Kuma bɛ aw bolo

An bɛ donniw jigin Gabon bi. Yen waatijan munun mununw kɔ, Brice Oligui Nguema ye a kanbɔ Avril kalo kile 12 nata jamana ɲɛmaya kalata cɛbɔya nɔfɛ. Donnatɛmɛfanga ɲɛmaa in ye latikɛ in siri a ka wiriwali baara daminɛnew labannin de la.

Yala aw ye kunafoni in kunbɛ cogo di? 

Ni aw hakili bɛ a la Brice clotaire oligui Ngema ka kalɛnkandi don san 2023 tɛmɛne a tun ye layudu ta ko ale bina fanga seguin civilw ma teliya.

Yala donatɛmɛfanga ɲɛma in ka kuloki yɛlɛlɛma in dun bi seka fama tokodi  ?

O kɔ a ka garaisɛkɛw  yɛrɛ  fana  bi se ka kɛ jumɛn de jamanaɲɛmaayakalata nata in na ? An bɛ aw ha ka hakilinan cilɛnw sɔrɔ sisan sisan . nɛkɛjurusira ye 00221-76-644-12-79 ye a labilalɛn bɛ aw bɛ ye aw danse.

An bɛ jatigila minɛ La Guinée bi , yen min dɔgɔkun furancɛ in na Amadou OURY BA ye san kelen sɔrɔ minisiriɲɛmaaya la. O hukumu kɔnɔ a kɛrɛfɛmɔgɔ dɔw ye u disi gosi kosɔbɛ n'a baara kelenw ye san kelen in kɔnɔna na. Minisiriɲɛmaa kɛrɛfɛmɔgɔw ka jate la Amadou Oury Ba nali ni bi cɛ La Guinée ye ɲɛtaa caman kɛ  , i n'a fɔ sɔrɔ yiriwali, sira dɔw dilanni walima politikikɛnɛ lasaniyali. Yala aw fana ye ni jateminɛ in de kɛ san kelen in kɔnɔ wa ?

Fan dɔ fɛ politikimɔgɔw ko ni tɔɔrɔ tɛ k'olu ma ɲɛtaa fosi ye kalo 12 tɛmɛnen in kɔnɔ. Yala aw ye mun faamu o fana na ? An b'aw ka hakilina cilen lamɛn sisan o de kan bi . walasa ka jabi di aw ka bi ɲiningaliw ma an ye ci sama  Malick Camara de ma ka bɔ Conakry kunafonidila ani jateminɛnikɛla don.

Bi, an bɛ sugufiyɛw kɔnɔ  ka kuma  sannifɛnw sɔngɔko de kan nin sunkalo daminɛ in na. Yala lamɛnbagaw ka jateminɛw ye jumɛn ye. An bɛ kuma di aw yɛrɛ ma. Bi y'a tile fila ɲɔgɔn ye diɲɛ silamɛ  bɛɛ ye sunkalo sunni daminɛ. O siratigɛ la an bɛ kuma labila aw ye bi, kalo  in latɛmɛnicogo de kan musakako sirafɛ. 

Jamana dɔw kɔnɔ i n'a fɔ La Guinée ni Tchad ka taa se Sénégal ma olu ye latigɛ ta ka dɔ bɔ dundalafɛn dɔw sɔngɔ la walima ka jateminɛ gɛlɛn boli sannifeerew kɛcogo kan. Yala aw y'o fɛɛrɛw ko ye cogo di? Ni latigɛ nunu bɛ boli kɛ wa walasa ka,sunkalo latɛmɛ daamu kɔnɔ. An b'aw ka gɛlɛyaw n'aw ka fɛɛrɛw lamɛn sisan kalo tɛmɛko ɲuman kan.

Bi an bina kuma cucucuw lo kan, minnu bi ta ka muso sɛgɛrɛ cakɛdaw ra, a ka kɛ foroba taw ye walima kɛyɛrɛye taw.

