នៅចុងឆ្នាំ១៩៦០ មានប្រជាពលរដ្ឋលើភពផែនដីតែប្រមាណ៤%មានជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ី។ តែបច្ចុប្បន្ននេះ ចំនួនអ្នកអាល្លែកហ្ស៊ីបានឡើងដល់៣០% និង៥០%នៅឆ្នាំ២០៥០។ ហេតុអ្វីបានមានករណីអាល្លែកហ្ស៊ីកាន់តែច្រើនឡើងៗដូច្នេះ?
ហៀរសំបោរ កណ្តាស់ឥតឈប់ រមាស់រកាំភ្នែក នៅពេលប្តូរអាកាសធាតុ ឬឱ្យតែមេឃស្រលះ ឬដល់រដូវធ្លាក់ខ្យល់ អាការៈនេះមិនមែនជាជំងឺផ្តាសាយ ឬជាជំងឺបណ្តាលមកពីឆ្លងវីរ៉ុសទេ ប៉ុន្តែអាចជាអាការៈអាល្លែកហ្ស៊ី។ អាល្លែកហ្ស៊ីកំពុងក្លាយជាជំងឺមានកើតច្រើនឡើង មិនថានៅប្រទេសស្អាត ប្រទេសកខ្វក់ ក្រីក្រឡើយ។
នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ មានមនុស្សរស់លើពិភពលោកប្រមាណតែ៤%ប៉ុណ្ណោះ បានកើតជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ី តែបច្ចុប្បន្ន អត្រាអ្នកជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ីបានកើនឡើងដល់ប្រមាណ៣០% និងអាចឡើងដល់៥០%នៅឆ្នាំ២០៥០។ នេះបើតាមការព្យាកររបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។ មានន័យថា ចំនួនអ្នកកើតអាល្លែកហ្ស៊ីបានកើនឡើងពី ១លើ២៥នាក់ ទៅ១លើ ពីរនាក់ ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានទសវត្សរ៍។
តើអាល្លែកហ្ស៊ីជាអ្វី?
អាល្លែកហ្ស៊ីជាប្រតិកម្មរបស់ខ្លួនយើងទៅនឹងសារធាតុអ្វីមួយដែលវាមិនអាចទ្រាំបាន -ដែលបង្កឱ្យមានប្រតិកម្ម ឬហៅថាធាតុallergènes (ជាភាសាបារាំង)។ ហើយធាតុដែលបង្កឱ្យមានអាល្លែកហ្ស៊ី ខុសគ្នាទាំងស្រុងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ ព្រោះនេះគឺជាសេចក្តីសម្រេចរបស់ប្រព័ន្ធការពារខ្លួនផ្ទាល់របស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ ប្រព័ន្ធការពារខ្លួនយើង ស្រាប់តែនៅថ្ងៃណាមួយ មិនអាចធន់នឹងធាតុខាងក្រៅណាមួយដែលមិនទាំងអាក្រក់ មិនកាច ឬធ្លាប់ជួបប្រទះរាល់ថ្ងៃសោះ។ ផ្តល់សញ្ញាថាមិនត្រូវធាតុនឹងសរីរាង្គកាយយើង ហើយក៏បញ្ជាឱ្យបញ្ចេញប្រតិកម្មប្រឆាំងដើម្បីធាក់ធាតុមកពីក្រៅនោះចេញ។ នៅពេលប្រព័ន្ធការពារខ្លួនសម្រេចថាធាតុនេះឬនោះជាធាតុបង្កអាល្លែកហ្ស៊ី នៅពេលដំបូងភ្លាម គេហៅថាជាដំណាក់កាលបញ្ជៀប ដោយប្រព័ន្ធការពារខ្លួនប្រាណសាកល្បងបង្កើតអង្គបដិបក្សសម្រាប់ការពារប្រឆាំងនឹងធាតុអាល្លែកហ្ស៊ីនោះ។ នៅពេលជួបលើកក្រោយៗទៀត វាអាចជាបញ្ចេញប្រតិកម្មប្រឆាំងខ្លាំង។
