ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ by RFI ខេមរភាសា / Khmer

October 30, 2023 CPI/ICC៖ ការប្រយុទ្ធនៅហ្កាហ្សាដែលរារាំងដល់ការដឹកស្បៀងទៅឲ្យជនស៊ីវីល អាចជា "ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម"

សង្គ្រាមរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន បានឈានចូលដល់ថ្ងៃទី២៤ហើយ បន្ទាប់ពីក្រុមភេរវកម្មអ៊ីស្លាមនេះ បានសំរុកចូលទៅក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល កាលពីថ្ងៃទី៧តុលា សម្លាប់មនុស្សប្រមាណ១៤០០នាក់ និងបានចាប់ចំណាប់ខ្មាំងប្រមាណ២៣០នាក់។ អស់រយៈពេល២ថ្ងៃមកហើយ ដែលកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានបើកប្រតិបត្តិការវាយលុក ចូលក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាដោយផ្ទាល់ និងបានបន្តបាញ់ប្លោងមីស៊ីលយ៉ាងដំណំ ទៅលើទីតាំងរបស់ក្រុមហាម៉ាស។ ប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីន កំពុងរងទុក្ខវេទនាដ៏លំបាកបំផុត ដោយសារតំបន់ហ្កាហ្សាត្រូវរាំងខ្ទប់ទាំងស្រុង មិនអាចរត់ទៅណាបាន គ្មានជំរក គ្មានស្បៀងអាហារ និងគ្មានថ្នាំសង្កូវ។ យោងតាមអាជ្ញាធរសុខាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន យ៉ាងហោចណាស់ មានជនប៉ាឡេស្ទីនស្លាប់ជាង៨០០០នាក់ហើយ គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣០តុលា។

ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម?

មហន្តរាយមនុស្សធម៌ ដែលប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីនទាំងជាង២លាននាក់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា កំពុងតែរងគ្រោះ គឺជាការព្រួយបារម្ភដ៏ធំធេង នាពេលនេះ។ លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានអំពាវនាវម្តងហើយម្តងទៀត ឲ្យផ្អាកការប្រយុទ្ធ ដើម្បីបើកផ្លូវដឹកស្បៀងអាហារ ព្រមទាំងជំនួយមនុស្សធម៌ចាំបាច់ជាច្រើនទៀត ដែលប្រជាជននៅហ្សាហ្សា កំពុងតែត្រូវការជាទីបំផុត។

កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៩តុលា លោក Karim Khan អគ្គរដ្ឋអាជ្ញានៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ បានធ្វើដំណើរទៅពិនិត្យស្ថានការណ៍ នៅឯច្រករ៉ាហ្វា ព្រំដែនរវាងតំបន់ហ្កាហ្សា និងអេហ្ស៊ីប ដែលច្រកនេះគឺជាច្រកតែមួយគត់ ដែលគេអាចដឹកស្បៀងចូលទៅហ្កាហ្សាបាន។ ក៏ប៉ុន្តែ ដោយសារតែការបាញ់ប្លោងគ្រាប់ នៅតែបន្តយ៉ាងសកម្ម ព្រមទាំងការវាយប្រយុទ្ធគ្នានៅលើដីដោយផ្ទាល់ផង រវាងកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាស បានធ្វើឲ្យច្រករ៉ាហ្វា នៅតែបិទខ្ទប់ដដែល មិនអាចមានរថយន្តដឹកស្បៀងចូលទៅបានទេ។

លោកអគ្គរដ្ឋអាជ្ញាតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ បានលើកឡើងថា ស្ថានការណ៍នេះ វាអាចត្រូវបានចាត់ទុកថា ជា “ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម” ។ លោកបានបន្តថា អ៊ីស្រាអែល ត្រូវតែធានាការពារសុវត្ថិភាពដល់បុគ្គលិកអង្គការមនុស្សធម៌ ហើយត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីនអាចទទួលបាននូវស្បៀងអាហារ ព្រមទាំងថ្នាំពេទ្យដើម្បីព្យាបាលជំងឺនិងសង្គ្រោះអ្នករបួស។

