Drang naar Samenhang

Als er iemand de afgelopen jaren voor veel onbegrip heeft gezorgd, dan is het Donald Trump wel. Er is veel over de voormalige president van de Verenigde Staten gesproken en geschreven. Een recent artikel noemt de narratieve identiteit (zie aflevering 16) van Donald Trump als mogelijke oorzaak van een deel van het onbegrip. Wat is er zo opvallend aan die narratieve identiteit? En wat kunnen we van dit specifieke geval leren over onszelf? Aan de hand van dit recente artikel bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.

Bron:

• McAdams, D.P. (2021). The episodic man: How a psychological biography of Donald J. Trump casts new light on empirical research into narrative identity. Europe’s Journal of Psychology, 17(3), 176-185. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Een automobilist die jou expres dwars wil zitten, een collega die jou bewust negeert op een receptie of een navigatiesysteem dat jou per se een gemiste afslag alsnog wil laten nemen. Het lijkt alsof we continu en automatisch bedoelingen toeschrijven aan mensen én dingen. Wat maakt dat we gedrag van anderen zien als intentioneel? Hoe komt het dat we ook intenties aan dingen toeschrijven? En heeft dat eigenlijk nut? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.

Meer over doelgerichte acties vind je in hoofdstuk 9 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Intentionaliteit komt aan bod in hoofdstuk 11.

Bronnen:

• Dennett, D.C., (1971). Intentional systems. The Journal of Philosophy, 68 (4), 87-106.
• Knobe, J. (2003). Intentional action and side effects in ordinary language. Analysis, 63(279), 190-194. https://doi.org/10.1111/1467-8284.00419

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Kritisch denken wordt vaak gezien als vaardigheid die beschermt tegen het geloof in complotverhalen, terwijl complotdenkers zichzelf juist lijken te zien als kritische denkers. Hoe zit dat nu precies? Wat wordt er met kritisch denken en complotdenken bedoeld? En hoe kan complotdenken ervoor zorgen dat mensen in een heel scala aan complotverhalen gaan geloven? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.

Meer over complotverhalen vind je in hoofdstuk 14 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Bronnen:

• Artikel Scientific American
• Goertzel, T. (1994). Belief in conspiracy theories. Political Psychology, 15(4), 731– 742.
• Goertzel, T. (2011). The conspiracy meme. Skeptical Inquirer, 35(1), 28-37.
• Lantian, A., Bagneux, V., Delouvee, S., & Gauvrit, N. (2021). Maybe a free thinker but not a critical one: High conspiracy belief is associated with low critical thinking ability. Applied Cognitive Psychology, 35(3), 674-684. https://doi.org/10.1002/acp.3790
• Moulin, C.J.A., Bell, N., Turunen, M., Baharin, A, & O’Connor, A.R. (2021). The the the the induction of jamais vu in the laboratory: Word alienation and semantic satiation. Memory, 29(7), 933-942. DOI: 10.1080/09658211.2020.1727519
• Van Prooijen J.W. (2017). Why education predicts decreased belief in conspiracy theories. Applied Cognitive Psychology, 31(1), 50–58. https://doi.org/10.1002/acp.3301
• Williams, M.N., Marques, M.D., Hill, S.R., Kerr, J.R., & Ling, M. (2022). Why are beliefs in different conspiracy theories positively correlated across individuals? Testing monological network versus unidimensional factor model explanations. British Journal of Social Psychology, 00, 1– 21. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1111/bjso.12518

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Deze aflevering staat in het teken van denken in beelden, oftewel mental imagery. Dat is het zien (of horen/ruiken/proeven/voelen) van iets dat je niet direct waarneemt. Wat is de functie van denken in beelden? Hoe kun je jouw vermogen om in beelden te denken meten? En wat nu als je niet in beelden kunt denken? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. 

