Habari za UN - Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Leo siku ya kimataifa ya kupinga kauli za chuki ikiadhimishwa ambayo mwaka huu imebeba maudhui “Nguvu ya Vijana ya Kupinga na Kushughulikia Kauli za Chuki”, Dunia bado iko katika kumbukumbu za maombolezo ya siku 100 za mauaji ya Kimbari ya Rwanda yaliyofanyika miaka 30 iliyopita, ambapo kauli za chuki zimeelezwa kuwa moja ya chachu kubwa ya mauaji hayo. Flora Nducha wa Idhaa hii ameketi na Alice Wairimu Nderitu mshauri maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu kuzuia mauaji ya kimbali kujadili kuhusu mchango wa kauli za chuki katika zahma duniani, jukumu la vijana na nini kifanye kuzitokomeza. Na Bi. Nderitu anaanza kwa kufafanua je dunia inaelewa kuhusu mchango wa kauli hizo za chuki katika mauaji ya kimbari.

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina ikimulika nguvu ya Vijana ya Kupinga na Kushughulikia Kauli za Chuki. Pia tunakuletea muhtasari wa habari, na mashinani inayoangazia michango mikubwa ya kiuchumi ya utumaji fedha kutoka ughaibuni.Kamishna Mkuu wa Haki za Binadamu wa Umoja wa Mataifa Volker Türk hii leo katika Taarifa yake kupitia katika kikao cha 56 cha Baraza la Haki za Kibinadamu kilichoanza leo Juni 18 mjini Geneva, Uswisi,  ameelezea wasiwasi wake juu ya athari mbaya za migogoro ya kimataifa inayoendelea kwa raia, akibainisha ongezeko la asilimia 72 la vifo vya raia kwa mwaka jana 2023. Ikiwa leo ni Siku ya Kimataifa ya Kupinga Kauli za Chuki, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres ameyaeleza mataifa ulimweguni kote kwamba yana wajibu chini ya sheria ya kimataifa kuzuia na kupambana na uchochezi wa chuki na badala yake kuhamasisha kutambua tofauti, kukuza maelewano na mshikamano.Utafiti mkubwa kuhusu mitazamo ya watu kwa wakimbizi kote Kaskazini na Kusini mwa Ulimwengu unaonesha kwamba ingawa uungaji mkono wa upokeaji wakimbizi umepungua katika baadhi ya nchi hasa baada ya uvamizi wa Urusi kwa Ukraine lakini robo tatu ya watu wazima ulimwenguni wanaendelea kuamini kwamba watu wanaokimbia vita au mateso wanapaswa kutafuta usalama katika nchi nyingine.Na mashinani mashinani, hivi majuzi katika siku ya kimataifa ya utumaji fedha kutoka ughaibuni, mfuko wa Umoja wa Mataifa wa maendeleo ya kilimo, IFAD ulisisitiza nafasi ya fedha hizo katika kuokoa maisha kwa mamia ya mamilioni ya watu, nusu yao walioko  maeneo ya vijijini, kauli ambayo inapata pongezi na shukrani kutoka kwa Dkt. Shea Mochodo, Mkuu wa Muungano wa raia wa Kenya wanaoishi ughaibuni.Mwenyeji wako ni Assumpta Massoi, karibu! 

Shirika la Umoja wa Mataifa shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF inasisitiza mchango muhimu wa kucheza katika ukuaji wa watoto na afya yao ya akili. Makala hii inatupeleka Nairobi Kenya kwa mwandishi wetu Thelma Mwadzaya aliyekuwa shuhuda wa maadhimisho ya kwanza ya siku ya kucheza duniani yaliyofayika wiki hii katika moja ya shule ya msingi inayofadhiliwa na shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia watoto UNICEF nchini humo katika kampeni maalum ya kudumisha michezo kwa watoto hasa mashuleni.

