នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ podcast

September 30 បរិភោគទឹកច្រើនជ្រុលពេក អាចជា គ្រោះថ្នាក់សម្រាប់សុខភាព ?

គ្មានទឹកមនុស្សនឹងស្លាប់។ ពិសាទឹក បានគ្រប់គ្រាន់ ជាប្រការចាំបាច់ណាស់ សម្រាប់ជួយឲ្យសរីរាង្គកាយ មានដំណើរការល្អ ប៉ុន្តែបើពិសាច្រើនជ្រុលហួសហេតុពេក ទឹកអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ទៅវិញទេ។ តើត្រូវបរិភោគទឹកប៉ុន្មានលីត្រក្នុងមួយថ្ងៃ ទើបហៅថាល្អ និង ចាប់ពីបរិមាណប៉ុន្មានទៅ ដែលនាំមានផលវិបាកដល់សុខភាព?

ទឹកជាភេសជ្ជៈដ៏ចាំបាច់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបទាំងអស់។ ផ្តល់ជាតិទឹក ផ្តល់ភាពសើមដល់សព៌ាង្គកាយ ជាប់ជាប្រចាំ នឹងធ្វើឲ្យសរីរាង្គកាយមានដំណើរការល្អ។ ការផ្តល់ជាតិទឹកគ្រប់គ្រាន់ដល់សរីរាង្គកាយ ជាការចូលរួមចំណែកធ្វើឲ្យមាន សរសៃឈាមបេះដូង តម្រង់នោម ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និង ខួរក្បាល មានសុខភាពល្អ។ ប៉ុន្តែត្រូវឲ្យទឹកនោះ ជាទឹកមានគុណភាពល្អ ជាទឹកបរិសុទ្ធ អាចបរិភោគបានដោយគ្មានមេរោគឆ្លងចូលក្នុងសព៌ាង្គកាយ។

ទឹកមានភារៈចាត់ចែងសីតុណ្ហភាពរាងកាយ ដឹកជញ្ជូនជីវជាតិ រំលាយកាកសំណល់មេតាបូលិក និងធានារ៉ាប់រងដំណើរការរបស់ក្រលៀនឬតម្រងនោម ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងសន្លាក់។ មានន័យថា ការផ្តល់ជាតិទឹកបានគ្រប់គ្រាន់ នឹងជួយតម្រងនោមឱ្យច្រោះកម្ចាត់ជាតិពុលចេញពីក្នុងខ្លួន និងជួយបង្ការកុំមានគ្រួសក្នុងតម្រងនោម។ ជួយប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ កិនបំបែកនិងបញ្ជូនកាកសំណល់ចេញ បញ្ចៀសអាការៈទល់លាមក។ ជួយរក្សាលំនឹងថាមពល កាត់បន្ថយអាការៈនឿយហត់អស់កម្លាំងខ្សោយបញ្ញាស្មារតី។

ហេតុដូច្នេះហើយបានជានៅពេលខ្វះជាតិទឹក ឬបរិភោគទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់ ទោះបីជាខ្វះតិចតួចក៏ដោយ ក៏មនុស្សនឹងអាចមានអាការៈអស់កម្លាំង ឈឺក្បាល ការផ្ចង់គំនិតស្មារតីចុះខ្សោយ និងចុះខ្សោយសមត្ថភាពរាងកាយ ភ្លាម។ ផ្ទុយទៅវិញ ការបរិភោគទឹកច្រើនជ្រុល ក៏អាចជះផលវិបាក និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពដែរ។

ពិសាទឹកច្រើនជ្រុលអាចបង្កបញ្ហាអ្វីខ្លះ?

ទឹកជាភេសជ្ជៈដ៏ល្អជាងគេសម្រាប់សុខភាព។ នេះជាអនុសាសន៍ណែនាំដែលយើងឮជារហូតមក។ ប៉ុន្តែការពិសាទឹកច្រើនជ្រុលហួសហេតុពេក ក៏មិនល្អដែរ។

ដើម្បីផ្តល់ចម្លើយថាតើមនុស្សម្នាក់ៗត្រូវបរិភោគទឹកប៉ុន្មានក្នុងមួយថ្ងៃ ទើបសមរម្យ យើងត្រូវយល់ជាមុនថា ក្នុងមួយថ្ងៃៗ សរីរាង្គកាយយើងបានបាត់បង់ជាតិទឹក អស់ប្រមាណពីពីរលីត្រកន្លះទៅបីលីត្រ តាមរយៈការបញ្ចេញចោលទឹកនោម លាមក ញើស និងការហួតជាតិតាមផ្ទៃស្បែក។ ដូច្នេះដើម្បីរក្សាតុល្យភាព យើងត្រូវទទួលទានទឹក បំពេញសរីរាង្គកាយឱ្យបានក្នុងបរិមាណឱ្យស្មើវិញ (ពីរលីត្រកន្លះទៅបីលីត្រ) ជាប្រចាំ។ តាមការពិត យើងបានផ្តល់តុល្យភាពជាតិទឹកធ្វើជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយមិនដឹងខ្លួន តាមរយៈការទទួលទានអាហារ បន្លែផ្លែឈើ សម្លសម្លុក និងការផឹកទឹកធម្មតា ឬភេសជ្ជៈផ្សេងៗ។

ប៉ុន្តែនៅពេលពិសាទឹកច្រើនជ្រុលនិងលឿនពេក លើសការបាត់បង់ អ្នកនឹងទទួលលទ្ធផលបញ្ច្រាស។ អ្វីក៏ដោយឱ្យតែធ្វើជ្រុល សុទ្ធតែអាចបកជាអាក្រក់វិញទាំងអស់។ យ៉ាងណាមិញ ការបរិភោគទឹកច្រើនជ្រុល ហួសសមត្ថភាពចម្រោះរបស់តម្រងនោម ដែលជាទូទៅអាចច្រោះបានប្រមាណពី៨០០មីល្លីលីត្រទៅ១លីត្រក្នុងម៉ោង អាចនឹងបង្កឱ្យមានបញ្ហាខ្សោះ និងធ្លាក់ចុះថយបរិមាណជាតិអេឡិចត្រូលីត ជាតិSodium ក្នុងឈាម Hyponatrémie ឬនិយាយបែបសាមញ្ញថា “ពុលទឹក”។

ពុលទឹក គឺជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបរិភោគទឹកច្រើនជ្រុលហួសហេតុ ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី លើសសេចក្តីត្រូវការរបស់សរីរាង្គកាយ។ ទឹកនឹងក្លាយជាជាតិពុល ព្រោះនៅពេលសរីរាង្គកាយមានបរិមាណទឹកច្រើនពេក កំហាប់ជាតិសូច្យូម (អំបិល) ក្នុងឈាមរាវខ្លាំង ពោលគឺមានកំរិតជាតិសូច្យូមទាប។ បើអត្រាសូច្យូមក្នុងឈាមទាប នោះកោសិកាខួរក្បាល អាចនឹងហើម ហើយឡើងសម្ពាធក្នុងលលាដ៏ក្បាល ដែលអាចបង្កជាអាការៈ ឈឺក្បាល ចង់ក្អួត រមួលក្រពើ ច្របូកច្របល់ ប្រកាច់ សន្លប់ និងបើធ្ងន់ធ្ងរអាចដល់ស្លាប់បាន។

ករណីស្លាប់ដោយហេតុ ហូបទឹកច្រើនពេកដល់ពុល ធ្លាប់កើតមានរួចមកហើយ ជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកកីឡារត់ម៉ារ៉ាតុង។ បើតាមស្ថិតិឆ្នាំ២០២១ អ្នករត់ម៉ារ៉ាតុង ៨ទៅ១៣% មានអាការៈចុះជាតិSodium ដោយប្រឹងរត់ បែកញើសខ្លាំងចេញជាតិប្រៃអស់ហើយផឹកទឹកសាបច្រើនជ្រុល។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាគ្រូពេទ្យជំនាញ ណែនាំឱ្យអ្នកធ្វើ និងហាត់កីឡាប្រើកម្លាំង កុំពិសាទឹកច្រើនពេលរត់ និងពេលកំពុងបញ្ចេញថាមពលបែកញើសខ្លាំង។ ក្នុងករណីរត់ម៉ារ៉ាតុង ៥គីឡូម៉ែត្រមួយកូនកែវ គ្រប់គ្រាន់ហើយ។ ផ្តល់ជាតិដើម រក្សាតុល្យភាពជាតិទឹកក្នុងសរីរាង្គកាយពេលធ្វើកីឡា ជាប្រការចាំបាច់ តែសូមជ្រើសរើសក្រេបទឹកផ្សើមបំពង់ក ឱ្យញយដងជាជាងពិសាម្តងច្រើនកែវ។ ដើម្បីដឹងថាតើយើងបរិភោគទឹកច្រើនជ្រុល សូមសាកល្បងឡើងជញ្ជីង។ បើធ្ងន់ជាងមុនពេលហាត់ នោះមានន័យថាយើងពិសាទឹកច្រើនជ្រុលហើយ។

មនុស្សចាស់ អ្នកមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ (ខ្សោយក្រលៀន ខ្សោយបេះដូង មហារីក ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម) សុទ្ធសឹងជាជនងាយរងគ្រោះ ងាយប្រឈមនឹងវិបត្តិអ៊ីប៉ូណាត្រេមី ពុលទឹក។ សរីរាង្គពួកគេមិនអាចបញ្ចេញជាតិទឹកបានត្រឹមត្រូវទេ នៅពេលបរិភោគទឹកចូលច្រើនពេក ព្រោះចូលដល់វ័យមួយ មនុស្សចាស់លែងសូវបែកញើស ឬលែងចេញញើសសោះតែម្តង។ អ្នកមានសុខភាពល្អរឹងមាំ ក៏អាចជួបគ្រោះពុលទឹកបានដែរ ជាពិសេសនៅពេលមានអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង។

តើត្រូវបរិភោគទឹកប៉ុន្មានលីត្រក្នុងមួយថ្ងៃ?

មួយលីត្រកន្លះ ឬពីរលីត្រ ឬបីលីត្រ? សេចក្តីត្រូវការ “ទឹក” មិនដូចនិងមិនស្មើគ្នាទេ ពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ និងពីវ័យមួយទៅវ័យមួយ។ រង្វាស់នៃសេចក្តីត្រូវការជាតិទឹក ប្រែប្រួលទៅតាមអាយុ ទៅតាមមាឌ (ទម្ងន់) ទៅតាមកំរិតនៃការបញ្ចេញសកម្មភាពរាងកាយ និងទៅតាមបរិបទអាកាសធាតុ។

ក្នុងបឋមវ័យ នៅជាទារកនៅឡើយ ខ្លួនប្រាណមនុស្សមានផ្ទុកជាតិទឹកប្រមាណ៧៥%។ ៦០% ឬត្រូវជា៤២លីត្រ ចំពោះមនុស្សធំពេញវ័យទម្ងន់៧០គីឡូក្រាម និងនៅសល់តែប្រមាណ៥០ទៅ៥៥% នៅពេលចាស់ជរា។ ភាពខុសគ្នានេះជាការបញ្ជាក់ឱ្យឃើញអំពីតួនាទីគ្រឹះរបស់ជាតិទឹក សម្រាប់ជីវិត។ បើកំរិតជាតិទឹកក្នុងសរីរាង្គកាយមនុស្សខុសគ្នា សេចក្តីត្រូវការជាតិសើមក៏ខុសគ្នាទៅតាមវ័យដែរ។

បើតាមអនុសាសន៍របស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសុខភាពបារាំង តម្រូវការជាតិទឹកវិវឌ្ឍ និងប្រែប្រួលទៅតាមវ័យ ទៅតាមដំណើរជីវិត និងត្រូវគិតគូរបូកបញ្ចូលទាំងបរិមាណជាតិទឹកក្នុងម្ហូបអាហារផង។

ដូច្នេះ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពជាតិទឹកក្នុងខ្លួន អ្នកងាយរងហានិភ័យ ត្រូវបរិភោគទឹកមិនឱ្យលើសពីមួយលីត្រកន្លះទេ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ជាទឹកសធម្មតា បន្ថែមពីលើចំណីអាហារដែលសម្បូរជាតិទឹក។ ចំណែកអ្នកមានសុខភាពល្អ មិនត្រូវពិសាទឹកឱ្យលើសពី៣ទៅ៤លីត្រឡើយ ក្នុងមួយថ្ងៃ៕

8 min

September 23 ថ្នាំបង្ការជំងឺរបេងអាចការពារជំងឺវង្វេងបាន?

ថ្ងៃទី ២១កញ្ញាជាទិវាពិភពលោកនៃជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ បើតាមស្ថិតិទើបចេញថ្មី ២,២%នៃប្រជាជនបារាំងមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់ Alzheimer។ ចំណោមអ្នកជំងឺចុះខ្សោយសតិទាំងនោះ មានតែ៣៤%ប៉ុណ្ណោះ បានទទួលការវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ។ ជំងឺវង្វេងវង្វាន់បានក្លាយជាបន្ទុក ដ៏ធំសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ ពិភពវេជ្ជសាស្ត្រ ក៏មិនទាន់រកឃើញថ្នាំព្យាបាល និងថ្នាំការពារជំងឺដ៏គួរខ្លាចនេះទេ ប៉ុន្តែវ៉ាក់សាំងBCGប្រឆាំងនឹងជំងឺរបេង ទំនងអាចពន្យឺតអាការៈរោគវង្វេងបាន។ តើថ្នាំបង្ការBCG មានលក្ខណៈពិសេសយ៉ាងណា ? ការសិក្សាពន្យល់យ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ?

វង្វេងវង្វាន់ជាជំងឺខូចប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទដែលមានកើតច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក។ បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក មានមនុស្សជាង៥៥លាននាក់មានជំងឺវង្វេង ក្នុងនោះ៦០ទៅ៧០%ជាជំងឺវង្វេងវង្វាន់Alzheimer នៅឆ្នាំ២០២០ និងដល់១៣២លាននាក់នៅឆ្នាំ២០៥០។

រោគសញ្ញាដំបូងដែលត្រូវប្រយ័ត្នគិតដល់ជំងឺវង្វេងវង្វាន់

ភ្លេចកូនសោផ្ទះ រកនឹកឈ្មោះអ្នកស្គាល់ណាម្នាក់មិនឃើញ ដើរទៅដល់កន្លែងតែភ្លេចមិនដឹងថាមកធ្វើអី ... ស្ថានភាពបែបនេះជាអាការៈធម្មតាដែលតែងកើតឡើងលើមនុស្សស្ទើរគ្រប់រូប។ ការភ្លេច ឬភ្លាំងមួយភ្លែតដូច្នេះ មិនមែនជាសញ្ញាបញ្ជាក់ជាស្វ័យប្រវត្តិនៃការចាប់ផ្តើមមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់ Alzheimerឡើយ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលភ្លេច ក្លាយជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ កើតឡើងដដែលៗ រំខានដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ អមដោយការនិយាយស្តីសួរដដែលៗ ឬអមដោយការរង្វេងក្នុងទីតាំង-កន្លែងដែលធ្លាប់ស្គាល់សោះ ទើបជាសញ្ញាដាស់ស្មារតីប្រាប់ពីហានិភ័យកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់។

មានកត្តាចម្បងៗជាច្រើនដែលបង្កើនគ្រោះឈានទៅកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ អាយុជាកត្តាចម្បងគេ ដោយប្រេវ៉ាឡង់កើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់បានកើនឡើងពី១%នៅអាយុពី៦០ទៅ៦៥ឆ្នាំ ដល់ជិត៥០%នៅអាយុ៨៥ឆ្នាំ។

លោកសាស្ត្រាចារ្យវេជ្ជបណ្ឌិត Bruno Dubois សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកប្រព័ន្ធប្រសាទវិទ្យា នៅមន្ទីរពេទ្យសកលវិទ្យាល័យ Pitié-Salpêtrière ក្រុងប៉ារីស ៖

“ជំងឺវង្វេងវង្វាន់ Alzheimer មានពាក់ព័ន្ធនឹងអាយុ។ ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថា ក្មេងមិនកើតជំងឺនេះឡើយ។ យើងគ្រប់គ្នា នៅអាស៊ី អាហ្វ្រិក ... រស់មានសុខភាពល្អ រហូតដល់វ័យមួយដែលជំងឺវង្វេងលេចឡើងដោយឯង តាមច្បាប់ធម្មជាតិ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាកាលពីជាង៣០ឆ្នាំមុន គេមិនសូវឃើញមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់អាល់ហ្សៃមែរទេ នៅប្រទេសបារាំង។ ជំងឺនេះទើបចាប់ផ្ទុះកំណើន ដូចស៊ូណាមី នៅពេលនេះ ព្រោះមនុស្សបច្ចុប្បន្នមានអាយុវែង រស់បានយូរ។ អាយុវែង រស់បានយូររហូតដល់វ័យមួយដែលជំងឺវង្វេងលេចឡើង ជាធម្មតា។ ប៉ុន្តែជាថ្មីម្តងទៀត ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា ជំងឺវង្វេងវង្វាន់អាល់ហ្សៃមែរ មិនមែនជាជំងឺដែលបណ្តាលមកពីភាពចាស់ជរាទេ។ ប៉ុន្តែជាជំងឺដែលមានពាក់ព័ន្ធភាពចាស់ជរា។ គ្រប់មនុស្សចាស់រស់ដល់អាយុ៩០ឆ្នាំ មិនមែនសុទ្ធកើតរោគវង្វេងទាំងអស់ឡើយ។ ២០-៣០% ចំពោះមនុស្សក្នុងវ័យខ្ទង់៨០ និងដល់ជាង៤០%សម្រាប់មនុស្សចូលវ័យ៩០ឆ្នាំ។ មានន័យថា ប្រមាណ៦០%នៃមនុស្សចាស់អាយុលើស៩០ឆ្នាំ គ្មានជំងឺ និងគ្មានរោគសញ្ញាជំងឺ Alzheimer។”

កត្តាពូជ និងសុខភាពសរសៃឈាមបេះដូង (មានជំងឺលើសឈាម ទឹកនោមផ្អែម ក៏មានចំណែកសំខាន់ខ្លាំងដែរក្នុងការជំរុញឱ្យមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ នៅក្នុងការសិក្សាចេញផ្សាយកាលពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងទំព័រទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ The Lancet ការស្រូបធាតុល្អិតនិចល តូចឆ្មារ PM2.5 យូរខែថ្ងៃ បានបង្កើនគ្រោះហានិភ័យខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ឱ្យមានជំងឺវង្វេងវង្វាន់។