អាល្លែកហ្ស៊ីអាចមានច្រើនប្រភេទធំៗ គឺ ជាអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើមខាងលើ អាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ អាល្លែកហ្ស៊ីថ្នាំ និងអាល្លែកហ្ស៊ីពិសសត្វ។
អាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើមខាងលើ ប៉ះពាល់លើច្រមុះ ទងសួត និងភ្នែក ដែលច្រើនតែបណ្តាលមកពី កម្ទេចលម្អងធូលីក្នុងផ្ទះ សត្វល្អិតតូចខ្លាំងមើលមិនឃើញភ្នែក ដែលចូលចិត្តធាតុក្តៅនិងសើម (ចៃ សង្កោច កន្លាត) រោមសត្វឆ្កែ ឆ្មា ឬទឹកនោមកណ្តុរ ឬផ្សិតដែលផ្តល់ក្លិនផ្តុះដោយហេតុបរិយាកាសសើមថប់ នៅតាមក្នុងបន្ទប់ទឹក ផ្ទះបាយ ឬ បន្ទប់បិទជិតពេក។ លម្អងផ្កាក៏ជាប្រភពនាំឱ្យមានអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើមខ្លាំងដែរ ជាពិសេសនៅរដូវផ្ការីក។ ហើយកំរិតនៃអាល្លែកហ្ស៊ីដោយលម្អងផ្កាអាស្រ័យទៅប្រភេទផ្កា ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ តែគឺលម្អងដែលហុយតាមខ្យល់ជាអ្នកបង្កអាល្លែកហ្ស៊ី។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាខ្យល់ពុលក្នុងបរិយាកាសមានកាន់តែច្រើន ករណីអាល្លែកហ្ស៊ីមានកាន់តែខ្លាំង ហើយភាពកំណាចនៃអាល្លែកហ្ស៊ីកាន់តែត្រូវបានពង្រឹង។
អាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ
មិនខុសពីអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើម អាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ គឺជាប្រតិកម្មនៃប្រព័ន្ធការពារខ្លួនក្រោយលេបអាហារអ្វីមួយចូលទៅ។ គេមិនត្រូវច្រលំរវាងភាពមិនអនុគ្រោះនឹងម្ហូបចំណីអាហារណាមួយ និងអាល្លែកហ្ស៊ីអាហារទេ។ អាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ គឺជាប្រតិកម្មភ្លាមភ្លែត (កម្រចាប់យូរដល់២៤ឬ៤៨ម៉ោងណាស់) និងមានលេចអាការៈសញ្ញារោគខ្លាំងច្បាស់ៗតែម្តង។ រោគសញ្ញាអាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ អាចជា ការភើច្រាលខុសប្រក្រតី (សម្រាប់ទារកតូចខ្លាំង) - ឡើងរោលកន្ទួល រមាស់នៅមាត់- ក្អួតចង្អោរ- ទល់ខ្យល់ រាគ ឬក្តៀន- ឡើងរោល ក្រហម រមាស់ ប្រទាក្រអាក ត្រអក នៅលើស្បែក- ឈឺក្បាល- ថប់ពិបាកដង្ហើមដូចកើតរោគហឺត - ហៀរសំបោរ- និងហើមបបូរមាត់ ម្រាមដៃម្រាមជើង ប្រអប់ដៃប្រអប់ជើង ភ្នែក ឬមុខ និងបំពង់ក។
