Tijdens mijn reis door Duitsland belandde ik ook in München. Ik ging daar langs bij Fred van Putten. Al decennialang werkzaam in de autobranche (wie kent hem niet, als verslaggever van weleer) en in de jaren '90 voor het eerst in Duitsland terechtgekomen. Inmiddels woont en werkt Van Putten al 25 jaar in München, waar hij als voormalig bestuurder bij grote bedrijven en thans als directeur Europa bij TankSafe goed zicht heeft op de ontwikkelingen in de auto-industrie. 

In een week als deze, met een oorlog in het Midden-Oosten die ook economische gevolgen wereldwijd kent, ervaart Van Putten ook weer extra stress in de toch al noodlijdende auto-industrie. Daar komen de verkiezingen in Beieren (lokaal) en Baden-Württemberg (deelstaat) nog eens bovenop. 

Hoe kijkt Fred van Putten naar de Duitse politiek, de economie en de innovatie en technologie in relatie tot de auto-industrie? Dat hoor je in dit gesprek.

 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik reis momenteel door Duitsland en hoor dat bedrijven in grote onzekerheid verkeren door de oorlog die Trump en Netanyahu in Iran hebben ontketend.

Dit verhaal gaat verder dan dat we praten over schepen die niet door de straat van Hormuz kunnen. Dit gaat om grondstoffen. Dit gaat om energieprijzen die hoog zijn. Dit gaat om de prijs van vrachtschepen. Dit gaat om de beschikbaarheid van vrachtschepen. En dan verschilt dat weer per sector. Want automobielbedrijven verschillen van elkaar qua afzetmarkt en toeleveringsketens. En dat kan voor een bedrijf in medische apparatuur ook weer anders zijn. Ik heb met verschillende ondernemers en werknemers van grote Europese bedrijven hier in Zuid-Duitsland gesproken.

Het werkt altijd goed om één voorbeeld te geven om een sectoraal probleem te schetsen. Neem Ensinger. Een bedrijf dat we ook wel een hidden champion noemen. Het is een bedrijf dat weinig mensen kennen, maar gigabelangrijk is voor de allergrootste industrieën en voor onze producten. Het draait om technische en hoogwaardige kunststoffen. Daar maak je onderdelen bijvoorbeeld van. En die kunststoffen zitten dus overal in. Ensinger is wereldmarktleider, actief in tientallen landen, maar tegelijkertijd wel zo'n typisch Duits familiebedrijf. En één van die familieleden is de Nederlander Jan van Schaik. Werkt al 17 jaar voor Ensinger hier in Nufringen, in Zuid-Duitsland, en is verantwoordelijk voor de commercie en internationale expansie.

In deze reportage hoor je zijn verhaal en ons interview. Over het Midden-Oosten, deelstaatverkiezingen en Europese autonomie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens mijn reis door het zuiden van Duitsland kon ik aanhaken bij een zogeheten innovatiemissie van RAI Automotive Industry NL. Zij kregen een kijkje in de keuken bij Mercedes en gingen professioneel speeddaten met Duitse geïnteresseerden gericht op 'smart', 'AI' en 'e-mobility'. Oftewel: kijken hoe je door middel van samenwerking betere en toekomstbestendige auto's kunt maken, die meegaan met de tijd maar wel kwaliteit en vakmanschap blijven uitstralen.

En dat in geopolitiek woelige tijden, wat de noodzaak tot samenwerken ook vergroot.

Ik sprak erover met organisator Jean Pierre Heijster, terwijl wij uitkeken op een bizar aantal aan bijzondere auto's. Een walhalla voor de autoliefhebber.

Heijster onderkent de crisis die de Duitse auto-industrie momenteel meemaakt, maar denkt dat er een kans is voor het hart van de Europese auto-industrie, met ook een rol voor Nederland met partnerbedrijven, om zich uit deze problemen te 'innoveren'. 'Het wordt een strijd, maar als iedereen in Europa met mondiale partners die strijd aangaat, dan geloof ik dat we een heel eind kunnen komen.'

Een kortere versie van ons gesprek is vanmiddag uitgezonden BNR Nieuwsradio in De Avondspits. En is ook terug te luisteren in de dagelijkse podcast die we maken, geheten Make Europe Great Again. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een ontmoeting tussen de grootste en op tweenagrootste economie van de wereld. Amerika en Duitsland. Daar gingen ze ook in Duitsland maar ook in Brussel eens goed voor zitten. En Merz ging er ook voor zitten, daar in de Oval Office van het Witte Huis. Merz verroerde zich niet al te veel - en zat met zijn bijna 2 meter lange lichaam ogenschijnlijk onderuit gezakt in zijn stoel. Wel had hij drie belangrijke dossiers in z'n achterzak: Iran, Oekraïne en extra Amerikaanse heffingen voor de EU. En Merz had aangegeven: ik ga zeggen, ook namens Brussel, dat ik het met die nieuwe heffingen niet eens ben. We willen geen nieuwe handelsdeal. 

Maar durfde Merz tijdens de persconferentie Trump al te weerspreken? Oordeel zelf.

