Kuma bɛ aw bolo

A kɛra CAN ntolankunbɛnba ye o walima Coupe du Monde ta, ni ntolantantɔnw ma baara kɛ tɛgɛ bɛ sin degekaramɔgɔw de ma. Coupe du Monde laban in yɛrɛ la farafinna ka ntolantantɔn 10w cɛma, saba dɔrɔn de ka degekaramɔgɔw b’u nɔ na nin waati in na. Olu ye  RD CONGO, Egypte ani Maroc ye. 

Wolonfila de bolo bɔrar’u ka baaraw la. N’a dɔw bɛ bali ka gwɛn, dɔw fana ka baarakɛsaratiw tɛ lakuraya bɛnkan fɔlɔw kuncɛlen kɔ. O labilali laban ye Côte d'Ivoire ta ye, Emerse Fae y’a jɔyɔrɔ di France jamlanaden Hervé Renard ma. Senegal ka Pape Thiaw ta kumaw ma ban halisa. 

Aw yɛrɛ hakilina ye mun ye o labilaliw kɛ cogo la? Yala ntolantantɔn ka dɛsɛ bɛ se ka da degekaramɔgɔ kelen dɔrɔn kun?

‘’Forces Vives de Guinée’’ jɛkulu ye dantigɛli kɛ kunu fanga mara cogo kan. U ka fɔla k’u ti jamana  fangabonw lakondon minu bi seen na. U laban na ka weelen bila jamanadenw ma dan ka sigi jagoya-fanga la. ‘’Forces Vives de Guinée’’ ye jɛkulu ye fangasinaw ani fasodenw tɔgɔlatonw faralen bɛ nyɔgon kan o min kɔnɔ. U ka fɔla ko fanga bi ka mara ni farinya walew le ye.

Kabi Juin kalo tile 7 n’a ye jamana in bila ka taa Suissen, fɔ sisan kibaaruya jɔnjɔn masɔrɔ a kunkan.Kalo fila ɲɔgɔn a taalen kɔ, Cameroun fanga sinaw bɛ wulkjaɔw la k’a ɲini sariyasunba kɔlɔsili kiriblon fɛ k’u k’a latigɛ ko ɲɛmɔgɔ tɛ jamana kuna. "Vacance du pouvoir". Nka, fanga ani Paul Biya yerɛ kanunbagaw ka fɔla k’o kuma t’a la.  Bawo ko fɛn tɛ jamana kuntigi la.

Wa k’a tɛnamɛn tun ni Biya makɔsegin Cameroun marabagajɛkulu kumalasela ko ten RFI fransikan sanfɛ…

O bɛn’a ta, barodaw ɲaganen be Cameroun jamanakuntighi ka kɛnɛyako kan, dɔw yerɛ k’u b’u yɛre ɲiniga n’a bɛ nina tun…

Lamɛnikɛlaw, aw fan dun… Aw ye mun faamuya nin kola… Aw fan bolo a ka kan ka latigɛ ko mɔgɔte jamankunna wa… 

tɛri Fanga masurunamaaw ka laseliw y’aw hakililatigɛ de…a y’an weele k’aw fɛlaw fɔ:

00221 76 644 12 79… 

Nin y’a tile duuru ɲɔgɔn ye dogodogotungalataala ba 70 ɲɔgɔn tun ye Maroc dancɛw sango ka don Espagne dugu Ceuta kɔnɔ. Hali n’u fanba tilala k’u kɔsegin a ko kɔni ye maaw dabali ban, bawo a ɲɔgɔn jama ma deli ka ye yɔrɔnin kelen. Maroc, Espagne ani hadamadenw hakɛ lafasatɔnw ka jatew tɛ kelen ye a ko kan jango banbagatɔw.

Ni Espagne ko maa 72 de nin tora ji la, Maroc ko 11 nka hadamadenw hakɛlafasatɔnw be ka maa kɛmɛ ni kɔ de fɔ. 

Fɔ sisan kun kelen ma dɔn nin girin-girinw na, Maroc yɛrɛ ani jamanaden ninnu dɔw ka fɔ la ko ŋunu-unukanw de y’olu labɔ ko dancɛw labilalen don.

Yala aw yɛrɛ y’a kun kɛ mun ye?  jama bayirika ka bɔ nin cogo la hali denmisɛn fitininw mun de bɛ na n’o ye? Yala baarako de don wa? tɛri gɛlɛya sugu jumɛnw de ye nin maaw bila ka taa u ninw bila farati kɔnɔ?  

Dogodogotungalataakow kɛlɛli tɔnba Fundation CONVIVE ɲɛmɔgɔ dɔ de bɛn'aw ka bi ɲiningaliw jaabi kabi ni Espagne. A tɔgɔ Adama Sangare.