បើតាមរបាយការណ៍ចេញផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្តី ឆ្នាំ២០២៤ ជំងឺវង្វេងចុះខ្សោយប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទនៅលើពិភពលោក ចំនួន៤៥% ទំនងបណ្តាលមកពីកត្តាហានិភ័យដែលគេអាចប្តូរផ្លាស់បាន។ ដូច្នេះ គេទំនងជាអាចមានលទ្ធភាព ក្នុងករណីខ្លះ ការពារ ឬពន្យឺតពេលវេលាកុំឱ្យឆាប់កើតជំងឺ Alzheimerបាន។ មូលនិធិស្រាវជ្រាវជំងឺ Alzheimer បារាំង បានពន្យល់ថា ខួរក្បាលមនុស្សជាសរីរាង្គដែលចាប់ផ្តើម ចាស់ទ្រុឌទ្រោម នៅអាយុចាប់ពី៣០ឆ្នាំឡើងទៅ ហើយភាពចាស់នៃខួរក្បាលចាប់ធ្លាក់លឿនខ្លាំង នៅម្តុំអាយុ៥៥ឆ្នាំ។ ដូច្នេះវាជាការសំខាន់ដែលយើងត្រូវចេះប្រកាន់ទម្លាប់ល្អ ឱ្យបានកាន់ឆាប់កាន់តែប្រសើរ ក្នុងការពន្យឺតបាតុភូតនេះ និងរក្សាខួរក្បាលឱ្យនៅមានសុខភាពល្អ។ បច្ចុប្បន្ននេះ គ្មានឥរិយាបថរស់នៅប្រចាំថ្ងៃណាដែលធានាទប់ស្កាត់បុគ្គលណាសម្នាក់មិនឱ្យកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់ Alzheimer ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ទម្លាប់ខ្លះអាចមានប្រតិកម្មលើកត្តាហានិភ័យ និងចូលរួមចំណែកពង្រឹងសុខភាពខួរក្បាល ដែលអាចជួយពន្យឺតពេលវេលាកុំឱ្យឆាប់លេចរោគសញ្ញាជំងឺ Alzheimer បាន។ មូលនិធិស្រាវជ្រាវជំងឺ Alzheimer បានចេញផ្សាយនាឱកាសទិវាពិភពលោកនៃជំងឺអាល់ហ្សៃមែរ ថ្ងៃទី២១កញ្ញា នូវអនុសាសន៍៥យ៉ាង សម្រាប់ទប់កុំឱ្យជំងឺ Alzheimer ឆាប់កើត និងរក្សាសុខភាពខួរក្បាល ឱ្យនៅល្អបានយូរ ៖

ត្រូវបញ្ចេញសកម្មភាពកាយសម្បទាជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយគ្រោះកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង លើសឈាម ឡើងខ្លាញ់ ឬជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺធាត់ជ្រុល។ ភាពអសកម្មជាកត្តាហានិភ័យដែលអាចលុបបំបាត់បាន
បរិភោគអាហារមានលំនឹង បន្លែត្រីសាច់ វីតាមីន ប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ល្អ និងអំបិលតិច
ការពារក្បាលពីការប៉ះទង្គិចនានា។ ការបុក ប៉ះទង្គិចក្បាលយូរៗញយៗ ទោះស្រាលក្តី ក៏អាចធ្វើឱ្យគ្រាំដល់ខួរក្បាលដែរ។
បង្ហាត់បង្វឹកខួរក្បាល ដោយត្រូវបន្តប្រើបញ្ញា រៀនជារៀងរាល់ថ្ងៃ ពេញមួយជីវិត។ អាន សរសេរ រៀន ដើម្បីឱ្យខួរក្បាលមានទម្លាប់ប្រឹងធ្វើសកម្មភាពជាប់ជាប្រចាំ។
បង្កើនទំនាក់ទំនង កុំរស់ក្នុងភាពឯកា។

ថ្នាំបង្ការអាចជួយការពារខួរក្បាល ?

មើលថែសុខភាពរាងកាយជាទូទៅ ចាក់ថ្នាំបង្ការតាមការណែនាំរបស់អាជ្ញាធរ ដើម្បីបញ្ចៀសជំងឺឆ្លង និងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមួយចំនួន ដូចជាជំងឺរបេង ក៏មានប្រយោជន៍ក្នុងការទប់ស្កាត់ជំងឺវង្វេងបានដែរ។ នេះបើគេជឿតាមការសិក្សាទើបចេញថ្មី កាលពីដើមខែកក្កដា២០២៦។ ថ្នាំបង្ការ BCG សម្រាប់ការពារជំងឺរបេង ដែលត្រូវបានវេជ្ជសាស្ត្រយកមកប្រើជាថ្នាំព្យាបាលជំងឺមហារីកប្លោកនោម ទំនងជាអាចការពារ និងពន្យឺតអាការៈសញ្ញាជំងឺវង្វេងវង្វាន់ Alzheimer បាន។

មានអាយុជាង១រយឆ្នាំ ថ្នាំបង្ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លងរបេង និងសម្រាប់ព្យាបាលប្រព័ន្ធការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកប្លោកនោម ទំនងអាចមានសមត្ថភាពបង្ហាត់កោសិកានៃប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ដែលមានឥទ្ធិពលលើពពួកប្រូតេអ៊ីន អាមីឡូអ៊ីត។ ប្រូតេអ៊ីនដែលជាប្រភពនាំឱ្យកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់។ កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលរុករកមែន ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រជឿជាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ថាថ្នាំបង្ការBCG អាចដើរតួនាទីគន្លឹះលើប្រព័ន្ធការពារខ្លួនក្នុងការទប់ជំងឺខូចប្រព័ន្ធប្រសាទ (ចុះខ្សោយ)។ បើតាមការសិក្សា អ្នកជំងឺខ្លះ ក្រលេចរោគសញ្ញាឡើង មិនមែនដោយយន្តការជំងឺវង្វេងវិវឌ្ឍន៍យឺត ឬអវត្តមានទេ តែមកពីអ្នកជំងឺអាច តស៊ូ តតាំងនឹងជំងឺនេះបានយូរ។ ឬនិយាយឱ្យស្រួលស្តាប់ មកពីអ្នកជំងឺមានប្រព័ន្ធការពារខ្លួនខ្លាំង រស់រវើក បន្ទាប់ពីទទួលថ្នាំបង្ការBCG ដោយអាចធ្វើសកម្មភាពប្រយុទ្ធប្រឆាំងបានយ៉ាងលឿននិងយ៉ាងខ្លាំង នឹងគ្រោះថ្នាក់ចំពោះមុខ។

អ្នកស្រាវជ្រាវរកឃើញថា អ្នកមានសុខភាពល្អ ដែលបានទទួលថ្នាំបង្ការBCG គ្រប់ដូស (ពីរដូស) មានកំរិតប្រូតេអ៊ីន បេតាអាមីឡូអ៊ីត ធ្លាក់ចុះ៤០% នៅមួយឆ្នាំក្រោយ។ ហើយកោសិកានៃប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ជុំវិញប្រព័ន្ធប្រសាទកណ្តាល មានសញ្ញាសកម្ម បានយូរ។ ចំពោះអ្នកមានជំងឺ Alzheimer ហើយ ថ្នាំបង្ការBCG មិនអាចបញ្ចុះអត្រាបេតាអាមីឡូអ៊ីតមែន តែប្រព័ន្ធការពារខ្លួនរបស់ពួកគេក៏បញ្ចេញប្រតិកម្មខ្លាំង។ លោកសាស្ត្រាចារ្យ Philippe Amouyel អគ្គនាយកមូលនិធិស្រាវជ្រាវជំងឺ Alzheimer ចាត់ទុកលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ ថាជាការចង្អុលផ្លូវឱ្យឃើញអំពីតួនាទីរបស់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ក្នុងកិច្ចការពារជំងឺអាល់ហ្សៃមែរ។ គោលដៅចម្បង មិនមែនដើម្បីព្យាបាលជំងឺ Alzheimer ឱ្យជាទេ តែដើម្បីពន្យឺតការវិវឌ្ឍន៍នៃជំងឺ និងដើម្បីកុំឱ្យអ្នកជំងឺឆាប់លេចរោគសញ្ញាវង្វេងឡើង៕

10 min

September 16 សាក់និងគ្រោះថ្នាក់ជាយថាហេតុចំពោះសុខភាពរាងកាយ

តាំងពីជាង២០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ សាក់ស្បែក បានឡើងកូដ មានអ្នកនិយមទៅចាក់ កាន់តែច្រើនឡើងៗ នៅតាមបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។ មួយភាគប្រាំ នៃមនុស្សនៅលើពិភពលោកយើងនេះ មានសាក់នៅលើខ្លួន។ ប៉ុន្តែការសាក់ មិនថា ដើម្បីលម្អរាងកាយ ឬ ដោយសារ ជំនឿផ្សេងៗទេ សុទ្ទតែមានបង្កប់ហានិភ័យឆ្លងរោគ និង អាល់ឡែកហ្ស៊ីបាន។ តើបច្ចុប្បន្ននេះ គេបានស្គាល់ និង យល់អំពីផលវិបាក នៃការសាក់ ចំពោះសុខភាព យ៉ាងណាដែរ?

ការចាក់សាក់ នៅលើស្បែក មានប្រវត្តិ និងជាប្រពៃណីដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ នៅលើពិភពលោក។ ក្នុងប្រពៃណីខ្លះ សាក់ជាដំណាក់កាលដែលមិនអាចរំលងបាន ព្រោះជាការបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ ឋានៈក្នុងសង្គម និងដំណើរជីវិត។ នៅកម្ពុជា ចាស់បុរាណមានជំនឿថា ការចាក់សាក់យ័ន្ត បញ្ចូលអាគមគាថា អាចធ្វើឲ្យក្លាយជាវិសេសជន អាចជួយការពារខ្លួន អាចធ្វើឲ្យមនុស្សប្តូរផ្លាស់អត្តចរិក។ល។ អបិយជំនឿ ចាក់សាក់យ័ន្ត ធ្វើជាអាវុធការពារ កាប់មិនមុតដុតមិនឆេះ បានដក់ជាប់ក្នុងផ្នត់គំនិតខ្មែរ និង ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាមរតកវប្បធម៌ខ្មែរបុរាណមួយ ដែលគួរថែរក្សាឲ្យបានគង់វង្ស។ ក្នុងសង្គមខ្លះទៀត សាក់ជាតំណាងរូបភាពអវិជ្ជមាន ដោយយល់ថាអ្នកចាក់សាក់ ជាក្រុមអ្នកលេង ក្រុមមិនល្អ។

ប៉ុន្តែតាំងពីជាងម្ភៃឆ្នាំមកនេះ សាក់បានក្លាយជាសិល្បៈនៃការលម្អរាងកាយមួយ ក្នុង ចំណោមយុវវ័យជំនាន់ក្រោយ និងកាន់តែពេញនិយមឡើងៗ គ្របបាំងគំនិតអវិជ្ជមាន ទាំងឡាយទាក់ទងនឹងសាក់។ ចាក់សាក់បានក្លាយជារឿងសាមញ្ញរបស់ជនទូទៅ។ បើតាមការប៉ាន់ស្មាន មានមនុស្សជាង១ពាន់លាននាក់ ឬ ត្រូវជា ១ភាគ៥នៃប្រជាជនសរុបនៅលើ ផែនដី មាន សាក់នៅលើខ្លួន និង ដល់ទៅ មួយភាគបួន ក្នុងចំណោម មនុស្សអាយុក្រោម៣៥ឆ្នាំ។

នៅអឺរ៉ុប កន្លែងចាក់សាក់បានរីកដុះដាលយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះអាជ្ញាធរបានសម្រួល បែបបទរដ្ឋបាល និងបានពង្រឹងច្បាប់ត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពការចាក់សាក់ ទាំងខាងផ្នែក អនាម័យ ដ៏ដូចជាទឹកថ្នាំសម្រាប់សាក់។ ប៉ុន្តែច្បាប់កំណត់បទដ្ឋានសុវត្ថិភាពទឹកថ្នាំសាក់នៅអឺរ៉ុប ដែលមានលក្ខណៈតឹងតែងខ្លាំងជាងគេ ខ្លាំងជាងនៅសហរដ្ឋអាមេរិកទៀតនោះ ទើបចូលជាធរមាន កាលពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២៥មុននេះទេ។ ទឹកថ្នាំចាស់ និងសល់ពីមុន នៅតែបន្តធ្វើចរាចរណ៍នៅអឺរ៉ុបដដែល រហូតអស់ពីស្តុក។

ហានិភ័យឆ្លងរោគ ឬមានការបង្ករោគ ដោយការសាក់ ត្រូវបានកាត់បន្ថយ តាមរយៈការប្រើប្រាស់សម្ភារៈម្ជុលឬឧបករណ៍ចាក់ ដែលឆ្លងកាត់ការសម្លាប់មេរោគត្រឹមត្រូវ។ តែគ្រោះអាល្លែកហ្ស៊ី និងគ្រោះថ្នាក់ បង្កឡើងដោយទឹកថ្នាំសម្រាប់សាក់ នៅខ្ពស់ដដែល។ គ្រូសាក់បានទទួលស្គាល់ថា ពួកគាត់បានដឹងអំពីធាតុផ្សំគោលបិទលើប្រអប់ទឹកថ្នាំ ប៉ុន្តែមិនអាចដឹងអស់អំពីសមាសធាតុលម្អិតនៃទឹកថ្នាំនោះទេ។

បញ្ហាធំដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព គឺបណ្តាលមកពី ទឹកថ្នាំ។ គ្មានក្រុមហ៊ុនណា ផ្សំពណ៌ទឹកថ្នាំ ពិសេសសម្រាប់ប្រើសាក់លើស្បែកទេ។ នៅក្នុងទឹកថ្នាំ ធាតុកំណត់ពណ៌ថ្នាំ ជាសារធាតុគីមី តែមួយដូចគ្នា ក្នុងថ្នាំព៌ណឧស្សាហកម្ម ផលិតឡាន ផលិតប្លាស្ទិក ដែល បង្កប់ទៅដោយភាពកខ្វក់។ គឺភាពមិនបរិសុទ្ធនៃថ្នាំនេះហើយ ដែលជាដើមហេតុនាំឲ្យមាន ផលវិបាកចំពោះសុខភាពនៅពេលសាក់។

បើតាមគ្រូពេទ្យជំនាញផ្នែកសើរស្បែក ទឹកថ្នាំអាចបង្កបញ្ហាបីយ៉ាង៖ គឺទឹកថ្នាំអាចចម្លងមេរោគ ពពួកមីកូបាក់តេរី ឆ្លងក្រោយចាក់សាក់រួច។ ទីពីរ គឺការចាក់សាក់ក្រាស់ និង ច្រើនពេញផ្ទៃស្បែកពេក អាចបញ្ចៀបជាតិថ្នាំពណ៌សាក់ ទៅក្នុងស្រទាប់ស្បែក ដែម ច្រើនជ្រុលដែល ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធទឹករងៃឡាំហ្វាទិក ពោលគឺអាចធ្វើឲ្យសរីរាង្គកាយពុល នៅពេលក្រោយ។ ជាតិផ្សំដំឡើងពណ៌ខ្លះទៀត ជាសារធាតុហាមឃាត់ ដោយវាជាភ្នាក់ងារអាចបង្កជំងឺមហារីក ឬអាចធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធការពារសរីរាង្គកាយចុះខ្សោយ ហើយ បង្កជាប្រតិកម្មអាល្លែកហ្ស៊ីឡើង។ បើតាមវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញស្បែកដដែល ថ្នាំពណ៌កាន់តែដុត កាន់តែអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ជាងគេ។

មកទល់ពេលនេះម៉ោងនេះ ការចាក់សាក់ដោយប្រើថ្នាំមានផ្ទុកសារធាតុអាចបង្កគ្រោះមហារីក ជាហានិភ័យដែលមិនអាចបដិសេធបានទេ។

បន្ទាប់ពីបានសិក្សាស្រាវជ្រាវអស់រយៈពេល៧ឆ្នាំ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវជីវៈវេជ្ជសាស្ត្រBellinzone ប្រទេសស្វីស បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយដ៏គួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ ការពិសោធន៍ចាក់សាក់លើសត្វកណ្តុរ បានបង្ហាញជាផ្លូវការថា ទឹកថ្នាំសាក់ បានធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ចុះខ្សោយ។ អ្នកស្រាវជ្រាវស្វ៊ីសបានធ្វើពិសោធន៍ទឹកថ្នាំសាក់ គ្រប់ម៉ាលល្បីៗនៅលើពិភពលោកដែលគោរពតាមបទដ្ឋានសុវត្ថិភាពReach យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ចំនួនបួន ពណ៌ ក្រហម បៃតង ខៀវ និង ខ្មៅ។ ជាលទ្ធផល ថ្នាំសាក់មិននៅជាប់ត្រឹមក្នុងស្រទាប់ស្បែកខាងលើ ដូចអ្វីដែលយើងបានគិតនោះទេ តែជាតិថ្នាំបានជ្រាបចូលដល់សរីរាង្គកាយផ្សេងទៀត និង បានទៅកកផ្តុំ នៅក្នុងក្រពេញទឹករងៃឡាំហ្វាទិក។ នេះ សឲ្យឃើញអំពីផលវិបាកជាយថាហេតុ ចំពោះសុខភាពរបស់អ្នកមានសាក់។ ក្រហមពុលខ្លាំងជាងគេ អាច បង្កឲ្យមានគ្រោះបង្ករោគរោលរលាកធំ។

ស្បែកមនុស្សចែកចេញជាបីស្រទាប់ គឺស្បែកខាងលើ Epiderme ស្រទាប់ក្រោមស្បែកDerme និងស្រទាប់Hypoderme។ ដើម្បីឲ្យសាក់អាចដិតជាប់បានយូរ គេត្រូវចាក់ម្ជុលសាក់ឲ្យចូលជ្រៅ ដល់ស្រទាប់ដែមរបស់ស្បែក។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជា នៅពេលសាក់ ធាតុល្អិតបំផុតនៃទឹកថ្នាំដែលចាក់បញ្ចូលទៅមិនជាប់ នៅត្រឹមស្រទាប់ក្រោមស្បែកដែមទេ តែអាចជ្រាបហូរទៅពេញសពាង្គកាយ តាមរយៈសរសៃឡាំហ្វាទិកតូចៗ និងដែលតែបីបួនម៉ោងវាធ្វើដំណើរ ទៅដល់ក្រពេញឡាំហ្វាទិក។ ក្រពេញឡាំហ្វាទិក មានតួនាទីគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ដែលមានកោសិកាម៉ាក្រូហ្វា ជាអ្នកស្រូប និង កម្ចាត់បាក់តេរីបៀតបៀន