San 2024, baɲunmakɛtɔn, International labour organization, ka jatiminɛnɛ dɔ y’a yira ko kɛme kɛmɛ sarada ra, muso 23 y’o makasi o ma ko cucucu tara k’o sɛgɛrɛ baara kɛyɔrɔw ra, Côte d'Ivoire  ani Sénégal jamana,  kasɔrɔ cɛ 15 ɲɔngɔnna durɔn lo cucucu tara k’o sɛgɛrɛ o wagati kelen ni na.

Burkina Faso, cucucu tara ka muso 15 sɛgɛrɛ kasɔrɔ cɛw ta hakɛ bi bɛ 9 ma kɛmɛkɛmɛ sarada ra o ka jatiminɛnw kɛ tumana.

O gɛrɛfɛ, Sénégal, muso 65 y’a yira ko cucucu deli ka ta ka jɛnsin o ma o ka ci kɛ yɔrɔw ra, ma alini siɔngo kelen lo o ka diɲɛnlatigɛ ra, Côte d’Ivoire muso 58 y’o sereya kelen fɔ.

Waleya jumɛn bi se ka bila cucucu minan kɔnɔn, cuucucu yɛrɛ ye mun ye, munna a kɛlɛ ma nɔngɔ an ka jamanaw kɔnɔn, ani muso saria lɔnbagaw, o ka hakɛw lafasabagaw kafara lamɛnbagaw  yɛrɛ kan, an bi na o lo walala walala aw ye ni kɛnɛ ni kan, aw dansɛ kokura.

Bi an ye ci sama muso saba ma, a fɔlɔ ye Me Saran Keita Diakité, lafasabaga lo, a bi Mali wasablon ka adamadenw hakɛw lafasa kulu kɔnɔn…

Ka bɔ Côte d’Ivoire, muso fila b’a bolo, Doumbia MARIAM, baɲunmakɛtɔn, jeunesse féminine active, ɲɛnma lo.

Carelle Leatitia  bi fara kan, baara saria lɔnbaga lo...

Saran KEITA,ini tile,  cucucu ye mun ye, wale jumɛn ni o bi ta ka musow sɛgɛrɛ n’o bi se ka bila a minan kɔnɔn…

Carelle LETHITIA, ini ce, e ye baara saria lɔnbaga ye, n’a k’o ba siinsin baarakɛ yɔrɔ…

Doumbia MARIAM kɔni basi ti ra, aw ka jɛkulu ra, yala muso bi na o makasi aw fɛ wa, ko cucuucu tara k’o sɛgɛrɛ baaradaw ra wa

Diɲɛ tɔnba ONU ye denmisɛnin 11 ka nɛgɛ kɔrɔsigili kɔn Sénégal jamana kɔnɔ. ONU ka fɔ la, o denmisɛnin minu si bɛ karo 5 ni san 5 cɛ, u sigira nɛgɛ kɔrɔ ɲɔgɔn fɛ Goudomp dugu la, Sédhiou mara la, jamana woroduguyanfanfɛ, fevrier karo tele 15 taminin. Dantigeli sɛbɛ do kɔnɔ kunu, ONU ko, nin bɛ walejuguw de ye demissɛninw kunkan, minu kakan ka dabila pewu... Kuma di ra aw ma o babu lo kan.

ONU bolofara saba de jɛɛra ɲɔhɔn fɛ ka o dantigeli sebɛ bɔ Zié. UNICEF, ONU FEMMES, ani UNFPA. Ou ka fɔla, demissɛnin tan ni kelen ninu ka nɛgɛ kɔrɔ sigili in bɛ ko jugu ba de ye, sɔn tɛsé ka kɛ min ma.

Wa k'a tɛsé ka famu ko nin benkani su in ka kɛ demisseniw ka hakɛw kan, Sénégal jamana kɔnɔ, jamana min cɛsirilendo kossebe nɛge kɔrɔsigiliw kelɛli okumu kɔnɔ.