Meer over mental imagery vind je in Hoofdstuk 9 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Bronnen:

• Artikel over eerste patiënt van Dr. Adam Zeman met aphantasia
• Di Corrado D, Guarnera M, & Quartiroli A. (2014). Vividness and transformation of mental images in karate and dance. Perceptual & Motor Skills, 119, 764–773. DOI: 10.2466/22.24.PMS.119c30z6.
• Di Nuovo, S., Castellano S., & Guarnera M.A. (2014). Mental Imagery Test. Florence: Hogrefe
• Filmpje Mart Smeets en Erben Wennemars (vanaf 0m37s)
• Interview met Dr. Adam Zeman over aphantasia
• Nanay, B. (2018). The importance of amodal completion in everyday perception. i-Perception. DOI: 10.1177/204166951878887.
• Pearson, J., & Kosslyn, S.M. (2015). The heterogeneity of mental representation: Ending the imagery debate. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 112, 10089-92. PMID 26175024 DOI: 10.1073/pnas.1504933112 
• Pearson, J., Naselaris, T., Holmes, E.A., & Kosslyn, S.M. (2015). Mental imagery: Functional mechanisms and clinical applications. Trends in Cognitive Sciences, 19(10), 590–602. DOI:10.1016/j.tics.2015.08.003
• VVIQ (vragenlijst voor mental imagery) 
• Zeman, A., Dewar, M., & Della Sala, S. (2015). Lives without imagery—Congenital aphantasia. Cortex: A Journal Devoted to the Study of the Nervous System and Behavior, 73, 378–380. https://doi.org/10.1016/j.cortex.2015.05.019
•  Zwaan, R.A. (2014). Embodiment and language comprehension: Reframing the discussion. Trends in Cognitive Sciences, 18(5), 229-234. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.02.008

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen, moeten we ook de mensen in die wereld begrijpen. In een eerdere aflevering bespraken we hoe we anderen begrijpen. In deze aflevering staat het begrijpen van onszelf centraal. Hoe vormen we onze identiteit? Welke rol speelt het geheugen daarbij? En welke verhalen vertellen we onszelf en anderen over wie wij zijn? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. 

Meer over het semantisch geheugen vind je in Hoofdstuk 2 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. In Hoofdstuk 10 komt het begrijpen van gebeurtenissen aan bod.

Bronnen:

• Loftus, E.F. & Pickrell, J.E. (1995). The formation of false memories. Psychiatric Annals, 25(12), 720–725. 
• Singer, J.A., (2004). Narrative identity and meaning making across the adult lifespan: An introduction. Journal of Personality, 72, 437-460.
• Wilson, A. & Ross, M. (2003). The identity function of autobiographical memory: Time is on our side. Memory, 11(2), 137-149. DOI: 10.1080/741938210
• Wilson, T.D. & Dunn, E.W. (2004). Self-knowledge: Its limits, value, and potential for improvement. Annual Review of Psychology, 55, 493-518.
• Wikipedia-pagina over Clive Wearing

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In deze aflevering blikken Rolf en Anita terug op de afgelopen 14 afleveringen en brengen ze samenhang aan in de onderwerpen die de revue zijn gepasseerd. Daarnaast bieden zij een inkijk in de onderwerpen die zij in het nieuwe jaar willen gaan bespreken.

Wil je kans maken op een gesigneerd exemplaar van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen? Stuur dan vóór 5 januari 2022 een mailtje naar [email protected]. Suggesties voor onderwerpen voor een nieuwe reeks kun je ook per mail doorgeven of anders via Twitter @drangcast.

Bron:

• Berent, I. (2021). People love the brain for the wrong reasons. Scientific American.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen, moeten we ook de mensen in die wereld begrijpen. Hoe proberen we het gedrag van een ander te verklaren? Hoe weten wat iemand anders denkt? En hoe verschilt het begrijpen van een ander met het begrijpen van jezelf? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. 

Meer over dit thema vind je in hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Bronnen:

• Chandrashekar, S.P., Yeung, S.K., Yau, K.C., Cheung, C.Y., Agarwal, T.K., Wong, C.Y.J.,Pillai, T., Thirlwell, T.N., Leung, W.N., Tse, C., Li, Y.T., Cheng, B.L., Chan, H.Y.C., & Feldman, G. (2021). Agency and self-other asymmetries in perceived bias and shortcomings: Replications of the Bias Blind Spot and link to free will beliefs. Judgment and Decision Making, 16(6), 1392-1412. 
• Pronin, E., Lin, D.Y., & Ross, L. (2002). The bias blind spot: Perceptions of bias in self-versus others. Personality and Social Psychology Bulletin, 28, 369–381. https://doi. org/10.1177/0146167202286008.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We hebben allemaal wel eens last van botsende gedachten. Blijven roken terwijl je weet dat het slecht is voor je gezondheid, jezelf omschrijven als ‘begaan met het milieu’ en toch het vliegtuig pakken, of claimen van dieren te houden en vlees eten. Dit soort botsende gedachten leiden tot een ongemakkelijk gevoel. Hoe komt dat? Wat is de functie daarvan? En op welke manieren kunnen we met botsende gedachten omgaan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. 