រាងកាយ។ តែបើតាមការសិក្សារបស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវជីវៈវេជ្ជសាស្ត្រស្វ៊ីស កោសិកាម៉ាក្រូហ្វា មិនអាចធុននឹងទឹកថ្នាំសាក់ទេ ហើយនឹងងាប់នៅពេលប្រឹងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសារធាតុរបស់ថ្នាំសាក់។ នោះគឺយន្តការនាំឲ្យមានករណីរលាករ៉ាំរ៉ៃ ដែលយូរៗទៅ ធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធការពារខ្លួនធ្លាក់ ខ្សោយ។ នេះជាលើកទីមួយហើយដែលមានការសិក្សាបញ្ជាក់អំពី ទំនាក់ទំនងរវាងទឹកថ្នាំសាក់ និងផលវិបាកទៅលើសរីរាង្គកាយ។ តែដើម្បីបញ្ជាក់ គេត្រូវការសិក្សាបន្ថែម និង ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំខ្លាំងទៀត។

គ្រូពេទ្យជំនាញខ្លះ បានទទួលយកលទ្ធផលស្រាវជ្រាវរបស់ វិទ្យាស្ថានស្វ៊ីសនេះដោយភាពជឿជាក់ និងបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភខ្លាំងនឹងការចាក់សាក់ ដោយយល់ថា សាក់មិនមែនជាទង្វើលេងសើចចង់លម្អខ្លួន បែបសាមញ្ញទេ។ ត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន និង ឃុំគ្រងឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំងមានការត្រួតពិនិត្យបែបវេជ្ជសាស្ត្រឲ្យហ្មត់ចត់ខ្លាំង ជាពិសេសលើថ្នាំសាក់ មុននឹងអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើចរាចរណ៍លើទីផ្សារ។

អ្វីដែលគួរឲ្យព្រួយបារម្ភមែនទែន គឺរយៈយូរ និងការអូសបន្លាយពេលវេលា នៅក្នុងក្រពេញឡាំហ្វាទិក មុននឹងលេចចេញជាផលវិបាក។ យូរពេលក្រោយសកម្មភាពសាក់ និងមិនមែនកើតហេតុក្នុងពេលសាក់ភ្លាមៗទេ ទើបមនុស្សមិនសូវខ្លាច និង មិនខ្វល់ប្រុងប្រយ័ត្ន។ តែតាមការពិត ប្រព័ន្ធការពារខ្លួនចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយ មានដំណើរការមិនសូវល្អបន្តិចម្តងៗ ហើយសមត្ថភាពការពារខ្លួនក៏លែងសូវល្អ ជាលំដាប់នោះ នោះប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ពិតជា លែងសូវប្រឆាំងនឹងការបង្ករោគបានល្អ។ បច្ចុប្បន្នវេជ្ជសាស្ត្របានដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា បើប្រព័ន្ធការពារខ្លួន ខ្សោយ នោះនឹងងាយលេចជំងឺមហារីក និងការបង្ករោគ។ អ៊ីចឹងហើយបានជា យើងត្រូវតែសាកល្បងលុបបំបាត់ជាអតិបរមា ករណីប្រឈមនឹងសារធាតុរំខានដល់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួន។

លុបសាក់ចោលវិញ ដោយវិធីបាញ់ឡាស៊ែរ អាចធ្វើឲ្យស្បែកបានស្អាត បាត់ស្នាមសាក់មែន ប៉ុន្តែជាតិថ្នាំពុលបានជ្រាបចូលទៅដល់ក្រពេញឡាំហ្វាទិកទៅហើយ មិនអាចបឹតស្រូបចេញមកវិញទេ។ ជាតិថ្នាំសាក់បន្តនៅក្នុងខ្លួនយើងអស់មួយជីវិត។ ការសាក់នៅលើស្បែកខាងក្រៅ គឺជាការសាក់លើក្រពេញឡាំហ្វាទិកដែរ។ នេះ ជាសារដែលអ្នកជំនាញសុខភាពចង់ផ្តល់ជូនអតិថិជនឲ្យពិចារណា មុននឹងសម្រេចចិត្តសាក់។

ប៉ុន្តែ ពិភពអ្នកសាក់ និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ មានទស្សនៈមិនដូចគ្នាទេ។ អ្នកសាក់រួច សុទ្ធតែអះអាងថាគ្មានអ្វីប្រែប្រួល ក្រោយពីបានសាក់អស់រាប់សិបឆ្នាំមកហើយ ដោយប្រើថ្នាំសាក់បែបសរីរាង្គ។

ជាថ្មីម្តងទៀត សមាគមអ្នករកស៊ីសាក់ សមាគមអ្នកសាក់ ក៏ដូចជាអាជ្ញាធរសុខាភិបាល និងក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញសើស្បែក សុទ្ធតែតាមដានយ៉ាងហ្មត់ចត់ ទឹកថ្នាំសាក់ ដែលបើទោះបីបច្ចុប្បន្ន ជាទឹកថ្នាំសរីរាង្គ ក៏នៅតែជាប់ ឈ្មោះមិនល្អ ព្រោះធាតុផ្សំផ្តល់ពណ៌ អាចមានផ្ទុកសារធាតុគីមីជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺមហារីក ដូច បណ្តាសារធាតុគីមី ដាក់ក្នុងចំណីអាហារ និង ផលិតផលប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតដែរ។

-ចាក់សាក់អាចឈឺខ្លាំងរហូតដល់សន្លប់។ សូមពិចារណាហើយពិចារណាទៀត មុននឹងសម្រេចចិត្តចាក់សាក់លើស្បែក

-ត្រូវ ចាប់ផ្តើម ដោយសាក់ រូបតូចៗ ដើម្បីចៀសវាងការស្តាយក្រោយផង និងចៀសវាងក្រែងមានផលវំខានអាល្លែកហ្ស៊ីផង

-ជ្រើសរើសសាក់ពណ៌ខ្មៅ ដែលមានសុវត្ថិភាព និងស្រួលលុបវិញ ជាងគេ

-សួរបញ្ជាក់ជាមុន ឲ្យដឹងច្បាស់អំពីប្រភេទ ប្រភពនិងគុណភាពនៃទឹកថ្នាំសាក់ ថាពិតជាទឹកថ្នាំសរីរាង្គ គោរពបទដ្ឋានសុវត្ថិភាពសុខភាព មិនមែនទឹកថ្នាំគីមីលាយខ្លួនឯង

-ជ្រើសរើសទីតាំងសាក់ ឲ្យឆ្ងាយពីប្រជុយ

-ជ្រើសរើសអ្នកចេះសាក់ត្រឹមត្រូវ មានវិជ្ជាជីវៈពិតប្រាកដ៕

10 min

September 09 តើក្មេងជំទង់ងាយមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត អ្វីខ្លះ ?

គេថាក្មេងជំទង់ ជាវ័យដ៏ល្អនិងរីករាយបំផុត នៃជីវិត។ ប៉ុន្តែអន្តរកាលនេះ អាចមានវិបត្តិច្រើន និងយូរ ទម្រាំឆ្លងផុត សម្រាប់ក្មេងជំទង់ខ្លះ។ បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក ក្នុងចំណោមក្មេងជំទង់អាយុពី ១០ទៅ១៩ឆ្នាំ ៧នាក់ មានម្នាក់រងវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ដូចជាមានជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ជំងឺថប់បារម្ភ ឬជំងឺញៀន (ញៀនថ្នាំ ញៀនល្បែងស៊ីសង-ហ្កេម ញៀនស្រា)។ ជាបឋមវ័យដ៏ស្រស់ផូរផង់ ហេតុអ្វីក្មេងក្នុងវ័យនេះងាយនិងឆាប់ធ្លាក់ក្នុងគ្រោះញៀន មានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ?

វ័យជំទង់ជាដំណាក់ពិសេសនិងជាវ័យកំណត់អនាគត។ ការប្តូរផ្លាស់រូបរាងកាយ អារម្មណ៍ សង្គម បរិយាកាសជុំវិញខ្លួន កត្តាសម្ភារៈភាពក្រីក្រ អំពើហិង្សា រងការព្យាបាទ សុទ្ធតែអាចធ្វើឲ្យក្មេងស្រី ក្មេងប្រុសក្នុងវ័យជំទង់ជួបវិបត្តិផ្លូវចិត្តបាន។ នៅលើពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន ក្នុងចំណោមមនុស្ស៦នាក់ ម្នាក់មានអាយុ ពី១០ទៅ១៩ឆ្នាំ។ ហើយក្មេងក្នុងវ័យនេះ ម្នាក់ក្នុងចំណោម៧នាក់ (១៤%នៃប្រជាពលរដ្ឋនៅលើផែនដី) មានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និង មិនបានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់ព្យាបាលទេ។

វិបត្តិផ្លូវចិត្តចម្បងៗដែលអាចលេចឡើងនៅក្នុងវ័យជំទង់ និង ទើបពេញវ័យភ្លាម ច្រើនតែជា ជំងឺថប់ព្រួយបារម្ភ ជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត វិបត្តិចំណីអាហារ និងញៀន។

វិបត្តិផ្លូវចិត្ត

តាមការពិត វ័យជំទង់ ដែលល្បីថាដំណាក់កាលដ៏រីករាយបំផុតនៃជីវិត ជាដំណើរឆ្លងអន្តរកាលទៅរកភាពពេញវ័យ ក្លាយជាមនុស្សធំ នាពេលអនាគត ដែលរំលេចទៅដោយវិបត្តិ និង ដែល អ្នកម្តាយលោកឪពុកខ្លះ ហៅថាជាដំណាក់កាលកូនអកត្តញូ។ ក្នុងរយៈពេលនេះ ក្មេងមានការប្តូរផ្លាស់រាងកាយផង ត្រូវចាប់ផ្តើមប្រកាន់ទម្លាប់សម្របខ្លួនទៅនឹងសង្គមផង សម្របអារម្មណ៍ខ្លាំងដើម្បីផាសុកភាពផ្លូវចិត្តផង។ មានកត្តាជាច្រើនអាចជះឥទ្ធិពលលើសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដូចជា ភាពលំបាកលំបិន សម្ពាធចង់ដូចគេឯង សម្ពាធស្វែងរកអត្តសញ្ញាណ។ ឥទ្ធិពលនៃការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន និង ស្តង់ដារមនុស្ស អាចធ្វើឲ្យមានគម្លាតខ្លាំងរវាងការពិតជាក់ស្តែង ដែលយុវវ័យកំពុងឆ្លងកាត់ និងគំនិត ឬក្តីស្រមៃសម្រាប់អនាគតពីមុន។ គុណភាពជីវិតក្នុងគ្រួសារ ទំនាក់ទំនងជាមួយក្មេងវ័យស្របាលគ្នា ក៏ជាកត្តាកំណត់សុខភាពផ្លូវចិត្តមួយដែររបស់ក្មេងជំទង់ ។ អំពើហិង្សា (ជាពិសេសអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការបំពារបំពាន) ការអប់រំបែបតឹងតែងផ្តាច់ការ និងការលំបាកផ្នែកថវិកាសេដ្ឋកិច្ច សុទ្ធតែជាផ្នែកមួយ ដែលអាចបង្កើនគ្រោះហានិភ័យនាំឲ្យក្មេងជំទង់ ងាយមានជំងឺផ្លូវចិត្ត។

ក្មេងជំទង់ស្រីប្រុសខ្លះ ធ្លាក់ខ្លួនមានគ្រោះកើតជំងឺផ្លូវចិត្ត ដោយហេតុតែលក្ខខណ្ឌជីវិត ការរើសអើង ប្រកាន់វណ្ណៈក្នុងសង្គម ឬកង្វះលទ្ធភាពទទួលបានការថែទាំ ប្រកបដោយគុណភាព មានជាអាទិ៍ក្រុមក្មេងក្រីក្រខ្លាំង រស់ក្នុងវិបត្តិមនុស្សធម៌ មានជំងឺប្រចាំកាយ មានពិការភាពផ្នែកបញ្ញាញាណ ប្រព័ន្ធប្រសាទ ឬ ជាក្មេងកំព្រា ក្មេងប្រសូតចេញពីគ្រួសារជនជាតិភាគតិច គ្រួសារធា្លប់រងគ្រោះផ្លូវភេទ ។ល។

ខុសពីការគិត ដែលយល់ថា នៅក្មេងមិនដឹងខ្យល់ មិនចេះខ្វល់ អារម្មណ៍ថប់បារម្ភ ឆាប់ភ័យស្លន់ស្លោ ឬគិតភ័យជ្រុលហួសហេតុ ជាអាការៈដែលកើតមានជាញឹកញាប់ខ្លាំងជាងគេ លើក្មេងក្នុងវ័យជំទង់ និង កាន់តែច្រើនទៀត ចំពោះក្មេងទើបពេញវ័យ។ ក្មេងអាយុពី១៥ ទៅ ១៩ឆ្នាំ ចំនួនដល់ទៅ៥,៣% មានវិបត្តិថប់បារម្ភ និង៣,៤%មានជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត។ នេះបើគេជឿតាមតួលេខរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ រោគសញ្ញានៃជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត និងថប់បារម្ភ មានលក្ខណៈរួម គឺក្មេងមានការប្តូរផ្លាស់អារម្មណ៍យ៉ាងលឿនរហ័ស។ វិបត្តិនេះអាចជះផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ ទៅលើការសិក្សា មិនចង់ចូលរៀន ឬរៀនមិនទាន់ ហើយមូរមុខ ចង់ផ្តាច់ខ្លួនឲ្យនៅម្នាក់ឯង ឯកា និងឈានដល់ការបាក់ទឹកចិត្តខ្លាំងរហូតចង់ធ្វើអត្តឃាតបាន។

វិបត្តិចំណីអាហារ

ក្រៅអំពីវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ក្មេងជំទង់អាចមានវិបត្តិចំណីអាហារ ដោយអាចជាការបង្អត់អាហារខ្លួនឯង ឬបរិភោគច្រើននិងញយជ្រុល ក្នុងក្តីបារម្ភខ្វល់វិលជុំវិញតែទម្ងន់និងរូបរាងកាយ។ ការបង្អត់អាហារឲ្យស្គម ដូចការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គម ឬឲ្យដូចយុវវ័យទំនើបទាន់សម័យ ភាគច្រើនមានពាក់ព័ន្ធនឹងក្មេងស្រី ក្នុងបីលើបួនករណី។ វិបត្តិចំណីអាហារ របស់ក្មេងជំទង់ ឬក្មេងទើបពេញវ័យ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពរាងកាយ និងតែងជាប់អមជាមួយនឹងជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត ជំងឺថប់បារម្ភ និងវិបត្តិប្រើសារធាតុញៀន។ បើនិយាយដោយឡែកតែវិបត្តិបង្អត់អាហារឲ្យស្គម វាអាចធ្ចើឱ្យក្មេងស្លាប់មុនអាយុបាន។ ផលវិបាកនៃការបង្អត់អាហារដោយខ្លាចធាត់ មានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរណាស់ និងអាចនាំដល់ការធ្វើអត្តឃាតផង។ អត្រាមរណៈដោយហេតុផលនេះ មានកំរិតខ្ពស់ជាងអត្រាស្លាប់ដោយវិបត្តិផ្លូវចិត្តផ្សេងៗទៀត។

វិបត្តិញៀន

ជាវ័យឈាមរាវ ក្មេងជំទង់អាចបញ្ចេញចរិតរឹងរូស ទង្វើបែបហួសហេតុខ្លាំង ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព ឬធ្វើអ្វីតាមទំនើងដោយចង់ផ្គើនចិត្តឪពុកម្តាយ ល្មើសវិន័យ និងល្មើសច្បាប់ទៀតផង។ អត្តចរិកបែបនេះ ខ្លះជាសញ្ញាបញ្ជាក់អំពីកង្វះខាតផ្នែកសម្របសម្រួលខ្លួនក្នុងការសិក្សា ឬជាការលំបាកក្នុងការសម្របខ្លួនចូលក្នុងសង្គម ជួនជាយុទ្ធសាស្ត្រប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ ក្មេងក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ ងាយនឹងធ្លាក់ខ្លួន ទៅក្នុងគ្រោះហានិភ័យ ប្រើអំពើហិង្សាលើខ្លួនឯងនិងទៅលើអ្នកដទៃ ប្រកាន់ទង្វើបែបគ្រោះថ្នាក់បើកបរលឿនជ្រុល ឬធ្វើកីឡាច្រើនជ្រុល និងជាពិសេស លង់ក្នុងឧបាយប្រើប្រាស់វត្ថុនាំឲ្យញៀន ដែលអាចជាបារី ស្រា គ្រឿងញៀនកញ្ឆា អាភៀន ថ្នាំញៀនសំយោគ និងការញៀនដោយគ្មានប្រើជាតិថ្នាំ ពោលគឺញៀនល្បែងស៊ីសង ល្បែងភ្នាល់ ល្បែងវីដេអូ ល្បែងបណ្តាញសង្គម ញៀនទូរស័ព្ទ។ វក់នឹងសារធាតុអ្វីមួយ ឬសកម្មភាពអ្វីមួយ រហូតធ្វើឲ្យខូចសុខភាព ត្រូវបាន

ចាត់ទុក ថាជាជំងឺ ញៀន ហើយ។ បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក ក្មេងជំទង់ជាជនងាយរងគ្រោះធ្លាក់ក្នុងឧបាយប្រើសារធាតុអាក្រក់ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពនៅថ្ងៃក្រោយនិងពេញមួយជីវិត។ នៅឆ្នាំ២០១៩ ប្រេវ៉ាឡង់ក្មេងជំទង់ស្រីប្រុសផឹកស្រាបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងពិភពលោក (២២%)។ ការជក់បារី ជក់កញ្ឆា ក៏កើនឡើងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភដែរ។ ប្រេវ៉ាឡង់ពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា អត្រាក្មេងជំទង់ (១៥ទៅ១៩ឆ្នាំ) ជក់កញ្ឆា មានកំរិតខ្ពស់ជាងអត្រាមនុស្សធំប្រព្រឹត្តកញ្ឆាទៅទៀត។

ដើម្បីឲ្យក្មេងជំទង់មានសុខភាពល្អ មានអារម្មណ៍ល្អពេញចិត្តខ្លួនឯងក្នុងជីវិតយុវវ័យ មុននឹងក្លាយទៅជាមនុស្សធំពេញវ័យ ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាកុំឲ្យពួកគេដើរធ្លាក់ រណ្តៅ តែបានរៀនសូត្រចូលសង្គម មានសុខភាពផ្លូវចិត្តល្អ និង ទទួលបានការថែទាំព្យាបាល ទាំងផ្នែកចិត្តសាស្ត្រ និង កាយសាស្ត្រ។

ការគ្រប់គ្រងសុខភាពផ្លូវចិត្ត របស់ក្មេងជំទង់ ជាភារៈរបស់ឪពុកម្តាយ និង របស់សង្គមទាំងមូល។ ក្នុង ន័យនេះ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានខ្នះខ្នែងដាក់ឲ្យមានយុទ្ធសាស្ត្រ កម្មវិធី និងឧបករណ៍សម្រាប់ជួយរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្តីត្រូវការផ្នែកសុខភាពរបស់យុវជន និងយុវតីដល់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ កម្មវត្ថុ គឺការពារនិង ថែរក្សាសុខភាពផ្លូវចិត្តក្មេង ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យក្មេងចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ដើរផ្លូវល្អ កុំមានឥរិយាបថបែបគ្រោះថ្នាក់ លង់ប្រើសារធាតុពុលដល់សុខភាពដូចជា គ្រឿងស្រវឹង និងគ្រឿងញៀន ដែលនាំផលវិបាកអវិជ្ជមានដល់សុខភាពផ្លូវចិត្ត និងរាងកាយ៕

9 min

September 02 ជំងឺកាមរោគអាចចម្លងតាមរយៈការប្រើប្រាស់បង្គន់សាធារណៈ?

