Kiwal taariindi

E oo taskaram Kiwal taarindi Abdullaay JALLO e hoɓɓe makko ɓen en yewtay ko yowitii e wiɗto ngo Filip Kofi Adom wiɗtotooɗo e jannginoowo ka ɗuɗal toowungal ngal Afrik di Sud ɓanngini ñannde 25 lewru ɗiɗaɓuru yawtundu. Ngoo wiɗto o taskii no mbayliigu weeyo battinta e ngonnka ɓiɓɓe afriknaaɓe haa e faggudu maɓɓe. E tuugnaade e ngoo wiɗto ɗoo e hitaande ujune ɗiɗi e cappanɗe jowi si daraaka no haaniri non, ko ɓuri miliyonji teemeɗɗe ɗiɗo afriknaaɓe wonday e heege muusunge. Ko hono mbayliigu weeyo waawata battinde e ngurdam afriknaaɓe ? Holko ɗum waawi battinde e faggudu ɗen leyɗe ɗe Afrik ?

E oo taskaram Kiwal taarindi Abdullay Jallo e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e nguu nduggu teskaangu ɗee ɓalɗe yawtuɗe e yoga e nder leyɗe Afriik hirnaange wano Senegaal , Gammbiya, Mali haa e Gine. Ko woni iwudi nguu nduggu. Holko woni sabaabu hinguu teskee wakati kala e ɗii lebbi yawtuɗi. Holko ɗum battinta e dow taarindi men ? Kadi holnde e darnde fotaa dareede ngam nguu nduggu waasa battinde no tiiɗi e ko taariindi men haa e cellal men ?
Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto koɗo men eAndre Johe karralo e on banŋe . Kono ko adii en heɗoto heɗiyankooɓe men ko faati e ndee toɓɓere. Ka joofingol en bismoto Aminata Mbow Kokhaan, arɗiiɗo suudu halfinaandu taskagol henndu foofeteendu e Senegal.

Tedduɓe on salminaaa, on wi’aama bismilla e taskaram Kiwal Taarindi. Wano woowiri non lewru kala, e oo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reennugol taarindi men. Ko holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Hannde  ko honnde foti wonnde darnde maɓɓe ngam hiwude e reenugol  taariindi ndii no haaniri non? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto Musokoro SIDIBE Moritanaajo dilloowo e baŋŋe taarindi sosuɗo kadi hello e dow YouTub anndiraango "MS Emvironnement et développement durable". Faandaare maggo ko hirjinde e findinde renndo ngoo ko faati e reenugol taarindi men. Kono ko adii ɗum en heɗoto miijo Faatumata Binta Jallo, gooto e heɗiyankooɓe men. Ngam joofinde en bismoto kadi Faatumata Kante, Ginenaajo, halfinaaɗo konngol "Renasced", fedde nde wonaa laamuyankoore daraniinde taarindi e nder Gine.

E oo ɗoo taskaram Abdullaay Jallo e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e battane ƴoogugol walla yaltingol petrol e gaz e awo hakkunde maaje Senegaal e Moritani. E ɗen ngandi ɗee leyɗe ɗiɗi siifuno aadi e ɗen  baŋŋe. Kono awooɓe ɓen no wondi kulol e battane ngol asugol petrol e gaz e dow golle maɓɓe. Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto tawo Dokteer Aliwu Geey, hertorɗo to baŋŋe taarindi e kala ko yowitii e maaje. Kono ko addii ɗum en heɗoto yi’ande hediyankooɓe men e ko faati e ndee toɓɓere. Ka joofingol en bismoto Mohamed Fadel Suwell Moritannaajo ardiiɗo kawtal pelle awooɓe Nuwaadibu.

E oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e tuuɗe  taweteeɗe e seraaji maaje. Hannde ɗum no tampini sanne hoɗɗuɓe e sera ɗen maaje. No jeyaa e ɗen Gine, Senegaal, Moritani haa Gambiya. Holko ɗum battinta e nguurdam maɓɓe? Ko foti wonude pehe ngam haɓude ɗee tuuɗe? Ngam yewtude e dow oo alhaali en bismoto Eveline Mendi, wiɗtotooɗo to banŋe taarindi tentinii ko faati e tuuɗe maaje. Kono ko adii ɗum en heɗoto woɓɓe e hediyankooɓe men. Ka joofingol en bismoto El haaj Saliwu Jallo, ardiiɗo fedde nde wonaa lamuyankoore Gine dillande e baŋŋe ekoloji.

