Kiwal taariindi

Hannde neɗɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone/needi no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wi’ide neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri. Tedduɓe on biyaama bisimila mon e kiwal taarindi. E oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e battane mbayliigu weeyo e ngaluuji wonuɗi e nder ndiyam e nder Afrik. Ko foti safrude ɗen caɗeele ?

Ngam yo o waawude foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wiide wonnde neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri. Tedduɓe on bi'aama bismilla e taskaraam Kiwal Taarindi. E oo ɗoo taskaram Abdulaay e hoɓɓe makko yewtay alhaali yowitiiɗo e ndiyam maayo ñaamayɗam leydi haa jaɗita koɗooli e nder Senluwi no wi'ee "érosion côtière" e faransiire. Kono ɗii ɗuuɓi yawtuɗi AFD (Banki faransinaajo walloowo fii ɓamtaare leyɗe) addii balle ngam darnude tule faddorɗe ka sera maayo ngam haɗude ndiyam ɗam hetta koɗooli ɗii. Kono lorriiɓe ɗuuɗuɓe eggii bi’ol maɓɓe hiɓe wondi e caɗeele buy.

Hannde oo do saha, yoga e nder ɗee leyɗeele, mayliigu weeyo no addini caɗeele tiiɗuɗe,
yimɓe hoɗuɓe e majje. Holko ɗum waawi battinde e ngurɗam durooɓe, awooɓe walla kadi
marooɓe? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Aamadu Bukari, malinaajo
ardinooɗo eɓɓoore "Unesco" no wi'ee Yaaral Deggal, ko ko yowitii e lummbugol daabeeji ɗin
e nder Sahel. Kono kadi en heɗoto Koolaaɗo Kuuɓal Fedde ngenndiire Awooɓe Nuwaadibu
hono Mohammed Faadel Wuld Mohamed Suweyla. Ko adii ɗum en keɗoto jantoore Muusa
Umaar Barri. O yewtidii e woɓɓe e durooɓe e remooɓe ko faati e sababuuji ɗannagol maɓɓe.
En njoofniray yewtere nden e Hinndu Umaru Ibrahim debbo pullo jeyaaɗo e mboororo'en
jeyaaɗo Caad, Ko o haɓoowo mbayliigu weeyo e nguleeki e ardiiɗo "Afpat" fedde renndinde
rewɓe lesdi Caad

Park colli wonɗo Juuj, e nder diiwal Senluwi rewo Senegaal, ko nokku hecciɗiɗo, ɓuuɓuɗo e dow wertaango ngo hektaarji 16.000. Ko ɓuri colli miliyon gooto e feccere ina tawee e makko. Oo nokku ko kaanɗo toppiteede sabu oo park Juuj ina jogii nafoore mawnde wonande gure jeeɗiɗi taariiɗe mo ɗee. Umaar Mammadu SOW waɗii ton oo taskaram Kiwal Tariindi e ley ballal Komandan Sheyk Jaañ, gardiiɗo park oo.

Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe? Ko holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtuɗe ɗee toɓɓe en bismoto hannde Hadiyatu Jallo, wiɗtotooɗo e jannginoowo ka duɗal mawngal ngal Dalaba ko faati e taarindi e no daaɓeeji reenirtee. Kono ko adii ɗum en heɗoto miijooji addaaɗi e tongoode men WhatsApp yowitiiɗi e ndee toɓɓere. Ka joofingol e jaɓɓoto Fatimata Kaan, moritanaajo, ardiiɗo "RIMART deco recyclage" ko faggorgal jawdi woni wayloowal kuurujuru woɓɓe no wi’a tuuɗe.

E nder askaram men hannde en njahat to diiwal Maatam, rewo senegaal. E ngal diiwal oogugol fosfaat ngol ina addani besngu nguu caɗeele no feewi. Ngol asugol foosfat saabiima ŋakkeere cellal yimɓe ɓee e dabaaji ɗii, ina wonndi kadi e telɓingol (bonnugol) remru nduu e ngaynaaka kaa. Ngam yewtude e oo alhaali, Alhuseynu BAH bismiima Usmaan BAH, taweteeɗe e fedde nde wona-laamuyankoore innirteende "ONG3D". Ko kanko woni hoɗo men hannde ngam yewtude e oo alhaali.

Ina teskaa e gure ɗuuɗuɗe e nder Afrik, e sahaaji feetooji (juuldeeje) mawɗi wano juuldeere taaske (donkin), yimɓe ɓee ina mbeddoo tuundi kurujuru e nder gaawi ɗo ndiyam toɓo rewata. Ɗum ina caaboo caɗeele keewɗe, sabu ndiin tuundi sukkat laawi  ndiyam ɗam. Dakaar, laamoorde Senegaal, hitaande kala ilameeji ina nannga koɗoorɗe keewɗe. Ñabbuuli e tiiɗallaaji goɗɗi ina kaɓɓodii e ɗee baɗe bonɗe. Ko holɗum  woni battane mum e taariindi men e ko holno ɗuum haɓirotee ?
Tedduɓe, ko nii woni mbaadi yeewtere men Kiwal Taariindi hannde, bisimilla mon !

Tedduɓe on calminaama! Bisimilla mon e taskaram men Kiwal Taariindi. Hannde e oo ɗoo taskaram Abdullaay Jallo e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e nokkuuje haakooje maa mi wi'a hecciɗuɗe no wi’ee "espace vert".e ɗemngal faransiire. Ŋakkere ɗen nokuuje hino teskaa e yoga e leyɗe Afrik, tawa le hiɗe joggii nafoore to banŋe taariindi e to baŋŋe cellal neɗɗo. Heɗoɗen yewtere maɓɓe.

E ooɗo taskaram Abdullay Jallo e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e ñalaande adunayankoore teddiniraande taarindi mawninteeɗe hannde ñannde jowi lewru jeegaɓuru. Ndee ñalaande mawninte e dow tobbere yowitiinde e no heydintingol leydi remeteendi kono kadi ko faati e yooro. Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Ibrahima Sorri Suwaare ginenaajo injeñoorjo to baŋŋe ndema. Kono ko adii e heɗoto miijo ngo gooto e heɗiyankooɓe amen addani e tongoonde men whatsapp on. Kajoofingol e bismoto kadi Dele Tuddaku ardiiɗo kawtal pelle remooɓe to Benin

Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram Abdullaay Jallo e hoɓɓe makko yewtay ko faati e darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe? E kadi pehe ɗe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtuɗe e dow ɗee toɓɓe en bismoto hannde Fatimata Kaan, moritanaajo, ardiiɗo "RIMART deco recyclage" ko faggorgal jawdi wayloowal kuurujuru woɓɓe no wi’a tuuɗe poore.
Kono ko adii ɗum en heɗoto kadi Aminata Daat, ardiiɗo fedde wi'eteende "Espace Vert" e nder Senegaal. Ka joofingol en bismoto Faatumata Sherif ginenaajo ardiiɗo fedde nde wonaa-lamuyankoore tammbiinde rewɓe haɓooɓe mbayliigu weeyo e ɓamtal.