ដូចឈ្មោះដែលហៅ ជំងឺកាមរោគ ជាជំងឺដែលបង្កឡើងដោយបាក់តេរី ដោយវីរុស ឬដោយពពួកប៉ារ៉ាស៊ីត និងដែលចម្លងតាមផ្លូវភេទ នៅពេលរួមរក្សដោយមិនការពារ។ ចុះជំងឺកាមរោគអាចឆ្លងដោយខ្វះអនាម័យ ឬដោយការប្រើប្រាស់បង្គន់រួម បង្គន់សាធារណៈដែរឬទេ?

បច្ចុប្បន្ននេះ វេជ្ជសាស្ត្របានស្គាល់ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺកាមរោគ ប្រមាណជាង៣០ប្រភេទ ជា បាក់តេរី ជាវីរុស ជាប៉ារ៉ាស៊ីត ដែលអាចចម្លង នៅពេលស្បែកប៉ះកកិតគ្នា ក្នុង សកម្មភាពសេពសន្ធវៈ មិនថាជាការរួមរក្សតាមទ្វារមាស តាមមាត់ ឬតាមរន្ធគូថទេ។ ជំងឺកាមរោគខ្លះ អាចឆ្លងបន្តពីម្តាយទៅកូន ពេលនៅក្នុងផ្ទៃ ពេលឆ្លងទន្លេ និង ពេលបំបៅដោះ ឬចម្លង ពេលបញ្ចូលឈាម ដោយខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន គ្មានការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ។ ជំងឺកាមរោគ មានច្រើនប្រភេទណាស់ ប៉ុន្តែជំងឺដែលគេជួបប្រទះញឹកញាប់ជាងគេ មានដូចជាជំងឺប្រមេះទឹកបាយ ប្រមេះទឹកថ្លា ជំងឺស្វាយ ជំងឺសិរមាន់ ជំងឺពងទឹក (ពងបែក) ជំងឺទ្រីកូម៉ូណាស ជំងឺអេដស៍ និង ជំងឺបង្កឡើងដោយមេរោគHPV (papillomavirus)។ ជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទB ក៏ ត្រូវបានចាត់ទុកជាជំងឺកាមរោគមួយដែរ។

ក្នុងមួយថ្ងៃៗ មានមនុស្សនៅលើពិភពលោក អាយុពី១៥ទៅ៤៩ឆ្នាំ ចំនួនជាង១លាននាក់ បានឆ្លងជំងឺកាមរោគ ដោយភាគច្រើនគ្មានបញ្ចេញរោគសញ្ញា និងអាចព្យាបាលជា។ បើតាមការប៉ាន់ស្មាន របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក មនុស្សក្នុងវ័យនេះប្រមាណ៣៧៤លាននាក់ មានផ្ទុកជំងឺកាមរោគមួយ ក្នុងចំណោមជំងឺកាមរោគដែលមានកើតញឹកញាប់ជាងគេ ដោយអាចជា ជំងឺស្វាយ ប្រមេះ ទ្រីកូម៉ូណាស។ ជាង ៨លាននាក់ មានជំងឺស្វាយ ជាង ៥២០នាក់រស់ជាមួយជំងឺពងទឹក និងជាង២៥៤លាននាក់មានជំងឺរលាកថ្លើមរ៉ាំរ៉ៃប្រភេទB នៅ ឆ្នាំ ២០២២។ ស្ត្រីជាង ៣០០លាននាក់បានឆ្លងមេរោគប៉ាពីឡូម៉ាវីរុស ដែលជាដើមហេតុដ៏ចម្បង នាំឲ្យមានជំងឺមហារីកនៅកស្បូនស្ត្រី និងជំងឺមហារីកនៅរន្ធគូថ ចំពោះបុរសដែលស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា។

ជំងឺកាមរោគ ប៉ះពាល់ខ្លាំងណាស់ ដល់សុខភាពផ្លូវភេទ និង សុខភាពបន្តពូជ។ ក្រៅអំពីបង្កឲ្យមានផលវិបាកភ្លាមៗ ជំងឺកាមរោគ អាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់និងធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។ ជំងឺកាមរោគខ្លះ ដូចជា ជំងឺពងបែក ស្វាយ ឬប្រមេះ អាចបង្កើនគ្រោះឆ្លងជំងឺស៊ីដា។ ម្តាយមានផ្ទុកជំងឺកាមរោគ អាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់កូនស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ ឬនៅពេលកើតមិនពេញខែ គ្រោះកូនតូចស្រាលជ្រុលនៅពេលកើត ឬមានការលូតលាស់មិនត្រឹមត្រូវ។ បើជាជំងឺកាមរោគបង្កឡើងដោយមេរោគប៉ាពីឡូម៉ាវីរុស ផលវិបាកអាចអាក្រក់ខ្លាំង ព្រោះមេរោគនេះ ជាដើមហេតុនាំឲ្យមានជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន និង ជំងឺមហារីកផ្សេងទៀត។ បើជាការឆ្លងជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ នោះគ្រោះថ្នាក់អាចដល់ជីវិត។ គ្មានថ្នាំព្យាបាល នៅឆ្នាំ២០២២ រលាកថ្លើមប្រភេទបេ ដែលងាយធ្វើឲ្យថ្លើមក្រិន និងមហារីក បានសម្លាប់មនុស្សអស់ប្រមាណ១លាន១សែននាក់។ ចម្លងស្វាយឬប្រមេះ ទៅប្រពន្ធ នឹងធ្វើឲ្យស្ត្រីមានគ្រោះអារ មិនអាចមានកូន។

ការចម្លងជំងឺកាមរោគ

ដូចឈ្មោះហៅ ជំងឺកាមរោគ ឆ្លង និងអាចចម្លងគ្នា តាមរយៈការរួមរក្ស រួមភេទ តាមទ្វារមាស តាមមាត់ និង តាមរន្ធគូថ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាអនាម័យទេ។ ជំងឺកាមរោគ ជាទូទៅ មិនឆ្លងដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់បង្គន់រួម ឬបង្គន់សាធារណៈ ដូចជំនឿរបស់មនុស្សជាច្រើននោះឡើយ។ ប៉ុន្តែជំនឿនេះខុសទាំងអស់ស្រុង។ អ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រគ្រប់ជំនាន់សុទ្ធតែបញ្ជាក់ថាជំងឺកាមរោគ មិនឆ្លង ដោយគ្រាន់តែទៅអង្គុយបន្ទោរបង់លើបង្គន់ ដែលមានមនុស្សអង្គុយជុះច្រើនតគ្នាទេ។ គ្រូពេទ្យជំនាញបារាំងបានបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតថា ជំងឺបង្ករោគតាមការរួមភេទ អាច ឆ្លងគ្នា នៅពេល ណាភ្នាសរំអិល ទឹករំអិល (ប្រដាប់ភេទ ឬមាត់ ) ប៉ះត្រដុសគ្នា ដែល ជាសកម្មភាពតែងកើតមានឡើង ជាទូទៅ នៅពេលរួមរក្ស។ ដើម្បីអាចឆ្លងជំងឺកាមរោគនៅពេលប្រើបង្គន់សាធារណៈ ល្គិកណាតែអ្នកយកភ្នាសរំអិល ប្រដាប់ភេទ ទៅប៉ះផ្ទាល់នឹងថាសបង្គន់។ តើមាននរណាអង្គុយបត់ជើងបែបនេះ ! គឺគ្មានឡើយ។ ស្បែកភ្លៅផ្នែកខាងលើដែលប៉ះផ្ទាល់នឹងចានបង្គន់ពេលអង្គុយជុះ មិនឆ្លងនិងមិនចម្លង មិនបញ្ជូនមេរោគកាម ទៅដល់ប្រដាប់ភេទឡើយ។ ជាងនេះទៅទៀត មេរោគនៃជំងឺកាមរោគមិនចេះលោត ចេញពីបុគ្គលអ្នកជំងឺទៅតោងលើគែម ឬចានបង្គន់ និងក៏មិនអាចធន់រស់នៅលើវត្ថុរឹង នៅក្នុងបរិយាកាសខាងក្រៅបានឡើយ។ មីក្រុបជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺកាមរោគ មិនថាជាប្រភេទវីរុស បាក់តេរី ផ្សិត ឬប៉ារ៉ាស៊ីតទេ មិនថាមេរោគស្វាយ មេរោគប្រមេះឡើយ អាចរស់នៅខាងក្រៅខ្លួនមនុស្ស បានតែមួយភ្លែត និងមានអាយុកាន់តែខ្លីទៀត បើវាត្រូវនៅលើផ្ទៃរឹង ហាលវាល ត្រជាក់ៗ ដូចយ៉ាងចានបង្គន់ ហើយមិនលោតពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយឡើយ។ មេរោគត្រូវការមានកន្លែងស្នាក់ចាំទទួលយកភ្លាមទើបឆ្លងបាន។ ពោលគឺដើម្បីមានការចម្លងមេរោគពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត ត្រូវឱ្យមនុស្សទាំងពីរនាក់មានទំនាក់ទំនងល្អិតចូលគ្នា។ ប្រសិនបើជំងឺកាមរោគអាចឆ្លងនៅបង្គន់មែន នោះគេច្បាស់ជានឹងជួបអ្នកជំងឺកាមរោគ ក្នុងគ្រប់ស្រទាប់និងគ្រប់វ័យ រាប់ទាំងអ្នកដែលគ្មានប្រវត្តិសកម្មភាពផ្លូវភេទដែរហើយ។ តែជាក់ស្តែងមិនដូច្នេះទេ។

បង្គន់សាធារណៈអាចកខ្វក់គួរឱ្យខ្ពើម នៅពេលអើតចូលទៅឃើញភ្លាម អាចមានអារម្មណ៍គួរឱ្យចង់ក្អួតមែន ប៉ុន្តែតំណក់ទឹកនោមស្រក់លើថាសបង្គន់ ស្រក់នៅលើដី ក្លិនឆ្អាបរបស់អ្នកចូលបង្គន់មុនយើង ធ្វើឱ្យយើងអត់គិតភ័យខ្លាចឆ្លងជំងឺមិនបានឡើយ។ តាមក្បួន មនុស្សមិនឆ្លងជំងឺកាមរោគ ដោយគ្រាន់តែបានប្រើប្រាស់បង្គន់សាធារណៈមែន ប៉ុន្តែវេជ្ជសាស្ត្រមិនប្រើពាក្យថា គ្មានហានិភ័យសោះឡើយនោះទេ។ ការឆ្លងជំងឺកាមរោគនៅបង្គន់អាចជាករណីដ៏មហាកម្របំផុត ហើយអ្នកឆ្លងពិតជាមានសំណាងមហាអាក្រក់ខ្លាំង ទើបត្រូវជួបករណីមហាសែនចៃដន្យ ដោយត្រូវជួបជួន ជាមួយអ្នកមានផ្ទុកជំងឺកាមរោគបន្សល់ជាតិរំអិល ទឹកកាម នៅលើថាសបង្គន់ ហើយអ្នកចូលទៅប្រើបង្គន់នោះភ្លាមតាមក្រោយ ហើយប្រដាប់ភេទអ្នកបានប៉ះពាល់ជាតិរំអិលមានមេរោគនោះភ្លាម តាមរយៈដៃ ឬក្រដាសកិតទើបជាប់មេរោគថ្មីៗ។ មានន័យថា ហានិភ័យឆ្លងជំងឺកាមរោគ តាមរយៈបង្គន់អង្គុយ ខ្លាំងណាស់ និងក្នុងន័យនេះ គ្រូពេទ្យក៏ចង់បញ្ជាក់ដែរថា មិនមែនសកម្មភាពអង្គុយលើបង្គន់សាធារណៈទេ ដែលមានការចម្លងជំងឺកាមរោគ តែមកពីដៃរបស់យើងបានទៅប៉ះចានបង្គន់ ជញ្ជាំងបង្គន់ មានមេរោគរួច ដៃមិនស្អាតនោះ មកប៉ះមុខមាត់។ល។ ឆ្លងជំងឺកាមរោគ (ស្វាយ ឬ ប្រមេះ) ដោយហេតុប្រើបង្គន់សាធារណៈ ទំនងជាលេសដោះសា ឬដើម្បីសម្រាលទោសកំហុសដែលឆ្គាំឆ្គងដោយចេតនាឬអចេតនា តែប៉ុណ្ណោះ។

មានករណីលើកលែងតែមួយគត់ ដែលបង្គន់សាធារណៈអាចចម្លងជំងឺកាមរោគ នោះគឺជំងឺសិរមាន់ ដែលបង្កឡើងដោយមេរោគពពួកប៉ាពីឡូម៉ាវីរុស។ ប៉ាពីឡូម៉ាវីរុស (VPH) មានអាយុវែងជាងគេ អាចសំងំ នៅលើផ្ទៃនៃវត្ថុអ្វីមួយ បានដល់ទៅមួយសប្តាហ៍ ហើយធន់ខ្លាំងនឹងថ្នាំ សម្លាប់មេរោគ/ជែល លាងសម្អាតដៃទៀត។ ទឹកលាយជាតិ ហ្សាវែល ១០% ទើបអាចសម្លាប់វីរ៉ុស VPHឲ្យងាប់បាន។

បង្គន់សាធារណៈប្រហែលអាចជាប្រភព ចម្លងជំងឺផ្សេងមានជាអាទិ៍ ជំងឺផ្តាសាយ ជំងឺរលាកពោះវៀន រលាកផ្លូវបង្ហូរទឹកនោម។

វិធីការពារជំងឺកាមរោគ

ប្រើក្រដាសក្រាលលើចានបង្គន់ ឬក្រដាសកិតទ្រាប់មុននឹងអង្គុយទំនងជាវិធីប្រកបដោយអនាម័យជាងគេ ក្នុងការប្រើប្រាស់បង្គន់សាធារណៈ ព្រោះការអង្គុយចំតិតចំកោង ខ្លាចប៉ះបង្គន់កខ្វក់ អាចផ្តល់ផលអាក្រក់ជាង ផលល្អ។ បើតាមអ្នកជំនាញ ផ្នែកសុខភាពត្រគៀក នៅពេលស្ត្រី បត់ជើងតូច ដោយមិនអង្គុយ សាច់ដុំទ្រត្រគៀក នឹងរួញ ដែលទៅបិទខ្ទប់ការហូរបញ្ចេញនៃទឹកនោម។ ដូច្នេះស្ត្រីត្រូវប្រឹងខ្លាំងហួសធម្មតា និងបន្ថែមសម្ពាធឥតប្រយោជន៍នៅលើតំបន់អាងត្រគៀក ហើយមិនអាចបញ្ចេញទឹកនោមអស់ពីប្លោកទៀត ជាហេតុនាំឲ្យមានគ្រោះកើតជំងឺរលាកផ្លូវបង្ហួរនោមបាន។

លាងសម្អាតដៃក្រោយបន្ទោរបង់ ក្រោយចេញពីបង្គន់ និង កុំកាន់ទូរស័ព្ទចូលបង្គន់ជាមួយ ជាកាយវិការអនាម័យដែលមិនអាចធ្វេសប្រហែសបានឡើយ។

ចំពោះ វិធីការពារជំងឺកាមរោគវិញ គ្មានអ្វីប្រសើរជាងស្នេហ៍ស្មោះមួយទល់នឹងមួយ ឬការប្រើស្រោមអនាម័យ និងការចាក់ថ្នាំបង្ការ ទេ។ បច្ចុប្បន្ន ពិភពលោកមានថ្នាំបង្ការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងជំងឺកាមរោគពីរប្រភេទ គឺជំងឺរលាកថ្លើមB និងជំងឺកាមរោគបង្កដោយប៉ាពីឡូម៉ាវីរ៉ុស។ ទិន្នន័យកាន់តែច្រើនឡើងៗ បានបង្ហាញថា ថ្នាំបង្ការជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាល ប្រភេទបេ អាចមានសមត្ថភាពការពារប្រឆាំងនឹងជំងឺប្រមេះ។ អង្គការ សុខភាពពិភពលោក កំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ លើលទ្ធផលសិក្សានេះ។ វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងនឹងជំងឺពងបែក និងប្រមេះទឹកបាយ ប្រមេះទឹកថ្លា បានឈានដល់ ការសាកល្បងគ្លីនិកដំណាក់កាលទីមួយ។ ឯបេក្ខភាពថ្នាំបង្ការជំងឺស្វាយ និង ទ្រីកូម៉ូណាស កំពុងចាប់ផ្តើមសាកល្បងដែរហើយ។ ក្នុងពេលរង់ចាំមានថ្នាំបង្ការ ការធ្វើតេស្តវែករកជំងឺកាមរោគ គួរតែត្រូវធ្វើជារឿយៗចំពោះបុគ្គលដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ និងស្វែងរកការព្យាបាល ពីគ្រូពេទ្យជំនាញឱ្យបានឆាប់រហ័ស។ ថ្នាំព្យាបាល ជំងឺកាមរោគខ្លះ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់អាចធ្វើឲ្យជំងឺបាន ជា ដាច់។ ថ្នាំខ្លះ មិនអាចព្យាបាលជា តែអាចទប់ការវិវឌ្ឍនៃមេរោគ និងពន្យារជីវិតបានដូចមនុស្សធម្មតា មានជាអាទិ៍ ករណី ជំងឺអេដស៍។ ទទួលការព្យាបាល ជាកាត់បន្ថយការចម្លងជំងឺទៅអ្នកដទៃ និងអ្នកជាទីស្រលាញ់របស់យើង៕

10 min

August 26 តើម្រេចមានគុណប្រយោជន៍ យ៉ាងណាខ្លះ ?

