Kuma bɛ aw bolo

Bi alamusa don ye Mai kalo tile fɔlɔ ye, baarakɛlaw tɔgɔladon kɛrɛnkɛrɛnnendon diɲɛ kɔnɔ.

Min bɛ laɲɛnɛmaaya kabi san bi yiririka baarakɛlaw ka lafasalitɔnw fɛ.

Don kɛrɛnkɛrɛnnen don fana u bolo, ka hakilijagabɔ kɛnew sigi ani ka wulikajɔw kɛ u ka hakɛkow kan n’u ka lahalayaw kan baaradaw la.

O dɔ ye Sénégal baarakɛla dɔw ta ye bi alamusa don, faaba kɔnɔ Dakar olu minu kan kan labila kabɔ u ka baaraw la…

Yala Manden jamanw kɔnɔ gɛlɛya jumɛnw de bɛ  baarakɛlaw u ka cakɛdaw la an be don minna I ko bi.

Saraw bɛ labɔlikɛ ka se baarakɛlaw yɛrɛ makogɛlɛnw ɲɛnebɔ…. ka seka denbaya ka sininɲɛsigi labɛn wa… Mun ye sifinw ka baarakow gɛleya an ka jamanaw kan…

A y’anw weele wali k’aw hakilinanw lase  an ka nɛkɛjuru sira fɛ..00221 76 644 12 79

Bi an ye weelebila Sala KOUROUMA de ma kabɔ Laguinɛɛ baarakɛlaw lafasalikɛla don yen CNGT kalafasalikulu kɔnɔ.

Bi arabadon Avril kalo tile 30 de bɛ k’a tile kɛmɛ ye cɔyi ko Donald Trump bɛ USA jamanaɲɛmɔgɔya la. A sigilen kɔ kokura Joe Biden nɔɔ la. Tile kɛmɛ kɔnɔ, Republicainw ka ɲɛmɔgɔ in ye latigɛ gɛlɛ kɛmɛ ni bisaba ni kɔ de ta ka dan sigi fanga kɔrɔ ka wale caman na. Nka minnu fana ye diɲɛ sɔrɔko n’a politiki kɛne fana dagaba wuli.

An hakili bɛ USA ka dɛmen don cakɛda USAID ka baaraw sonsoroli la… USA Samani ka bɔ diɲɛtɔgɔla jɛkuluba dɔw kɔnɔ. VOA kunnafonidisow datuguli…

Dunanw ka lahalaya USA. Ukraine ni Russie cɛ kɛle… fɔ ka taa se Gaza ni Israel ma… ani kɔsa in na fana RD Congo ni Rwanda cɛ.

Aw ye kalan kɛ fanaBi ye Donald TRUMP tile 100 ye Etats-Unis kunna

Min ye kumaw cayara nin dɔgɔkun labanw na fana kɛra Donald Trump ka latigɛ ye ka dɔ fara salenw ka ani diɲɛ jamana wɛrɛw cɛ… Ani bagabalikan camanw ka ɲɛsin jaman dɔw ma.

Latigɛw filɛ minnu ye ɲɛminɛ USA jamankuntigi tile kɛmɛ in kɔnɔ n’u kumaw caya hali USA yerɛ kɔnɔ.

Aw ye mun faamu Trump ka mara taabolo la… yala a b’a ka kanɲini lahiduw sira kan halisa wa… Tɛri a ka latigɛ ninnu ye USA jɔyɔrɔ falen diɲɛ politiukiko bindakun la waa.

Sahel jamanw kɔ, nin waati labanw na jatigewale binkaniw bɛ ka ye ka caya u sigiɲɔgɔn kɔkɔjidala jamana dɔw kan, i ko Togo, Ghana.

A binkannijugu laban yerɛ  misali  ye avril kalo tile 17 temɛnen binkani ye Benin jamana kan ka sɔrasi 54 bɔnɛ u ninw jamana kɛlebolo ka fɔ la.

Mun de kama jatigɛwale binkaniw be ka caya Benin….. Yala kerɛnkerneyala, Benin kelen bɛ n’a se k’i jɔ akolo la k’o jatigewalebinkani kɛlɛ kɛ wa.

