Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη

Καλοκαίρια και χειμώνες, περιμένω για να΄ρθεις, τραγουδούσε ο Μητροπάνος. Ωραία και τα δύο, μα εμείς θα επικεντρωθούμε στα καιρικά φαινόμενα που δεν εμπεριέχουν λιακάδα. Τι σχέση έχει η βροχή με τον όμβρο ή η ψιχάλα με το ψεκάζω; Πώς έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες το ουράνιο τόξο και ποια πολύχρωμη θεά το συμβόλιζε; Από πού κι ως πού το κρύο συνδέεται με το κρύσταλλο και τα παγάκια με τον Άρειο Πάγο; Ειναι Νοέμβρης και βάλαμε τα πουλόβερ μας. Καιρός για τις λέξεις του ψύχους!

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Αυτή τη φορά θα σας συστήσω δύο ρήματα που πλέον δεν έχουμε στα νέα ελληνικά, αλλά δεν είναι νεκρά. Είναι ολοζώντανα μέσω των αμέτρητων λέξεων που βγαίνουν από αυτά. Το ίημι και το είμι! Ένεση και άνεση, κάθετος και εφετείο, ιός και αφετηρία, όλα παιδιά του ίημι. Για να μην πω για την τρισκατάρατη οικονομική ύφεση. Το είμι, πάλι, είναι η μητέρα της εφόδου και των εσόδων, του εισιτηρίου και του ανεξίτηλου, του ισθμού και της μεθόδου! Και φυσικά, μας δίνει το ηρωικό Ίτε παίδες Ελλήνων!

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Σήμερα θα σας γυρίσω 3000 χρόνια πίσω σε μια εποχή με παντοδύναμους θεούς, πολυμήχανους βασιλιάδες, τρομακτικά τέρατα, πανέμορφες γυναίκες, αοιδούς και μαγικά ζώα. Θα ταξιδέψουμε στην ηρωική περίοδο της Οδύσσειας, όπου οι Έλληνες ανακάλυπταν τον κόσμο και γύριζαν τα πέρατα του κόσμου, προσπαθώντας να εξηγήσουν τον μαγευτικό κόσμο που τους περιβάλλει. Τι σημαίνει Χάρυβδη και Κύκλωπας, Πηνελόπη και Ναυσικά; Τι σχέση έχουν οι Φαίακες με τη φαιά ουσία και τι σημαίνει έπος; Και φυσικά, ρίχνουμε φως στο όνομα του μεγάλου Ομήρου.  

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Μουρέλλ' ιμ, τα ματέλλια σ' αραμπαδέλλια τσλούν. Θέλετε τη μετάφραση αυτής της υπέροχης φράσης από το μυτιληνιό ιδίωμα; Μωρό μου, τα μάτια σου κάνουν μέχρι και άμαξες να κυλήσουν. Ένα γλωσσικό (και γευστικό ταξίδι) στη Λέσβο, για να την ανακαλύψετε, παρέα με το εθνικό μας ποτό, το Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου. Ακούστε το επεισόδιο με ουζάκι και ποικιλία και ανακαλύψτε άλλη μια φορά τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας μέσα από φοβερές (και ενίοτε αστείες) λέξεις!

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Είναι ωραίο το άτιμο το ποτό, όταν συντροφεύει τις όμορφες στιγμές διασκέδασης αλλά και χαλάρωσης. Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στην τέχνη του πίνειν. Από ποιο αρχαίο ποτήρι πήρε το όνομά του το κυλικείο και τι σχέση έχει το μεθύσι με το μέλι; Γιατί δεν πρέπει να γράφουμε τη μπίρα με ύψιλον και ποια είναι η ελληνική λέξη για το γλέντι; Είναι η αλήθεια ότι νταμιτζάνα σημαίνει η κυρα-Γιάννα; Ελάτε στον μεθυστικό κόσμο των ποτών!  

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Η μεγάλη γιορτή του αθλητισμού έφτασε: το Παρίσι υποδέχεται τους Ολυμπιακούς Αγώνες κι εμείς θα καταδυθούμε στη θάλασσα των λέξεων των αγώνων. Τι σχέση έχει το αργυρό μετάλλιο με τον πελαργό; Μαραθώνας σημαίνει όντως το χωράφι με τα μάραθα; Γιατί τα "Πάρθια βέλη" ήταν η τέλεια πολεμική τακτική και πώς σχετίζεται η αφή της Ολυμπιακής φλόγας με έναν ταπεινό αναπτήρα;

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Το καλοκαίρι είναι συνυφασμένο με το φαγητό. Όχι ότι ο υπόλοιπος χρόνος δεν είναι, αλλά πώς να το κάνουμε; Άλλη γλύκα έχει το καλοκαίρι. Γιατί το μενού λέγεται εδεσματολόγιο στα ελληνικά, τι σχέση έχει ο άτρωτος Ηρακλής με ένα τρωκτικό, γιατί το επιστημονικό όνομα του κακάο είναι θεόβρωμα και πώς συνδέεται με τον σαρκοβόρο; Και τελικά, τι είναι ο αγλέουρας, ο άμπακος και το καταπέτασμα; Καλή σας όρεξη!

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Το Euro 2024 ξεκίνησε και ήρθε η ώρα για ένα επεισόδιο για τον βασιλιά των σπορ, ένα άθλημα με τόσες συγκινήσεις όσο και περίεργες λέξεις. Θα μάθουμε τι σημαίνουν όλοι αυτοί οι αγγλικοί όροι που έχουν περάσει στην καθομιλουμένη, ακόμα και ανθρώπων που δεν βλέπουν μπάλα. Τι είναι το λάκτισμα, ποια η σχέση τέρματος και τερηδόνας και τέλος, από πού κι ως πού ο προπονητής συνδέεται ετυμολογικά με την πείνα;

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Λέμε έμφαση, απόφαση, κατάφαση και πρόφαση. Κι όμως τα πρώτα δύο βγαίνουν από το ρήμα φαίνω ενώ τα άλλα δύο από το φάσκω ή αλλιώς φημί. Τι φάση; Βασικά και η λέξη φάση είναι περίεργη γιατί αποτελεί το ουσιαστικό και των δύο. Δύο υπέροχα ρήματα που μας δίνουν τη φαντασία, το φαινόμενο, τη φήμη και τη φωνή! Και τελικά, αληθεύει ότι ο συκοφάντης είναι αυτές που φανερώνει ποιος έκλεψε τα σύκα; 'Η μήπως σας τρολάρω!  

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

Μπορεί να τελείωσε η Eurovision και για φέτος, μα η Ελλάδα συμπλήρωσε το 2024 πενήντα χρόνια στον διαγωνισμό. Aυτό είναι μια τέλεια ευκαιρία να ανακαλύψουμε λέξεις που ακούγονται στις συμμετοχές μας με ελληνικό στίχο, οπότε ξεχάστε Παπαρίζου, Σάκη και Καλομοίρα και πάμε να μάθουμε ετυμολογία μέσω της διασκέδασης! Let the fun begin!

Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.