ដូចគ្នាដែរ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ពីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន លោកចូ បៃដិន បានថ្លែងអំពាវនាវទៅកាន់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល បេនចាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ថាត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណា អនុញ្ញាតឲ្យមានការដឹកស្បៀងចូលទៅហ្កាហ្សា ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។ លោកចូ បៃដិន បានរន្ធាន់ថា ត្រូវតែបង្កើនចំនួនស្បៀងដឹកចូលហ្កាហ្សា ឲ្យបានច្រើនបំផុត និងត្រូវតែធ្វើឲ្យបានឆាប់បំផុត ព្រោះស្ថានការណ៍កំពុងតែអាសន្នខ្លាំងណាស់។

ស្បៀងមិនគ្រប់ មនុស្សដណ្តើមគ្នា!

យោងតាមការិយាល័យសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (Ocha) កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី២៩តុលា គឺមានស្បៀងអាហារចំនួនប្រមាណ៣៣រថយន្ត ត្រូវបានដឹកចូលតាមច្រករ៉ាហ្វា ទៅកាន់តំបន់ហ្កាហ្សា។ គិតជាសរុប ចាប់ពីសង្គ្រាមនេះបានផ្ទុះឡើង មកត្រឹមថ្ងៃទី៣០តុលា គឺមានស្បៀងអាហារនិងជំនួយមនុស្សធម៌ ចំនួនតែ១១៧រថយន្តប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានដឹកចូលទៅហ្កាហ្សា។ ពោលគឺជាចំនួនតិចតួចខ្លាំងណាស់ ប្រៀបបាននឹងទឹកមួយដំណក់ក្នុងមហាសមុទ្រ។ តាមធម្មតា ប្រជាជននៅតំបន់ហ្កាហ្សាប្រមាណ២លាន៤សែននាក់ ត្រូវការស្បៀងចំនួនជាង១០០កុងទឺន័រ ក្នុងមួយថ្ងៃ ទើបគ្រប់។

ស្ថានការណ៍កាន់តែអាសន្ននិងចលាចលបែបនេះ បានធ្វើឲ្យមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងណាស់ ទាក់ទិងការផ្ទុះអំពើហិង្សា លែងមានសណ្តាប់ធ្លាប់សាធារណៈក្នុងចំណោមប្រជាជនស៊ីវីលនៅហ្កាហ្សា។ ដោយសារតែគ្មានស្បៀងអាហារ គ្មានទឹកបរិភោគ និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ ប្រជាជនចាប់ផ្តើមចលាចលស្លន់ស្លោ ប្រវាយប្រតប់ដណ្តើមគ្នាយ៉ាងអាណាធិបតេយ្យ។

យ៉ាងណាមិញ ទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន (Unrwa) បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា គេមានការបារម្ភណាស់ អំពីភាពចលាចលហិង្សាដែលអាចកើតឡើង ដោយសារតែមនុស្សប្រញ៉ាយដណ្តើមគ្នា លែងមានសណ្តាប់ធ្នាប់។ ហេតុការណ៍ មនុស្សចូលទៅប្រមូលយក និងប្រញ៉ាយដណ្តើមយកស្បៀងអាហារ បានកើតឡើងហើយ កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី២៨តុលា នៅទីតាំងស្តុកស្បៀងមួយកន្លែង និងទីតាំងចែកស្បៀងច្រើនកន្លែងទៀត។