Bao, senegal ye sariya do sugandi nin y'a san mwan ni wɔrɔ ye, min bɛ mussomaniw ka nɛgɛ kɔrɔs igili ɲangili inafɔ walejuguba. ONU ko, o sariya de kakan ka lawaleya ka gɛlɛya.  

Duniɛ tɔn ba in ka jate la, Sénégal jamana kɔnɔ, mussowmaniw ni musso millions fila ɲɔhɔn de sigira nɛgɛ kɔrɔ.. wa o walew ka telin ka kɛ Sénégal woroduguyanfan ne fɛ, inafɔ Sédhiou mara la..

Baɲumakɛtɔn min bɛ negɛ kɔrɔ sigiliw kɛlɛ Sedhiou n'a tɔhɔ ko reseaux des jeunes pour la promotion de l'abandon des mutilations genitales, o ɲema Demba Samba BAH ka fɔla an ye negɛ julu la sissan,

Ko nin walew yiriwali mara in na, o kun bɛ de ko Sédhiou mara in ne bɛ dancɛ bɔ Sénégal nisiɲɔhɔ jamana werɛw cɛ, nɛgɛ kɔrɔsigili yiriwalendo jamana minu kɔnɔ.. Nga k'u bɛk'u sekow kɛ, ka mɔhɔw ladi yasa ou ka nin walew dabila.

Ɲanaminifɛn Kush ka tiɲɛnni bɛ ka bonya ka tag'a fɛ Farafinna tilebinyanfan fɛ i n'a fɔ Sierra Leone, Libéria, Gambie, Guinée Bissau walima La Guinée. Nin ye jateminɛsɛbɛn dɔ kɔnɔnakumaw de ye min carinna kunu ɲininikɛcɛkɛda (Initiative mondiale contre la criminalité organisée) fɛ Dakar.

Jateminɛsɛbɛn in b’a yira ko sifin bayirika de bɔnɛna u nin na Kush tali kɔsɔn. Wa ko kush tali bɛ ka wara ka se jamana wɛrɛw ma i n'a fɔ Sénégal a ni Ghana. Maïmouna SANOGO.

Sénégal marabagaw ni MFDC banbaganciw y’u bolonɔbila bɛnkansɛnbɛn dɔ la kunu kari Bissau. O bɛnkansɛnbɛn ka laɲini ye kɛlɛw ka jɔ Casamance mara kɔnɔ ni ka banbaganciw fara sɔrasiw kan. O bolonɔbila in de hukumu kɔnɔ Sénégal marabagajɛkulu ɲɛmɔgɔ Ousmane Sonko ye tagama kɛ Guinée Bissau walasa a ni yen ɲɛmaa Umaru Cissoko EMBALO k’u tigɛw di ɲɔngɔn ma basigi ka segin Casamance, makanw bɛ yen yɔrɔ min na kabini san 1982.

Ni bɛnkan in bɛna  to tariku kɔnɔ, bawu nin y'a siɲɛ fɔlɔ ye, aw ka hakilina ye jumɛn ye.

Bi an ka mɔgɔ welelen ye Dr Mahamadi KABA le ye ka bɔ La Guinée,  Adamadenw lafasajɛkulu ODH ɲɛmaa lo

Bi an bɛ taga Niger jamana na, yen jamanadenw ka sigikafɔba (assises nationales pour la refondation’) baaraw kuncɛra, alamusalon tɛmɛnen. Tilé wɔɔrɔ kɔ,  kulu kɛrɛnkɛrɛnnen 5 minnu bilala tun senkan ka hakilijagabɔ kɛ olu y'u ka baaraw jabi da kɛnɛ kan.
 

Talikɛla 716 minnu bɔra jamana fan tan ni naani in bɛɛ la u ye latigɛ caman laɲini.