 Tɛri a ka kan ka fɔɲɔgɔn kɔ bila kɛrɛ fɛ a n’a  sigiɲɔgɔn jamanw cɛ i ko Niger waasa… u bɛɛ  k’u ɲɛsin u juguw ma n’o jatigewale kuluw ye.

Aw hakilinaw makɔnɔnen don baabu de kan bi kuma b’aw bolo jɛmukan kɛnɛ kan … nɛkɛ jurusira ye 00221 76 644 12 79.

Waasa k’aw ka bi ɲinigaliw jaabi an ye weele sama Daouda Kinda de ma kabɔ Mali la, lakanakow dɔnbaga ŋana don.

Pape François ye wulikajɔw caman kɛ kɛlɛw, fɔɲɔgɔnkɔw ani bɛnbaliyaw ɲɛnabɔli la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la farafinna gun kan, a ka san 12 ni kalo kelen papuya kɔnɔna na. A ka o wulikajɔba min tora mɔgɔw hakili la kosɔbɛ, o kɛra a ka taama fɔlɔ de senfɛ farafinna san 2015 waati,  diinɛɲɛmaa in y’i jɔyɔrɔfa silamɛw ni keretiyɛnw ka kɛlɛba dɔ banni ko la Centrafrique.

O siratigɛ la, yala an ka farafinna diinɛɲɛmaaw fana jɔyɔrɔ be se ka kɛ mun ye fitinɛw ani fɔɲɔgɔnkɔw dalasali la an ka jamanw kɔnɔ?  walima u jɔyɔrɔ be se ka kɛ mun ye jamana kɔnɔ gɛlɛyaw fɔli la ka ban.

Min y’aw ka bi ɲiningaliw ye, olu n’a jaabi Abbé Jano Vital LENO de fɛ ka bɔ La Guinée jamana kan.

Guinée ka Konaté Adama, Kadiatou Diallo, 7 avril 2025, Souadou Barry, Djené Traoré, Côte d’Ivoire W. Adèle avril kalo tile 22, D. Abibata, ni tɔgɔ ninnu bɛ ye musow tɔgɔ lo ye minnu fagara o furucɛ fɛ, walima o buranlakan dɔ fɛ san 2025 ka avrilkalo  durɔn kɔnɔ.

Diɲɛ tɔnba ONU ka bolofara min bi musow ka hakɛw lafasa, ONU Femmes, ale ka jatiw b’a yira ko san 2023, farafinna gunkan lo musow fagara ka cɛya o furuŋɔngɔnw, o kanaŋɔngɔnw, walima o masurunyamɔgɔ dɔ fɛ. Musow minnu nitanyara o hukum na, o bi bɛ mus oba 21 ni 700 ma.

Côte d’Ivoirejamana, musow ka hakɛw lafasatɔn, Ligue ivoirienne des droits des femmes tun ye lasɔmili kɛ a ko kan, o tun y’a yira ko san 2020 kɔnɔn, muso 416 lo fagara o furuŋɔngɔnw fɛ…

Burkina Faso, o kɔrɔsili kelen ni lo, wa Laguinée, adamadenw ka hakɛw lafasakulu cama lo faraŋɔngɔnkan kɔsani na, a binkani wale minnu bi ta ka ŋɛnsin musow ma, k’olu kɔn…

Munna,  fagali wale minnu bi ŋɛnsin musow ma, o bi ka juguya ka ta fɛ, a k obi se ka kɛlɛ cogodi, bi aw ka musow ka kɛnɛ kɛrɛnkɛrɛnlen bi na talikɛ o babu lo kan, na ye ci sama musow ma, minnu cɛsirilenlo adamadenw ka hakɛw lafasali ra, ale ni muso sarialɔnbagaw fana ma. Kuma bi na di na lamɛnbaga musow ma…

A tun sugandira a ka politikitɔn  PDCI fɛ lɔgɔkun kun tɛmɛlen k'a kɛ Ton in ka cɛbɔ ye Jamana ŋɛmɔgɔ ye  jamana ŋɛma kalafili nataw la  wa ni Kala 99 ye kɛmɛ sara la.

Nka kitiso y'a latigɛ ko Tidjane Thiam tɔgɔ ka jɔsi k'a bɔ Kalatagafe kɔnɔn.

A ka Politikitonden dɔw yɛrɛ lo tun ye Jalakisɛbɛn bila kitiso ŋɛman, k'a sababu k'a Tidjane Thiam ka Fasodenya ko ye.

