COSMO TÜRKÇE – Almanya'da öne çıkan konularda bilgilendirici Türkçe podcast

İlk romanı "Es ist so einsam im Sattel, seit das Pferd tot ist" (At Öldüğünden Beri Semer Çok Issız) ile 1995 yılında büyük bir çıkış yakalayan ve Alman edebiyatının en özgün genç kalemlerinden biri sayılan Selim Özdoğan, 30 yılı aşkın kariyerine 20'den fazla eser sığdırdı. Göç ve ailesinin geldiği kültürün izleri edebiyatında önemli yer alan yazar bir "göçmen edebiyatçısı" olarak etiketlenmeye ise karşı çıkıyor. Bir yazar olarak özgürlüğü, göç hafızasını ve gelecek projelerini konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) sonuçları, Almanya için alarm verici bir tabloyu ortaya koydu. Öğrenciler okuma, matematik ve fen bilimlerinde şimdiye kadarki en düşük seviyeyi gördü. Peki, eğitimdeki bu kötü gidişatın sebebi ne; önümüzdeki yıllar için toplumsal, siyasi ve ekonomik sonuçları neler olacak? Göç kökenli olmak eğitimde rol oynuyor mu? Almanya gibi bir refah ülkesinde fırsat eşitliği var mı? Konunun farklı boyutlarını, kendisi de eğitimci olan KRV Eyalet Milletvekili Dilek Engin ve FÖTED Eş Başkanı Dr. Aysun Aydemir ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Saksonya-Anhalt seçimi Berlin'i sarstı. AfD yüzde 43,8 ile bir eyalet seçiminde şimdiye kadarki en yüksek oyunu aldı. Şansölye Friedrich Merz'in partisi CDU ise yüzde 17,2 ile tarihinin en düşük sonucunu aldı. Seçimin ardından CDU içinden istifa çağrıları yükseldi. Olası halefler arasında NRW Eyalet Başbakanı Hendrik Wüst, CSU lideri Markus Söder ve CSU'lu İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt'in adı geçiyor. Merz ise pes etmeyeceğini söylüyor. Koalisyon ortağı SPD de anketlerde tarihinin en düşük seviyesinde. Merz kalır mı, gider mi? Gazeteci Yücel Özdemir ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Başkent 20 Eylül'de sandığa gidiyor ve Türkiye kökenli bir adayın Berlin'in başına en çok yaklaştığı seçim olacak. Sol Parti'nin adayı Elif Eralp, 11 Eylül anket ortalamasında yüzde 21 ile birinci sırada; kazanırsa ve koalisyonu kurabilir ise şehri yöneten ilk Türkiye kökenli isim olacak. Partisi üç yıl önce yüzde 12,2 almıştı.

Hemen arkasında yüzde 20,1 ile CDU var. Adayı Stefan Evers seçime sonradan dahil oldu: 3 Ocak'taki kundaklamanın yol açtığı elektrik kesintisi krizinin ardından Kai Wegner temmuzda adaylıktan çekildi. AfD yüzde 17,7 ile 2023'teki oyunun neredeyse iki katında. Uzun yıllar "misafir işçilerin partisi" olarak anılan SPD ise yüzde 18,4'ten yüzde 12,2'ye indi; seçime on bir gün kala adayı Steffen Krach hakkında rüşvet şüphesiyle soruşturma açıldığı ortaya çıktı. Krach suçlamaları reddediyor.

Mevcut CDU-SPD koalisyonunun çoğunluğu kalmıyor, yani şehri kimin yöneteceği koalisyon masasında belli olacak. Berlinli seçmen ne istiyor, göçmen kökenliler tercihini neye göre yapıyor? Dr. Yaşar Aydın ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Turgut Altuğ 1965'te Tarsus'ta doğdu; tarım işçisi bir ailenin dokuz çocuğundan biri. Ankara'da siyaset bilimi, İzmir'de ziraat okudu ve 1992'de, 27 yaşında Almanya'ya geldi. Bonn'da yüksek lisans yaptı, 2002'de Hohenheim Üniversitesi'nde Bolivya And Vadileri'ndeki Criollo keçileri üzerine doktorasını tamamladı. 2009'da Kreuzberg'de Türkisch-Deutsches Umweltzentrum'u kurdu. Almanya'nın göçmenlere yönelik ilk çevre örgütü. 2011'den bu yana Berlin Eyalet Parlamentosu'nda milletvekili; uzun yıllar Yeşiller'de doğa koruma, çevre eğitimi ve gıda politikaları sözcülüğü yaptı, 2025 sonunda partisinden ayrılarak SPD grubuna katıldı. 20 Eylül'deki seçimlerde aday değil; 15 yılın ardından aktif siyasete veda ediyor. Hayatını anlattığı kitabı geçen hafta çıktı. Turgut Altuğ ile sunucumuz Gökçe Göksu sohbet etti.