អ៊ីស្រាអែលបន្ថែមកម្លាំង ចូលកាត់ផ្តាច់ផ្លូវឆ្លងកាត់ជើង-ត្បូង នៃតំបន់ហ្កាហ្សា

គួរបញ្ជាក់ថា ទោះជាមានការអំពាវនាវឲ្យឈប់បាញ់យ៉ាងណាក៏ដោយ តែអ៊ីស្រែអែលនៅតែបន្តប្រយុទ្ធ និងបន្ថែមកាន់តែសកម្ម។ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី៣០តុលា កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសបន្ថែមកម្លាំងទាហាន ដើម្បីបើកប្រតិបត្តិការ សំរុកចូលទៅតំបន់ហ្កាហ្សាកាន់តែជ្រៅ។ អ៊ីស្រាអែល អះអាងថា គេមានកម្មវត្ថុ គឺបោលសំអាតក្រុមហាម៉ាសឲ្យវិនាស ទាំងកម្លាំងមនុស្ស ទាំងកម្លាំងសព្វាវុធ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូងក្រោមដីនៅហ្កាហ្សា។

យ៉ាងណាមិញ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានអះអាងថា នៅរវាង២៤ម៉ោងចុងក្រោយនេះ គេបានវាយកម្ទេចបានជោគជ័យ ទៅលើចំណុចគោលដៅចំនួន៦០០ របស់ក្រុមភេរវកម្មហាម៉ាស។ កងទ័ព បានកំទេចទីតាំងស្តុកអាវុធរបស់ក្រុមហាម៉ាស ទីតាំងបាញ់និងប្រព័ន្ធបាញ់គ្រាប់រ៉ូកែត និងគ្រាប់មីស៊ីល ព្រមទាំងទីតាំងលាក់ខ្លួនរបស់ពួកហាម៉ាសថែមទៀត។

សូមបញ្ជាក់ដែរថា គិតចាប់ពីថ្ងៃសៅរ៍ ជាថ្ងៃដែលកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានបើកប្រតិបត្តិការសំរុកចូលតំបន់ហ្កាហ្សា គឺ មានមេក្រុមហាម៉ាសជាច្រើននាក់ ត្រូវបានកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលសម្លាប់បាន។ ហើយកាលពីយប់ថ្ងៃអាទិត្យ ឈានចូលថ្ងៃចន្ទ ទី៣០តុលា ទាហានអ៊ីស្រាអែល បានបញ្ជាយន្តហោះមួយគ្រឿងគ្មានមនុស្សបើក ឲ្យទៅវាយប្រហារចំអាគារមួយកន្លែង ដែលមានសមាជិកហាម៉ាសជាង២០នាក់សំងំលាក់ខ្លួន។

ហើយនៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទ រថក្រោះរបស់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានឈានចូលទៅដល់តំបន់ al-Zetoun ដែលស្ថិតនៅជាយក្រុងហ្កាហ្សាស៊ីធី។ វត្តមានរបស់រថក្រោះអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់នេះ បង្ហាញថា កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានកាត់ផ្តាច់ផ្លូវ Salah al-Deen ហើយ ដែលផ្លូវនេះជាខ្សែផ្លូវដ៏សំខាន់ ឆ្លងកាត់ពីជើងទៅត្បូងនៅតំបន់ហ្កាហ្សា។

អ៊ីស្រាអែលគំរាមបាញ់ប្លោងគ្រាប់ទៅលើមន្ទីរពេទ្យ?

យោងតាមអង្គការអឌ្ឍចន្ទក្រហមប៉ាឡេស្ទីន គឺនៅតំបន់ក្បែរមន្ទីរពេទ្យជាច្រើនកន្លែងដែលពួកគេគ្រប់គ្រង បានរងនូវការបាញ់ប្លោងមីស៊ីលជាច្រើនដង។ អង្គការនេះ លើកឡើងថា ការបាញ់ប្លោងរបៀបនេះ គឺវាបានគំរាមយ៉ាងអាសន្នបំផុត ទៅលើអាយុជីវិតអ្នកជំងឺ អ្នករបួស និងប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីន ដែលមកជ្រកនៅមន្ទីរពេទ្យ។

