Kiwal taariindi

E oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e leɗɗe tuteeɗe e nder ndiyam wieteeɗe mangroov e nder Afrik. Holko woni ngartam ɗee leɗɗe? Ko woni sabu e nder yoga e leyɗe Afrik hiɗe wonndi e caɗeele? Fedde adunyankoore nde wonaa laamuyankoore wi'eteende "UICN" daraniinde taarindi waɗuno koolol Tuubakuta wuro wontirngo e wuddu Senegaal. Koolol ngol no wi'ee "Festival Mangal". Faandaare maggol ko leelnude peeje ngam hiwude ɗee leɗɗe mangroov e nder Afrik. Yimɓe ɗuuɗuɓe e hertorɓe taariindi afriknaaɓe e Eropnaaɓe tawtorano ngol koolool.

Tedduɓe heɗiiɓe Rfi fulfulde daaɗe adunaaru, on calminaama, bisimilla mon e taskaram men Kiwal Tariindi. E ndee yontere en kaalan fii demal Ko Holno demal waɗirtee ngam nguure wonduka e nafa walla mbi'en ko holno fotaa remireede ngam jamaa on heɓa ñaameteeji laaɓuɗi. Ko Dokteer Sanusi BAH ginenaajo karallo hertorɗo to baŋŋe ndema woni koɗo men. Kono ado en tottude mo konngol, keɗoɗen taho miijooji addaaɗi e tonngoode amen WhatsApp. En joofniran  okkugol konngol Jeynaba SI wiɗtiyankeejo gollanoowo "ISRA" jeyaaɗo Senegaal. En yewtidan e makko ko faati e ɗee lekkeele huutorteeɗe fii warugol huɗo walla kulloy ka remuruuji. Ɗum non Bismilla mon.

E oo ɗoo taskaram Abdullaay Jallo e hoɓɓe makko jokkay yewtugol  fii kop28. jonnde adunyankoore yowitiinde e mbayliigu weeyo walla nguleeki weeyo, udditaande gila ñannde cappanɗe tati lewru sapogo'aɓuru Dubaay. Toɓɓere nden hannde no yowitii e ɗii aadiiji ɗi goɗɗe e leyɗe alɗuɗe ƴetti ka fuɗoonde ndee jonnde. Ɓe fodi wallude leyɗe ɗe mbayliigu weeyo tampini. Ko holno pelle ɗe wonaa laamuyankooje afriknaaje ɗen jaɓɓorii ɗum? Mbele ɗii aadiiji wa'ataa wano ƴettanooɗi e ɗii duuɓi yawtuɗi ? Heɗoɗen ɓe.

Hannde neɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wi’ide neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri. Tedduɓe on bi'aama bisimilla mon e taskaram Kiwal Taarindi. E oo ɗoo taskaram men jokkay yewtude fii Kop 28 ndee jonnde adunyankoore yowitiinde e mbayliigu weeyo uditaynde janngo to Dubaay. Ka taskaram yawtuɗo en yewtuno e ko faaati e aadiiji ƴettanooɗi rowani to Ejipt leydi jaɓɓinoondi Kop27. Yoga e leyɗe afriknaaje, pelle ɗe wonaa laamuyankooje ɗe Afrik tawtorte e ndee jonnde.Hannde en yewtay ko yowitii e darnde maɓɓe. Holno ɓe foti daroraade e nden yewtere ngam peeje newoo sabu ko kanje ɓuri tampude e battane mbayliigu weeyo e nder winndere nden. Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere haa jooni en jaɓɓoto hoɓɓe men Ibrahima Ñaang Moritaninaajo, karallo to banŋe taarindi, ko adii ɗum e heɗoto miijo Lamiin Ibn Umar Jallo Gambinaajo gooto e heɗiyankooɓe men kono kadi hertorɗo to baŋŋe taariindi. Ka joofingol en bismoto Faatumata Kaan gooto e ardiiɓe Renasced fedde daraniinde fii kiwal taarindi e nder Gine. Ko nii woni yewtere nden hannde. Bisimilla mon

