ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ឯកសារកិច្ចព្រមព្រៀងសំខាន់ៗ លើវិស័យចំនួន ៤ រួមមាន ការពារជាតិ ថាមពល អវកាស និងអាកាសចរណ៍រវាងកម្ពុជា និងបារាំងនឹងត្រូវចុះ ហត្ថលេខាអំឡុងពេលលោកប្រធានាធិបតីបារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅកម្ពុជាចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ វិច្ឆិកា។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែតបារាំង Intelligence Online កាលពីថ្ងៃទី១២ វិច្ឆិកា។ អ្នកតាមដានកិច្ចការអន្តរជាតិមើលឃើញថា វិស័យទាំង ៤ខាងលើជាតម្រូវការចាំបាច់របស់កម្ពុជាក្នុងកាលៈទេសៈបច្ចុប្បន្ន ក្នុងនោះ វិស័យការពារជាតិ និងវិស័យថាមពលជាតម្រូវការចម្បង។ 

កម្ពុជាទទួលបានឱកាសធំៗពីរដំណាលគ្នា គឺធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ និងទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ ១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦។ តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំទាំងពីរនេះ ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា និងបារាំង ត្រូវគេមើលឃើញថាកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិយល់ថា បារាំងជាមហាអំណាចមួយ ដែលអាចដើរតួនាទីជាដៃគូទីបីដ៏សំខាន់ ក្នុងការជួយកម្ពុជាពង្រីកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងរក្សាតុល្យភាពក្នុងបរិបទនៃការប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលរវាងចិន និងអាមេរិក។ លើសពីនេះ ការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយបារាំងមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱកាសឱ្យកម្ពុជាពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសអឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបើកច្រកការទូតថ្មីៗ ទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ និងពង្រីកជម្រើសដៃគូយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កម្ពុជាផងដែរ។

 កម្ពុជា​នឹង​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្រ្វង់កូហ្វូនី​លើកទី២០​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ពី​ថ្ងៃទី១៥ ដល់​ថ្ងៃទី១៦ វិច្ឆិកា។ ទន្ទឹម​គ្នា​នឹង​កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្រ្វង់កូហ្វូនី​ក៏​មាន​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​ផ្លូវរដ្ឋ​របស់​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង​ដែរ។ អ្នក​តាម​ដានសង្គម​កម្ពុជា​វាយ​តម្លៃ​ថា ព្រឹត្តិការណ៍​ធំ​ទាំង​ពីរ​នេះ​នឹង​ជួយ​បង្កើន​ការ​ប្រើ​ភាសា​បារាំង​ឲ្យ​បាន​ទូលំទូលាយ​ឡើង​វិញ។ តើ​ព្រឹត្តិការណ៍​ធំ​ទាំង​ពីរ​នេះ​អាច​ផ្តល់​សន្ទុះ​ការ​ប្រើ​ភាសា​បារាំង​នៅ​កម្ពុជា​ដែរ ឬ​ទេ?

កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្រ្វង់កូហ្វូនី​លើកទី២០ នឹង​ចាប់​ផ្តើម​ពី​ថ្ងៃទី១៤ ដល់​ថ្ងៃទី១៦ វិច្ឆិកា​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​មេដឹកនាំ​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ពេញសិទ្ធិ មិន​ពេញ​សិទ្ធិ និង​សង្កេតការណ៍​ប្រមាណ ៩០ប្រទេស។ ថៃ​ក្នុង​នាម​ជា​ប្រទេស​សង្កេតការណ៍​ក៏​នឹង​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល​នេះ​ដែរ។ រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាស័ក ភួងកេតកែវ បាន​លើក​ឡើង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១០​វិច្ឆិកា​ថា កម្ពុជា​មិន​គួរ​លើក​យក​បញ្ហា​ព្រំដែន​ទៅ​និយាយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្រ្វង់កូហ្វូនី​ឡើយ។ តែ​អ្នក​តាម​ដាន​ភូមិសាស្ត្រ​ និ​ង​អ្នក​នយោបាយ​មួយ​ចំនួន​នៅ​កម្ពុជា​​យល់​ថា​ កម្ពុជា​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​​លើក​យក​បញ្ហា​ព្រំដែន​ទៅ​និយាយ​នៅ​​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំកំពូល​ហ្រ្វង់​កូ​ហ្វូនី ព្រោះ​នេះ​ជា​ឱកាស​សម្រាប់​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ទាមទា​រ​យក​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​មក​វិញ។ តើ​បញ្ហា​ព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ​គួរ​ត្រូវ​ដាក់​ក្នុង​របៀបវារៈ​នៃ​កិច្ចប្រជុំកំពូល​ហ្រ្វង់កូហ្វូនី​ដែរ ឬ​ទេ?

អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា លោក ថម អេនឌ្រូ បានអំពាវនាវដោយទទូចនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ឲ្យដោះលែងអ្នកជាប់ឃុំជាង ១០០នាក់នៅកម្ពុជាដោយសារតែការប្រើប្រាស់សិទ្ធិបញ្ចេញមតិ។ ការអំពាវនាវនេះធ្វើឡើង ខណៈកម្ពុជាកំពុងត្រៀមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅទីក្រុងភ្នំពេញនាចុងសប្តាហ៍នេះ។ សម្រាប់លោក ថម អេនឌ្រូ ដោយសារតែកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីជាព្រឹត្តិការណ៍មួយចូលរួមដោយបណ្តាប្រទេសប្រើភាសាបារាំងនោះ កម្ពុជាគួរតែដោះលែងអ្នកទោសមនសិការទាំងអស់នៅមុនកិច្ចប្រជុំនេះ។ តើការអំពាវនាវរបស់លោក ថម អេនឌ្រូ មានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា?

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុង​​រៀបចំព្រឹត្តិការណ៍​ហ្រ្វង់កូតិចដែលជា​ពិព័រណ៌នវានុវត្តន៍ អមកិច្ច​ប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី២០ ដែលប្រមូលផ្ដុំដោយស្ថាប័ន ក្រុមហ៊ុន និងធុរកិច្ចថ្មីពាក់ព័ន្ធនឹង​​បច្ចេកវិទ្យាសំខាន់ៗ។ អ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យា និងអ្នកតាមដានសង្គមមួយចំនួនយល់ថា ​ពិព័រណ៍ហ្រ្វង់កូតិចជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏មានសារៈសំខាន់​សម្រាប់កម្ពុជាក្នុង​​ការឈ្វេងយល់អំពីបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និងជាឱកាសសម្រាប់ឱ្យ​កម្ពុជាបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង។ រីឯអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចវិញ​យល់ឃើញថា ពិភពលោកនឹងស្គាល់កម្ពុជាកាន់តែច្រើន តាមរយៈការរៀបចំពិព័រណ៍ដ៏ធំមួយនេះ​​៕ 

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកថ្មីប្រចាំកម្ពុជា បានមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ នាយប់ថ្ងៃសុក្រទី៦វិច្ឆិកា ដើម្បីបំពេញបេសកកម្មការងារការទូតរបស់ខ្លួន។ នៅមុនពេលមកដល់ លោក គ្រីស្តូហ្វឺរ អ៊ែនដឺសឹន បានសច្ចានៅមុខបណ្តាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក ថា ការងារចម្បងបំផុតរបស់លោក គឺបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម បានដាក់ក្តីរំពឹងខ្ពស់ថា ក្នុងតួនាទីរបស់ខ្លួន លោក គ្រីស្តូហ្វឺរ អ៊ែនដឺសឹន​ នឹងអាចបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិជាមួយអាជ្ញាធរកម្ពុជា ដើម្បីបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញឲ្យដល់ឬសគល់។