ម្រេចជា គ្រឿង ទេស ដែល មាន ប្រើក្នុងស្ទើរគ្រប់មុខម្ហូប នៅលើពិភពលោក។ ទទួលទាន ស្ទើរជារៀងរាល់ថ្ងៃ ម្រេចល្បីថាមានគុណប្រយោជន៍ច្រើនសម្រាប់សុខភាព។ តើជាគុណប្រយោជន៍អ្វីខ្លះទៅ ? ម្រេចកិន ម្រេចមូល ម្រេចខ្ចី ម្រេចទុំ មានគុណសម្បត្តិដូចគ្នាទេ ? តើគួរជ្រើសរើសទទួលទាន ម្រេច ស ខ្មៅ ក្រហម ឬម្រេចស្រស់?

ក្នុងសម័យយុគកណ្តាល ម្រេច ជាគ្រឿងទេស ដែល តំណាងឲ្យភាពមានបាន។ បច្ចុប្បន្ន ម្រេចជាគ្រឿងទេសដែលមានប្រើនៅទូទាំងពិភពលោក មិនថា នៅទ្វីបអឺរ៉ុប អាមេរិក អាស៊ី ឬអូសេអានី និងអាហ្វ្រិកទេ។ នៅតាមអាហារដ្ឋានតូចតាច តាមចិញ្ចើមថ្នល់ ដល់ភោជនីដ្ឋានលំដាប់ផ្កាយ ក៏ដូចជា នៅតាមផ្ទះ ម្រេចបានបង្ហាញវត្តមានយ៉ាងសង្ហា នៅលើតុបាយ ឬនៅក្នុងចង្ក្រាន។ រសជាតិហិរប្រហើរ ក្លិនស្រាល ឈ្ងុយ អាចដាក់រោយលើស្ទើរគ្រប់ម្ហូបឆ្អិនហើយ ឬនៅពេលកំពុងចម្អិន។

ទទួលទានស្ទើរជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីលើករសជាតិម្ហូបអាហារ និង ដោយមិនដឹងពិត ប្រាកដអំពីគុណសម្បត្តិរបស់វា ម្រេចជាគ្រឿងទេស ដែលមានប្រើតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ សម្រាប់ផ្សំធ្វើជាឱសថព្យាបាលជំងឺ នៅក្នុងប្រទេសអេហ្ស៊ីបបុរាណ។ ឧស្សាហកម្មរុក្ខឱសថ សម័យបច្ចុប្បន្នក៏មានប្រើម្រេច ជាសមាសធាតុផ្សំ ច្រើនដែរ។ ចាស់ទុំខ្មែរ ក៏ណែនាំឲ្យស្ត្រីទើបឆ្លងទន្លេរួច ទទួលទានម្រេចជាម្ហូប ដើម្បីកម្តៅសរសៃខ្ចី តែហាមមិនឲ្យបរិភោគម្ទេសទេ ក្នុងអំឡុងពេលកូនខ្ចីបំបៅដោះ។ ចំពោះ ពួកគាត់ ម្រេចនិងម្ទេស មានរសជាតិហិរខុសគ្នា និងផ្តល់ផលវិបាកក៏ខុសគ្នា។

ម្រេចមានអំណាចអង់ទីអុកស៊ីដង់

រសជាតិហិររបស់ម្រេច មានលក្ខណៈពិសេសប្លែក ដោយសារសមាសធាតុជីវៈសកម្មធម្មជាតិ Piperine ដ៏ចម្បងរបស់គ្រាប់ម្រេច។ Piperine ជាមូលេគុលជីវសាស្ត្រពពួក alcaloïde ដែលមានសកម្មភាព ខ្លាំងខាងបញ្ចេញជាតិពុលការពារខ្លួន(ដើមឈើ)។ សមាសធាតុដ៏ចម្បងរបស់ម្រេចនេះ អាចមានឥទ្ធិពលល្អច្រើន ទៅលើសរីរាង្គមនុស្ស។ នេះបើតាមការវិភាគទិន្នន័យនៃការសិក្សាជាច្រើន ចេញផ្សាយ នៅក្នុងទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រ Critical Reviews in food Science and Nutrition កាលពីឆ្នាំ២០១៩។

នៅក្នុងចំណោមគុណប្រយោជន៍ជាច្រើន គេអាចរាប់ ជាបឋម សមត្ថភាពផ្នែកអង់ទីអុកស៊ីដង់។ មានន័យថា ម្រេចមានសកម្មភាពជាធ្នាក់ចាប់ក្រុមជាលិកាសេរី ដែលជាមូលេគុលពន្លឿន ភាពចាស់ជរា នៃកោសិកា មានជាអាទិ៍កោសិកាស្បែក។ ការសិក្សាដដែលបានពន្យល់ទៀតថា ដោយសារសារធាតុ Piperineដ៏ច្រើន ម្រេចទំនងមានគុណប្រយោជន៍ ផ្នែកប្រយុទ្ធប្រឆាំង និង សម្លាប់មេរោគជាច្រើន ប្រភេទ មានជាអាទិ៍ ពពូកបាក់តេរី និងពពួកផ្សិត មួយចំនួនធំ។ ឧទាហរណ៍ បាក់តេរី Staphylocoque ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកនិពន្ធដដែល។

ម្រេចជួយរំលាយអាហារ

គុណប្រយោជន៍នៃម្រេចមិនបញ្ចប់ត្រឹមណេះទេ។ គ្រាប់ខ្មៅដ៏តូចៗនេះ អាចមានអំណាចផ្នែក បន្ទាបជាតិស្ករ និងជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម ពោលគឺម្រេចអាចជួយកាត់បន្ថយអត្រាជាតិខ្លាញ់កូឡេស្តេរ៉ុល និង អត្រាជាតិស្ករ គ្លីសេមីក្នុងឈាម។ បើគេជឿតាមការសិក្សាដដែល ម្រេចអាចមានសកម្មភាព ផ្នែកប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកទៀតផង។ សារធាតុសកម្ម Piperine លាយជាមួយសមាសធាតុផ្សំ ផ្សេងទៀតរបស់ម្រេច នឹងបញ្ចេញសកម្មភាពប្រឆាំងនឹងកោសិកាមហារីក នៃជំងឺមហារីកសុដន់ ពោះវៀនធំ ឬមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតជាដើម។ នៅក្នុងការសិក្សាមួយផ្សេងទៀត ចេញផ្សាយ ដោយ ទស្សនាវដ្តី Critical Reviews in food Science and Nutrition ដដែល ម្រេចអាចមានឥទ្ធិពលល្អលើ ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ អ្នកនិពន្ធបានពន្យល់ថា ឥទ្ធិពលរបស់ម្រេចលើប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ បានមកពី ជាតិម្រេចដែលទៅភ្ញោចសរីរាង្គកាយមាត់ ក្រពះ លំពែង ឲ្យបញ្ចេញទឹកមាត់ បញ្ចេញ ប្រូតេអ៊ីនមានភារៈកិនបំបែកកម្ទេចអាហារឲ្យងាយជ្រាបចូលទៅចិញ្ចឹមសព៌ាង្គកាយ ប្រៀបដូចជាទៅបង្កើន សមត្ថភាពទូទៅ ផ្នែករំលាយអាហារ និង បង្កើនសមត្ថភាពស្រូបអាហារូបត្ថម្ភ។ ចំពោះគ្រូពេទ្យ ជំនាញផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ Florence Foucaut បរិភោគក្នុងបរិមាណតិចតួចល្មម ម្រេចនឹងជួយរំលាយអាហារ និង ជួយពន្លឿនដំណើរបញ្ចេញកាកសំណល់អាហារ ដែលអាចកាត់បន្ថយអាការៈធ្ងន់ទល់ពោះ នៅពេលបរិភោគឆ្អែតខ្លាំងពេកបាន។ បន្ថែមម្រេច និងគ្រឿងទេសលើម្ហូបអាហារ នឹងជួយលើករសជាតិ ដោយមិនបាញ់ ប្រើខ្លាញ់-អំបិលច្រើន។ នៅពេលអាហារមានរសជាតិ ដោយម្រេច និង ដោយគ្រឿងទេសផ្សេងទៀត ក្លិនឈ្ងុយនោះនឹងផ្តល់ភាពរីករាយដល់ការបរិភោគ។ នៅពេលបរិភោគដោយមានភាពរីករាយក្នុងចិត្ត ពេលនោះអ្នកនឹងបរិភោគក្នុងបរិមាណតិច ព្រោះក្រពះបានឆ្អែតយ៉ាងពិតប្រាកដ។

ម្រេចជាថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរលាក

ម្រេចត្រូវបានគ្រូពេទ្យបុរាណអេហ្ស៊ីប និងចិន ប្រើជាថ្នាំAnti-inflammatoire តាំងពីយូរយារមកហើយ ដោយសារម្រេចមានផ្ទុកសារធាតុPiperine ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិអង់ទីអាំងហ្វ្លាម៉ាទ័រ។ ដើម្បីឲ្យឥទ្ធិពលប្រឆាំងនឹងការរលាកឡើងពេញអំណាច គួរតែប្រើម្រេចលាយជាមួយល្មៀត។ សារធាតុក្នុងល្មៀតCurcuma និង Piperineក្នុងម្រេច សុទ្ធតែជាសារធាតុមានសមត្ថភាពប្រឆាំងនឹងការរលាកដូចគ្នា តែសារធាតុពីប៉េរីន មានសមត្ថភាពជួយជំរុញសរីរាង្គកាយឲ្យស្រូបយកជាតិCurcuma បានកាន់តែប្រសើរ។

ស្តាប់តាមការរៀបរាប់ខាងលើ ម្រេចសឹងអាចហៅបានថាជាគ្រាប់ដ៏អស្ចារ្យ ចំពោះសុខភាព ប៉ុន្តែសូមទទួលយកលក្ខណៈសម្បត្តិដ៏ល្អរបស់ម្រេចទាំងអម្បាលម៉ាននេះ ដោយប្រុងប្រយ័ត្នសិន ព្រោះ ការសិក្សាបញ្ជាក់អំពីគុណប្រយោជន៍ដ៏សម្បើមនៃម្រេច ជាលទ្ធផលនៃការវិភាគនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍

ឬលើសត្វតែប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជា អ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុករបកគំឃើញអំពី គុណសម្បត្តិនៃម្រេច ថាជាពន្លឺដ៏សំខាន់ដែលបញ្ជាក់អំពីផលល្អ ដោយមិនអាចប្រកែកបានរបស់ម្រេច។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវចង់ឲ្យមានការសិក្សា ការធ្វើតេស្តលើមនុស្សច្រើននិងបន្ថែមទៀត ដើម្បីទម្លាយឲ្យឃើញអំពីសក្តានុពល និងឥទ្ធិពលរបស់ម្រេចចំពោះសុខភាពមនុស្ស។ ក្នុងពេលរង់ចាំ លទ្ធផលស៊ីជម្រៅ និងកាន់តែច្បាស់លាស់ សូមអញ្ជើញប្រើម្រេច តាមការគួរ និង ការចូលចិត្ត ដើម្បីបន្ថែមរសជាតិដល់ម្ហូបក៏បានក្នុងទម្រង់ជាទឹកឆុងក៏បាន។ ដើម្បីឆុងតែម្រេច សូមដាំទឹកឲ្យពុះ រួចចាក់លើគ្រាប់ម្រេចដែលដំបំបែកឲ្យទក់ៗបន្តិច រយៈពេលពីរបីនាទី ហើយច្រោះយកកាកម្រេចចេញ។ នេះជាការពន្យល់របស់លោក Olivier Derenne អ្នកជំនាញគ្រឿងទេស និងជាអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនលក់ម្រេច Comptoire des Poivres នៅប្រទេសបារាំង ដោយបន្ថែមថាដើម្បីបន្ទន់ក្លិន និងបន្ថែមរសជាតិ គេអាចឆុងតែម្រេចជាមួយផ្កាក្រៀម ទឹកឃ្មុំ ឬ ល្មៀត។

ម្រេចខ្មៅ ស ក្រហម ខុសគ្នាយ៉ាងណា ?

ជ្រើសរើសប្រើម្រេចទាំងមូល ហើយកិន ឬ បុកបំបែក នៅពេលហៀបបរិភោគអាច ជួយរក្សាក្លិនឈ្ងុយបានយូរ និងមានរសជាតិកាន់តែឆ្ងាញ់។ ម្រេចកិនស្រាប់ឲ្យតែសុទ្ធពិត អាចមិនសូវឈ្ងុយមែន តែបើគិតអំពីតម្លៃផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ និងគុណប្រយោជន៍ គ្មានបាត់បង់ទៅណាទេ គឺនៅដដែលដូចម្រេចគ្រាប់ទាំងមូល។

ចំណែកពណ៌ម្រេច ស ខ្មៅ ក្រហម បៃតង ជាដំណើរវិវឌ្ឍនៃគ្រាប់ម្រេច ទៅតាមដំណាក់កាល និង ទៅ តាមរបៀបថែរក្សាទុក។ ម្រេចបៃតង ជាម្រេចខ្ចី បេះនៅពេលមិនទាន់ទុំ ដូច្នេះវាមិនសូវហិរ ឬហិរស្រាល ដោយមានបង្កប់ជាតិផ្អែមតិចៗ និងមានកំហាប់ជាតិពីប៉េរីនទាប តែមានផ្ទុកជាតិប៉ូលីហ្វេណុលក្នុង បរិមាណដ៏ច្រើនជាងគេ បើប្រៀបទៅនឹងគ្រាប់ម្រេចចាស់ និងគ្រាប់ម្រេចទុំ។ សម្បូរជាតិប៉ូលីហ្វេណុលខ្លាំង មានន័យថាម្រេចបៃតងមានគុណប្រយោជន៍ ផ្នែកអង់ទីអុកស៊ីដង់ និងអង់ទីអាំងផ្លាម៉ាទ័រ ដែលដើរតួនាទីការពារប្រឆាំងនឹងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង។

ម្រេចខ្មៅ ជាស្តេចម្រេច ? បេះនៅពេលទុំរួច យកទៅហាលថ្ងៃសម្ងួត ទើបឡើងពណ៌ខ្មៅ ម្រេចខ្មៅ ហិរខ្លាំង ជាងម្រេចបៃតង ឬម្រេចស។ ការសិក្សាចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ២០២០ ដែលជាការវិភាគប្រៀបធៀបរវាងម្រេចខ្មៅនិងម្រេចស មុននិងក្រោយ ពេលយកសម្បកចេញរួចបានបង្ហាញឲ្យឃើញថា ម្រេចខ្មៅមានប្រៀបជាងម្រេចស។ កំហាប់នៃសមាសធាតុផ្សំ ដូចជាប៉ូលីហ្វេណុលនិងរ៉ែ មានខ្ពស់ខ្លាំងនៅក្នុង ម្រេចខ្មៅជាងម្រេចស ដែលគេបេះនៅពេលគ្រាប់ទុំឡើងក្រហមល្អ ដូចគ្នា តែត្រូវបានគេយកទៅត្រាំទឹក ហើយបកស្រទាប់ក្រហមខាងក្រៅចេញ។ ការបកសម្បកក្រៅ បានធ្វើឲ្យម្រេចស បាត់បង់សមាសធាតុប៉ូលីហ្វេណុល និង រ៉ែ អស់ជាច្រើន។ ប៉ុន្តែសារធាតុពីប៉េរីន ហាក់ដូចជាខ្ពស់ជាងម្រេចខ្មៅទៅវិញ។ នេះបើតាមការសិក្សាប្រៀបធៀបដដែល។ ចំណែកម្រេចក្រហម ជាម្រេចកម្រជាងគេ ព្រោះជាម្រេចបេះ នៅពេលវាចាប់ទុំភ្លាមរួចហើយយកទៅហាលសម្ងួត និង ហិរជាងម្រេចខ្ចីបន្តិច។ ជាចុងក្រោយ គឺម្រេចប្រផេះដែលគ្មានអ្វីក្រៅពី ជាម្រេចខ្មៅកិនរួចស្រេច។

ជាតិហិររបស់ម្រេចថ្វីបើមិនខ្លាំងដូចម្ទេសក៏ដោយ ក៏អាចធ្វើឲ្យក្រពះ ពោះវៀន ពិបាកទ្រាំដែរ នៅពេលបរិភោគក្នុងបរិមាណច្រើនជ្រុល ជាពិសេសចំពោះអ្នកដែលមានបញ្ហាក្រពះ ឬ ជំងឺខ្សោយពោះវៀនស្រាប់។ សូមកុំបរិភោគម្រេច ប្រសិនបើអ្នកមានរោគភើច្រាលជាប់នឹងខ្លួន។ អ្នកមានបញ្ហាឫសដូងបាត កុំប្រមាថរសជាតិហិររបស់ម្រេចសោះ។ ទទួលទានម្រេចច្រើនជ្រុលក្នុងម្ហូប អាចនឹងធ្វើឲ្យភ្នាសនៅម្តុំក្រសាលគូថរលាក។ បើភ្នាសនៅត្រង់នោះរលាក ឫសដូងបាតនឹងរើឡើង ហើយឈឺខ្លាំងពិបាកទ្រាំ៕

11 min

August 19 អត្រាអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូនទាបអាចបង្កផលវិបាកអ្វីខ្លះ ដល់សុខភាព?

ការសិក្សាទើបចេញថ្មី នៅដើមខែកក្កដា បានបង្ហាញថា ក្នុងរយៈពេលតែ៥០ឆ្នាំ អត្រាអរមូនបុរស តេស្តូស្តេរ៉ូន ទំនងធ្លាក់ចុះអស់ជាងពាក់កណ្តាល។ មានន័យថាបុរសសម័យថ្មីមានអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូនតិចជាង មនុស្សជំនាន់មុន ? មិនសូវសម្បូរអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន តើបុរសសម័យថ្មី អាចប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពយ៉ាងណា ?

