COSMO TÜRKÇE – Almanya'da öne çıkan konularda bilgilendirici Türkçe podcast

Necati Şahin, 1955’te Sivas’ın bir köyünde doğdu. Öğretmen olarak geldiği Almanya’da eğitimci, tiyatrocu, yazar ve kültür insanı olarak iz bıraktı. Bağlamayı senfoniyle buluşturdu, 1246 kişiyi aynı sahnede bir araya getirdi, tiyatroyla kuşaklar ve kültürler arasında köprüler kurdu. Necati Şahin, bu bölümde Ekim başında yayımlanan yeni kitabı "Allah’ım Beni Türk Yap" ile bizi çocukluğuna, kimliğine ve hafızasında iz bırakan hikayelere götürüyor. Mikrofonda Gökçe Göksu var.

Üniversite diploması Almanya’da iş hayatına açılan kapının anahtarı olarak görülüyordu. Ancak bugün bu tablo değişiyor. Federal İstihdam Ajansı’nın verilerine göre, 2025 yılında işsiz üniversite mezunlarının sayısı 335 bine ulaştı. Oysa 2022’de üniversite mezunları arasında işsiz sayısı 200 bin civarındaydı. Peki üniversite mezunu olmak neden artık tek başına yeterli değil? Gençlerin iş bulamamasının sebebi ekonomideki durgunluk mu, yoksa yapay zekanın kullanılması gibi iş piyasasının değişmesi mi? Bu soruları Avrupalı Türk İş İnsanları Derneği Başkanı (ATİAD) Aziz Sarıyar ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

SPD’nin eş genel başkanı Bärbel Bas, 12 Ekim’de parti başkanlığından istifa ettiğini açıkladı ve Başbakan Friedrich Merz’den Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı görevinden alınmasını istedi. Bas, kararının gerekçesi olarak üvey kızının ölümünü ve koalisyon ortağı CDU/CSU’dan gelen eleştirileri gösterdi. Federal milletvekilliğini ise sürdürecek. Bakanlığa eski Rheinland-Pfalz Başbakanı Alexander Schweitzer atandı. Parti başkanlığının kime geçeceği ise belirsiz. Lars Klingbeil, parti liderliğinin bu yıl içinde yeniden seçilmesini istiyor. Manuela Schwesig, Anke Rehlinger, Hubertus Heil ve Boris Pistorius gibi isimler konuşuluyor. SPD son seçimlerde tarihi kayıplar yaşadı; Berlin’de yüzde 18,4'le yüz yılı aşkın sürenin en kötü sonucunu aldı. Peki Bas’ın istifası SPD’nin ve koalisyonun geleceği için ne anlama geliyor? Gazeteci Ahmet Külahçı ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Almanya'da ilk kez AfD'li bir siyasetçi eyalet meclisi başkanı oldu. Tobias Rausch, 6 Ekim'de Saksonya-Anhalt Eyalet Meclisi Başkanlığına 48 oyla seçildi. AfD ve BSW'nin toplam sandalye sayısı 44. Gizli oylamada gelen dört ek oyun kimden geldiği bilinmiyor; Rausch bu oyların CDU'dan geldiğini söylüyor. AfD, Eylül'deki eyalet seçimlerinde hem Saksonya-Anhalt'ta (%43,8) hem de Mecklenburg-Vorpommern'de (%38,2) birinci parti oldu. Federal anketlerde de birinci sırada. Henüz hiçbir eyalette hükümette değil, ama AfD'li Ulrich Siegmund Aralık'ta Saksonya-Anhalt Başbakanı olmak istiyor. Protestolara ve diğer partilerin "güvenlik duvarına" rağmen AfD'nin seçmen kitlesi büyüyor. Peki aşırı sağcı parti seçmenin gözünde normalleşiyor mu? Bu gelişmeler Almanya'daki Türkiye kökenliler için ne anlama geliyor? Türkiye ve Uyum Araştırmaları Merkezi'nden siyaset bilimci Caner Aver ile konuştuk. Mikrofonda Adnan Ağaç ve Serap Doğan var.

Öğünç Kardelen’in müzik yolculuğu İzmir’de başladı. Dokuz Eylül Üniversitesi’nde şan ve opera eğitimi aldı, 20 yıl önce Almanya’ya geldi ve Köln Müzik Yüksekokulu’nda opera eğitimini sürdürdü. Köln onu indie-folk grubu Kent Koda ile tanıdı; yeni grubu Ahtapot ile ise Anadolu rock ve 70'lerin saykodelik tınılarından beslenen, daha hipnotik bir sound arayışında. Kardelen sahnenin yanı sıra tiyatro için de beste yapıyor: Köln, Düsseldorf ve Bonn’daki çeşitli prodüksiyonlarda müzik direktörlüğü ve bestecilik üstlendi, şu sıralar Heidelberg’de sonbaharda sahnelenecek bir oyunun müziği üzerinde çalışıyor. Öğünç Kardelen ile sunucumuz Gökçe Göksu sohbet etti.