លោក Bacha Mourad ប្រធានមន្ទីរពេទ្យ al-Quds បានបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានបារាំង AFP ថា មន្ទីរបានទទួលសារពីភាគីអ៊ីស្រាអែល ឲ្យមន្ទីរពេទ្យលោកជម្លៀសអ្នកជំងឺ អ្នករបួស និងប្រជាជនស៊ីវីលចេញឲ្យអស់ ក្នុងពេលដ៏ឆាប់ ព្រោះកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលនឹងបើកការវាយប្រហារ។

នៅចំពោះមុខស្ថានការណ៍មហន្តរាយមនុស្សធម៌នេះ ព្រឹកថ្ងៃចន្ទទី៣០តុលា លោកប្រធានអង្គការសុខភាពពិភពលោក បានថ្លែងការអំពាវនាវទៅកាន់អ៊ីស្រាអែល ដោយលោកបានលើកឡើងថា “យើងសូមនិយាយម្តងហើយម្តងទៀត ថាការជម្លៀសមន្ទីរពេទ្យមួយទាំងមូល ដែលពោរពេញដោយអ្នកជំងឺ អ្នករបួស វាជារឿងមួយមិនអាចធ្វើទៅបានទេ។ វាគឺជារឿងគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់ ធ្វើឲ្យជំងឺ អ្នករបួស ត្រូវប្រឈមនឹងសេចក្តីស្លាប់។

សូមបញ្ជាក់ថា កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល តែងតែបានអះអាងជានិច្ច ថាក្រុមហាម៉ាសបានយកប្រជាជនស៊ីវីលជាខែលដើម្បីការពារខ្លួន។ អ៊ីស្រាអែលបានអះអាងថា គេមានភស្តុតាងនិងរូបភាពបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ ថាទីតាំងសំខាន់ៗនៃរូងក្រោមដីរបស់ពួកហាម៉ាស គឺធ្វើនៅខាងក្រោមមន្ទីរពេទ្យនៅតំបន់ហ្កាហ្សា ព្រោះក្រុមភេរវកម្មនេះមិនដែលខ្វល់អំពីអាយុជីវិតជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីនឡើយ។ ជាងនេះទៀត សង្គ្រាមដ៏ធំនេះបានផ្ទុះឡើង គឺដោយសារក្រុមហាម៉ាសជាអ្នកចាប់ផ្តើម ដោយបានចូលទៅសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃបំផុត នៅខាងទឹកដីអ៊ីស្រាអែលចំនួន១៤០០នាក់ កាលពីថ្ងៃទី៧តុលា។ ក្រុមហាម៉ាសដឹងយ៉ាងច្បាស់ណាស់ ថាប្រតិបត្តិការភេរវកម្មរបស់ខ្លួននេះ នឹងត្រូវរងការឆ្លើយបតបវិញដ៏ធ្ងន់ ពីសំណាក់អ៊ីស្រាអែល ហើយអ្នករងគ្រោះលំបាកគឺប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីន តែក្រុមនេះនៅតែធ្វើ។

ភាគីអ៊ីស្រាអែល បានចោទថាក្រុមហាម៉ាស បានយកមន្ទីរពេទ្យ ជាកន្លែងលាក់អាវុធ និងជាកន្លែងពួនសំងំលាក់ខ្លួនថែមទៀតផង។ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែល គ្មានបំណងណាមួយសម្លាប់ប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាឡេស្ទីននៅមន្ទីរពេទ្យទេ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបបានជាភាគីអ៊ីស្រាអែល ជូនដំណឹងឲ្យជម្លៀសជនស៊ីវីលចេញពីទីតាំងមន្ទីរពេទ្យ មុននឹងបើកការវាយប្រហារកំទេចក្រុមហាម៉ាស។ តែយ៉ាងណា ការចោទរបស់អ៊ីស្រាអែលនេះ ត្រូវបានក្រុមភេរវកម្មហាម៉ាស បដិសេធជានិច្ចដែរ៕

...more