Deze audio is ook te beluisteren in de podcast Make Europe Great Again en was vanochtend tevens te beluisteren in De Ochtendspits.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland staat aan het begin van een Superwahljahr. Een jaar met vele verkiezingen, op allerlei niveaus. Maar ook een jaar waarin de Duitse burger de politiek dus kan afrekenen op falend beleid, te weinig voortgang of te weinig vertrouwen. Daarom ben ik naar Zuid-Duitsland afgereisd, om bijvoorbeeld te spreken met mensen die in de Duitse auto-industrie werken. Hoe staat het met de afhankelijkheid van de VS en China, hoe staat het met de uitdagingen (energieprijzen, AI, arbeid) en bestaat er ook in Duitsland ook een gevoel van 'Europese autonomie'? En: hebben we misschien niet stiekem al wat 'verborgen kampioenen' in Europa, bijvoorbeeld in het innovatieve Baden-Württemberg?

Ik sprak erover in onze podcast Make Europe Great Again, toen ik net in Stuttgart was gearriveerd.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

België, Frankrijk, Spanje, Denemarken, Duitsland, Polen, Roemenië, Polen, Estland en Noorwegen. Steeds meer Europese landen krijgen ongewenst bezoek van drones. Of ze door Rusland gestuurd zijn, weet niemand met honderd procent zekerheid te zeggen. Toch verstoren ze het luchtruim in vele Europese landen en hangen ze verdacht lang boven vitale en militaire infrastructuur. Boven Polen werden de drones in september zelfs neergeschoten; de Russen gaven aan dat dit afzwaaiers waren van een aanval op Oekraïne - maar bevestigden daarmee dat het wel om hun drones ging.

Eén van de andere landen uit dit rijtje is Roemenië. Onlangs bracht ik een bezoek aan dat land. Ook daar waren net drones de grens met Oekraïne overgevlogen. Niet voor het eerst, want drones en raketten vliegen al door het Roemeense luchtruim sinds Rusland in 2022 Oekraïne op brute wijze in z'n geheel binnenviel. Bij aanvallen op het Oekraïense havengebied grenzend aan de Zwarte Zee vliegen drones regelmatig via Moldavië en Roemenië terug Oekraïne in, of ze landden zelfs - al dan niet neergeschoten door de Oekraïense luchtafweer - op het grondgebied van deze landen.

Het Roemeense parlement heeft inmiddels toestemming gegeven aan het leger om vijandige drones indien nodig neer te schieten. Een ongekende stap voor Roemenië, dat historisch gezien enige angst voor Rusland kent en niet snel in potentie escalatoire stappen onderneemt. Wel is Roemenië onder de huidige president Nicosur Dan een trouwe EU- en NAVO-bondgenoot, en biedt het land ook steun aan Oekraïne.

Roemenië heeft zich ook gecommitteerd aan de 'Trump-norm', de nieuwe NAVO-norm van vijf procent waardoor NAVO-bondgenoten miljarden euro's extra de komende jaren in defensie moeten investeren, om de afschrikking op peil en geloofwaardig te houden. Eén van de bedrijven die door het Roemeense ministerie van defensie als 'veelbelovend' wordt gezien is het dronebedrijf BraveX Aero uit het Noord-Roemeense Cluj. Een drone start up die eigenlijk is opgericht voor civiele doeleinden, maar sinds 2024 de stap richting 'dual use' heeft gemaakt; zowel civiele als militaire inzet. Het Roemeense defensieministerie ziet in BraveX Aero ook een mogelijke partner om samen met Oekraïne de droneproductie tussen beide landen (die een grens van zo'n 650 kilometer delen) op te voeren. BraveX wil in 2028 jaarlijks 500 drones kunnen leveren - en in 2030 één van Europa's leidende fabrikanten in hun specifieke dronesegment. 

De meerwaarden naar eigen zeggen: Europese topkwaliteit in de elektrische categorie, een lange vliegtijd in combinatie met een hoog laadvermogen én modellen met de mogelijkheid om te wisselen tussen verbrandingsmotor en elektrisch. Daarnaast zijn de drones honderd procent in Europa geproduceerd (geen Chinese componenten). 'Al weten we heus wel dat we niet de enige op de markt zijn', zegt CEO Razvan Costea-Barlutiu tegen BNR.

Ook is BraveX Aero eind oktober een partnership aangegaan met het Duitse bedrijf Uniq Things. Brave X biedt multirotor-drones aan die meer dan vier uur in de lucht kunnen blijven terwijl ze ook nog zeven kilo aan 'apparatuur' of 'spullen' met zich meezeulen, terwijl Uniq Things gespecialiseerd is in de (autonome) coördinatie tussen verschillende drones, ook wel 'dronezwermen' genoemd. Samen spreken ze in het persbericht van 'Swarm-as-a-service', een drone oplossing die makkelijk opschaalbaar is bij veiligheidsvraagstukken of in noodsituaties. Eén 'dronepiloot' moet deze zwerm kunnen bedienen.