7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 250 kişi rehin alındı. İsrail'in ardından başlattığı askeri operasyonlarda Gazze büyük ölçüde yıkıldı. Hamas kontrolündeki Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre bugüne kadar 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazla kişi yaralandı. Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen ölümler sürüyor. Almanya ise tarihsel sorumluluğuna atıfla İsrail'in yanında durmaya devam ediyor. Bu tutum Almanya'da toplumu böldü mü? Müslüman ülkeler kökenli göçmenlerde nasıl bir kırılma yarattı? Siyasi ve toplumsal tartışma alanı daraldı mı? Peki ya Müslüman toplumun kendi seçici duyarlılığı? Osnabrück Üniversitesi İslam İlahiyatı Enstitüsü'nden din ve göç sosyoloğu Prof. Dr. Rauf Ceylan ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Şubat 2023'te Heilbronn'da hız sınırı 40 olan bir caddede yaklaşık 100 km/s hızla giden bir sürücü, bir ailenin arabasına çarptı. 42 yaşındaki aile babası hayatını kaybetti, eşi ve iki çocuğu yaralandı. Almanya'da doğup büyüyen Türkiye vatandaşı sürücü, cinayetten 9 yıl gençlik cezası aldı. Kendisi o dönem 20 yaşındaydı. Şimdi Baden-Württemberg Yüksek İdare Mahkemesi, onun Türkiye'ye sınır dışı edilmesini de kesinleştirdi. Genç, cezasını çektikten sonra 8 yıl boyunca Almanya'ya ve AB ülkelerine giremeyecek. Yasa dışı yarışlar ise artmaya devam ediyor: Kuzey Ren-Vestfalya'da geçen yıl hem yarış sayısı hem de bu yarışlarda ölenlerin sayısı rekor kırdı. Almanya'da doğmuş bir gencin sınır dışı edilmesi ne anlama geliyor? Aileler, ağır bir suçun oturum hakkını kaybettirebileceğini biliyor mu? Almanya Türk Toplumu Başkanı Gökay Sofuoğlu ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Türkiye'deki bazı yatırım şirketleri, Türkiye ve Almanya'daki yüz binlerce kişiyi "büyük para kazanacaksınız" vaadiyle fonlara yönlendirdi. Yaklaşık 500 bin mağdur ve 15 milyar Euro'luk devasa bir miktar söz konusu. Manipülasyon nedeniyle yatırım şirketlerinin yöneticilerinden 60'ı aşkın kişi gözaltına alındı veya tutuklandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “sorumlulardan hesap sorulacak” dediği süreç, AK Parti içindeki bazı isimlere yönelik iddialara da uzanıyor. Peki mağdurlar parasını geri alabilecek mi? Ekonomist Uğur Gürses ile fon krizinin Borsa İstanbul'a, yatırımcı güvenine etkilerini ve krizin siyasi boyutunu konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Türk Müziği'nin sevilen sanatçısı Gaye Su Akyol, Kuzey Ren Vestfalya'da WDR Funkhaus Orkestrası eşliğinde iki konser verecek. İlk konser 2 Ekim cuma akşamı Köln'deki WDR Funkhaus binasında, ikinci konser ise 3 Ekim cumartesi akşamı Dortmund'daki Konzerthaus gösteri merkezinde. Hayatı İstanbul ve Berlin arasında geçen müzisyen, bu konserler öncesinde WDR'deki stüdyomuzu ziyaret etti, sunucumuz Aydın Işık'ın sorularını yanıtladı. Samimi, derinlikli ve hoş bir sohbet sizi bekliyor.

Elif Eralp seçim akşamı yaptığı konuşmada şöyle demişti: "Hep beraber bir tarih yazdık." Sol Parti Berlin'de seçimi kazandı, ancak başkentte hükümet kurmasına karşı büyük bir muhalif cephe oluştu. Alman basınında çıkan haberlere göre, özellikle antisemit suçlamaları ile Sol Parti ciddi bir şekilde hedef alınıyor. Eleştirenlerin arasında Cem Özdemir de var. Peki şimdi ne olacak? Sol Parti, Yeşiller ve SPD ile koalisyon hükümeti kurabilecek mi? Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri derledi. 2017'de Almanya'ya yerleşen ve Berlin'de eyalet meclisine seçilen barış akademisyeni Betül Havva Yılmaz ile Sol Parti'ye yönelik tepkileri ve bunun partiyi nasıl etkilediğini konuştuk. Mikrofonda Aydın Işık var