Kuma bɛ aw bolo

Diɲɛ tɔnba ONU ka bolofara min be sɛnɛ ko kunna, FIDA ale ka ɲinan jatiminɛ dɔ y’a yira ko Farafinna tuganladenw bi nafolo min lataga o ka jamanaw kɔnɔ, k'o buguyara siɲɛngo fila san 10 laban ninnu kɔnɔ. 
Wa ko a tɛmɛna dolari wari miliyari 124 kan. Wa wari minnu bi ci Farafindenw fɛ ka bɔ kɔkan, o bi bɛn diɲɛ bɛɛ ka wari cilenw 17 ma kɛmɛ kɛmɛsarada ra.

Egypte jamana lo bi ten kan, ni milliyari 41 ni kɔ ye, Nigéria, Maroc, ni Ethiopie, ni Kenya bi gunna a ra.

Farafinna tilebenyanfan fɛ, Côte d'Ivoire lo bi ten kan, wa a ka wari min cira ka bɔ kɔkan, o buguyara siɲɔngo saba. FIDA b’a far'a kan ko Sénégal misali ra, o nafolo hakɛ ye 11 lo ye kɛmɛ kɛmɛsarada ra jamana ka san sɔrɔ kɔnɔ, PIB, Libéria ani Gambie a hakɛ bi bɛn 20 ma kɛmɛ kɛmɛsarada ra.

Yala, aw hakili ra, o nafolo min bi ci, a lɔyɔrɔ ye mun ye Farafinna sɔrɔ layiriwali ra? 

Kunu tun ye kalansow tilan u ni ɲɔgɔn cɛ ani ka labɛnw daminɛ walasa ka kalandenw ladon ɔkutɔburukalo tile fɔlɔ don. O san kura in bena bɛn ni marabagajɛkulu ka latigɛ lawaleyali ye o min be dan dɔ sigi kalan-nafolo musaka kan ko “frais de scolarité” kɛnyɛrɛye kalansow la. Jatew b’a jira ko dɔ bɔra kalannafolo musaka sarata la.

O be kalandenw bangebaw sewa nka kɛnyɛrɛye kalansotigiw jɔrɔlen don bawo u ka sɔrɔ bena dɔgɔya ka se a tilanni fila walima saba yɛrɛ ma. 

 A ye nin kibaruya laseli kɛ a ka bɔlɔlɔsira kan kunu karidon. A ye san 8 de kɛ, a be ntolantan kɛ ni Sénégal waraw ye. A jɔla jɔɔ la, siɲɛnko 59. A jɔyɔrɔ tun boɲana Sénégal ka jɔnjɔn sɔrɔli la san 2021 Egypte ɲɛkɔrɔ ani san 2025 Maroc ɲɛkɔrɔ. Halini CAF y'a latigɛ ka jɔnjɔn laban in di Maroc ma. Farikoloɲɛnajɛ-kirisoba ka jaabi de be ka makɔnɔ nin wagati.

Coupe du monde tɛmɛnen, Sénégal danna « 16ème de finale »  de la, u bugɔlen kɔ Belgique fɛ, celu 3 ani 2.

Bi an bi kuma di aw ma, kurantigɛbanbaliw kan, an fɛ Farafinna, kɛrɛnkɛrɛnya ra Mandé. Gambie jamana na, a kɛra sababu ye jamanaden dɔw ye wilikalɔw kɛ lɔgɔkun tɛmɛnenn tɛnɛlon ni tarata. Wa wulikalɔkɛlaw funu kojugu ye pinew jeni, ani ka siraw tigɛ  fo jamanakuntiki, Adama Barow wajibiyara ka bɔ ka hakilisigikanw fɔ, jamanadenw  ye. 

Mauritanie jamana fana o kɔrɔsili kelen lon, kurantigɛ kojugu ye jamanadenw bila gɛlɛya caaman kɔnɔ kɔsa in na. Mali, Burkina Faso, la Guinée, Sénégal kuma tɛ. 

A ka lɔgɔkun tɛmɛnen dantigɛli senfɛ wasadenw ɲɛ ma Sénégal minisiriɲɛmaa y'a yira ko jamana kelen ti se ka lɔ n'a ka kuran ko ye n'a ma dɛmɛ sɔrɔ. 

Yala kurantigɛ bi aw fɛ lahalaya jumɛn kɔnɔ kɛrɛnkɛrɛnya ra nin funtɛnin tuma in na, a ko bi se ka laɲanabɔ cogodi, bi an bina kuma di aw ma ka caya o babu lo kan.

Aw yɛrɛ lo y'a ŋaniya ka segin ka kuma dogodogotugantaga n'a kɔlɔlɔw kan, aw ka bi babu sugandilen filanan ye Sénégal minisiri ɲɛnma, Amadou AL Amine LOH ka dantigɛliw ye wasadenw ɲɛnman. Maïmouna SANOGO.

Jɔni de bena Ousmane Dembélé nɔna bila ɲinan ka "ballon d'or" ra. "France Football" de ye ntolantanna ninnu tɔgɔw carin olu cɛman.  O jaabi bena dɔn, ɔkutɔkalo kile 26 nata la, Londres Angleterre jamana kɔnɔ.