Niger ka sigikafɔba laɲiniw ra, Général Abdourahamane Tiani, CNSP ɲɛmaa min ye Mouhamed Bazoum ka fanga dafiri san 2023 zuluyekalo la, u ko ale ka lakodɔn ka kɛ jamanakuntigi ye, hali n'o y'a sɔrɔ kala ma ta a ye k'a sigi. O fana kɔ,a ka zeneraliya jala  lolo fila ka kɛ  duuru ye jala te min sanfɛ i n'a fɔ Mali donnatɛmɛfanga ɲɛmaa Assimi Goita ta.

Niger sigikafɔba in talikɛlaw y’a laɲini fana ko sɔrasi fɛn o fɛn ye tali kɛ jamanakuntigi kɔrɔ Mouhamed Bazoyum ka fangadafrili la ko yafa ka kɛ u ye wa u bɛɛ ka se ka kɛ cɛbɔ ye kalata nataw la.

Yɛlɛma te don fana fanga mara fɛɛrɛw la jamana kɔnɔ.  laɲiniw la belebele dɔ y'i sinsin  donnatɛmɛfanga kuntagala janya de kan.

Sigikafɔba in talikɛlaw y’a laɲini ko k'a bila san duuru la. O dɔrɔn tɛ bawo o san duuru in fana bɛ se ka lakuruya.  Laɲini kumaba wɛrɛ, o ye Niger politikitɔn 172 bɛɛ ka cili pewu.

Donnatɛmɛfanga sariyasun “Charte de la transition” bɛna ta yanni sariyasunba kura tali cɛ.

Nin tile 6 sigikafɔ in kuncɛli kɛnɛ kan kunu Général Tiani y'a kan di ko nin laɲiniw bɛɛ bɛna waleya a ɲɛma.      

Bi alamusalon fewuruyekalo tile 20, France  kɛlɛbolo  y'a ka  daga 43e BIMA di Côte-d'ivoire ma lajɛrɛ dɔ senfɛ,  jamana filaw ka lakanako minisiriw bɛna talikɛ o lajɛrɛ ni na.A dilen kɔ, daga ni tɔgɔ bɛna falen ka kɛ Camp Thomas d'Aquin OUATTARA, o ye Côte-d'Ivoire  jamana ka kɛlɛbolow ɲɛma fɔlɔ ye. France kɛlɛbolow tagara ka bɔ Farafinna tilebenyanfan jamanaw cama kɔnɔ kɛrɛnkɛrɛnnenyala AES jamanaw, wa lon nataw ra, o ka teli ka Sénégal jamana fana bila. 

Nga France  ni Côte-d'Ivoire ka sɔrasi baraɲɔgonya bɛ taga ɲɛ cogo wɛrɛ la, Côte-d'Ivoire kɛlɛbolo Minisiri Téné Brahima OUATTARA ka fɔla..Aw fɛlaw ye mun ye o kan, aw y'o ɲinikaliw jabi an ye wathsap kan +221 76 644 12 79.

Bi, an bi na taa ni aw ye Guinée , yen, marabagjɛkulu ye munumunusalo dɔ daminɛ  jamana fan cama kɔnɔ, kabi ni kalo ni tile 05.Ni wale ni bɔlendon san 2022 ka mai kalo ta fɛ, o wagati ra, minsiiriɲɛmaa, Mohamed Béavogui, n'a ka minisiirw tun ye tagama  kɛ jamana mara cama kɔnɔ ten cogoya ra

Marabagaw ka fɔ ra, ni ye fɛɛrɛ o fɛ yasa ka jamanakɔnɔndenw ka gɛlɛya lɔn, ani ka kumaɲɔngɔnya sinsin o ni jamandenw cɛ.Nka politikimɔgɔw ani jatiminɛkɛla cama fɛ, ni ye forobanafolo ɲanamuŋanamu fɛɛrɛ dɔ ye, ni tagama ninnu bi musaka cama kofɔ wa wari ciɲɛ don, dɔw yɛrɛ kafɔra ni o tagamaw kɛcogow bɔlendon  jamanaɲɛnma kalata nata kanɲini lajɛrɛ fɛ.