ខ្សែភាពយន្តប្រវត្តិសាស្ត្ររឿង«សោកនាដកម្មភ្នំខ្មោច» ដែលចំណាយពេលជាង៤ឆ្នាំ ក្នុងការផលិត មិនត្រូវបានចាក់បញ្ចាំងនៅតាមរោងកុនឡើយ។ ផលិតករដឹកនាំរឿងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ជូរចត់នេះ មិនបានប្រាប់ពីមូលហេតុច្បាស់លាស់ ដែលនាំឱ្យខកខានមិនបានចាក់បញ្ចាំងនោះឡើយ  ដោយគ្រាន់តែបង្ហាញការសោកស្តាយ រួមនឹងសម្ពាធផ្លូវចិត្តស្ទើមិនអាចបន្តអាជីពជាអ្នកដឹកនាំរឿងទៅមុខទៀតបាន។ អ្នកតាមដានបញ្ហាសង្គមយល់ថា ការមិនចាក់ផ្សាយរឿងនេះ អាចមកពីខ្សែភាពយន្តនេះមានភាពរសើបសម្រាប់ភាគីថៃ និងម្យ៉ាងទៀត រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចង់រក្សាស្ថានការណ៍ឱ្យស្ងប់ស្ងាត់ ជៀសវាងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាសារជាថ្មីនៅតាមព្រំដែន។  តើការមិនចាក់បញ្ចាំងភាពយន្ត«សោកនាដកម្មភ្នំខ្មោច» ចំណេញ និងខាតបង់​អ្វីខ្លះដល់កម្ពុជា? 

នៅសល់តែមួយសប្តាហ៍ទៀតប៉ុណ្ណោះ កម្ពុជានឹងត្រូវធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ តិច ឬច្រើន កិច្ចប្រជុំនេះនឹងធ្វើ​ឲ្យកម្ពុជាទទួលបានផលប្រយោជន៍។ ដោយឡែកចំពោះវិស័យទេសចរណ៍វិញ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍ ចាត់ទុកជំនួបកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅកម្ពុជាថា ជាឱកាសធំ ជាពិសេសការទាក់ទាញទេសចរមកពីបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកជំនាញក៏ជំរុញឲ្យកម្ពុជាប្រឹងប្រែងផ្សព្វផ្សាយផលិតផលទេសចរណ៍របស់ខ្លួនបន្ថែមទៀត រួមទាំងការបង្កើនសមត្ថភាពជំនាញ នៅក្នុងវិស័យនេះផងដែរ៕

លទ្ធផល​បោះឆ្នោត​ពាក់​កណ្តាល​អាណត្តិ​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​កាល​ពី​ថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ បាន​បង្ហាញ​ថា គណបក្ស​សាធារណៈរដ្ឋ​របស់​លោក ដូណាល់ ត្រាំ ចាញ់​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ។ គណបក្សសាធារណរដ្ឋ​បាន​បាត់បង់​សំឡេង ទាំង​នៅ​ក្នុង​សភា និង​នៅ​ក្នុង​ព្រឹទ្ធសភា តែ​លោក ត្រាំ​នឹង​នៅ​បន្ត​កាន់​តំណែង​ជា​ប្រធានាធិបតី​រហូត​ចប់​អាណត្តិ ពោល​ចំនួន ២ឆ្នាំ​ថែម​ទៀត។ តាម​រយៈ​លទ្ធផល​ដែល​គណបក្ស​សាធារណរដ្ឋ​ទទួល​បាន​ពេល​នេះ លោក ត្រាំ នឹង​លែង​មាន​អំណាច​ពេញ​ដៃ​ដើម្បី​ធ្វើ​អ្វី​តាម​តែ​ចិត្ត​ដូច​មុន​បាន​ទៀត​ឡើយ។ អ្នកតាមដាន​នយោបាយ​កម្ពុជា​ភាគច្រើន​មើល​ឃើញ​ពី​ការ​ប្រែប្រួល​ចំពោះ​ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-អាមេរិក ពិសេស​ទំនាក់ទំនង​រវាង​បុគ្គល និងបុគ្គល​មក​ជា​ទំនាក់ទំនង​រវាង​រដ្ឋ និងរដ្ឋ។