Bi kuma bi na kɛ o babu lo kan, aw y'aw ka fɛlaw fɔ ka caya a ko kan yɛrɛ, wa a seginna ka ŋinikali minnu tengun an na, o bi na jabi politikilɔnbaga Elija De Bla fɛ ka bɔ France...

Farafina kilebiyanfan  tɔn CEDEAO ka san 50 san yɛlema ɲanajɛ daminɛna kunu Ghana, Accra faba la. ɲanajɛ in ɲɛmaya telendo ka di Ghana jamana kuntigi John Dramani Mahama de ma. CEDEAO min bangena san 1975  mai kalo kilé 28 ba fɛ ka a ka san 50 san yɛlɛma ɲanajɛ kuntakala janyan san kelen munɛ bɛ, a ka tɔn jamanw kɔnɔ ni lajɛrɛw bolodaliw ye. Nga a ka kunu ɲanajɛ senfɛ, AES ɲɛmaw ma ye kɛnɛ kan, hali ni u weelela John Dramani Mahama fɛ.

Sénégal jamana la, kiritigɛlaw sera ka tɛgɛ da CFA wari million kemɛ fla ni ni biduru n’a kɔ de kan, COVID bana kɛlɛli nafolo (Fond Covid) ɲanamu ko sɛgɛ-sɛgɛli hukumu kɔnɔ.
 

O min ja’abi kunfɔlɔw da’ara kɛnɛ kan kunu Sénégal jigina kiritigɛla ba sabaw ka kunafonidi kɛnɛ dɔ senfɛ Dakar kiriblon ba la. Fanga kɔrɔ ka minisiri so 08 lo nɔ yera fɔlɔ a kow la, jalaki  ɲɛsinen lo a wagati minisiri kɔrɔ duru fana ma yuruku-yuruku ni faso nafolo ɲanamu ko la.

Yalla aw ka jamanaw na, o gulɛya suguw sɔrɔ ra koronaba nafolo kow ra wa, jurukujuruku bi se ka kɛlɛ cogodi an ka jamanaw kɔnɔn, aw y'o ŋinikali lo jabi an ye, an ye ci sama Sékou CONDE ma ka bɔ Laguinée, a bi baarakɛ baŋunmakɛtɔn na, min bi jurukujuruku kɛlɛ.

Pape François n'a tɔgɔ yɛrɛ ye Jorge Mario BERGOGLIO ye, ! keretiyɛn katolikiw ka karamɔgɔba faatura bi k'a si to san 88 na. Nin  kunnafoni carinna Vatican, egilizi ɲɛmɔgɔyaso yɛrɛ de fɛ sɔgɔmada in na. Ale de kɛra Pape fɔlɔ ye min ma bɔ Europe gun kan. Argentine jamanaden de wa keretiyɛn katolikiw ka ɲɛmɔgɔba 266nan

Nin wagati laban ninnu na, Pape François ka bana misɛninw tun cayalen don kosɛbɛ. A ye cɛsiri caman kɛ a ka ɲɛmɔgɔya waati ra.

Yala aw hakili b'a ka cɛsiri jumɛn na, a ye minnu ɲɛsin diɲɛ ma ?

Aw y'aw ka fɛlaw fɔ o baabu de kan bi ka kɛnɛ kan. An ye ci sama keretiyɛn katolikiw ka karamɔgɔ Abbé Sié Jean Paul BARRO ma ka bɔ Burkina Faso.

Bi jumann, kow tora aw yɛrɛ lo bolo, aw ye ŋinikaliw tengun an na Algérie ni France ka lon labanw furukufuruku kan, ale ni Algérie ni Mali fana ka bɛnbaliya kan.

Aw segin na fana ka laŋini ka famuyali sɔrɔ an ka kunu  babu kan, n'o tun bi talikɛ subagaya lahala kan an fɛ farafinna.

Kasɔrɔ ka laban ni farafinna jamanaw ka tɔn UA fana ka lahala ye.

O kama bi ka kɛnɛ kan, mɔgɔ welelen fila lo b'an bolo, a fɔlɔ ye politikikolɔnbaga, Omar BERTHE ye ka bɔ France, a filana ye adamadenw cɛ lɔnbaga, sociologue, Mamadou JOUARA ye ka bɔ Sénégal.