De Kist

Internist Diederik Gommers maakt in zijn werk zorgvuldige afwegingen over leven en dood. Maar hij bekent dat hij zijn eigen sterfelijkheid nog niet zo doordacht heeft.

Zangeres Anneke van Giersbergen is acht jaar als haar lieve oma overlijdt en opgebaard wordt in een zaaltje waar meer overleden mensen liggen. Omdat ze zo’n hechte band met haar grootmoeder heeft, wil ze elke dag bij haar langs om te kijken. Als ze door het zaaltje loopt, ziet Anneke een non opgebaard liggen. Dat intrigeert haar. De non heeft namelijk een glimlach op haar gezicht, waardoor Anneke als 8-jarig meisje ontdekt dat de dood lang niet zo erg en eng is als ze aanvankelijk dacht. 

Deze gedachte wordt op de proef gesteld als Anneke op 29-jarige leeftijd een dierbare vriendin verliest door zelfdoding. In een zelfgeschreven lied probeert ze te begrijpen waarom haar vriendin uit het leven stapte. In De Kist zingt ze dit lied, waarna ze wordt geraakt door de emoties die dit lied oproept. 

Frans is al duizenden keren gevraagd om op een begrafenis te zingen maar hij zegt altijd nee. Hij kan het niet. Bezig zijn met de dood vindt hij spannend. Tóch gaat hij het gesprek aan met Kefah.

Als Frans iets op de kist wil schrijven, waaraan hij en Kefah het gesprek voeren, begint hij over de draaiknoppen op de deksel. Hij herinnert zich plots het moment waarop hij tijdens de begrafenis van zijn vader de kist definitief dichtmaakte. Het was met precies dezelfde knoppen.

 Frans’ vader was voor hem een geweldige vader. Daar gaat het volgens Frans om in het leven. Investeren in je familie en een goede vader zijn voor je kinderen. Ook als dit betekent dat je minder concerten kunt geven. De gouden platen tellen aan het eind niet mee, de liefde voor de mensen om je heen wel. 

“Ik ben bang om er niet meer te zijn, ik vind het jammer als ik er niet meer ben. Een gemis voor mezelf en voor de wereld.” Stella Bergsma noemt zichzelf een vrouw met een grote bek. Als schrijver en opiniemaker mengt ze zich in het publieke debat, en dan met name over onderwerpen als feminisme en seks. Maar hoe denkt ze over leven en sterven? In De Kist vertelt ze over de moeizame relatie met haar vader en hoe zijn naderende dood voor wederzijds onbegrip zorgde. “Toen hij er niet meer was, kreeg ik meer ruimte.”

Als Sharon Dijksma tien jaar jong is, wordt ze door haar moeder gewekt met de woorden: “Papa heeft een ongeluk gehad en hij gaat dood.” In De Kist vertelt ze over de impact van het overlijden van haar vader, die ze verafgoodde. “Je wordt onbedoeld in één keer volwassen. Je wordt uit je naïviteit en zorgeloosheid gehaald.” Voor haar eigen kinderen hoopt ze dan ook dat ze alles uit het leven halen wat er inzit. “Zorg goed voor elkaar, geniet en leef!”

Kefah Allush ontmoet illusionist Hans Klok bij zijn loods, zijn ‘huis der mysteries’. Klok bereidde er veel shows voor, maar hier vond ook het afscheid van zijn overleden vader plaats. Zijn vaders energie voelt hij er nog steeds.

Ook de aanwezigheid van Nathalie, de assistente met wie hij 21 jaar lang optrad en die in 2020 aan kanker overleed, is voor hem nog altijd voelbaar. Hoezeer het verdriet er ook in hakte, zijn emoties daarover hield hij in bedwang: the show must go on.

De dood van Nathalie confronteerde Klok met zijn eigen angst om op een nare manier te sterven. Optreden is voor hem een hang naar onsterfelijkheid.

Alles van waarde is weerloos, stelt Karin Bloemen: alles wat je waardevol vindt, zul je ook weer kwijtraken. Tegen de dood ben je weerloos.

De zangeres en cabaretière werd al vaak met de dood geconfronteerd. Aan Kefah Allush vertelt ze over het overlijden van haar vader toen ze nog een kind was, en over haar zus Annelies die met twee kinderen omkwam bij een brand. Karins jonge neefje Gerben overleefde het drama en Karin ontfermde zich over hem. Van Gerben leerde Karin dat ze een goede moeder is.

Toen haar eigen moeder in 2015 overleed, was ze erbij. Vlak ervoor spraken ze nog over het verdriet en schuldgevoel over Karins jeugd, die getekend werd door haar incestueuze stiefvader.

Als kind leerde programmamaker Filemon Wesselink niet hoe hij met de dood om moest omgaan. Dus toen zijn oma stierf en zijn moeder in tranen uitbarstte, wist Filemon niet wat hij met die emoties aan moest, vertelt hij aan Kefah Allush. Hij sloot zich op in zijn kamer en kroop onder de dekens.

Hoewel de presentator de dood nog altijd het liefst een beetje op afstand houdt, heeft hij er zich inmiddels in getraind om er niet langer voor weg te rennen. Voor zijn eigen dood is hij wel bang, omdat hij er geen controle over heeft. Terwijl Filemon daar juist van houdt.

Hij hoopt daarom nog zo lang mogelijk te kunnen leven, en te genieten. Genot staat voor hem gelijk aan leven. Dat verklaart ook de locatie waar hij met Kefah Allush heeft afgesproken: de Wallen. Als Filemon hier vroeger kwam met een bevriende collega die inmiddels is overleden, voelde Filemon dat hij leefde.

Recent nam presentator Jan de Hoop na 33 jaar afscheid van het RTL Ontbijtnieuws. Het voelde als rouwen: hij werkte er de helft van zijn leven en maakte er veel mee.

Toch is de rouw om gestorven dierbaren groter. Met Kefah Allush praat hij onder meer over het verdriet om zijn ouders. Jan was erbij, toen zijn vader in het ziekenhuis stierf. De periode erna stortte de nieuwslezer in: hij kreeg paniekaanvallen en een burn-out.

Zijn moeder ontwikkelde dementie. Tegen het eind van haar leven moest de familie zware beslissingen nemen.

Jan heeft grote moeite met het besef dat iets stopt dat nooit meer terugkomt. Maar verdriet wordt met de tijd wel milder, merkt hij.

Afgelopen jaar overleed de moeder van Patty Brard, in haar bijzijn. Patty vertelt erover in De Kist. Door familieconflicten konden ze elkaar lange tijd niet zien; na een slepend juridisch proces maakte ze wel het laatste levensjaar van haar moeder intensief mee.
 
Anders was dat bij haar vader. Patty hoorde drie dagen na zijn dood pas dat hij was overleden. Ook op de uitvaart was ze niet welkom. Ze noemt het een litteken op haar ziel, maar houdt dat verdriet liever op afstand. ‘Focus op geluk’ is haar motto.
 
Patty vertelt verder over haar turbulente leven, haar overleden jongere broer en hoe zij haar eigen afscheid voor zich ziet.