អត្រាអរមូនបុរស តេស្តូស្តេរ៉ូន ជាមធ្យម បានធ្លាក់ចុះ អស់ជាងពាក់កណ្តាល ក្នុងរយៈពេល តែ៥០ឆ្នាំ។ នេះ ជាលទ្ធផលនៃការវិភាគវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលជាការច្របាច់បញ្ចូលគ្នា នូវទិន្នន័យនៃការសិក្សាចំនួន ជាង៨ពាន់ នៅជាច្រើនប្រទេស ដោយមានអ្នកចូលរួម សិក្សាជាង១សែននាក់។

តែកន្លះសតវត្សរ៍បុរសបាត់បង់តេស្តូស្តេរ៉ូនអស់ជាងពាក់កណ្តាល មិនមែនជាដំណឹងល្អទេ។ ពីឆ្នាំ ១៩៧២ដល់ឆ្នាំ២០១៩ កំរិតតេស្តូស្តេរ៉ូនជាមធ្យមរបស់បុរស បានថយចុះ៥៤,៣% ហើយការធ្លាក់ចុះ មានល្បឿនលឿនខ្លាំង ចាប់ពីឆ្នាំ២០០០មក។ នេះជាសញ្ញាដែលចង្អុលបង្ហាញ អំពីគ្រោះមានវិបត្តិបន្តពូជ នាពេលអនាគត។ អ្នកជំនាញបានទាញសញ្ញាអាសន្ន ជាស្រេចទៅហើយ អំពីគ្រោះបុរសអសមត្ថភាព ផ្នែកបន្តពូជ នៅថ្ងៃខាងមុខ និង សុខភាពជាទូទៅ របស់បុរស។

តើតេស្តូស្តេរ៉ូនជា អ្វី ?

តេស្តូស្តេរ៉ូន ជាអរមូន ផ្លូវភេទ បញ្ចេញដោយសរីរៈភេទ មានច្រើនក្នុងខ្លួនបុរស និង តិចតួច សម្រាប់ស្ត្រី ទើបបានជាគេឱ្យឈ្មោះ តេស្តូស្តេរ៉ូនថាជាអ័រមូនបុរស។ អរមូននេះ មានតួនាទីសំខាន់ណាស់ ក្នុង ការទ្រទ្រង់សុខមាលភាពអារម្មណ៍ និង រាងកាយ។ ចំពោះមនុស្សប្រុស តេស្តូស្តេរ៉ូនផលិតជាចម្បង ដោយពងស្វាស និង មានចំណែក ជួយឲ្យសរីរាង្គកាយលូតលាស់ មានលក្ខណៈជាប្រុសពិតៗ ដូចជា ធ្វើឲ្យមានសំឡេងគ្រល មានរោមដុះច្រើននៅលើខ្លួនប្រាណ និងមុខ។ តេស្តូស្តេរ៉ូន ក៏ជាអ្នកចាត់ចែង គ្រង់គ្រងចំណង់តណ្ហា ម៉ាសឆ្អឹង ខ្លាញ់ សាច់ដុំ និង ការផលិត គ្រាប់ឈាមក្រហម ព្រមទាំង ស្ពែម៉ាតូហ្សូអ៊ីត។ ពោល គឺ អ័រមូននេះមានបេសកកម្មធំណាស់។ ជាតំណាង មោទនភាពបុរស តេស្តូស្តេរ៉ូនមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើ ចំណង់ផ្លូវភេទផង និងទៅលើសមត្ថភាពរួមភេទផង និង ជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំង អំពីស្ថានភាពសុខភាព ជាទូទៅ របស់បុរសទៀត។

ហេតុអ្វីបានជាអត្រាតេស្តូស្តេរ៉ូនបុរសធ្លាក់ចុះខ្លាំងក្នុងរយៈពេល៥០ឆ្នាំនេះ ?

បើតាមការសិក្សា ដែលចេញផ្សាយនៅក្នុងពេលសមាគមអឺរ៉ុបផ្នែកសុខភាពបន្តពូជនិងបង្កកំណើតកំពុងជួបជុំគ្នាធ្វើសន្និបាតនៅទីក្រុងឡុងដ៍ អត្រាអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូនរបស់បុរស ជំនាន់ក្រោយ មានមធ្យមភាគទាប ជាងមនុស្សសម័យមុន ដល់ទៅជាងពាក់កណ្តាល ព្រោះ បុរសសម័យថ្មី មានរបបអាហារ របបដំណេក និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃខុសពីមុន។ ចំណីអាហារកែច្នៃនិង បែបឧស្សាហកម្ម រយៈពេលដេកខ្លីក្រោម៦ម៉ោង និង មិន សូវបញ្ចេញកម្លាំងធ្វើចលនារាងកាយ ជះឥទ្ធិពល ដោយផ្ទាល់ ទៅលើការផលិត អរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន។ ដំណេកខ្លីត្រឹម៥ម៉ោង ក្នុងមួយយប់ ជាច្រើនយប់ជាប់គ្នា អាចបញ្ចុះអត្រាអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូនរបស់យុវវ័យមានសុខភាពល្អ ប្រមាណពី១០ទៅ១៥%បានហើយ។ សភាពធាត់ជ្រុល និង ជំងឺទឹកនោមផ្អែម បានទៅបញ្ចុះអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន ហើយងាកទៅដំឡើងអរមូនអឺស្ត្រូហ្សែន។ បុរសជំនាន់ថ្មីខ្លះ មានទុន ពីកំណើតតិច តែម្តង ក្នុងការផលិតអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន ព្រោះតែ ពួកគេឆាប់ប្រឈមនិងទទួលសារធាតុគីមីពុលពពួករំខានអរមូន តាំងពីទើប កកំណើត នៅក្នុងពោះម្តាយ។ នេះបើតាមការពន្យល់លម្អិតនៅក្នុងរបាយការណ៍សិក្សាដដែល។

អ្វីជាផលវិបាកនៃការធ្លាក់ចុះអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន ?

ការធ្លាក់ចុះនៃអរមូនបុរសនេះ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាពជីវិតខ្លាំងណាស់។ មានអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូនតិច មិនប្រាកដថា បុរសនោះក្លាយជាមនុស្សអារ ជាស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនអាចមានកូនបានរហូតទេ ប៉ុន្តែលទ្ធភាពមានកូនរបស់បុរសពិតជាត្រូវចុះខ្សោយ អមដោយបញ្ហានៅពងស្វាសមួយចំនួនទៀតផង។ បន្ថែមពីលើផលវិបាកផ្នែកបន្តពូជ អត្រាតេស្តូស្តេរ៉ូនទាប នឹងធ្វើឲ្យបុរសឆាប់ចាស់ អារម្មណ៍មិនល្អ និង ចាប់មានបញ្ហាសរសៃឈាមបេះដូង ពោលគឺមានអាការៈដូចមនុស្សប្រុសវ័យចំណាស់ មានវិបត្តិអស់រដូវបុរស Andropause លេចឡើង។ ក្នុងដំណើរវិវឌ្ឍន៍ តាមច្បាប់ធម្មជាតិ បរិមាណអរមូនបុរសតេស្តូស្តេរ៉ូន ឡើង ខ្ពស់ខ្លាំងបំផុត នៅអាយុ ម្តុំខ្ទង់ ២០ ឆ្នាំ។ ចាប់ពី អាយុ ៣០ឆ្នាំ ឡើងទៅ អត្រាតេស្តូស្តេរ៉ូន ក្នុងឈាម ចាប់ធ្លាក់ចុះដោយឯងៗ ក្នុងកំរិត១ទៅ ២% ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ហើយអាចធ្លាក់ខ្លួន មាន វិបត្តិអង់ដ្រូប៉ូ ចាប់ពីអាយុហាប្លាយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជានៅសហរដ្ឋអាមេរិក រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក ទើបចេញសារាចរណ៍ថ្មី នៅថ្ងៃទី១៥កក្កដា២០២៦ តម្រូវឲ្យយោធាអាមេរិកអាយុចាប់ពី៣០ឆ្នាំទៅ ធ្វើតេស្តវាស់កម្រិតអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន ជាចាំបាច់។ យោធាអាយុក្រោម៣០ឆ្នាំ អាចសុំធ្វើតេស្តតេស្តូស្តេរ៉ូនបាន តាមគោលការណ៍ស្ម័គ្រចិត្ត។ បើតាមលោករដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិក ផ្ទៀងផ្ទាត់កម្រិតអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន ក្នុងជួរកងទ័ព មិនមែនក្នុងបំណងបង្កើនសមត្ថភាពប្រយុទ្ធលើសមរភូមិតែម្យ៉ាងទេ តែក៏ដើម្បីលើកកម្ពស់សមត្ថភាពធម្មជាតិ និង ដើម្បីថែរក្សាសុខភាពរបស់កងទ័ពអាមេរិក ឲ្យមានអាយុយឺនយូរ។ យោធាណាមានអត្រាអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូនទាប នឹងទទួលបានសំណើព្យាបាល និងអាចព្យាបាលសុខភាពភ្លាម បើចង់។

ប្រើថ្នាំអាហារបំប៉នតេស្តូស្តេរ៉ូន ជាដំណោះស្រាយល្អ ?

ការប្រើថ្នាំអាហារបំប៉ន អរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន ដូចមានផ្សាយតាមអ៊ីនធ័រនែត គ្មានប្រយោជន៍ទាល់ តែសោះ ក្នុងការដំឡើងសមត្ថភាពបន្តពូជ។ នៅពេលលេបថ្នាំបំប៉ននោះ ចូលទៅ ខួរក្បាលនឹងបញ្ឈប់ សកម្មភាពភ្ញោចពងស្វាស ហើយអាចនឹងឈប់ផលិតស្ពែម៉ាតូហ្សូអ៊ីត ទៅវិញទេ។ នេះជា អ្វីដែល សាធារណជនទូទៅ មិនសូវបានដឹងទេ។ តាមការពិត ការចាក់តេស្តូស្តេរ៉ូនបន្ថែម ដោយគិតថា ថ្នាំនឹង ទៅបង្កើនលទ្ធភាពបង្កកំណើតកូន នឹងធ្វើឲ្យបុរសនោះមានបញ្ហា ពិបាកមានកូនកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុង ករណីខ្លះ គ្រូពេទ្យអាចផ្តល់ថ្នាំជាអរមូនផ្សេង ដែលមិនរារាំង ឬបិទខ្ទប់យន្តការធម្មជាតិ តែបានទៅបំប៉ន ភ្ញោច ពងស្វាសឲ្យផលិតតេស្តូស្តេរ៉ូន។

អស់កម្លាំង មានអារម្មណ៍មួរហ្មងឡើង ចុះមិនអាចមានកូនតាមចំណង់ ឬ លិង្គលែងសូវរឹង សុទ្ធសឹង ជាសញ្ញាដាស់ ឲ្យគិតដល់អត្រាអរមូនតេស្តូស្តេរ៉ូន។ ហើយក៏ទំនងជាដល់ពេលវេលា ដែលត្រូវទៅធ្វើតេស្តវាស់កម្រិតតេស្តូស្តេរ៉ូនដែរ។ ការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាតេស្តូស្តេរ៉ូន ជានិន្នាការគួរឲ្យព្រួយបារម្ភព្រោះវាអាចជាទំនាយប្រាប់ឲ្យដឹងជាមុន អំពីលទ្ធភាពពិបាកមានកូន និង អំពីជីវិតសង្ឃឹមរស់របស់បុរស ក្នុងឆ្នាំខាងមុខ ៕

9 min

August 12 រលាកអញ្ចាញអាចបំផ្លាញដល់សុខភាពបេះដូងនិងខួរក្បាល

មាត់ធ្មេញមិនមែនមានភារកិច្ចត្រឹមតែទំពារអាហារបញ្ជូនទៅក្រពះដើម្បីចិញ្ចឹមសរីរាង្គកាយទេ តែមាត់ក៏អាចជាច្រកផ្លូវនាំទៅរកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងផង ប្រសិនបើមាត់គ្មានអនាម័យ បណ្តោយឱ្យមានជំងឺរលាកអញ្ចាញ។ ដូច្នេះសូមកុំភ្លេចតាមដានសុខភាពអញ្ចាញធ្មេញផង។

អ្នកមានបញ្ហារលាកអញ្ចាញបន្តិចបន្តួចមែនទេ? ជាអាការៈតិចតួចមែន ប៉ុន្តែសូមប្រយ័ត្ន ព្រោះអាចមានគ្រោះថ្នាក់ធំ ! បច្ចុប្បន្ននេះ ជំងឺរាក់ស៊ីធ្មេញដ៏ស្រាល កំពុងក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏ចម្បង។ ជិតពាក់កណ្តាលនៃមនុស្សធំពេញវ័យអាយុលើសពី៥០ឆ្នាំឡើងទៅ មានជំងឺរលាកអញ្ចាញរ៉ាំរ៉ៃដែលបំផ្លាញជាលិកាទ្រង់ទ្រង់ធ្មេញដោយសន្សឹមៗឬហៅថាជំងឺរាក់ស៊ីធ្មេញ ក្នុងនោះ ១៦%ជាជំងឺរាក់ស៊ីធ្មេញធ្ងន់ធ្ងរ។ អ្វីដែលគួរឱ្យបារម្ភខ្លាំងនោះ គឺជំងឺរលាកអញ្ចាញ រាក់ស៊ី មិនធ្វើឱ្យឈឺ (គ្មានផ្តល់រោគសញ្ញា)។ អ្នកជំងឺច្រើនណាស់មិនបានដឹង ទាល់តែសោះថាពួកគេមានបញ្ហារាក់ស៊ី និងចាប់ដឹងនៅពេលណាជំងឺចូលដល់ដំណាក់កាលធ្ងន់ខ្លាំងទៅហើយ។ នេះបើតាមប្រសាសន៍របស់លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Adrian Brun ទន្តបណ្ឌិតឯកទេសវះកាត់ធ្មេញ នៅមន្ទីរពេទ្យ Henri-Mondor de Créteil និងជាគ្រូសាស្ត្រាចារ្យសន្និសីទនៅសកលវិទ្យាល័យParis-Cité។

អញ្ចាញចាប់ផ្តើមរលាក ដោយមូលហេតុដ៏សាមញ្ញបំផុត គឺដោយបាក់តេរីនាំគ្នានៅកកផ្តុំនៅតាមជើងធ្មេញ ត្រង់ចន្លោះធ្មេញនិងអញ្ចាញ។ កកយូរៗទៅប្រព័ន្ធការពារខ្លួនទប់លែងឈ្នះ។ នៅពេលប្រឹងការពារខ្លួនពេក សរីរាង្គបានបំផ្លាញបន្តិចម្តងៗជាលិកាក្នុងមាត់ដែលទ្រទ្រង់អញ្ចាញ សរសៃចង ឬឆ្អឹង និងដែលយូរៗទៅ អាចធ្វើឱ្យជ្រុះធ្មេញតែម្តង។ ស្ថានភាពបែបនេះ គឺជាការបើកផ្លូវឱ្យមេរាគបាក់តេរីនានាៗ នៅក្នុងមាត់ បានចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធចរន្តឈាមបាន។

តាំងពីជាច្រើនសិបឆ្នាំមកនេះ មានការសិក្សាច្រើនណាស់លើប្រធានបទនេះ។ គ្រប់ការសិក្សាសុទ្ធតែមានសេចក្តីសន្និដ្ឋានដូចជាគឺជំងឺអញ្ចាញធ្មេញមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ត្រឹមក្នុងមាត់ទេ។ ជំងឺរលាកអញ្ចាញមានទំនួលខុសត្រូវច្រើនក្នុងការបង្កើតគ្រោះហានិភ័យឱ្យមានជំងឺផ្សេងទៀត ដូចជា ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង និងជំងឺមេតាបូលិក បើនិយាយក្នុងន័យទូលំទូលាយ។ នៅឆ្នាំ២០២៥ ការសិក្សាអន្តរជាតិជាច្រើន មានអំណះអំណាងកាន់តែច្បាស់ បញ្ជាក់អំពីទំនាក់ទំនងនៃជំងឺរលាកអញ្ចាញ ដង្កូវស៊ីធ្មេញ និងការកើនឡើងនៃគ្រោះហានិភ័ហមានជំងឺឡើងសម្ពាធឈាម ទឹកនោមផ្អែម ឬគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមខួរក្បាល។

សម្រាប់ក្រុមអ្នកជំនាញ ជំងឺរលាកអញ្ចាញធ្មេញនិងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមានតាមរយៈយន្តការជាឯកសិទ្ធ ពីរ។ នៅក្នុងមាត់ ការរលាកអញ្ចាញឬរាក់ស៊ី ដ៏តូចតាចសោះនេះ មានកម្លាំងនិងភាពកំណាចដូចមានដំបៅធំប៉ិនបាតដៃ ដែលទៅចុចដាស់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួនឱ្យកម្រើកប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានមកពីក្រៅ និងលេចជាអាការៈរលាកឡើង។ ការរាលរលាកដោយមេរោគនេះ សាយភាពឡើងពេលណាវានឹងទៅធ្វើរំខានស្រទាប់ការពារសរសៃឈាមអាទែ ឱ្យចុះទន់ខ្សោយ។ នេះជាយន្តការទីមួយ។ ចំណែកយន្តការទីពីរ គឺដំណើរឆ្លងបាក់តេរីក្នុងមាត់ ចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម។ ថ្វីបើគ្មានបង្កឱ្យមានចម្លងរោគធ្ងន់ធ្ងរមែន តែពពួកបាក់តេរីក្នុងមាត់ អាចទៅតោងកកផ្តុំនៅតាមផ្ទៃនៃសរសៃឈាម ទាំងឡាយ រួចសម្រួលឱ្យមានកកស្ទះ ដាច់សរសៃឈាមនោះ ពោលគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃដំណើរមានគ្រោះថ្នាក់ដាច់ឬស្ទះសរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល ឬកកស្ទះដាច់សរសៃឈាមនៅបេះដូង (ស្លោកបេះដូង)។

ចុះជាមួយជំងឺទឹកនោមផ្អែមវិញ? កាលពីមុនគេគ្មានភស្តុតាងជាក់ស្តែងបញ្ជាក់អំពីទំនាក់ទំនងនៃសុខភាពមាត់ធ្មេញនិងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ ប៉ុន្តែពេលនេះ លែងជាការសន្និដ្ឋានទៀតហើយ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញទំនាក់ទំនងពិតនិងទៅវិញទៅមក នៃជំងឺអញ្ចាញនិងជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ ជំងឺរលាកអញ្ចាញ-រាក់ស៊ីធ្មេញ ធ្វើឱ្យសរីរាង្គកាយពិបាកចាត់ចែងលំនឹងជាតិស្ក ឯជំងឺទឹកនោមផ្អែមនឹងធ្វើឱ្យជំងឺអញ្ចាញកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

មានបាក់តេរីខ្លះ អាចរំខានសកម្មភាពអាំងស៊ុយលីន។ ការរលាក បង្កឡើងដោយបាក់តេរី ក៏អាចរំខានដំណើរការរបស់អាំងស៊ុយលីន ក្នុងការផលិតជាតិស្ករសម្រាប់ចិញ្ចឹមកោសិកា។ ការរំខានអាចធ្វើឱ្យអត្រាជាតិស្ករក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់ ឬហៅថាទឹកនោមផ្អែម។ ដូច្នេះ ចំពោះបុគ្គលណា ដែលប្រុងកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម វត្តមាននៃជំងឺអញ្ចាញ (រាក់ស៊ីធ្មេញ) នឹងសម្រួល ឱ្យកាន់តែឆាប់លេចជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកមានជំងឺទឹកនោម ដែលបានទទួលការព្យាបាលជំងឺអញ្ចាញត្រឹមត្រូវ អត្រាជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់អ្នកជំងឺនោះ ក៏ងាយគ្រប់គ្រង។ មានន័យថា ព្យាបាលអញ្ចាញអាចគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមបានប្រសើរឡើង។ យន្តការនេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ជំងឺទឹកនោមផ្អែមនិងជំងឺអញ្ចាញមានអន្តរកម្មគ្នាទៅវិញមក យ៉ាងខ្លាំង។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជា បើតាមលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Adrian Brun ដដែល គ្រូពេទ្យបារាំងបានបញ្ចូលការព្យាបាលជំងឺរាកស៊ីធ្មេញ ទៅក្នុងកម្មវិធីព្យាបាលជំងឺបង្ករោគរ៉ាំរ៉ៃជាច្រើន មានជាអាទិ៍ជំងឺទឹកនោមផ្អែមនេះឯង។ គ្រូពេទ្យជំនាញនៅមន្ទីរពេទ្យ Lariboisière ប្រទេសបារាំង កំពុងចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការ សិក្សាដ៏ធំមិនធ្លាប់មានមួយ គឺតាមដានសុខភាពរបស់គ្រប់អ្នកជំងឺទើបមានគ្រោះថ្នាក់ស្ទះឬដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ស្ត្រូប ជាភាសាអង់គ្លេស ឬអាវេសេ ជាភាសាបារាំង ក្រោយពីបានទទួលការព្យាបាលសុខភាពមាត់ធ្មេញអញ្ចាញ ដើម្បីអាចវាស់ស្ទង់អំពីផលប៉ះពាល់នៃកំណកនៅលើផ្ទាំងសរសៃឈាម និងហានិភ័យនៃការលាប់ជំងឺស្ត្រូប។

ថាមិនត្រូវ អនាគតទៅគេប្រហែលជាអាចត្រូវប្រកាសថា ការថែរក្សាសុខភាពមាត់ធ្មេញ គឺជាសរសរទ្រូងនៃការកាពារជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ផងក៏ថាបាន។ មានន័យថា បើការការពារអញ្ចាញ គឺជាការការពារបេះដូងនិងខួរក្បាលឬ?

