Koɗo men hannde

No anndirɗo non, hannde meɗen waɗani on ñallal heeriingal e hoore ɗalle ɗe rewaa sariya. Koɗo men hannde ko Elhajj Mammadu Lamiin Baan, hertorɗo ɗalle. E faandu haala Ibrahiima Timmbi Bah himo yewta ko saabii limoore ɗanniiɓe no ɓeydii sanne e ndee hitaande hikka . E yeru ɗanniiɓe iwruɓe Senegaal ɓuruɓe 32 000 yottike Espaañ. Limoore ndee sifa muuɗum heɓaaki e duuɓi feƴƴuɗi ɗii. Holko saabii haɓugol lubbinooɓe ɗannotooɓe ɓee wonndude e peeje ɗe hooreeɓe leyɗe Afrik ɓami dartinaali oo alhaali ? Elhajj Mammadu Lamiin Baan no jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Yontere feƴƴunde hooreeɓe sosiyete siwil hirnaange Afrik jeyaaɓe e leyɗe wonuɗe e ley laamuuji hakkundewu, wona Gine, Mali, Burkina Faaso e Niijeer waɗi kawtital Konaakiri, fandaare nden ko miijitagol, jonna pehe fii no ɗee leyɗe yaltira e laamu ƴanngal. E kadi wallitoo no Dental Leyɗe Hirnange Afrik CEDEAO e ɗee leyɗe disondira. Mammadu Aadama Jallo.

Yimɓe ɓuri miliyonji ɗiɗi eggii e nder Burkina Faso sabu rafi deenaagu. Gure ɗuuɗuɓe e ndii leydi ko e juuɗe kuliyankooɓe woni. Ndee hawre fuɗɗiinde gila hitaande 2015, saabike mayde yimɓe 17 000. E nder ɓen, 6 000 ko e ndee hitaande hikka waraa. Gure ɗuuɗuɓe ko uddaaɗe. E bi’ol fedde daraniinde hakkeeji neɗɗanke "Amnesty International"  ɗen gure uddaaɗe hino timmi 46. E nder majje, ñaametee alaa, ndiyam alaa, cuuɗi ñawndirɗi alaa. Holko saabi oo alhaali? Ko holno o ñawndirtee ? Ko Muusa Sawadogo hertorɗo kisal leyɗe woni koɗo men hannde. Ko Sori Ibrahiima waɗi yewtere nden. Ibrahiima Timmbi Bah e Muusa Umaar BARI firi ɗii konnguɗi  ɗii.

Hannde hiɓɓii lewru gila fedde Hamas waɗi hawannde hoore e Israayel. Hawannde saabiinde wasgol pittaale israayelnaaɓe teemeɗɗe. Gila ɗum, Israayel Imminii konu maɓɓe e nder tuɗɗere Gaza, ngam haɓugol fedde Hamas ardiinde ton gila . Ko kayre saabii ndee fiyannde. Fitinaaji mawɗi waɗii ton. Ko ɓuri palestinaaɓe 10 000 waraama wonndude e israayelnaaɓe 1 400. Israayel jaɓaali nootaade noddaali darnirɗi ndee hawre. Ngam taskagol ko saabii ɗee hare, wonndude e battane majje, Ibrahiima Timmbi Bah no jaɓɓii Aamadu Tijjan Woon, diplomatjo, jaagorɗo Senegaal kiɗɗo.

Gine, tuumaaɓe mawɓe 4yo e warngooji estaad du 28 settaambuur doguno yalti e kaso e subaka asewe law. Ɓen, ko Kapiten Muusa Dadis Kamara, Kolonel Klood Pivi, Kolonel Muusa Cegboro Kamara e Kolonel Blees Gomu. Tato e maɓɓe yiitaama artiraama ka kaso. Kono Kolonel Klood Pivi woni yiitaaka haa hannde. Kono hooreeɓe leydi ndii holli himo ɗaɓɓiteede. Ɓe ɓeydi wonndema, ñaawoore ngoo warngo yimɓe 157 wonndude e yanugol e rewɓe cappanɗe, wonunde e waɗude fewndo ɗoo Konaakri jokkitete, nde dartintaake. Koɗo men hannde ko Meeter Halimatu Kamara awokaajo lorriiɓe e ngoo warngo, daraniiɗo kadi hakkeeji neɗɗanke. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Keɗoɗen ɗoo jooni ñoggannde jewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder ndee yontere. Ko Umaar Mammadu Sow waɗani en ndee ñoggande.