30 ninnu cɛman, PSG ntolantana 10 tɔgɔ beyi. O dɔ ye, Maroc ka Achraf Hakimi ye, fɔ ka taga se Nuno Mendez ma ani Ousmane Dembélé yɛrɛ.

France ntolantanna 5 be yen. O dɔ ye, Réal Madrid ka Kylian Mbappé ye, ani Bayern ka Olisée.

 Argentine ka Messi tɔgɔ b'a la. Ale min ka "ballon d'or" jɔnjɔn ka ca ni bɛɛ ta ye, 8 de b'a kelen bolo.

Ntolantanna 6 de be 30 ninnu cɛman minnu siɲɛnko fɔlɔ don, u tɔgɔ ka kɛ, a la. 

 Portugal jamanaden Bruno Fernandez ye. Ale sii be taga jɔ san 31 na, Manchester United ntolantanna don.

Farafinna dolantannan 3 dɔrɔn lo sugandira mɔgɔ 30w cɛman ɲinan kasɔrɔ salon, o mɔgɔ saba tun lo.

Aw b'a ko bila minan juman kɔnɔn.

Sénégal a ka dantigɛli senfɛ a ka baarabolodalenw kan, marabagajɛkuluɲɛmɔgɔ Ahmadou Al Aminou LO da sera jamana gɛlɛyaw ma, kɛrɛnkɛrɛnya la sɔrɔko. A kumana, o ni FMI ka bɛnkan sɔrɔli kan. 
Wasadenw ka ɲininkaliw sinsinnan balo ko, sɔrɔ ko ani kuran ko gɛlɛya lo kan. 
A ko fɛɛrɛ bɛɛ bɛna ta, walasa jamanden kelen kelen ka se ka kuran ni taji sara iko a se b'a ye cɔgɔ min na. Aw ye Sénégal minisiriɲɛmaa ka dantigɛli bɛn cogodi?

Halisa, tungantaga dogodogo sira fɛ, a tɛ ka kɔtigɛ. Mɔgɔ 80 ni kɔ ye saya sɔrɔ Epagne sira kan alamusalon, Iles Canaries fan fɛ. U ka kurun in bɔra Gambie, k'a kun sin Espagne, o ye kalo kelen ɲɔgɔnna kɛ ji kan. Mɔgɔ 127 de tun be kurun in kɔnɔ. Espagne jikansɔrasiw Salvamento Marítimo ka dɛmɛ kɔsɔn mɔgɔ 40 ɲɔgɔnna lakisira. 

Utikalo daminɛ na, Espagne jikansɔrasiw tun ye mɔgɔ 133 lakisi. U ka kurun bɔra Gambie lo fana,  ka tile 11 kɛ ji kan. Tungantagala nunu bɛ bɔ Gambie, Sénégal, Mali,  Burkina Faso,  Nigéria ani Côte d'Ivoire.

Utikalo tile 22, tɛmɛnen na, Sénégal jikansɔrasiw ye mɔgɔ 210 lakisi Saint Louis kɔgɔji kan, jamana in kɔrɔnyanfan fɛ. Olu fana tun b'a laɲinina ka taga Espagne. Kɔgɔjikansɔrasi nunu ka jatɛ la, mɔgɔ 456 dɛ lakisira o lɔgɔkun in kɔnɔ. 

Zuyekalo tɛmɛnen, Mauritanie, dogodogotugantagala 144 lo sara kɔgɔji kan fana, diɲɛtɔnba ONU ka jatew ra, a b'a far'a kan ko caaman bɔra o tungantagalaw hakɛ la minnu bi se ka kɔkan jamanaw sɔrɔ. Misali la, Iles Canaries kan, kɛmɛ kɛmɛsarada ra, 61 lo bɔra.

Sénégal, taama dɔ kɛra kunu sibiri faaba kɔnɔ walasa ka gɛlɛyaw kɔn. A hakilina bɔra bɔlɔlɔ-kan-hakilin- dila dɔw de la ani faso tɔgɔlatɔn dɔ. Taama in daminɛna Castors suku la ka tag'a  kuncɛ rond-point Jet d’eau la. Baloko gɛlɛya, kuran ko ni so sara ko, mɔgɔ nunu ka laɲini ye dɔ ka bɔ olu la.

U bena nin kalo in bɛ de kɛ wullikajɔ la walasa ka laɲiniw sabati. Dakarka caama de ye tali kɛ taama in na. Wa mɔgɔ nunu ka laɲini ye dɔ ka bɔ o sɔngɔw ra. Yala aw ka jamanaw kɔnɔ o kɔrɔsili kelen ni lo wa, mun ka kan ka kɛ? jɔn nɔɔ lo? jagokɛlaw walima marabagaw?

Niger marabagaw yɛrɛ bɔra ka kɔkanjamanaw ni o yɛrɛ dafɛ jamana dɔw jalaki ko sen bi a ko ra.

O ye jalaki bin France ani farafina jamana dow de kan, sorasiw ka juma ni sibiri do muruntili walew la. Wa o ko Cote d’Ivoire, Benin ani Tchad kulu de kun be sorasi muruli le nunu kɔ koro CEDEAO ka yamaruya kɔnɔ.

Aw cama seginna o babu kan, o kama bi kɛnɛ bi na sinsin Niger kan, wa aw ka ɲinikaliw o bi na jabi, ɲinilikɛla, N'gollo DIARRA fɛ ka bɔ Mali ra.