ដើម្បីការពារនិងថែរក្សាអញ្ចាញ ក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញ មានអនុសាសន៍បីយ៉ាង៖

កុំធ្វើដូចគ្មានហេតុអ្វីកើតឡើង នៅពេលចេញឈាមអញ្ចាញ។ ឈាមអញ្ចាញនៅពេលដុះសម្អាតធ្មេញ មិនមែនជារឿងធម្មតាទេ។ ដុះធ្មេញចេញឈាម ជាសញ្ញាប្រាប់ថា មានករណីរលាកអញ្ចាញបណ្តាលមកពីកំណកបាក់តេរីនៅក្រោមអញ្ចាញ។ នៅពេលឃើញអញ្ចាញចេញឈាម មនុស្សជាច្រើននាំគ្នាប្រយ័ត្នលែងដុះធ្មេញត្រង់តំបន់ដែលហូរឈាមនោះ។ តែជាការគិតខុសព្រោះមិនសម្អាតធ្មេញនឹងធ្វើឱ្យស្ថានភាពអញ្ចាញរលាកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រូវប្រឹងនិងបន្ថែមការសម្អាតធ្មេញ ដោយជ្រើសរើសច្រាសដែលមានសរសៃទន់ តែតឹងណែនល្អ។ ពីរបីថ្ងៃដំបូង អញ្ចាញបន្តចេញឈាមកាន់តែច្រើនជាងមុនបន្តិច នៅពេលដុះសម្អាត រួចក៏ចាប់ចុះថយបន្តិចម្តងៗនៅពេលស្ថានភាពរលាកចាប់ធូរ។
ប្រើកូនច្រាសចាក់ចន្លោះធ្មេញ។ រាក់ស៊ីធ្មេញ តែងចាប់ផ្តើម ក្នុងករណីភាគច្រើន នៅត្រង់ចន្លោះជើងធ្មេញ ពីធ្មេញមួយទៅធ្មេញមួយ គឺត្រង់កន្លែងដែលច្រាសធម្មតាមិនអាចដុះដល់។ ខ្សែទាក់សម្អាតធ្មេញ ជាទូទៅ ក៏មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដែរ។ គេចាំបាច់ត្រូវតែប្រើច្រាសចាក់ធ្មេញដែលមានសរសៃអាចអូសទាញបាក់តេរីចេញពីគល់និង ចន្លោះធ្មេញអស់។ ការប្រើប្រាស់ច្រាសចាក់ធ្មេញ ជាការសម្អាតធ្មេញបន្ថែមពីលើការងារច្រាសធម្មតា និងជាផ្នែកនៃការព្យាបាលរោគរាក់ស៊ីធ្មេញ។ បើមិនប្រើច្រាសចាក់ចន្លោះធ្មេញទេ មានន័យថាផ្ទៃធ្មេញប្រមាណ៤០% មិនបានទទួលការសម្អាតដោយត្រឹមត្រូវ។ ច្រាសចាក់ធ្មេញមិនដូចគ្នាគ្រប់ម៉ាកទេ និងមានច្រើនលេខ។ ត្រូវជ្រើសរើសច្រាសណាដែលមានសរសៃញឹក ទន់ ធំល្មមនឹងចន្លោះធ្មេញ ពេលចាក់ចូលទៅវាអាចដុះធ្មេញនិងអញ្ចាញ ដោយមិនបាច់ប្រឹង។ បើចាក់ចូលទៅធូរៗក៏គ្មានប្រសិទ្ធភាពដែរ។
ថែទាំសុខភាពជាទូទៅ។ ជក់បារី មិនព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមឱ្យត្រឹមត្រូវ មានរបបអាហារគ្មានលំនឹង បង្កើនគ្រោះរាក់ស៊ីធ្មេញខ្លាំងណាស់។ អញ្ចាញរលាក អញ្ចាញខ្សោយ តែងឆ្លុះឱ្យឃើញអំពីស្ថានភាពសុខភាពនៃរាងកាយទាំងមូល។ តាមដាន ថែថួនសុខភាពអញ្ចាញ មាត់ធ្មេញ ដោយទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានទៀងទាត់ បញ្ចេញសកម្មភាពលុបបំបាត់កត្តាហានិភ័យ នឹងជួយរក្សាលំនឹងសុខភាពមាត់ធ្មេញនិងសរីរាង្គកាយទាំងមូល ប្រកបដោយចីរភាព៕

10 min

August 05 គ្មានជំងឺ តែប្រើថ្នាំទឹកនោមផ្អែម ដើម្បីបញ្ចុះទម្ងន់ អាចបង្កផលវិបាកដល់សុខភាពយ៉ាងណា?

ថ្នាំព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជំងឺធាត់ចុកខ្លាញ់ ត្រូវបានគេយកមកប្រើប្រាស់ជាថ្នាំសម្រកទម្ងន់កាន់តែច្រើនឡើងៗ។ សម្រាប់គ្រូពេទ្យខ្លះ នេះជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំខុសទិសដៅ។ គ្រូពេទ្យខ្លះទៀត ព្រមឱ្យអ្នកចង់ស្គមប្រើ។ តើការសម្រកទម្ងន់ដោយប្រើថ្នាំបែបនេះ ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាដល់សុខភាពជាទូទៅ? តើអ្នកជាដែលប្រើថ្នាំជំងឺទឹកនោមផ្អែមដើម្បីស្រកទម្ងន់ អាចទទួលផលរំខានយ៉ាងណា?

៤៦%នៃអ្នកប្រើថ្នាំ Mounjaro និងWegovy (ថ្នាំជំងឺទឹកនោមផ្អែមនិង ថ្នាំប្រឆាំងជំងឺធាត់ចុក ខ្លា្ញញ់)នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាមនុស្សធម្មតា គ្មានជំងឺទឹកនោមផ្អែមឬជំងឺធាត់ទេ ប៉ុន្តែ ពួកគេត្រូវការប្រើថ្នាំនេះ ដើម្បីសម្រកទម្ងន់។ ចំណែកនៅប្រទេសអង់គ្លេស មានមនុស្សម្នាក់ ក្នុងចំណោម ៥០នាក់ ហ៊ានចំណាយប្រាក់ពីហោបៅខ្លួនឯង ទិញថ្នាំទឹកនោមផ្អែមប្រើដើម្បីបានចុះស្គម ។

តើ មូនចារ៉ូ និង វីហ្កោវី ពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពខាង បញ្ចុះ ទម្ងន់មែនឬ ?

Mounjaro និង Wegovy ជាថ្នាំទើបចេញថ្មី សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺធាត់ជ្រុលចុកខ្លាញ់។ ដើម្បី ងាយយល់ គេត្រូវបកថយត្រលប់ ទៅនិយាយ អំពីថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឹទឹកនោមផ្អែមមួយ ទៀត ដែលមានឈ្មោះថា Ozempic និង ដែលបានទទួលការអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើចរាចរណ៍ ព្យាបាល នៅសហរដ្ឋអាមេរិក នៅឆ្នាំ១៩៩៧។

នៅពេលប្រើថ្នាំអូហ្សំពិកនេះទៅ គ្រូពេទ្យសម្គាល់ឃើញថា ថ្នាំនេះមានផលរំខានធំមួយ គឺធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺធ្លាក់ទម្ងន់ជាខ្លាំង។ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំនេះ ក៏ត្រូវបានគេបង្វែរ យ៉ាងឆាប់រហ័ស ពីថ្នាំសម្រាប់ អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ទៅជាថ្នាំសម្រាប់ បញ្ចុះទម្ងន់។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានពលរដ្ឋពេញវ័យប្រមាណ៤២% មានអាការៈធាត់ជ្រុល ការមានថ្នាំអាចសម្រក គីឡូមនុស្សបានពិតជាទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ ក្រុមឧស្សាហកម្មឱសថណាស់។ ពួកគេ ក៏ បានយកធាតុសកម្មដ៏ចម្បង ប្រើក្នុងថ្នាំទឹកនោមផ្អែម អូហ្សំពិក ទៅផ្សំផលិតជាថ្នាំថ្មីមួយ ទៀត សម្រាប់ប្រឆាំងជាពិសេសនឹងជំងឺធាត់ជ្រុលចុកខ្លាញ់។ នេះហើយជាកំណើតនៃថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺធាត់ជ្រុល ដែលមានឈ្មោះថា Mounjaro និង Wegovy។ ថ្នាំទាំងពីរនេះ បានទទួលការអនុញ្ញាត ឲ្យធ្វើចរាចរណ៍លើទីផ្សារអាមេរិក នៅឆ្នាំ ២០២១ និង ២០២២។

ដូចអូហ្សំពិក Mounjaro និង Wegovy ជាថ្នាំទឹកដាក់ក្នុងបំពង់ជ័រមានម្ជុល នៅចុងម្ខាង ក្នុងទម្រង់ជាប៉ិច សម្រាប់ចុចចាក់ដោយខ្លួនឯង លើសាច់ដុំ (ពោះ ឬភ្លៅ) ជារៀងរាល់សប្តាហ៍ ស្រដៀងនឹងការចាក់ថ្នាំអាំងស៊ូលីន ដែរ។

ប៉ុន្តែ Mounjaro និង Wegovy មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ខ្លាំងជាង អូហ្សំពិក ព្រោះវាអាចចាត់ចែងដ៏ខ្លាំងក្លាផ្នែកមេតាបូលិក។ លក្ខណៈពិសេសនៃថ្នាំ គឺវាអាច មានសកម្មភាពទ្វេលើអរមូននៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ ថ្នាំមានសមត្ថភាពធ្វើត្រាប់តាមអរមូនរំលាយអាហារ GLP-1។ អរមូនធម្មជាតិ GLP-1 ដែលសរីរាង្គកាយតែងផលិត ជាធម្មតា មានតួនាទីចុចភ្ញោចដំណើរបញ្ចេញជាតិអាំងស៊ុយលីន ដែលជាអ្នកចាត់ចែងគ្រប់គ្រងអត្រាជាតិស្ករ ក្នុង ឈាមរបស់មនុស្សយើង។ អ៊ីចឹងហើយបានជា គេយកថ្នាំទាំងបីនេះ មកប្រើ សម្រាប់ព្យាបាលអ្នកមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ តែអរមូនGLP-1 នៅមានតួនាទីសំខាន់មួយទៀត គឺនៅពេលយើង បរិភោគអាហារចូលទៅ ពេញពោះ ឆ្អែតក្រពះ អរមូននេះនឹងបញ្ជូនសញ្ញាទៅខួរក្បាល ដោយប្រាប់ឲ្យដឹងថា «លែងឃ្លានហើយ»។ បង្កើតអារម្មណ៍ថាឆ្អែតហើយ អរមូនទៅពន្យឺតសកម្មភាពរបស់ក្រពះទៀត។ អាហារដែលក្រពះបានកិនរំលាយរួច នឹង ធ្វើដំណើរយ៉ាងយឺតៗចុះទៅពោះវៀនធំ។ ដំណើរបែបនេះ ជាចំណែកមួយ ដែលបង្កើន អារម្មណ៍កាន់តែឆាប់ឆ្អែត។ ដោយយល់ពីយន្តការរបស់អរមូនធម្មជាតិនេះ ទើបគេផលិតថ្នាំ មូនចារ៉ូ តម្រង់ទិសដៅលើផ្ទាំងស៊ីបពីររបស់ប្រព័ន្ធមេតាបូលិក គឺមានអំណាចត្រួតត្រាលើការ ផលិតជាតិស្ករ ក្នុងឈាមផង និង បង្អាក់ចំណង់អាហារ (លែងឃ្លាន)ផង។

ចុះហេតុអ្វីបានគេនិយាយអំពីថ្នាំនេះច្រើនខ្លាំងម៉្លេះ ?

ចំពោះអ្នកមានជំងឺធាត់ជ្រុល ថ្នាំវីហ្កោវី មានប្រសិទ្ធភាពបញ្ចុះទម្ងន់បានប្រមាណ១០%ក្នុងពេល៤ឆ្នាំ។ មូនចារ៉ូ ដូសខ្ពស់ អាចស្រកទម្ងន់បានដល់ទៅ១៨% ក្នុងពេលតែជាងមួយឆ្នាំ។ នេះជាលទ្ធផលដ៏ខ្ពស់ខ្លាំង មិនធ្លាប់មានទេ ក្នុងប្រវត្តិនៃការព្យាបាលជំងឺធាត់ជ្រុលចុកខ្លាញ់។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាសម្រាប់ក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញផ្នែកជំងឺមេតាបូលិក ធាត់ជ្រុល ការរកឃើញថ្នាំមូនចារ៉ូ និង វីហ្កោវី ជារបកគំឃើញដ៏អស្ចារ្សមួយនៃប្រវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រទំនើប ព្រោះថ្នាំ និងមធ្យោបាយដែលមានកន្លងមក មានប្រសិទ្ធភាពតិចតួចណាស់សម្រាប់ អ្នកជំងឺធាត់។

នៅលើពិភពលោក មិនថា សហរដ្ឋអាមេរិក ឬប្រទេសបារាំង ឬនៅអាស៊ី អាហ្វ្រិកទេ ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋធាត់ លើសទម្ងន់ កើនឡើងជាលំដាប់ និង គួរឲ្យខ្វល់ខ្វាយ តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩០មក។ អ្នកខ្លះនៅតែមិនអាចបញ្ចុះទម្ងន់បាន បើទោះបីជាប្រឹងធ្វើរបបអាហារ និង ហាត់ប្រាណ យ៉ាងណាក៏ដោយ។ គឺដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងចង្កោមនេះហើយ ដែលនៅឆ្នាំ ២០២៤ បារាំងក៏ព្រមអនុញ្ញាតដែរ ឲ្យប្រើថ្នាំ Mounjaro ឬ Wegovyដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺធាត់ជ្រុល។

ជាថ្នាំថ្មី ទើបមានបម្រើបម្រាស់បានប៉ុន្មានឆ្នាំ ដូច្នេះគេនៅមិនទាន់អាចផ្តល់ សេចក្តីសន្និដ្ឋាន អំពីផលវិបាកនៃថ្នាំសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត និងចំពោះការប្រើរយៈពេលវែងទេ។ ការប្រើថ្នាំ Mounjaro និង Wegovy ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការតាមដាន និង ត្រួតពិនិត្យ ពីគ្រូពេទ្យជំនាញ។ អ្វីដែលគេបានដឹងច្បាស់ គឺថ្នាំជាអាវុធមុខពីរ។ គ្រប់ថ្នាំ តែងមានអម ដោយផលរំខានតិច ឬច្រើនជានិច្ច។ យ៉ាងណាមិញ ថ្នាំមូនចារ៉ូ ដ៏ដូចជាថ្នាំវីហ្កោវី ក៏មាន ផលរំខាន ជាក់ស្តែង និងក្នុងពេលប្រើថ្នាំដំបូងភ្លាមៗ ដែលគេដឹងច្បាស់នៅពេលនេះ អាចជាការ ក្អួត ចង្អោរ រាគរូស បាត់បង់សាច់ដុំ មានបញ្ហាតម្រងនោម នៅថង់ប្រមាត់ និង រលាកលំពែង ព្រមទាំងប្រតិកម្មអាល់ឡែកហ្ស៊ីដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។

ឈប់ប្រើ នឹងឡើងទម្ងន់វិញ យ៉ាងលឿន ?