Ik ging in Cluj langs bij één van de oprichters en investeerders, Mircea Vadan en sprak met hem over zijn bedrijf, zijn drones, angst in Roemenië voor Rusland en Europese autonomie. Ook Iulia Oprea schoof aan, zij is Chief Legal & Regulations Officer bij BraveX Aero.

Luister ook naar BNR's De Oostflank, waarin verslaggevers van BNR reizen langs de oostgrens van Europa en de stemming peilen in landen die grenzen aan Rusland en/of Oekraïne. Hier verschijnen ook uitgebreide reportages van mijn bezoek aan Roemenië, met veel aandacht ook voor hybride oorlogsvoering.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoi! Welkom op mijn podcastkanaal, Hahn in Europa. Ik plaats hier mijn bijdragen voor BNR, waaronder de gesprekken die ik heb met bijzondere mensen uit Europa. Ik kom net terug uit Roemenië en Oekraïne. En dat betekent dat ik de komende tijd een reeks verhalen hier publiceer, je dan in z'n geheel kunt terugluisteren.

Dit keer hoor je een gesprek dat ik had met Ivan en Yaroslava, twee 'dronemakelaars' die pre seeds startups in de dronewereld koppelen aan wereldwijd kapitaal met hun investeerdersplatform United Angels Network. Ze delen trouwens alles, want ze zijn ook nog eens getrouwd. Daarnaast is Ivan actief voor de Oekraïense luchtverdediging.

Het gesprek voor deze podcast duurt ongeveer tien minuten, maar we hebben nog meer gepraat in een restaurant in Lviv. Komende zondag komt een artikel online waarin onder andere dit echtpaar centraal staat.

Veel luister- en leesplezier.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoi! Welkom op mijn podcastkanaal, Hahn in Europa. Ik plaats hier mijn bijdragen voor BNR, waaronder de gesprekken die ik heb met bijzondere mensen uit Europa. Ik kom net terug uit Roemenië en Oekraïne. En dat betekent dat ik de komende tijd een reeks verhalen hier publiceer, je dan in z'n geheel kunt terugluisteren.

Dit keer hoor je een gesprek dat ik had met Oleksii Khobor. Oleksii is een Oekraïense knappe kop. Een 26-jarige promovendus aan de polytechnische universiteit van Lviv op de afdeling informatiesystemen en netwerken. Hij koppelt AI en ML aan defensie en focus mij op innovatie en doorontwikkeling. Momenteel werkt hij aan drie projecten, die niet alleen academisch relevant zijn maar ook direct kunnen bijdragen aan de veiligheid van Oekraïne. 

Oleksii werkt aan een 'tankdrone', een vliegende schildwacht rondom een tank. Daarnaast richt hij zich op het analyseren van videobeelden die drones maken in oorlogsgebied, met de gedachte dat echte dreiging van valse dreiging door middel van machine learning kan worden onderscheiden. En tot slot werkt hij volgens hetzelfde concept aan het detecteren van mijnen en explosieven die onder de grond liggen. 

Het gesprek voor deze podcast duurt ongeveer een kwartier, maar Oleksii en ik hebben veel meer tijd met elkaar doorgebracht. Onder meer in dit artikel kun je meer lezen over de inzichten die hij met mij wilde delen, en hoe het leven in Lviv momenteel is.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoi! Welkom op mijn podcastkanaal, Hahn in Europa. Vanaf nu plaats ik hier weer vaker mijn bijdragen voor BNR, waaronder de gesprekken die ik heb met bijzondere mensen uit Europa. Ik kom net terug uit Roemenië en Oekraïne. En dat betekent dat ik de komende tijd een reeks verhalen hier publiceer, je dan in z'n geheel kunt terugluisteren.

Dit keer hoor je een gesprek dat we in de studio hadden met oud-minister van buitenlandse zaken Bert Koenders, onder leiding van Bernard Hammelburg. Dit deel van het gesprek gaat over de Nexperia-zaak. 

De hele aflevering van BNR De Wereld staat ook online.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoi! Welkom op mijn podcastkanaal, Hahn in Europa. Ik plaats hier mijn bijdragen voor BNR, waaronder de gesprekken die ik heb met bijzondere mensen uit Europa. Ik kom net terug uit Roemenië en Oekraïne. En dat betekent dat ik de komende tijd een reeks verhalen hier publiceer, je dan in z'n geheel kunt terugluisteren.

Dit keer hoor je een gesprek dat ik had bij Nikhef in Amsterdam, waar internationale wetenschappers elkaar tot grote hoogten drijven. En dat is handig als je hoog inzet, zoals Nederland doet met het initiatief om de Einstein Telescoop naar het zuiden van Nederland te halen.

Ik ging langs bij Nikhef, en sprak met Sjoerd Sjoerdsma, CEO van Einstein Telescoop Nederland. Hij hoopt volgend jaar 2,4 miljard euro bijeen te hebben om de kansen op een Einstein Telescoop in Nederland te vergroten. 

Een ingekorte versie van dit gesprek hoor je in Make Europe Great Again.

See omnystudio.com/listener for privacy information.