Meer over cognitieve dissonantie vind je in hoofdstuk 17 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Bronnen:

• Aronson, E., & Tavris, C. (2020). The role of cognitive dissonance in the pandemic. The Atlantic.
• Gradidge, S., Zawisza, M., Harvey, A.J., & McDermott, D.T. (2021). A structured literature review of the meat paradox. Social Psychological Bulletin, 16(3), Article e5953, https://doi.org/10.32872/spb.5953
• Mazor, M., Demertzi, A., Fahrenfort, J. J., Faivre, N., Francken, J., Lamy, D., … Lubianker, N. (2021, November 12). The scientific study of consciousness cannot, and should not, be morally neutral. https://doi.org/10.31234/osf.io/8nb2c
• Proefdiervrij onderzoek aan Universiteit Utrecht

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hoe komt het dat Kiki klinkt als iets wat puntig is en een scherpe smaak heeft, terwijl Bouba het idee oproept van iets wat rond en romig is? Komt dat door de klanken? Door de manier waarop we deze niet-bestaande woorden schrijven? Rolf en Anita bespreken recent onderzoek naar hoe klanken onze interpretatie van een taal kunnen beïnvloeden. En wat vertelt dit onderzoek ons over hoe een taal ontstaat en hoe wij een taal leren?

In het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen vind je meer informatie over welke factoren, naast klanken, invloed kunnen hebben op hoe wij taal begrijpen.

Bronnen:

• Ćwiek, A., Fuchs, S., Draxler, C., Asu, E.L., Dediu, D., Hiovain, K., Kawahara, S., Koutalidis, S., Krifka, M., Lippus, P., Lupyan, G., Oh, G.E., Paul, J., Petrone, C., Ridouane, R., Reiter, S., Schümchen, N., Szalontai, Á, Ünal-Logacev, Ö., ...Winter, B. (2022). The bouba/kiki effect is robust across cultures and writing systems. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 377(1841). http://doi.org/10/1098/rstb.2020.0390
• Spence, C. & Ngo, M.K. (2012). Assessing the shape symbolism of the taste, flavour, and texture of foods and beverages. Flavour, 1(12). https://doi.org/10.1186/2044-7248-1-12
• Winter, B. & Perlman, M., (2021) “Size sound symbolism in the English lexicon”, Glossa: a journal of general linguistics, 6(1), p.79. https://doi.org/10.5334/gjgl.1646
• Plaatjes Kiki/Bouba

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We worden dagelijks geconfronteerd met grote hoeveelheden informatie. Als we die informatie allemaal heel grondig zouden verwerken, zou ons brein uitgeput raken. We maken daarom gebruik van trucjes om efficiënt met informatie om te gaan. Rolf en Anita bespreken een aantal van deze trucjes aan de hand van wetenschappelijke literatuur. En wat gebeurt er eigenlijk als dit soort trucjes niet werken?

Meer over de Mozes-illusie vind je in hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. Het bevestigingsvooroordeel (confirmation bias) komt aan bod in hoofdstuk 14. Over Systeem 1 en Systeem 2 wordt in verschillende hoofdstukken geschreven.

Bronnen:

• Bredart, S., & Modolo, K. (1988). Moses strikes again: Focalization effect on a semantic illusion. Acta Psychologica, 67, 135-144. Doi: https://doi.org/10.1016/0001-6918(88)90009-1
• Oostendorp van, H., & Kok, I. (1990). Failing to notice errors in sentences. Language and Cognitive Processes, 5(2), 105-113. Doi: https://doi.org/10.1080/01690969008402100

Meer lezen:

• Kahneman, D. (2012). Ons feilbare denken: thinking fast and slow. Atlas Contact, Amsterdam.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.