ជាថ្នាំសម្រាប់អ្នកជំងឺធាត់ជ្រុល ឬមាន ជំងឺទឹកនោមផ្អែម មិនមែនសម្រាប់មនុស្សធម្មតាមានសុខភាពល្អ សហព័ន្ធគ្រប់គ្រងឱសថអាមេរិក ក៏បានព្រមានអំពីផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ជាយថាហេតុនៃថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺធាត់ជ្រុលនេះដែរថា បើតាមការសិក្សាលើសត្វកណ្តុរ ការប្រើថ្នាំមូនចារ៉ូ និង វីហ្កោវី ទំនងជាអាចនាំមកនូវហានិភ័យដុះដុំសាច់នៅក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត។ នេះជាការសាកល្បងលើសត្វមែន តែគេមិនអាចមើលរំលងបានឡើយ បើទោះបីជានៅពេលនេះ គេពុំទាន់ដឹងថាតើមនុស្សអាចជួបហានិភ័យនេះដែរឬយ៉ាងណាឡើយក៏ដោយ។

ម្យ៉ាងទៀត មូនចារ៉ូ និង វីហ្កោវី មិនមែនជា ថ្នាំទិព្វ ទេ តែជាថ្នាំព្យាបាលជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។ ដូច្នេះ ការ យកថ្នាំនេះមកធ្វើជាដំណោះស្រាយមួយពេល ជាកំហុសដ៏ធំណាស់។ ថ្នាំប្រឆាំងជំងឺធាត់ជ្រុល វីហ្កោវី ឬមូនចារ៉ូ ពិតជាមានប្រសិទ្ធភាព អាចបញ្ចុះទម្ងន់ ដែលគ្មាននរណាអាចបដិសេធបានឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលឈប់ចាក់ អ្នកប្រើថ្នាំនោះ នឹង ឡើងគីឡូវិញ យ៉ាងលឿនរហ័ស។ នេះបើតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអង់គ្លេស ដែលណែនាំឱ្យ អ្នកចង់បញ្ចុះទម្ងន់គួរទទួលស្តាប់ ហើយពិចារណាឲ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងសាកល្បងប្រើ។ នៅក្នុងការសាកល្បងគ្លីនិក អ្នកបានប្រើថ្នាំ មូនចារ៉ូ និង វីហ្កោវី ទាំងអស់ សុទ្ធតែឡើងទម្ងន់ ដល់គីឡូដើមដែលពួកគេបានបាត់បង់ នៅ១៨ខែ ជាមធ្យម ក្រោយពីឈប់ចាក់ថ្នាំ។ ហើយអ្វីដែល គួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុត គឺភាពលឿនរហ័ស នៃការ ឡើងទម្ងន់ ដែលមានល្បឿន លឿន ដល់ទៅជិតបួនដងលើសដំណើរឡើងទម្ងន់វិញ ក្រោយបញ្ចប់កម្មវិធីសម្រកគីឡូតាមក្បួនធ្វើរបបអាហារ និង ធ្វើកីឡាបញ្ចេញសកម្មភាពកាយសម្បទា។ ស្ថានភាពសុខភាពជាទូទៅ ក៏លែងមានភាពប្រសើរដែរ ព្រោះកំរិត សម្ពាធឈាម អត្រាជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម កូឡេស្តេរ៉ុល និង អត្រាជាតិស្ករ សុទ្ធតែស្ទុះឡើងដល់កំរិត ដើមវិញទាំងអស់។

នេះសឲ្យឃើញថា ដើម្បីរក្សាគុណប្រយោជន៍ដ៏វិជ្ជមានរបស់ថ្នាំបាន គេចាំបាច់ត្រូវប្រើថ្នាំនេះ ក្នុងរយៈពេលវែង ឬ ត្រូវប្រើរហូតពេញមួយជីវិត។ សូមកុំលេងសើចនឹងការសម្រកដោយប្រើថ្នាំនេះឱ្យសោះ ព្រោះ មូនចារ៉ូ ក៏ដូចជា វីហ្កោវី ជាថ្នាំខ្លាំងដែលមានឥទ្ធិពលដល់សរីរៈវិទ្យារបស់យើង។ សូមកុំលង់ប្រើថ្នាំដោយចិត្តចង់របស់ខ្លួនឯង ឬទិញតាមបណ្តាញអ៊ីនធ័រនែត ដែលញឹកញាប់ជាថ្នាំមិនសុទ្ធ។ ហានិភ័យសុខភាពនឹងកើតឡើងភ្លាម ហើយថ្នាំមិនសុទ្ធច្រើនតែគ្រោះថ្នាក់។ ការបញ្ចុះទម្ងន់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពត្រូវអមដោយរបបអាហារ និងការហាត់ប្រាណធ្វើកីឡា និងប្រើថ្នាំក្រោមការសម្រេចនិងតាមដានរបស់គ្រូពេទ្យយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពសុខភាព៕

10 min

July 22 គ្រោះថ្នាក់នៃការប្រើផលិតផល សម្អាង ច្រើនមុខច្របល់គ្នា

ថែរក្សាសម្រស់ក៏ជាផ្នែកមួយនៃសុខភាពដែរ ព្រោះយើងនឹងមានអារម្មណ៍ល្អ នៅពេលឃើញខ្លួនស្អាត រូបរាង សាច់ ល្អ។ ប៉ុ់ន្តែជួនកាល ដោយហេតុតែចង់ល្អ ចង់ស្អាតពេក និង គ្មានព័ត៌មាន ត្រឹមត្រូវ ហើយជឿផ្អើលតាមការឃោសនាទៀត របៀបសម្អិតសម្អាងខ្លួនអាចក្លាយជាគ្រោះថ្នាក់ទៅវិញទេ មានជាអាទិ៍ការប្រើប្រាស់ផលិតផលសម្អាងច្រើនមុខ ចូលគ្នា។

ផលិតផល សម្អាង មាន ច្រើនមុខណាស់ ក្រែម ឡេ សេរ៉ូម ឡូសិន ... ក្រោមឥទ្ធិពលនៃបណ្តាញសង្គម នៃអ្នកផ្សព្វផ្សាយ ការប្រើប្រាស់ផលិតផលសម្អាង ថែស្បែកបានកើនឡើងជាលំដាប់ ទាំងចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ ទាំងចំនួនផលិតផលលាបលើស្បែក។ បញ្ជី ឈ្មោះ ផលិតផលសម្អាង បានថែម ជាបន្ត កាន់តែវែងឡើងៗ។ ទិន្ននាការប្រើផលិតផលសម្អាងលាបលើស្បែក ច្រើនមុខ ច្រើនប្រភេទ មួយហើយមួយទៀតបន្តបន្ទាប់គ្នា ទម្រាំដល់វគ្គផាត់ម្សៅ កំពុងពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងនៅបណ្តាញសង្គម។ តើ លោក អ្នកនាង ប្រើ ផលិតផលអ្វី ខ្លះ និង ប៉ុន្មាន មុខ ដែរ ក្នុង ថ្ងៃៗ ?

នៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ការថែរក្សា ស្បែកឱ្យសរលោងជាប្រពៃណី តាំងពី បុរាណកាលមក និង ត្រូវ បាន ស្ត្រីកូរ៉េ ចាត់ ទុក ថា ជា ធនធាន ដ៏ចាំបាច់ នៃ សុខភាព ផង។ វប្បធម៌ ថែធួន សំអិតសម្អាងស្បែក និង ផលិតផលសម្អាង បែបកូរ៉េ ក៏ កំពុងពេញនិយមខ្លាំង នៅ អាស៊ី និង ហៀ មក ដល់ អឺរ៉ុប ទៀត។

នៅប្រទេសបារាំង ស្ត្រីបារាំងម្នាក់ៗប្រើផលិតផលសម្អាងសម្រាប់លាបលើស្បែក ដល់ទៅ ១៦មុខ ជាមធ្យម ក្នុងមួយថ្ងៃៗ។ នេះបើតាមការសិក្សារបស់វិទ្យាស្ថាន ជាតិសុខភាព និង ស្រាវជា្រវវេជ្ជសាស្ត្រ (Inserm) ដែលទើបចេញសេចក្តីបំភ្លឺយ៉ាងជាក់លាក់ស្តីពី ភាពប្រឈម នៃការប្រើប្រាស់ផលិតផលសម្អាងប្រចាំថ្ងៃមកលើសុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ ។

ផលិតផលសម្អាង អឺរ៉ុប អាមេរិក និង កូរ៉េខាងត្បូង សុទ្ធតែមានគុណភាពខ្ពស់ ជាផលិតផលល្អ ឆ្លងកាត់ការសិក្សា វិភាគ និងធ្វើតេស្តលើស្បែក។ ប៉ុន្តែ ទោះបីជា ការរក្សា សម្ផស្ស-សម្រស់ ជាផ្នែកមួយនៃសុខភាពមែន ក៏គេត្រូវព្រួយបារម្ភដែរ ព្រោះការប្រើប្រាស់ ផលិតផលសម្អាងច្រើនមុខពេក អាចជាតំណាងគ្រោះថ្នាក់ សម្រាប់ស្បែក សម្រាប់ សុខភាព ជាទូទៅទៅវិញទេ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញស្បែក បានទាញ សញ្ញាអាសន្នពីគ្រោះថ្នាក់ នៃការប្រើផលិតផលសម្អាងច្រើនមុខចូលគ្នា ដោយខ្វះការ យល់ដឹង អំពីប្រតិកម្ម ដែលអាចកើតមានឡើងនៅពេលសារធាតុគីមីក្នុង ផលិតផលនីមួយៗ បានមកជួបគ្នា នៅលើស្បែក និង ដោយជឿតាមពាក្យឃោសនា ឬ រូបភាពបង្ហោះ បង្ហាញរបស់នាងៗ អ្នកផ្សព្វផ្សាយលក់តាមអ៊ីនធ័រនែត និង influenceurs។

ការថែរក្សាសម្រស់ត្រូវបានគេចាត់ទុក ជាផ្នែកមួយនៃសុខភាព។ ដូច្នេះ ការពិគ្រោះ យោបល់ ពីអ្នកមានជំនាញ ឬ ជាគ្រូពេទ្យសើស្បែក អាចជាការចាំបាច់។ ក្រៅពី ត្រូវ ប្រយ័ត្ន ចំពោះផលិតផលក្លែងក្លាយ ដែលផ្សំឡើង ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យ យើងត្រូវចេះជ្រើសរើសផលិតផលពិត មានគុណភាពខ្ពស់ បានឆ្លងកាត់ការពិសោធន៍ត្រឹមត្រូវ។ សូមប្រុងប្រយ័ត្ន ចំពោះការឃោសនាដ៏អស្ចារ្យ។ ក្នុងផ្នែកសម្ផស្ស ក៏ដូចជាសុខភាព ដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះតូច ឬ គ្រោះធំ ត្រូវសិក្សា និង ពិចារណាឱ្យបានល្អិតល្អន់សិន មុននឹងជឿតាមការផ្សព្វផ្សាយ។

ផលិតផលល្អ ជាផលិតផលមានគុណភាព។ ផលិតផលមានគុណភាពត្រូវឆ្លងកាត់ធ្វើ តេស្តលើស្បែក។ ដើម្បីអាចឈានដល់ដំណាក់កាល ធ្វើតេស្តលើស្បែក ត្រូវមានសំណៅ និងលទ្ធផលវិភាគច្រើននៅមន្ទីរពិសោធន៍។ ផលិតផលសម្អាងមកពី អឺរ៉ុប សហរដ្ឋ អាមេរិក និង កូរ៉េខាងត្បូង ភាគច្រើន ជាផលិតផលល្អ បានឆ្លងកាត់ការធ្វើតេស្ត និង វិភាគ នៅលើស្បែក។ បើជាផលិតផលសម្អាង ផ្សំធ្វើដោយខ្លួនឯង អាចល្អ ព្រោះមានគ្រឿងផ្សំតិច ជារបស់ធម្មជាតិ ប៉ុន្តែត្រូវប្រយ័ត្នរឿងរក្សាទុកដាក់។ នៅក្នុងប្រទេសមានអាកាសធាតុ ក្តៅ សើមដូចនៅស្រុកខ្មែរត្រូវរក្សាគ្រឿងផ្សំ និង ផលិតផលសម្រេចនៅក្នុងទីត្រជាក់ ទូរទឹកកក (មិន ទូរ កកទេ) រវាង ពី ៤ទៅ ៨ អង្សា។ លាយមិនត្រូវក្បួន លើសបរិមាណ តខុសសីតុណ្ហភាព ផលិតផលសម្អាងដែលគ្មានគុណភាព នឹងក្លាយ ជាអាវុធបំផ្លាញដោយធ្វើ ឱ្យស្បែក ឡើងស្ងួត ងាយមានប្រតិកម្ម អាល់ឡែកហ្ស៊ី រលាករោល ស្បែក ស្តើង ខូចរនាំងការពារស្បែក។ល។

បញ្ហាសុខភាពបង្កឡើងដោយផលិតផលសម្អាងមិនមែនបណ្តាលមកតែពីបញ្ហា គុណភាពរបស់ផលិតផលតែម្យ៉ាងទេ តែក៏អាចបណ្តាលមកពីប្រតិកម្ម នៅពេលផលិតផលទាំងអស់នោះប្រើរួមគ្នា នៅលើស្បែកតែមួយ និងក្នុងពេលតែមួយ។ សារធាតុ រ៉េទីណុល Rétinol -សារធាតុ AHA អាស៊ីតផ្លែឈើ ឬអាស៊ីតហ្គីកូលីក (acides de fruits comme l’acide glycolique) និង អាស៊ីតសាលីស៊ីលិក BHA (acide salicylique) សុទ្ធសឹង ជាសារធាតុសកម្ម ដែលទៅជួយបំប៉នកោសិកាឱ្យកកើតជាថ្មី ពោលគឺជួយស្បែកឱ្យនៅក្មេង។ ប៉ុន្តែ សារធាតុទាំងបីនេះ ងាយធ្វើឲ្យស្បែករោលរលាកណាស់ និងមិនត្រូវប្រើច្របល់ចូលគ្នា ទេ។ ដូច្នេះ ផលិតសម្អាងមានផ្ទុកសារធាតុរ៉េទីណុល និងអាស៊ីសាលីស៊ីលិក មិនអាចប្រើ ចូលគ្នាបានទេ ព្រោះធាតុផ្សំពីរនេះ មានបម្រើបម្រាស់តែមួយ គឺទៅជួយភ្ញោចស្បែក ដូចគ្នា។ នៅពេលមានជំនួយភ្ញោចខ្លាំងពេក ស្បែកអ្នកច្បាស់ជានឹងងាយរលាកជាក់ជាមិន ខាន។ នេះបើតាមការពន្យល់ របស់លោកស្រី Martine Baspeyras ប្រធានសមាគមបារាំង ផ្នែកសម្ផស្សនៃវេជ្ជវិទ្យារោគស្បែក Société Française d’esthétique en dermatologie។

អ្នកជំនាញដដែលនេះ បានសម្តែងការសោកស្តាយ យ៉ាងខ្លាំង ចំពោះការប្រើប្រាស់ជាតិ រ៉េទីណុលមិនត្រឹមត្រូវ។ រ៉េទីណុល ជាសារធាតុសកម្មមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងត្រូវប្រើ ដាច់ដោយឡែកពីគេ ឬតែឯង គ្មានលាយជាមួយសារធាតុអ្វីផ្សេង និងដោយមានកំរិត។ ជាការគិតខុសទាំងស្រុង និងដែលអាចធ្វើឲ្យស្បែករលាកបាន ប្រសិនបើស្ត្រីណាហ៊ាន ប្រើ រ៉េទីណុលច្រើន ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលឆាប់។ ផលិតផលមានផ្ទុកសារធាតុ រ៉េទីណុល ត្រូវប្រើ នៅពេលយប់ បីដង ក្នុងមួយសប្តាហ៍យ៉ាងច្រើន និង អាស្រ័យទៅលើប្រភេទស្បែក របស់អ្នកប្រើប្រាស់ទៀត។ អ្នកមានស្បែក ងាយ រងប្រតិកម្ម មិនគួរប្រើផលិតផល មានផ្ទុកសារធាតុរ៉េទីណុលទេ។

ក្រៅពីប្រតិកម្ម ជាយថាហេតុ នៃល្បាយធាតុសកម្ម ដោយការប្រើប្រាស់ផលិតផលសម្អាង មិនត្រូវតាមក្បួន នៅមានសារធាតុផ្សំ ជាច្រើនផ្សេងទៀត ដែល ខ្លះត្រូវបានហាមឃាត់ ដោយអឺរ៉ុប ដោយអាជ្ញាធរបារាំងហើយ តែអនុញ្ញាតឲ្យប្រើនៅប្រទេសផ្សេង អាចបង្កគ្រោះ ថ្នាក់ដល់សុខភាព។ ការប្រើប្រាស់ផលិតផលសម្អាងច្រើនមុខ ច្រើនបែប លាយចម្រុះគ្នា ក្នុងពេលតែមួយ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ប្រៀបដូចយកស្បែក ទៅដាក់ប្រឈមនឹងសារធាតុគីមី ច្រើនមុខ ដែលខ្លះអាចប៉ះពាល់ ដល់ប្រព័ន្ធអរមូនលូតលាស់ និងដែលជាហេតុនាំឲ្យមាន បញ្ហាសុខភាព បន្តពូជ ពិបាកបង្កកំណើតកូន និង ធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងដោយនាំឲ្យកើតជំងឺមហារីក សុដន់ មហារីកប្រព័ន្ធអរមូន។

បើតាមការសិក្សារបស់វិទ្យាស្ថានជាតិសុខភាព និងស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្របារាំង ឈប់ប្រើផលិតផលសម្អាង តែ៥ថ្ងៃ អត្រាជាតិពុល ប៉ារ៉ាបិនក្នុងទឹកនោម បានថយចុះអស់ ២០% និង ជាតិគីមីពុល ប៊ីហ្វេណុលអា បានធ្លាក់ចុះអស់ ៤០%។ ជាតិគីមីពុលទាំងនេះ ត្រូវបាន គេចាត់ទុកជាពពួកសារធាតុគីមីរំខាន ដល់ប្រព័ន្ធ អរមូនលូតលាស់ PE។ ដូច្នេះ តើ គួរ ព្រួយ បារម្ភ នឹងការប្រើប្រាស់ផលិតផលសម្អាង ច្រើនមុខច្របល់គ្នា ជាប្រចាំទៀតទេ? សម្រាប់ក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញ ការថែរក្សាស្បែក ដែលប្រពៃ ជាងគេបំផុត គឺការប្រើជំនួយជាផលិតផលសម្អាង ដ៏តិចតួចបំផុត។ បើស្បែកស្ងួត ខ្លាំង អាចប្រើតែ សេរ៉ូម និង ឡេ ផ្តល់សំណើមជាការស្រេច។ ដើម្បីការពារស្បែក ពី រស្មី អុលត្រាវីយូឡេ សូមប្រើឡេការពារកំដៅថ្ងៃ ដែលអាចលាបបន្ថែម ជារៀងរាល់ ពីរ ម៉ោង ម្តង ៕

9 min