Đảo Khảo Cổ

Trong hơn 700 năm, từ thời nhà Tùy đến cuối nhà Tống, một hệ thống chính trị đã đủ trưởng thành, dựa trên các nguyên tắc ban đầu từ thời nhà Tần và nhà Hán đã dần dần xuất hiện ở Trung Quốc. Sau khi triều đại nhà Đường giao lưu với Phật giáo trong thời gian ngắn, Nho giáo nhà nước trở thành chất kết dính ý thức gắn kết hệ thống lại. Hệ thống này phát triển qua vài thế kỷ và đạt đến đỉnh cao vào thời nhà Tống.

Đăng ký kênh: https://www.youtube.com/@daokhaoco

Trong thời kỳ dài giữa nhà Tùy và nhà Tống, kinh tế Trung Quốc đã phát triển đáng kể về quy mô và mức độ phức tạp, tương tự như chính phủ. Trung Quốc vẫn duy trì nông nghiệp, nhưng đang chứng kiến những thay đổi lớn. Khu vực đô thị đang ngày càng trở nên quan trọng, tầng lớp xã hội mới xuất hiện và trọng tâm kinh tế của đế chế dịch chuyển từ Thung lũng sông Hoàng Hà ở phía bắc sang Thung lũng sông Dương Tử ở trung tâm. Quá trình này được khuyến khích bởi việc mở rộng canh tác ở đồng bằng sông Dương Tử và sự kiểm soát từ phía những người du mục trong thời nhà Tống.

Sau khi triều đại của nhà Đường kết thúc vì mắc phải sai lầm tương tự như nhà Hán mấy trăm năm trước đó, Trung Quốc một lần nữa rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, lần này giai đoạn hỗn loạn ngắn hơn nhiều so với trước đó. Vào năm 960, một triều đại mới được thành lập, được gọi là nhà Tống, và kéo dài từ năm 960 đến 1279. Tuy nhiên, ngay từ khi triều đại được lập, các nhà cai trị đã phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức hơn so với người tiền nhiệm.

Sau một thời gian cai trị ngắn ngủi, Lý Uyên, hay còn gọi là Đường Cao Tổ , đã bị con trai là Đường Thái Tông gạt sang một bên. Dưới sự lãnh đạo của Đường Thái Tông, nhà Đường đã tiến hành cải tổ từ bên trong ra bên ngoài. Nhờ đó, ông đã đưa triều đại nhà Đường trở thành một trong những triều đại vĩ đại nhất của Trung Quốc. Vùng Tây Bắc đã được bình định và đổi tên thành Tân Cương - tức là khu vực mới. Do cuộc xung đột kéo dài với Tây Tạng, lần đầu tiên Trung Quốc mở rộng quyền kiểm soát đến cao nguyên rộng lớn và hoang vắng ở phía Bắc dãy núi Himalaya. Các tỉnh ở phía Nam, dưới sông Dương Tử, đã hoàn toàn được đồng hóa vào đế quốc Trung Hoa. Triều đình thiết lập các mối quan hệ ngoại giao với các quốc gia Đông Nam Á. Với lý do đó, Trung Quốc hiện tại là cường quốc lớn mạnh nhất ở Đông Á và hoàng đế yêu cầu các nhà cai trị đồng minh bên ngoài trung thành và cống nạp. Bán đảo Triều Tiên lúc đó chấp nhận triều cống cho Trung Quốc và cũng áp dụng mô hình cai trị của Trung Quốc. Nhật Bản cũng đã cử sứ gia đến Trung Quốc để tìm hiểu về phong tục và thể chế của nước này.

Trong các nền văn minh nằm trong những khu vực có thời tiết khô cằn như là ở Trung Đông, các cổ vật được bảo tồn tương đối tốt trước sự tàn phá của thời gian. Nhưng ở những vùng ẩm ướt hơn, chẳng hạn như là ở Trung Quốc và Nam Á, cổ vật và tàn dư văn hoá do các nền văn mình cổ đại để lại đã bị ảnh hưởng bởi khí hậu xấu.