Guinée ka Konaté Adama, Kadiatou Diallo, 7 avril 2025, Souadou Barry, Djené Traoré, Côte d’Ivoire W. Adèle avril kalo tile 22, D. Abibata, ni tɔgɔ ninnu bɛ ye musow tɔgɔ lo ye minnu fagara o furucɛ fɛ, walima o buranlakan dɔ fɛ san 2025 ka avrilkalo  durɔn kɔnɔ.

Diɲɛ tɔnba ONU ka bolofara min bi musow ka hakɛw lafasa, ONU Femmes, ale ka jatiw b’a yira ko san 2023, farafinna gunkan lo musow fagara ka cɛya o furuŋɔngɔnw, o kanaŋɔngɔnw, walima o masurunyamɔgɔ dɔ fɛ. Musow minnu nitanyara o hukum na, o bi bɛ mus oba 21 ni 700 ma.

Côte d’Ivoirejamana, musow ka hakɛw lafasatɔn, Ligue ivoirienne des droits des femmes tun ye lasɔmili kɛ a ko kan, o tun y’a yira ko san 2020 kɔnɔn, muso 416 lo fagara o furuŋɔngɔnw fɛ…

Burkina Faso, o kɔrɔsili kelen ni lo, wa Laguinée, adamadenw ka hakɛw lafasakulu cama lo faraŋɔngɔnkan kɔsani na, a binkani wale minnu bi ta ka ŋɛnsin musow ma, k’olu kɔn…

Munna,  fagali wale minnu bi ŋɛnsin musow ma, o bi ka juguya ka ta fɛ, a k obi se ka kɛlɛ cogodi, bi aw ka musow ka kɛnɛ kɛrɛnkɛrɛnlen bi na talikɛ o babu lo kan, na ye ci sama musow ma, minnu cɛsirilenlo adamadenw ka hakɛw lafasali ra, ale ni muso sarialɔnbagaw fana ma. Kuma bi na di na lamɛnbaga musow ma…

Mauritanie jamanaden kantigi kɛmɛ fila ni binani ni kɔ, u cɛla hadamadenya hakɛ lafasalikɛlaw, politikimɔgɔ, sanfɛ kalanfaw an'a nyɔgɔn na caman wɛrɛ, u ye bolonɔbila kɛ sɛbɛn ‘’petition’’ dɔ kan ntɛnɛlon k’a laɲini , Haratinew, n’o ye golofin jon kɔrɔ-mɔdenw ye Mauritanie, ko dan ka sigi dɛn gɛrɛfɛw la k’a ɲɛsin u ma.  

Tchad jamana y'a latigɛ  ntɛnɛndon ka bɔ diɲɛ kiiribonba CPI la. Jamana in kɔkanko minisiriso kumalase la, de ye laseli in kɛ, ko CPI ka baaraw  baara fankelenma de ye min sinsinnen don farafinna jamanaw kan. Ko, sisan, fɛɛrɛw be farafinna yɛrɛ bolo ka kojugukɛlabaw ɲangi. 

Tchad ye nin latigɛ in ta dɔkɔkun damadɔ AES jamanaw kɛlen kɔ k'u ka bɔli ko lase.  Tchad marabagaw  k'u y'o jateminɛ kɛ CPI ka san 24 baaraw de kan,  ko nimisi ma wasa  CPI ka baaraw la kabi a bilala senkan. Aw ko di o ko la? Bi baabu y'o de ye. 

Niger jamana kɔnɔ, nin y'a san 3 de ye, sɔrasiw ye jamanakuntiki Mohamed Bazoum ka fanga dafiri. Kulu min tun b'a ko ɲɛma o ye CNSP de ye min be fanga la halisa n'a ɲɛmɔgɔya be Général Abdourahamane Tiani bolo. Kabi san 2023 zuluyekalo tile 26, jamanakuntiki kɔrɔ Mohamed Bazoum n'a furumuso minɛnen bɛ sɔrasi nunu bolo Niamey. Aw hakilila ye mun ye o kow kan? 

Sénégal jamana na , Bassirou Diomaye Faye y’a ka poliikitɔn kura sigi sibiri tɛmɛnen min tɔgɔ “kiiraay". Hakilina caman ma bɔ a ka tɔn kɔrɔ Pastef mɔgɔw yɔrɔ. O wagati kelen na, fangasina tɔn caman de y’u ka dusukasi jira. Dɔw ka fɔ la nin ye fangakokɛlɛ dɔrɔn de ye , dɔwɛrɛw ka fɔ la jamanadenw de bɛna degun sɔrɔ bawo fɛɛrɛ fosi de tɛ ka fɔ u ye u ka gɛlɛyaw la marabagaw fɛ.