Kiwal taariindi

E ooɗo taskaram en yewtay ko faati e caɗeele keɓgol ndiyam e nder diiwal Niayes, haa teeŋti e Potou wuro jeyaango e nder komin Léona, ko ina ɓura 200 km e Dakaar. Yanti heen, fedde winndereyankoore nde wonaa laamuyankoore wiyeteende Gret na jokki eɓɓaande e ballondiral e laamu Senegaal gila hitaande 2017 ko yowitii e oo alhaali.

Ko ɗum waɗi nde yuɓɓini lappol e nder ndee nokkuure ngam yeewtidde e yimɓe nokkuuje ɗee ngam etaade wallitde ɓe, safrude ɗee caɗeele jowitiiɗe e potal kuutoragol ndiyam e dow tolno Niayes. Ngam yewtude e dow oo alhaali en bismoto hoɓɓe amen hono Ahmet Diallo arɗiiɗo ndee eɓɓande Gret e Suleymaan BA ardiiɗo goomu halfinaangu kala ko yowitii e taariindi e meeri mo Leona, kono kadi e Maari Sow ardiiɗo fedde renndinde reewɓe remooɓe wuurduɓe e ɗee caɗeele keɓgol ndiyam.

E taskaram yawtuɗo en yewtuno ko faati e caɗeele e battane tuundi poore nder Afrik . Sabaabu ndee toɓɓere ko mbattu adunyankoowu waɗanoongu Busan Koreya Worgo ngam ɗaɓɓude dabareeji ko yowitii e haɓugol tuundi poore. Kono ka timmoode mbattu faamondiral heɓanooka. Awa hannde en yewtay ko faati e pehe haanaaɗe lelneede ngam haɓude ndii tuundi poore. Mbele sariyaaji ƴettaaɗi tan no waawi haɓude tuundi poore ? Ko yawti ɗum ko foti wonnude pehe e dabareeji ɗin ?
 

Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe men Mamadu Wuuri Bari hertorɗo to baŋŋe taariindi e Abdu Karim Sall jaagorɗo kiɗɗo halfinanooɗo taariindi Senegaal . Kono ko adii en heɗoto miijooji ɗi heɗiyankooɓe men addani en ka toongoode WhatsApp. Ka joofingol en bismoto Moodu Fall anndiraaɗo Moodu Mbuushu ko ɗum  wooni Moodu Poore sabu darnde makko yowitiinde e haɓugol tuundi poore.

E ooɗo taskaram en yewtay ko yowitii e soppuru leɗɗe ɗe rewaani sariya e nder Afrik . Hay so tawii sariyaaji ina ɓeydoo tiiɗde, njulaagu leɗɗe ɗee ngonaa laawɗuɗe ina jokki wonde huunde e geɗe ɓurɗe teeŋtude e ustude leɗɗe. Leyɗeele Asii, haa teeŋti e Siin e Innde no tuumaa e mum. Leyɗeele ɓurɗe tampude e taƴugol leɗɗe ko aldaa e sariya, ko Mali,

Senegaal, Gine Bisaawo, Koddiwaar, Gammbi e Ganaa. Hol no mbaawirten ɓeydude haɓude soppuru leɗɗe ɗe aldaa e sariya ? Hol woni battane mum e hol peeje ngam haɓude ɗum ?

Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe men hono Aliou Barry, gooto e ardiiɓe daraniiɓe ndiyam e laddeeji Gambi e Dokteer Demba BA Senegalnaajo hertorɗo taarindi e wiɗtiyanke e ko feewti laddeeji Kaasamans worgo senegaal. Kono ko adii en heɗoto miijooji adaaɗi e tongoode amen whatsaap on. Ka joofingol en bismoto Faatumata Kante Ginenaajo gooto e ardiiɗo fedde nde wonaa laamuyankoore daraniinde taarindi wieteende Renaced. Tedduɓe ko nii woni mbaadi yewtere men.

Oo ɗoo taskaram ko Gammbiya nawrata en. En yewtay e makko ko yowitii e tuundi poore ko faati
battane mun e taariindi haa e ngurdam, kono kadi e peeje haanaaɗe ƴetteede. Ɗum non ko e
ballal imminaaɗo men e ndin leydi Inna Bolaaru.
O yewtidii e Ibrahima Diallo gooto e topitiiɓe kala ko yowitii e sarɗiiji laamu Gambi, hertorɗo
to banŋe taarindi. Kono Kadi e woɗɓe e Gambinaaɓe rokkuɓe miijo maɓɓe e oo alhaali.

E oo taskaram Kiwal taarindi hannde en yewtay ko yowitii e pellital ngal hooreejo keso Dawlaaji
Ndentuɗi Amerik ƴetti ngam yaltinde leydi makko ndin e ngal nanondiral Paris wi'eteengal
"Accord de Paris" waɗaa ngal e hitaande 2015. Mbele ngal pellital no woodi ko battinta e duunde Afrik
ko faati e haɓugol mbayliigu weeyo ? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Ceerno Saalihu Jallo ardiiɗo fedde nde wonaa laamuyankoore wi'eteende Gine ekoloji. Kono ko adii ɗum en heɗoto Hinndu Umaru
Ibrahim Caadnaajo hertorɗo to baŋŋe taariindi. Ka joofingol en bismoto Ibrahima Ñaang,
Moritanaajo woowuɗo tawtoreede jonnɗe adunyankooje yowitiinɗe e mbayliigu weeyo no
wi’ee Kop.

