Kiwal taariindi

E kaa taskaram en yewtay hannde ko yowitii e caangol jaalibawol woɓɓe no wi’a caangol Niijeer. Caggal maaje Mali e Konngo, ko ngol caangol ɓuri juutude e nder Afrik.  Kono ɗii duuɓi yawtuɗi, ngol caangol no ɗuuɗi tuuɗe. Ɗum ko ko aanini daraniiɓe hundaari ndin Niijer.  Holko  ɗum waawi battinde e ɗen leyɗeele, holko woni nafoore ngol caangol e nder Afrik? Eɗen bismoo Ceerno Ibrahiima JALLO, hertiyankoojo taarindi, diiseteeɗo Kolonel Maamadi Dummbuya, hooreejo Gine to baŋŋe taariindi. Ko adii en heɗoto jantoore gooto e gollidiiɗo men to Ñaamey. Ka joofingol en bismoto  Samira Sabu, sonnaajo hertorɗo taarindi gollanoowo Oksfam Niijeer.

Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto koɗo men, Faatumata Binta JALLO, ginenaajo tawaaɗo e fedde AGOREC woni fedde dariinde e daditiinde ngam haɓuɗe mbayliigu weeyo. Kono ko adii en heɗoto miijooji addaaɗi e toongoode WhatsApp men. En joofiniran konngol Kolo Kulibali, Iwaririnaajo koolaaɗo kuuɓal fedde hello haakowo"page verte" e fransiire

E oo ɗoo taskaram men en yewtan ko yowitii e kurujuru woɓɓe no wi’i tuundi. Sabu hino teskaa e nder yoga e leyɗe Afrik anngal toppitagol tuuɗe e caɗeele ko ɗum addanta yimɓe ɓen no aanini fow. Fii haɓugol ɗum woɓɓe no miijii wonde ko ka ɓesnguuji haani fuɗɗaade. Ko holɗum haani wonde darnde ɓii-leydiiɓe ɓen walla ɓesnguuji ɗin ngam haɓude kala ko yowitii e weddagol tuuɗe e hoore laawi ɗin.Ngam yewtude e ndee toɓɓere en bismoto Maadani SI, gooto e arɗiiɓe fedde sendikaaɓe renndinde gollooɓe e on fannu ɗon. Ko kanko woni koɗo men.Ko adii ɗum, en keɗoto seeditande Zeynab Ñanng suka debbo ginenaajo heɗiyankoojo amen.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on bi'aama bismilla mon e dow Kiiwal Taarindi. E oo ɗoo taskaram en yewtan ko yowitii e pehe moƴƴe haanaaɗe yetteede ngam newingol keɓal uyki ki tuunintaa taariinde wano ƴanngal ekolojik kono kadi ɓeydugol goodal uyki fii ɓamtaare duuminde ndee.Ngam yewtude e ɗee ɗoo toɓɓe e bismoto Muusa Elimaan Sall moritanaajo hertorɗo baŋŋe taarindi arɗiiɗo fedde renndinde daraniiɓe kiwal taariindi e nder leydi ndin. Ko adii seeditannde makko en keɗoto miijooji Moodi Saakho e Aruuna Saan ko yowitii e ɗee toɓɓe. En joofniray konngol Faatumata Binta Jallo ginenaajo gooto e ardiiɓe fedde AGOREC.

E oo ɗoo taskaram men hannde en yewtay ko yowitii e tuundi henndu foofeteendu e nder winndere nden, tentinii e duunde Afrik. Ɗum non ko caggal nde sosiyete suwisnaajo wi'eteeɗo Ikair yaltinii cimtol ko faati e henndu foofeteendu e hitaande 2022. Kono cimtol ngol no holli ko Afrik ɓuri mardude caɗeele e oon fannu wano Caad, ko ndin leydi ɓuri tuunude henndu e nder windere nden. Holko woni sabu ɗum ? Afrik. Holko ɗum waawi battinde e taarindi ndii haa e cellal ɓalli ? Holko fotti wonde safaara walla pehe ngam haɓude oo musiiba ? Ngam yaajnaade e mum en bismoto Muusa Tuure malinaajo gooto e ardiiɓe suudu halfinaandu Metewo Mali. Kono ko adii ɗum en heɗoto jantoore Mariyamu Muumini o faamina en ko ngol cimtol tentini. En jofniray e Aminata Mbow Senegalnaajo, ardiiɗo suudu halfinaandu henndu foofeteendu.