Hikka waɗii ɗuuɓi sappo gila banndiraaɓe amen Gislaine Dupont e Claude Verlon waraa Kidal rewo Mali. Ɓee ɗiɗo tawi hino e golle maɓɓe si kuliyankooɓe Al-Qaa'ida itti pittaali maɓɓe. Gila ɗum, ñallal winndereyankowal ɓamaama ngam laatingol ñaawooje e hoore fitinaaji waɗaaɗi e jaandeyankooɓe. Ngal pellital laatike fartaŋe anndintingol wonnde hakkeeji jaayndeyankooɓe ɓee fitinaaji fawaa e mum wonndude e koreeji maɓɓe teddinaaka. Koɗo men hannde ko Lamiinu Tilimɗo, jaayndeyankeejo kamerunaajo. Banndiraaɓe makko ɗiɗo waraama e ndee hitaande hikka, leydi Kamerun. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Burkina Faso, waɗii duuɓi 9 hikka gila Blees Kompawore, imminaa e jullere laamu. Oo hooreejo leydi kiɗɗo ardiiɗo ndii leydi duuɓi 27. E siftinnde, ko seppooji ɓiɓɓe Burkina Faso raɗii Blees Kompawore. Yimɓe 24 maayuno e majji, timmuɓe 600 barmi. Kono, gila nden addi hannde, kisal e laamu demokarasi tabitaali Burkina Faso. Ciwlagol laamu waɗii laabi ɗiɗi. Ngam taskagol oo alhaali, ko Dr Yusufa Ba, wiɗtotooɗo e duɗe mawɗe Burkina Faso woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Hiilo, janfa e penaale jattirɗe kaalisi e nder internet hino jaali hannde. Ɓee jattooɓe, hiɓe jogii noneeji ɗuuɗuɗi, gila mejaaje renndo haa e lowe yeeyirɗe e dow internet. Lorriiɓe maɓɓe, hino ɗuuɗi. E lewru 8ɓuru faltiindu, fedde poliisi winndere haɓoore fitinaaji, no wi'ee "Njuɓɓudi winndereyankoori Poliisiiɓe Haɓooɓe bonandaaji" fawii junngo e ko ɓuri arnakeerɓe (janfotooɓe)  100, e kaalisi miliyonji 2 eroo, e nder leyɗe hirnaange Afrik. Ko holno neɗɗo dannditorta janfa ɓee? Si o janfaama ko holɗum o haani waɗude? Sammba Joop, hertorɗo Kisal e dow Internet "Sibeer sekirite" woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Tummbondiral hitaandeyankowal ɗiɗaɓal koneeli  weeyo Afrik udditii hanki e alarba Dakaar, laamorde Senegal. Tawtoraaɓe ɓee njeewtii e dow toɓɓere " Hawrindinde mbaawkaaji e gannde koneeli weeyo e humpito huutorde doroonji e nder woldeeji mawɗi". Ardiiɓe koneeli weeyo leyɗe Afrik 35 wano Faransi, Amerik e Shiin. tawtoraama ngal daawal. Mbaylaaje moƴƴinooje kaɓirɗe koneeli ɗuuɗuɗe ngarii hollugol ngeeyguuji maɓɓe. Umaar Mammadu SOW yewtidii e Jeneral Usmaan Kaan, hooreejo kiɗɗo konu weeyo Senegaal. Ko kanko ardinoo ginol golle tummbondiral ngal. Keɗoɗen ɓe.