Ikiwa leo ni siku ya uchangiaji damu duniani, Mkurugenzi wa shirika la Umoja wa Mataifa la afya duniani, WHO, Kanda ya Afrika, Dkt. Matshidiso Moeti ametoa shukrani kwa kila mtu anayejitoa kuchangia damu barani Afrika, akisema kila mchango wa damu ni nguzo ya matumaini kwa uhai wa binadamu mwingine aliye kwenye uhitaji lakini hasama zaidi inahitajika.Amesema Dkt. Matshidiso Moeti, Mkurugenzi huyu wa WHO kanda ya Afrika katika ukurasa wake wa X, kwenye ujumbe wake wa siku ya leo ya uchangiaji damu duniani, maudhui yakiwa Miaka 20 ya kuchangia: Asanteni Wachangiaji wa damu.Anashukuru wachangiaji wote wa damu barani Afrika. Akisema wanaokoa maisha. Na zaidi ya yote anapenda kuwahamasisha wawe wachangiaji wa damu mara kwa mara.“Nimekutana na mabingwa kadhaa ambao wamekuwa wakichangia damu kwa muongo mmoja au zaidi. Hili ni jambo ambalo tunafanya mara moja kwa mwaka pindi tunaposherehekea siku hii kama leo, lakini kwa kawaida mara tatu au mara nne kwa mwaka.”Lakini ni nini kinahitajika?“Tunahitaji kuhamasisha watu kujitolea zaidi kuchangia damu barani Afrika. Hali inazidi kuimarika lakini bado safari ni ndefu.”Kulikoni safari ni ndefu?Kwa sababu tunahitaji kuongeza maradufu uchangiaji wa damu angalau Afrika. Kwa sasa kiwango chetu ni Uniti 5 za damu kwa watu 100. Tunahitaji angalau uniti 10 kwa watu 1000. Kwa hiyo jitokezeni mara kwa mara.”Akaelekeza wito kwa kundi mahsusi..“Njooni kila mwaka. Hebu tuwahusishe vijana na tuweze kuimarisha hali ya afya kwa wakazi wa Afrika.”WHO inasema damu salama inaokoa maisha na uchangiaji wa damu mara kwa mara kutoka kwa watu wenye afya kunahitajika ili kuhakikisha damu inapatikana wakati wowote pale inapohitajika. 

Hii leo jaridani tunaangazia siku ya Utoaji Damu Duniani na umuhimu wake, na wakimbizi nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, CAR. Makala inatupeleka nchini Kenya na mashinani nchini Ufilipino, kulikoni?Ikiwa leo ni siku ya uchangiaji damu duniani, Mkurugenzi wa shirika la Umoja wa Mataifa la afya duniani, WHO, Kanda ya Afrika, Dkt. Matshidiso Moeti ametoa shukrani kwa kila mtu anayejitoa kuchangia damu barani Afrika, akisema kila mchango wa damu ni nguzo ya matumaini kwa uhai wa binadamu mwingine aliye kwenye uhitaji lakini hasama zaidi inahitajika. Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia wakimbizi, UNHCR kwa kushirikiana na Walinda amani wa Umoja wa Mataifa wa Kikosi cha saba kutoka Tanzania, TANBAT 7 wamefanikisha kuwarejesha nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, CAR zaidi ya wakimbizi mia tatu na hamsini waliokuwa katika kambi ya Batuli Mashariki mwa Cameroon.Makala inatupeleka Nairobi Kenya kwa mwandishi wetu Thelma Mwadzaya aliyekuwa shuhuda wa maadhimisho ya kwanza ya siku ya kucheza duniani yaliyofayika wiki hii katika moja ya shule ya msingi inayofadhiliwa na shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia watoto UNICEF nchini humo katika kampeni maalum ya kudumisha michezo kwa watoto hasa mashuleni.Mashinani tunasalia kwa hii ya Utoaji Damu Duniani, na tutaelekea jijini manila ufilipino amabapo wafanya kazi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Afya Duniani wanaongoza mstari wa mbele kwa kutoa damu wakitueleza umuhimu shughuli hii”Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu! 

Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia wakimbizi, UNHCR kwa kushirikiana na Walinda amani wa Umoja wa Mataifa wa Kikosi cha saba kutoka Tanzania, TANBAT 7 wamefanikisha kuwarejesha nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, CAR zaidi ya wakimbizi mia tatu na hamsini waliokuwa katika kambi ya Batuli Mashariki mwa Cameroon. Shughuli ya makabidhiano ya wakimbizi kutoka upande mmoja kwenda mwingine yamefanyika katika Wilaya ya Gamboula iliyoko mpakani mwa nchi hizo mbili mkoani Mambéré-Kadéï magharibi mwa CAR na yameshuhudiwa na wawakilishi wa masharika mbalimbali ya Umoja wa mataifa, vikosi vinavyohudumu chini ya Ujumbe wa Umoja wa Mataifa wa Kulinda amani nchini CAR, MINUSCA wakiwemo TANBAT 7 pamoja na majeshi ya Cameroon na CAR.Kwa niaba ya ujumbe wa UNHCR kutoka kambi ya Batuli ya nchini Cameroon Mkuu wa kitengo cha Usalama wa wakimbizi wa Kambi hiyo Samwel Forterbel amesema kundi hili ni la wakimbizi ni wale walioamua kurudi nyumbani kwao kwa hiari yao wenyewe "baada ya hali ya Usalama kuimalika nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na tukio hili lina maana kwamba wakivuka mpaka sio wakimbizi tena na hayo ni mafanikio makubwa."Kwa upande wa Mkuu wa Msafara huo kutoka kwa walinda amani wa Umoja wa Mataifa Kikosi cha 7 kutoka Tanzania TANBAT 7, Kapteni Cosmas Mnyasenga amesema wamekamilisha kuwasafirisha salama waliokuwa wakimbizi hao na kuwafikisha salama nchini mwao, "katika makazi ya muda mjini Berberati." Mwaka 2013 nchi ya Jamhuri ya Afrika ya Kati ilikumbwa na mya ndani ambapo makundi ya 3R, Anti Balaka na Seleka yalihitirafiana na kusababisha watu zaidi ya laki nne kuikimbia nchi hiyo na kwenda kuishi uhamishoni katika nchi za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), Chad na Cameroon na sasa baadhi wameanza kurejea nchini mwao na kuanza kulijenga taifa lao mara baada ya amani kuendelea kuimarika siku baada ya siku. 

Katika kujifunza lugha ya Kiswahili leo furs ani yake mtaalam wetu Onni Sigalla, Mhariri mwandamizi wa Baraza la Kiswahili la Taifa      nchini Tanzania, BAKITA anafafanua maana ya neno“KOTOKOTO.”

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina inayomulika uvuvi endelevu kwa kutumia kanuni za uvuvi na tunafuatilia mtazamo wa wakazi wa eneo la ziwa Taganyika kuhusu kufungwa zia hilo. Pia tunakuletea habari kwa ufupi zikiwemo za watoto katika migogoro, Ualbino na COSP17. Katika kujifunza Kiswahili tunakuletea ufafanuzi wa neno “Kotokoto.”Ripoti ya Umoja wa Mataifa iliyotolewa leo kuhusu viwango vya ukatili dhidi ya watoto kwenye maeneo ya mizozo yenye matumizi ya silaha inaonesha kuwa mwaka 2023 kulikuwa na ukatili wa kupindukia. Ripoti hiyo inayotolewa na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kila mwaka inasema “Mwaka wa 2023 watoto waliandikishwa na kutumika vitani ikiwa ni pamoja na kwenye mstari wa mbele, kushambuliwa majumbani mwao, kutekwa nyara wakielekea shuleni, shule zao zikitumiwa kijeshi, madaktari wao wakilengwa, na orodha ya kutisha inaendelea. Ikiwa leo ni Siku ya kimataifa ya kuelimisha jamii kuhusu watu wenye ualbino, Mtaalam Huru wa Umoja wa Mataifa kuhusu kufurahia haki za binadamu kwa watu wenye ualbino, Muluka-Anne Miti-Drummond amepongeza maendeleo ya pamoja yaliyopatikana katika kufuatilia haki za binadamu kwa watu wenye ualbino, tangu Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa lilipotambua rasmi tarehe 13 Juni kuwa Siku ya kimataifa ya kuelimisha jamii kuhusu watu wenye ualbino miaka kumi iliyopita. Hata hivyo, amesema wanatambua kwamba safari ya kuelekea katika  ulimwengu wa haki sawa kwa watu wenye ualbino bado inakumbwa na changamoto na ugumu mkubwa.Na leo ndio ndio tamati ya Mkutano wa 17 wa nchi wanachama wa mkataba wa haki za watu wenye ulemavu, COSP17 uliodumu kwa siku tatu katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa jijini New York Marekani. Sarah Muthoni Kamau, Mwenyekiti wa Jukwaa la Watu wenye ulemavu la Jumuiya ya Madola ni mmoja wa waliohudhuria mkutano huu uliodumu kwa siku tatu.Katika kujifunza lugha ya Kiswahili leo furs ani yake mtaalam wetu Onni Sigalla, Mhariri mwandamizi wa Baraza la Kiswahili la Taifa  nchini Tanzania , BAKITA anafafanua maana ya neno“KOTOKOTO”Mwenyeji wako ni Assumpta Massoi, karibu! 