ក្នុងទម្រង់ធ្ងន់ធ្ងរ ការហើមបំពង់កអាចទៅបិទខ្ទប់ផ្លូវដង្ហើមធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺអាចមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតបាន។ អ្នកខ្លះអាល្លែកហ្ស៊ីអាហារខ្លាំងពេកដល់ថ្នាក់សន្លប់ បាត់ស្មារតីលែងដឹងខ្លួន។ ជាទូទៅ អាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ មានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរឡើងៗ មានន័យថាប្រព័ន្ធការពារខ្លួនបញ្ចេញប្រតិកម្មកាន់តែខ្លាំងឡើង នៅរាល់ពេលជួបអាហារជាភ្នាក់ងារបង្កអាល្លែកហ្ស៊ី។
ចំណីអាហារដែលងាយបង្កអាល្លែកហ្ស៊ីជាងគេសម្រាប់កុមារ មានដូចជា ស៊ុត ទឹកដោះគោ សណ្តែកដី ផ្លែមានសម្បករឹង ត្រី។ ប៉ុន្តែអាល្លែកហ្ស៊ីនឹងទឹកដោះគោ ឬស៊ុត ច្រើនតែបាត់ទៅវិញ នៅពេលក្មេងលូតលាស់កាន់តែធំទៅ។ ឯការអាល្លែកហ្ស៊ីនឹងសណ្តែកដី អាចជាតែប្រមាណ២០%ប៉ុណ្ណោះ។
ចំណែកមនុស្សធំវិញ ច្រើនតែមានករណីអាល្លែកហ្ស៊ីនឹងផ្លែឈើក្នុងចង្កោមគ្រួសារផ្លែប៉ោម ផ្លែព័រ(សេរី) អាប្រ៊ីកូ ផ្លែឈេរី ក្នុងចង្កោមគ្រួសារផ្លែគីវី ផ្លែប័រ ចេក កៅឡាក់ បន្លែខ្លះ ផ្លែមានសម្បករឹង ដូចជាអាមិន គ្រាប់រីករាយ ស្រូវសាលី សណ្តែកដី និងស៊ុត ព្រមទាំងត្រី គ្រឿងសមុទ្ទ ងាវគ្រំ។ល។
របៀបចំអិន របៀបទុកដាក់ ការចិតសំបក អាចដើរតួសំខាន់ក្នុងនាំឱ្យមានអាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ។ ហើយជាងនេះទៅទៀត មិនខ្វះទេករណីអាល្លែកហ្ស៊ីឌុប គឺអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើមផង អាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារ។
អាល្លែកហ្ស៊ីថ្នាំ ឬថ្នាំនាំឱ្យមានអាល្លែកហ្ស៊ី ច្រើនជាពពួកថ្នាំផ្សះ ថ្នាំបំបាត់ការរលាក និងថ្នាំសន្តំខ្លះ។ ជាចុងក្រោយអាល្លែកហ្ស៊ីពិស កើតឡើងនៅពេលត្រូវឃ្មុំ ស្រាំង ឱម៉ាល់ ទិច ឬ នៅពេលមានពស់ចឹក។
ហេតុអ្វីអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវលើ និងអាហារកើនឡើងខ្លាំង?
មានហេតុផលច្រើនដែលអាចពន្យល់បានថាហេតុអ្វីបានជាមានអ្នកខ្លះចេះតែអាល្លែកហ្ស៊ី អ្នកខ្លះអត់។ មូលហេតុដំបូង គឺកត្តាហ្សែន/ពូជ។ អ្នកខ្លះកើតមកយកលក្ខណៈងាយអាល់ឡែកហ្ស៊ីមកជាមួយ ជួនដោយហេតុតែហ្សែនបន្តពីឪពុកឬម្តាយ ជួនបណ្តាលមកពី ហ្សែនស្រាប់តែដើរខុសប្រក្រីតី ដែលបណ្តាលមកពីកត្តាបរិស្ថាន ដូចជា ខ្យល់ពុល ឬការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