Wano woowiri non maayɗe  lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe Fatima Kaan moritaninaajo ardiiɗo Rimat Deco recyclage, Aminata Datt senegalnaajo e Faatumata Sherif ginenaajo, hooreejo fedde nde wonaa laamuyankoore haɓoore mbayliigu weeyo.

E ooɗo taskaram men yewtay ko yowitii e lamɗam ñaamayɗam gese remeteeɗe e nder Kasamaans e worgo Senegaal. Oo alhaali yowitiiɗo e lamɗam ñaamayɗam leyɗeele remeteeɗe ɗen ina ɓeydoo saɗtude e nder Kasamaans sabu ustaare won e baraasuuji kaɓotooɗi ndiyam lanɗam no w’iee "dig anti-sel" e fransiire e njuɓɓudiiji goɗɗi ɗi ƴewtaaka kono kadi ɗi toppitaaka no haaniri. Holno no oo alhaali siforii ? Ko woni battane mun ?

Kono kadi hol dabareeji haanaaɗi ƴetteede ngam safrude ɗee caɗeele ? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto Cheikh Diedhiou koolaaɗo kuuɓal fedde renndinde remooɓe maaro wi'eteende kaytelwaañ e Mamadu Sambu ardiiɗo kawtal pelle remooɓe "festival rrizière".

Kono ko adii en heɗoto Aysatu Diata, deɓɓo remoowo to wuro kabilin 2 wongo e diiwal Ziguinchor, lorriiɗo e oo alhaali. Ka joofingol en heɗoto yewtere nde men waɗi e Dokteer Samsidine Saar wiɗtotooɗo e on fannu janginoowo ka ɗuɗal toowngal Assane Sek ngal Ziguinchor

E wiyde ciimtol dental adunaaru, e hitaande 2022, miliyoŋ cappanɗe jeego e ɗiɗi toonu tuuɗe
elektoronik feewnaama e winndere ndee. E ooɗoo tolno, eɗen poti yettaade miliyoŋ 82 toonu
tuuɗe e hitaande 2030. Kono ko 22,3% tan limtaa.
Sabu ndee ŋakkeende mbayliigu ɗee tuuɗe, tonnuuji toonuuji tuuɗe elektronik no addee e
nder duunde Afrik hitaande kala. E taskaram ɓenuɗoo en yewtii e hoɓɓe amen ko faati
battane ɗee tuuɗe e dow taariindi men ?
E ooɗo taskaram en yewtiday e maɓɓe ko yowii e pehe wala dabereeji haanaaɗi ƴettede
ngam haɓugol ɗee tuuɗe elektronik e nder Afrik.
Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto haa jooni Dokteer Diomaye Dieng wiɗtotooɗo
e on baŋe ka duɗal toowungal ngal cheikh Anta Diop. Kono ko addii en heɗoto Binta Dieng,
Ginenaajo hertorɗo to banŋe taarindi. Ka joofingol en bismoto Bussura Talla ardiiɗo suudu
gollirgal dilooru e banŋe waylugol tuuɗe elektronik, wi’eteendu Setlic.

E bi'ol ciimtol dental adunaaru, e hitaande 2022, miliyon cappanɗe jeego'o e ɗiɗi toonu tuuɗe elektoronik feewnaama e winndere ndee. E oo ɗoo tolno, eɗen poti yettaade miliyon 82 toonu tuuɗe e hitaande 2030. Kono ko 22,3% tan limtaa.
Sabu ndee ŋakkeende mbayliigu ɗee tuuɗe, tonnuuji toonuuji tuuɗe elektronik no addee e nder duunde Afrik hitaande kala. Holko woni battane mum e dow taariindi men ? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Dokteer Jomaay Jenng wiɗtotooɗo e on
baŋŋe ka duɗal toowungal Sheykh Anta Joop. Kono ko addii en heɗoto jantoore nde Fadima SIH waɗani en e nder laamorgo Senegaal. Ka joofingol en bismoto Binta Dieng, Ginenaajo hertorɗo to banŋe taarindi.

Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe men Faatumata Binta
JALLO, ginenaajo tawaaɗo e fedde AGOREC woni fedde dariinde e daditiinde ngam haɓuɗe mbayliigu weeyo e Kaja BA, Wiɗtotooɗo senegalnaajo to baŋŋe taarindi ka duɗal mawngal ngal Sheykh Anta Joop. Kono ko adii en heɗoto Mussokoro Sidibe, hertorɗo to baŋŋe taarindi moritanaajo, sosuɗo hello e dow YouTube wi'eteengo "MS Emvironnement et
developpement durable ", ɗum ko ngam ɓamtaare taariindi e findinde e waajaade renndo ngoo.