden was afgesproken, vermoord. Het was een dood op verzoek. In de roman maakt de Vlaamse schrijver geen reconstructie van de feiten, maar reageert hij op de zaak vanuit zijn eigen herinnering en fantasie.

Legende van een zelfmoord is een verhalenbundel die leest als een roman, omdat de personages dezelfde namen behouden. “Alles is fictie, maar gebaseerd op veel uit de werkelijkheid,” schrijft David Vann in zijn nawoord. In het boek, dat is opgebouwd uit vijf korte verhalen en een novelle, gaat de Amerikaanse schrijver –dertig jaar na dato- op zoek naar de mogelijke oorzaken van de zelfmoord van zijn vader.

In Brands met Boeken een gesprek met klimaatjournalist en poolreiziger Bernice Notenboom naar aanleiding van haar boek Tegenpolen, waarin ze haar expedities naar Siberië, de Noordpool, de Zuidpool en Groenland beschrijft.

Bernice Notenboom wordt voortgedreven door een ontembare drang het vertrouwde los te laten en het avontuur op te zoeken. ‘Waar ren je voor weg?’ vroeg een bevriend psycholoog haar eens. ‘Waar ga je naartoe, zul je bedoelen,’ antwoordde Bernice.

Door een bijna fataal ongeluk in Siberië kriebelt bij haar de behoefte om op een andere manier in het leven te staan. Op reis naar de Noordpool ervaart ze de broze schoonheid van het poollandschap en in Groenland wordt ze diep geraakt door de verbondenheid van de bevolking met het ecosysteem. Dan ontmoet ze Walter, een excentrieke gids met wie ze tegen beter weten in een relatie begint. Haar leven staat op z’n kop en tijdens een barre expeditie naar de Zuidpool zoekt Bernice naar een balans tussen het verlangen naar Walter en de extreme focus die de groep eist om te overleven.

Als ik dat had geweten is het debuut van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Amanda Maxwell. Een verhalenbundel over jongeren die vol verwondering en verwachting door het leven gaan. Jongeren die opstandig, ongeremd, roekeloos, belachelijk en dapper kunnen zijn, of misschien zelfs al die dingen tegelijkertijd, omdat de toekomst er is, als een soort vangnet.

Veel jonge mannen geloven dat alleen jonge meisjes hun iets waardevols te bieden hebben als het om de liefde gaat. In Loflied op de rijpe vrouw voert de Hongaarse schrijver Stephen Vizinczey de verteller András Vajda op, die zich wenst te verrijken met de wijsheid en warmte van rijpere vrouwen. “Om te proberen naar bed te gaan met iemand die net zo onbedreven is als jijzelf, lijkt me ongeveer net zo verstandig als in het diepe springen met iemand die net als jij ook niet kan zwemmen.”

In Brands met Boeken een gesprek met schrijver en journalist Joris Luyendijk naar aanleiding van zijn nieuwe boek Je hebt het niet van mij, maar..., een verslag van de beklemmende wereld van de Haagse politiek.

Toen Nieuwspoort, de sociëteit voor politici, journalisten en lobbyisten aan Joris Luyendijk vroeg een maand achter de Haagse schermen rond te kijken, hapte hij meteen toe. Wat een kans om aan alle betrokkenen de vragen te stellen die hem als NRC-correspondent duurzaamheid al ruim een jaar bezighouden. Wie hebben in Den Haag nu eigenlijk de macht? Hoe oefenen ze die uit? En vooral: om wat voor soort mensen gaat het, op die vierkante kilometer rond het Binnenhof?

De politici, journalisten, voorlichters en lobbyisten die samen ons beeld van de landelijke politiek bepalen, opereren in een zeer aparte biotoop. Ze kunnen vaak minder zeggen dan ze weten, en moeten soms toneel spelen, voor en achter de schermen. Dertig dagen lang noteerde hij wat hij waarnam en welke issues de Kamer, de ministeries, het bedrijfsleven, de lobbyisten en de media geestdriftig bezighouden. Je hebt het niet van mij, maar... is zijn verslag.

In Brands met Boeken een gesprek met rechtsfilosoof Paul Cliteur over zijn nieuwe boek Het monotheïstische dilemma, waarin hij de relatie tussen religie en geweld onderzoekt. Meer in het bijzonder om de relatie tussen de drie monotheïstische godsdiensten en geweld in de vorm van terrorisme. Zijn voor terroristisch geweld aanknopingspunten te vinden in de drie monotheïstische tradities (jodendom, christendom, islam)? Zijn daarover verhalen te vinden in de Heilige Schrift? Om welke verhalen gaat het dan? Kunnen de monotheïstische tradities zich bevrijden van het geweldspotentieel dat in hun tradities ligt? Wat zou daarvoor moeten gebeuren?

In zijn woonplaats Amsterdam is zaterdag jl. Harry Mulisch overleden. De schrijver werd 83 jaar. De uitzending van Boeken op zondag 31 oktober is geheel gewijd aan het werk en leven van Harry Mulisch (1927-2010). Wim Brands praat met schrijver Adriaan van Dis, die met Mulisch bevriend was, en met Marita Mathijsen, emeritus hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde. Mathijsen heeft een specialisatie in de negentiende-eeuwse letterkunde en publiceerde enkele studies over het werk van Harry Mulisch. 

Met het overlijden van Harry Mulisch heeft de Nederlandse literatuur heeft een van haar prominentse schrijvers verloren. Na de dood van W.F. Hermans in 1995 en Gerard Reve in 2006 was hij als enige overgebleven van de ‘Grote Drie’.

In Brands met Boeken een gesprek met schrijvers- en vertalersduo Robbert-Jan Henkes en Erik Bindervoet, die een boek schreven over Hans Vandenburg; de voorman van de band Gruppo Sportivo die eind jaren zeventig een hele generatie muzikaal betoverde. Maar wat is dat toch met Hans Vandenburg? Iedereen kent hem en niemand kent hem. Het wordt uitgelegd in het boek Hans Vandenburg en het geheim van het succes. Ooit had hij met Gruppo Sportivo succes met onvergetelijke hits als Hey Girl, Rock’n’Roll, Disco Really Made It, Beep Beep Love en Tokyo. En toen was over. Zo léék het tenminste. Maar Vandenburg ging door, met liedjes, met optreden, met gitaren, alleen de continue camera-aandacht van wonderjaren 1977 en 1978 was verdwenen. Het boek Hans Vandenburg en het geheim van het succes is een portret van de muzikant achter de mens. Van zijn eerste bril tot zijn laatste lied. Van zijn wildste haren tot zijn kaalstestreken.

Het schrijvers- en vertalersduo Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes heeft inmiddels vele publicaties op haar naam staan, o.a. de Liedteksten van Bob Dylan.