E oo ɗo taskaram men yewtat ko yowitii e tuuɗe teskaaɗe ka daande maayo Hann e leegal wonungal Dakaar. Ɗum ko ko maapini hoɗuɓe e nden galluure. Gila ɗuuɓi noogay e ko fawi daande ngoo maayo no tuuninee sanne. Holno hoɗɗuɓe e nden galluure wuuriri e oo alhaali gila nden ? Holko woni darnde ardiiɓe ɓen ngam safrude ɗee  caɗeele? Holko ɗum battini e ngurɗam maɓɓe ? Ngam jaaɓaade ɗee lamnde en Bismoto Mak SEK, dariiɗo gila ɗuuɓi noogayi e jowi ngam ɗee caɗeele safree haɓoowo kadi mbayliigu weeyo. Kono kadi e Patris Brehmer. Wiɗtiyanke to suudu wiɗtotoondu wieteendu IRD karallo to banŋe tuundi maaje, mbayliigu weeyo e ko wa’i non. Kono ko adii kon en heɗoto jantoore nde Ibrahiima Ñang waɗani en caggal nde o waɗi njillu ka seraaji ngon maayo Haan. Ko nii woni mbaadi yewtere nden. Bisimilla mon.

Tedduɓe on calminaama! Bisimillah mon e taskaram men Kiwal Taariindi. Hannde e ooɗo taskaram Abdullay Jallo e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e nokkuuje haakooje maa mi wi'a hecciduɗe no wi’e e ɗemngal faransiire "espace vert". Ŋakkere ɗen nokuuje hino teskaa e yoga e leyɗe Afrik, tawale hiɗe joggii ngartam no feewi to banŋe taariindi haa e banŋe cellal neɗɗo. Heɗoɗen yewtere maɓɓe

E oo ɗoo taskaram men en yewtan ko yowitii e kurujuru woɓɓe no wi’i tuundi. Sabu hino teskaa e nder yoga e leyɗe Afrik anngal toppitagol tuuɗe e caɗeele ko ɗum addanta yimɓe ɓen no aanini fow. Fii haɓugol ɗum woɓɓe no miijii wonde ko ka ɓesnguuji haani fuɗɗaade. Ko holɗum haani wonde darnde ɓii-leydiiɓe ɓen walla ɓesnguuji ɗin ngam haɓude kala ko yowitii e weddagol tuuɗe e hoore laawi ɗin. Ngam yewtude e ndee toɓɓere en bismoto Maadani SI, gooto e arɗiiɓe fedde sendikaaɓe renndinde gollooɓe e on fannu ɗon. Ko kanko woni koɗo men.Ko adii ɗum, en keɗoto seeditande Zeynab Ñanng suka debbo ginenaajo
heɗiyankoojo amen.

Hannde neɗɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wi’ide neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri. Tedduɓe on biyaama bisimila mon e kiwal taarindi. E oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e battane mbayliigu weeyo e ngaluuji wonuɗi e nder ndiyam e nder Afrik. Ko foti safrude ɗen caɗeele ?

Hannde neɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wiide tan wonnde neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata ko o wuura.
Tedduɓe on bi'aama bismilla mon e Kiwal Taarindi. E oo ɗoo taskaram men yewtay ko faati e tuuɗe woɓɓe wi’a ɗum kurujuru teskaaɗum e jeereeji ɓurɗi mawnude e yoga e laamorɗe e goɗɗe e nder Afrik . Wano Nuwaakshoot, Bamako, Konakiri walla Dakar. Ɗum no addande jamaa on tiiɗallaaji, tuunina taarindi men. Ɗuuɗuɓe e dillayɓe on fannu hollii mettu maɓɓe, kono kadi ɓe holli pehe haanaaɗe ƴetteede ngam haɓude ɗee tuuɗe. Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Sonna Kalabiri Helene arɗiiɗo fedde nde wonaa laamuyankoore waylaynde tuuɗe wi'eteende " Amavac", Madaani Si gooto e ardiiɓe fedde sennddikaaɓe
renndinde gollooɓe e on fannu ɗon. Kono ko adii ɗum en heɗoto jantoore nultondiraaɗo men to Nuwaakshot. Ka joofingol en jaɓɓoto Kadi JALLO gollanoowo hoore mum jeyaaɗo Gine ginenaajo.