គឺដោយហេតុកត្តាបរិស្ថាននេះហើយដែលធ្វើឱ្យចំនួនមនុស្សកើតអាល្លែកហ្ស៊ីមានកំណើនគួរសម្គាល់នាពេលនេះ។ នៅពេលនិយាយអំពីកត្តាបរិស្ថាន គេតែងគិតដល់និងបន្ទោសខ្យល់ពុលមុនគេ ព្រោះការប្រឈមនឹងធាតុខ្លះក្នុងខ្យល់ពុលអាចធ្វើឱ្យហ្សែនមនុស្សចេះ បំប្លែងខ្លួន រូចវិវឌ្ឍទៅជាជំងឺអាល្លែកហ្ស៊ី។ បន្ទាប់មកទៀត គឺការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ការឡើងកម្តៅសីតុណ្ហភាពបានធ្វើឱ្យរដូវផ្ការីកនិងដាក់លម្ពង ឆាប់ចាប់ផ្តើម និងអូសបន្លាយពេលវេលាកាន់តែវែង។ ដូច្នេះយើងត្រូវប្រឈមនឹងវត្តមានលម្អងផ្កា ក្នុងបរិយាកាសកាន់តែយូរ ហានិភ័យនៃអាល្លែកហ្ស៊ីលម្អង មានកាន់តែខ្ពស់។ ជាងនេះទៅទៀត នៅពេលកំហាប់ជាតិពុលឌីអុកស៊ីតដឺកាបូន (CO2) ក្នុងខ្យល់បរិយាកាសមានកាន់តែខ្ពស់ ការផលិតលម្អងក៏កើនឡើងខ្លាំងដែរ។ គេប៉ាន់ប្រមាណថា បរិមាណលម្អងនឹងកើនឡើងបន្ថែមទៀតប្រមាណ៤០%នៅដំណាច់សតវត្សរ៍ ហើយបន្តិចទៀតយើងគ្រប់គ្នាច្បាស់នឹងចេះហូរសំបោរហៀរទឹកភ្នែកព្រោះអាល្លែកហ្ស៊ី ជាមិនខាន។
មិនខុសពីអាល្លែកហ្ស៊ីផ្លូវដង្ហើម អាល្លែកហ្ស៊ីអាហារ និង បានកើនឡើងជាលំដាប់។ សម្មតិកម្មពន្យល់អំពីកំណើនអាល្លែកហ្ស៊ីអាហារក៏មានច្រើនដែរ។
ភាពសម្បូរបែបនៃចំណីអាហារ។ តាមរយៈការរីកចម្រើនផ្នែកចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាស មនុស្សលោកធ្វើដំណើរកាន់តែច្រើនឡើងៗតាមយន្តហោះ និងសកលភាវូបនីកម្មនៃស្បៀងអាហារ យើងបានជួប បានបរិភោគចំណីអាហារប្លែកៗដែលដូនតាយើងមិនធ្លាប់ស្គាល់ មិនធ្លាប់ឃើញ។ ការឆាប់ផ្តល់អាហារប្លែកៗពេកដល់ទារកត្រូវបានគេភ្ជាប់ថាជាហេតុផលមួយនៃអាល្លែកហ្ស៊ីចំណីអាហារដែរ។ នេះជាសម្មតិកម្មទីមួយ។ បន្ទាប់មកទៀត វឌ្ឍនភាពនៃការជ្រើសរើសពូជរុក្ខជាតិមកដាំ មិនថាជាដំណាំស្រូវ ដំណាំដើមឈើស៊ីផ្លែ ឬបន្លែទេ ត្រូវបានបង្កាត់ បន្សុទ្ធធ្វើយ៉ាងណាឱ្យខាងតែបានពូជល្អ តែការនេះបានប្តូរផ្លាស់សមាសធាតុគីមីរបស់បន្លែផ្លែឈើនិងធញ្ញជាតិទាំងនោះខ្លាំងណាស់។ រីឯការផលិតអាហារតាមបែបកសិឧស្សាហកម្មវិញ ចំណីអាហារនំនែកម្ហូបសម័យថ្មី ត្រូវបានបង្កើតថ្មីជាមួយគ្រឿងផ្សំថ្មី ប្លែក តាមវិធីនិងដំណើរការថ្មីទំនើប ដែលជំរុញឱ្យមានអាល្លែកហ្ស៊ីថ្មី។ បើតាមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះទៀត យល់ថា ការរស់ក្នុងភាពស្អាតអនាម័យខ្លាំង ដោយទារក-ក្មេងបច្ចុប្បន្ន មិនសូវបានប៉ះ មិនសូវបានជួបពពួកមីក្រូសរីរាង្គ (មីក្រុប មេរោគ) ក្នុងបរិស្ថាន ក្នុងអាហារ ក៏ជាប្រភពបើកផ្លូវសម្រួលឱ្យងាយមានករណីអាល្លែកហ្ស៊ីដែរ។
ជាចុងក្រោយ គឺឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាននៃខ្យល់ពុល នៃផ្សែងចេញពីចំណេះប្រេងម៉ាហ្សូតជាឧទាហរណ៍ ជាភ្នាក់ងារនាំឱ្យមានអាការៈអាល្លែកហ្ស៊ីជាទូទៅតែម្តង៕