Ikiwa leo ni siku ya kimataifa ya kupinga ajira kwa watoto ambayo mwaka huu imebeba maudhui “Hebu tutekeleze ahadi zetu kukomesha ajira ya watoto” tunaelekea nchini Argentina kukutana na muathirika wa ajira ya watoto ambaye sasa  ameamua kulivalia njuga suala hilo na anafanya juu chini kuitokomeza ajira kwa watoto ambayo imekita mizizi nchinihumo kwa miaka nenda miaka rudi.  Kwa mujibu wa shirika la kazi la Umoja wa Mataifa ILO ajira kwa watoto ni ukiukwaji mkubwa wa haki zao n ani uhalifu unaokwenda kinyume na sheria na mikataba ya kimataifa ya kazi lakini pia ni kosa la jinai.  Flora Nducha anafafanua zaidi katika makala hii.

Nchi ya Sudan inakabiliwa na hatari inayoongezeka ya njaa inayosababishwa na migogoro ambayo itakuwa na matokeo mabaya ikiwa ni pamoja na watu kupoteza maisha, haswa kwa watoto wadogo. Hata pale wananchi wanapojaribu kukimbia vita ili kwenda kusaka msaada maeneo mengine wanakumbana na changamoto lukuki ikiwemo kuporwa mizigo yao na makundi ya wapiganaji. Leah Mushi na maelezo zaidi.Kiujumla hali ni mbaya nchini Sudan kutokana na mapigano yanayoendelea baina ya makundi mawili ambayo ni vikosi vya kijeshi vya serikali na vikosi vya msaada wa haraka. Wananchi maisha yao yamebadilika kabisa maana sasa hawawezi kuendelea na shughuli zao za kawaida kama vile kilimo. Mmoja wa waathirika wa vita nchini Sudan ni Bi. Thuraya mwenye umri wa miaka 37 aliyekimbia eneo la El Fasher Kaskazini mwa Darfur na watoto wake kwenda kusaka hifadhi katika kambi ya wakimbizi ya Zamzam anasema maisha yamekuwa magumu hawana hata chakula cha kuwapikia watoto. “Tumekuja kutokea Tawila, tulilazimika kuondoka usiku, hatukuweza kuondoka mchana sababu tulikuwa tunaogopa mapigano na silaha nzito. Walitukagua na kututishia, mnaenda wapi? mmebeba nini kwenye mabegi yenu?. Walichukua vitu vyetu na kutuacha na vitu vichache, na hela kidogo tulizokuwa nazo tuliweza kufika katika kambi hii ya wakimbizi.”Masikini Bi.Thuraya anatamani maisha yake kabla ya vita. “Kabla ya vita maisha yetu yalikuwa ya furaha, tulikuwa tunaenda shambani, hatukuwa tunanunua mkate wala chochote sokoni. Tulikuwa tukienda huko tunanunua nguo. Tulikula nyama kutoka kwenye mifugo yetu majumbani lakini wameiiba yote. Tulivyofika hapa kambini walitupa vitu vichache lakini vimeisha vyote. …… Ujumbe wangu kwa dunia ni watusaidie tupate amani. Hilo ndilo jambo letu Pekee.”Uchambuzi wa hivi karibuni uliofanywa na Mashirika ya Umoja wa Mataifa, ikijumuisha lile la Kuhudumia Watoto (UNICEF), Mpango wa Chakula (WFP) na la Afya Duniani (WHO) unaonesha kwamba uhasama unaoendelea unazidisha visababishi vya utapiamlo kwa watoto.