Trong các nền văn minh nằm trong những khu vực có thời tiết khô cằn như là ở Trung Đông, các cổ vật được bảo tồn tương đối tốt trước sự tàn phá của thời gian. Nhưng ở những vùng ẩm ướt hơn, chẳng hạn như là ở Trung Quốc và Nam Á, cổ vật và tàn dư văn hoá do các nền văn mình cổ đại để lại đã bị ảnh hưởng bởi khí hậu xấu.

vDưới triều đại của nhà Tần và nhà Hán, các kinh thành có vai trò quan trọng hơn. Chính những kinh thành của Trung Quốc cổ đại là tiền đề cho các thành phố sau này. Kinh thành thường sẽ có hình vuông, hoặc là hình chữ nhật. Xung quanh được bao phủ bởi những bức tường thành cao lớn, mục đích chính là để thuận tiện cho việc phòng thủ trước sự tấn công của kẻ xâm lược. Phía trong kinh thành là những ô vuông nhỏ hơn, tạo thành hình lưới được gọi là các khu, giống như khu phố. Người ta đoán rằng cách phân chia này tạo điều kiện để có thể quản lý cư dân, cũng như dân số trong thành. Các toà thành hội đủ những cơ sở hạ tầng phục vục cho đời sống con người. Đặc biệt là ở các kinh đô, ví dụ như thành Lạc Dương hay là Trường An. Cũng vì thế mà những nơi đây đã trở thành trung tâm phát triển văn hoá và xã hội của Trung Quốc. Mặc dù phần lớn người dân sống rải rác ở các vùng thôn quê. Chỉ có những người giàu có và phần nhỏ dân chúng sống ở trong thành, cũng đã đủ để tạo nên cả một nền văn hoá của thời đại đó. Trên đường phố tấp nập người qua kẻ lại, dễ dàng thấy các quý tộc đang đi dạo chơi. Họ thường tránh chạm vai với thường dân. Những tầng lớp khác như là thương nhân, công nhân, lưu manh, và gái điếm thường bắt chước theo phong cách của giới quý tộc.

Ở những số trước, chúng ta đã tìm hiểu về Lịch sử của Trung Quốc từ thời kỳ tiền sử đến năm thứ 500 qua góc nhìn của những nhà cai trị, và qua những sự kiện lớn. Còn bây giờ, đảo khảo cổ và bạn sẽ cùng khám phá những sự kiện đó qua góc nhìn của một người bình thường, thậm chí là bằng con mắt của tầng lớp lớn nô lệ. Để xem trước những lần thời thế thay đổi thì dân chúng sống như thế nào và phản ứng lại với thế cuộc ra sao?

Có một người theo chủ nghĩa cải các tên là Vương Mãng, làm gián đoạn nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Cha của Vương Mãng là Vương Mạn và huynh trưởng của ông đều mất sớm. Mẹ của ông vào cung để hầu hạ cho thái tử. Cũng vì cha mất sớm, khi Vương Mãng còn quá nhỏ nên không được thừa hưởng sự giàu sang phú quý như những người họ hàng. Ông buộc phải khiêm tốn học hành theo học kinh lễ. Về sau được cơ hội ông bước vào chính trường. Năm 22 TCN, chú của Vương Mãng là Vương phượng đang nắm quyền hành bên trong triều đình. Đột nhiên ông lâm bệnh. Trong khoảng thời gian đó ông đã tận tình chăm sóc cho chú của mình vì thế khiến lão nhân rất cảm động. Trước khi qua đời Vương Phượng đã nói với Vương Thái Hậu và Hán Thành Đế quân tâm đến Vương Mãng từ đó mà con đường công danh của ông lên như diều gặp gió. Trải qua vô vàn sống gió ông đã leo lên nắm hoàn toàn quyền hành trong triều đình.