E oo ɗo taskaram en yewtay ko yowitii e pehe haanaɗe ƴetteede ngam haɓugol waamere woɓɓe no wi’a ɗum illam. Fewndo ɗoo ndunngu ngun naati e nder yoga e leyɗe Afrik ɗen.Wano Koddiwaar ɗee ɓalɗe yawtuɗe yimɓe jeego’o waasi pittaali maɓɓe caggal toɓɓo mawngo.  Ko woowi, ɗuuɗuɓe accay haa ndunngu  ngun naata si ɓe fuɗɗoo ɗaɓɓude pehe. Koɗo men e oo ɗoo taskaram hannde ko hertorɗo to baŋŋe taariindi. E bi’ol maako ardiiɓe ɓen no foti ƴettude pehe ado ndunngu ngun naatude. Himo wi’ee Malaaɗo JALLO, ko o ginenaajo hooreejo fedde adunyankoore halfinaande fii hiwugol taariindi nder Gine. Kono ko adii ɗum en heɗoto miijooji addaaɗi e tonngoode amen WhatsApp. En joofniray konnguɗi ɗii Belko Usmaan Bari niijernaajo remoowo, daraniiɗo kiwal taariindi.

Tedduɓe heɗiiɓe Rfi fulfulde daaɗe adunaaru, on calminaama, bisimilla mon e taskaram men Kiwal Tariindi. E ndee yontere en kaalan fii demal Ko Holno demal waɗirtee ngam nguure wonduka e nafa walla mbi'en ko holno fotaa remireede ngam jamaa on heɓa ñaameteeji laaɓuɗi. Ko Dokteer Sanusi BAH ginenaajo karallo hertorɗo to baŋŋe ndema woni koɗo men. Kono ado en tottude mo konngol, keɗoɗen taho miijooji addaaɗi e tonngoode amen WhatsApp. En joofniran  okkugol konngol Jeynaba SI wiɗtiyankeejo gollanoowo "ISRA" jeyaaɗo Senegaal. En yewtidan e makko ko faati e ɗee lekkeele huutorteeɗe fii warugol huɗo walla kulloy ka remuruuji. Ɗum non Bismilla mon.

E oo ɗoo taskaram Abdullaay JALLO e hoɓɓe  makko  yewtan ko yowitii e tutugol leɗɗe wi'eteeɗe "filawo" ka seraaji walla mbi'en ka daande maayo. Ɗum ko fii wota ndiyam maayo ɗam e njaareendi ndin hettu koɗooli ɗin. Ko ɗum saabii ardiiɓe leydi Senegaal gila ɗuuɓi cappanɗe jowi hino tuta ɗen leɗɗe hakkunde Dakar e Senluwi. Holko saabi haa ɓe suɓii ɗee leɗɗe filawo? Ko woni nafa majje to baŋŋe nguure. Mbelle ɗee leɗɗe filawo e no waawi waɗude haa njaareendi ndin e ndiyam ɗam ronnka hettude koɗooli ɗin ka seraaji maaje. Ngam yewtugol fii ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Mammadu Yaaya BAH hertorɗo taariindi, halfinaaɗo geɗe taarindi to  galluure Gediawaay, Dakar. Kono ado ɗum heɗoɗen jantoore Ummu BAH yewtunde ko faati e kuule ɗe ardiiɓe Senegaal ƴetti e on alhaali. E njoofniran e gonnguɗi Faatumata Kante, ginenaajo, gooto e ardiiɗo "RENASED" fedde daraniinde hiwugol taariindi ndin Gine.

Park colli wonɗo Juuj, e nder diiwal Senluwi rewo Senegaal, ko nokku hecciɗiɗo, ɓuuɓuɗo e dow wertaango ngo hektaarji 16.000. Ko ɓuri colli miliyon gooto e feccere ina tawee e makko. Oo nokku ko kaanɗo toppiteede sabu oo park juuj ina jogii nafoore mawnde wonande gure jeeɗiɗi taariiɗe mo ɗee. Umaar Mammadu SOW waɗii ton oo taskaram Kiwal Tariindi e ley ballal Komandan Sheyk Jaañ, gardiiɗo park oo.

E oo ɗo taskaram en yewtay ko yowitii e pehe haanaɗe ƴetteede ngam haɓugol waamere woɓɓe no wi’a ɗum illam. Fewndo ɗoo ndunngu ngun naati e nder yoga e leyɗe Afrik ɗen.Wano Koddiwaar ɗee ɓalɗe yawtuɗe yimɓe jeego’o waasi pittaali maɓɓe caggal toɓɓo mawngo.  Ko woowi, ɗuuɗuɓe accay haa ndunngu  ngun naata si ɓe fuɗɗoo ɗaɓɓude pehe. Koɗo men e oo ɗoo taskaram hannde ko hertorɗo to baŋŋe taariindi. E bi’ol maako ardiiɓe ɓen no foti ƴettude pehe ado ndunngu ngun naatude. Himo wi’ee Malaaɗo JALLO, ko o ginenaajo hooreejo fedde adunyankoore halfinaande fii hiwugol taariindi nder Gine. Kono ko adii ɗum en heɗoto miijooji addaaɗi e tonngoode amen WhatsApp. En joofniray konnguɗi ɗii Belko Usmaan Bari niijernaajo remoowo, daraniiɗo kiwal taariindi.