E oo ɗo taskaram en yewtay ko yowitii e ngal tummbondiral adunyankowal yowitiingal e mabyliigu weeyo uditayngal ñannde cappanɗe tati nduu lewru to Dubaay. Ado ngal tummbondiral aadiiji ƴettano rowani to Egipt leydi jaɓɓinoondi ndee jonnde Kop 27. Tintinii balle leyɗe ɓamtiide ngam faaɓaade leyɗe ɓurɗe tampude e batte mbayliigu weeyo. Yoga e ɗen leyɗe ko e duunde Afrik ɗe woni. Ko holno ngal ɓallal fewndii? Mbelle ɗum no waawi safrude caɗeele ɗen? Holko foti wonde hannde darnde leyɗe afriknaaje e oon fannu? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Ibrahima Ñanng, karralo to baŋŋe taarindi tawanooɗo e pelle susiyete siwil darinooɗe ngam leyɗe Afrik haala e daande wootere e ndee jonnde. Kono kadi en heɗoto miijooji ɗi heɗiyankoooɓe men addani en ka toongoode men WhastAap. Ka joofingol en jaɓɓoto Faatuma Kante, ginenaajo gooto e ardiiɗo fedde nde wonaa laamuyankoore daraniinde kiwal taarindi wi'eteende Renasced.

Hannde neɗɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wiide wonnde neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri. Tedduɓe on bi'aama bisimilla mon e Kiwal Taarindi. Hannde toɓɓere men yowitii. E oo ɗoo taskaram en yewtay ko faati e battane mbayliigu weeyo e ɗannagol e nder Afrik. Hannde oo do saha, yoga e nder ɗee leyɗeele, mayliigu weeyo no addini caɗeele tiiɗuɗe, yimɓe hoɗuɓe e majje. Holko ɗum waawi battinde e ngurɗam durooɓe, awooɓe walla kadi marooɓe? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Aamadu Bukari, malinaajo ardinooɗo eɓɓoore "Unesco" no wi'ee Yaaral Deggal, ko ko yowitii e lummbugol daabeeji ɗin e nder Sahel. Kono kadi en heɗoto Koolaaɗo Kuuɓal Fedde ngenndiire Awooɓe Nuwaadibu hono Mohammed Faadel Wuld Mohamed Suweyla. Ko adii ɗum en keɗoto jantoore Muusa Umaar Barri. O yewtidii e woɓɓe e durooɓe e remooɓe ko faati e sababuuji ɗannagol maɓɓe. En njoofniray yewtere nden e Hinndu Umaru Ibrahim debbo pullo jeyaaɗo e mboororo'en jeyaaɗo Caad, Ko o haɓoowo mbayliigu weeyo e nguleeki e ardiiɗo "Afpat" fedde renndinde rewɓe  lesdi Caad.

E oo ɗoo taskaram men yewtan ko yowitii e cumu ladde. Ɗum ko woowuɗum waɗude e nder yoga e leyɗe Afrik so oo saha yontii. E yeru Senegaal ngu cumu teskaama ɗee ɓalɗe yawtuɗe e nokkuuji ɗuuɗuɗi to rewo leydi ndii. Holko woni sababuujiɗii giiteeli ? Holko woni battane mun e taarindi men ? Holno darortee haa ɗum waasa laataade? Ngam yaajnaade e mum en bismoto hoɓɓe men hertorɓe ndee toɓɓere, Dr Mikayel Jenng, jannginoowo e wiɗtotooɗo to baŋŋe taarindi ka duɗal mawngal Gamal Abdel Naseer, Konakiri. Kono kadi Lamiin Ibn Umar hertorɗo to baŋŋe taarindi jeyaaɗo Gammbiya. Kono ko adii ɗum e heɗoto seeditande Aminata Sow gooto mo ɗii giiteeli bonani ko ɗuuɗi e nder Senegaal. Ka joofingol en jaɓɓoto Mariyam Haaruuna BA, ardiiɗo rajo ngaynaaka.

Hannde neɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi e kokke, ko maa o wayla noone ngurdam makko. Awa ko wi’ide tan neɗɗanke no humii e hunndaari mum sabu ko e mayri o ittata kala ko o wuuri. Tedduɓe on bi'aama bisimilla mon e taskaram Kiwal Taarindi. Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe? Ko holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtuɗe ɗee toɓɓe en bismoto hannde Hadiyatu Jallo, wiɗtotooɗo e jannginoowo ka duɗal mawngal ngal Dalaba ko faati e taarindi e no daaɓeeji reenirtee. Kono ko adii ɗum en heɗoto miijooji addaaɗi e tongoode men WhatsApp yowitiiɗi e ndee toɓɓere. Ka joofingol e jaɓɓoto Fatimata Kaan, moritanaajo, ardiiɗo "RIMART deco recyclage" ko faggorgal jawdi woni wayloowal kuurujuru woɓɓe no wi’a tuuɗe.