Köln ve çevresinde Türkiye kökenli işletme sahiplerine yönelik silahlı saldırılar artıyor. 30 Ağustos sabahı Erftstadt'ta bir evin önündeki araca ve evin cephesine silahla ateş açıldı; ev sahipleri o sırada içeride olduğu için savcılık olayı cinayete teşebbüs olarak değerlendiriyor. Polis 8 Eylül'de iki maskeli şüphelinin güvenlik kamerası görüntülerini yayımlayarak halktan yardım istedi. Kuzey Ren-Vestfalya Eyalet Kriminal Dairesi, Şubat ayından bu yana eyalette bu yapılara atfedilen yaklaşık 20 suç kaydettiğini açıkladı. Peki kim bu gruplar, gençler neden katılıyor ve Türkiye'de doğan bu olgu Almanya'ya nasıl uzandı? Yeni nesil çeteler üzerine kitap yazan Gazeteci-Yazar Sadık Güleç ile konuştuk. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Elmas Topcu var.

Saksonya-Anhalt'taki seçimleri, açık ara farkla aşırı sağcı, İslam ve göç karşıtı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin kazanması bütün Almanya'da deprem etkisi yarattı. Partinin tehlike olarak gördüğü göçmenler, Müslümanlar, LGBTIQ+'lar, engelliler, demokratlar ve solcular büyük endişe içinde. Pek çok kentte protesto eylemleri düzenlenirken, Almanya'daki etnik, kültürel ve dini çeşitliliğin, ortak barışçıl yaşamın tehlikede olduğu ifade ediliyor. BZI Başkanı Didem Laçin Karabulut, COSMO Türkçe'ye verdiği demeçte kötümserliğe kapılmayıp herkesi mücadeleye çağırdı. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Aşırı sağcı, İslam ve göç karşıtı AfD Almanya'nın doğu eyaletlerinde zaten güçlüydü. Ancak yüzde 43,8'lik oy oranı son yılların rekoru. Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern'da 20 Eylül'de yapılacak seçimlerde de oylarını katlaması bekleniyor. Batıda da güçlenen AfD, bir sonraki genel seçimlerde iktidara gelmeyi hedefliyor. AfD'nin Saksonya-Anhalt zaferi neden sadece bir eyalet seçimi olarak görülmemeli? Bunun tüm Almanya ve Avrupa için sonuçları neler olabilir? Prof. Dr. Burak Çopur, WDR COSMO Türkçe için yorumladı. Mikrofonda Gökçe Göksu ve Serap Doğan var.

Arşak Yaşar Kurt, 1968'de Rizeli bir ailenin çocuğu olarak İstanbul'da doğdu. Sanatla ilk teması oyunculuktu; 80'lerin ortasında TRT yapımlarında rol aldı, tiyatroda oynadı. Avrupa'da gördüğü sokak sanatçıları ise ilk albümü "Sokak Şarkıları"na ilham verdi. Albüm 1993'te Köln'de kaydedildi, bir yıl sonra çıktı. Kısa süre sonra Berlin'e yerleşti.

Hayatının en beklenmedik dönemeci 2007'de geldi. Hrant Dink için şarkı kaydetmek üzere gittiği Ermenistan'da, bir kitapçıda gördüğü CD kapağındaki yüz kendi yüzüne şaşırtıcı biçimde benziyordu. İstanbul'a dönüp aile büyükleriyle konuştuğunda öğrendi: Ailesi Rize'ye Van'dan göç etmişti ve Ermeni kökenliydi. Atası, soykırım sırasında dokuz yaşındayken Van'dan Karadeniz kıyısına yürümüş, ailesinin geri kalanı katledilmişti. Bu keşiften sonra vaftiz olup Arşak adını aldı; karar Türkiye'de tartışıldı, internette ciddi saldırılara maruz kaldı.

Otuz yılı aşkın kariyerinde üretmeyi sürdüren Kurt, 12-13 Eylül'de Berlin'deki Ballhaus Prinzenallee'de sahnelenecek "Es war einmal – Afife Jale" oyununda Selahattin Pınar'ı canlandırıyor. Cosmo Türkçe'nin Bizden Biri serisinde Arşak Yaşar Kurt'la sunucumuz Aydın Işık sohbet etti.

Üç ayrı karar, dokuz yıla yakın tutukluluk, değişmeyen tek bir sonuç: Osman Kavala hâlâ cezaevinde. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi'nin 25 Ağustos tarihli kararında Türk yargısı için ağır bir ifade var: "adaletin açıkça inkârı". Mahkeme Kavala'nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını ve mahkûmiyetin bütün sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istedi, 70 bin euro manevi tazminata hükmetti. Karar 15'e karşı 2 oyla çıktı ve nihai temyiz yolu kapalı. Külliye'den gelen ilk tepki sert oldu: Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, Türkiye'nin sözleşmeye taraf olma durumunu ve AİHM'e bireysel başvuru imkânını gözden geçirmeye zorlandığını söyledi. Ama bu çıkışa itiraz AKP saflarından da geldi. Bir AİHM kararı uygulanmazsa gerçekte ne oluyor? Strazburg'da Türkiye hakkında karar bekleyen 22 binden fazla başvuru var. Sözleşmeden çıkılırsa bu dosyalar ne olur? Ekibimizden Erkan Aslan son gelişmeleri aktarıyor. Ardından AİHM'de yıllarca yargıçlık yapmış emekli Büyükelçi Rıza Türmen ile konuşuyoruz. Mikrofonda Aydın Işık ve Erkan Aslan var.