Lestin

Gervigreind er farin að leika stórt hlutverk í tónlistarsköpun í nútímanum á öllum stigum sköpunarinnar. Gervigreindin aðstoðar ekki bara mannlega tónsmiði við að semja og ná fram áhugaverðum hljóðum heldur er hún jafnvel farin að geta samið sína eigin tónlist. Í Lestinni í dag verður spáð í gervigreind, tækni og tónlist með Þórhalli Magnússyni, lektor, við Háskólann í Sussex í Bretlandi.

Varðskipið Óðinn er eitt sögufrægasta skip landsins. Það tók þátt í þorskatríðunum auk þess sem skipið á sér merka sögu þegar kemur að björgunarafrekum. Í febrúar á þessu ári voru 50 ár síðan skipverjar á Óðni björguðu átján sjómönnum af breska togaranum Notts County í foráttuveðri í Ísafjarðardjúpi, alls fórust 26 sjómenn í því veðri. Óðinn hefur verið einn helsti sýningargripur Sjóminjasafnsins í Reykjavík en var dreginn í slipp í gær. Í Lestinni í dag verða fáein brot úr sögu Óðins rifjuð upp með Pálma Hlöðverssyni sem var stýrimaður á skipinu dagana örlagaríku í febrúarbyrjun árið 1968.

Tómas Ævar Ólafsson kannar í dag skilvirka formúlu ævintýrakvikmynda til að koma illmennum fyrir kattarnef án þess að fórna sakleysi hetjunnar, formúlu sem kalla mætti hinn gerandalausa dauðdaga illmennisins.

Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi. En í dag veltir hann fyrir sér aflandsfélögum og peningalandi.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Nú um helgina var frumsýnd hér á landi síðasta kvikmyndin sem Jóhann Jóhannsson, tónskáld, vann tónlistina við. Mandy er tilraunakennd hryllingsmynd eftir Panos Cosmatos og með Nicolas Cage í aðalhlutverki. Tónlistin hefur vakið mikla athygli enda er hún óvenjuleg og ágeng, en þar eru nostalgískir hljóðgervlar og níðþungur gítarhljómur í aðalhlutverki. Einn þeirra sem starfaði með Jóhanni að gerð tónlistarinnar er Kjartan Holm, tónlistarmaður og tónsmiður. Kjartan tekur sér far með Lestinni í dag og lýsir frá því hvernig var að vinna með Jóhanni við gerð myndarinnar.

Auður Jónsdóttir rithöfundur segir frá bók sem að hennar mati á meira erindi við samtímann en aðrar bækur, bók sem við eigum að lesa hér og nú. Bókin sem hún velur er Swing time eftir Zadie Smith.

Sjónvarpsþættirnir Pose fjalla um merkilega tíma í grasrótarmenningu hinsegin fólks í New York á níunda áratugnum. Áslaug Torfadóttir rýnir í ballmenninguna og segir frá þátttakendum hennar.

Og Johann Sebastian Bach kemur við sögu að gefnu tilefni í Lestinni í dag.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Hraðlestin leggur af stað 17:03. Við sögu í þættinum í dag koma meðal annars Banksy, Ragnar Axelsson og Einar Geir Ingvarsson, Eydís Blöndal, Guðjón Ragnar Jónasson og þýski læknirinn og kynfræðingurinn Magnus Hirschfeld, Ármann Jakobsson og Gísla saga Súrssonar, Þrándur Þórarinsson og skollabuxur Bjarna Benediktssonar, Svavar Knútur, Ísleifur Þórhallsson og Off-venue, og Halldór Armand Ásgeirsson og sjónvarpspredikarar dagsins í dag.

Það er tónlist út um allt. Í stórmörkuðum, verslunarmiðstöðvum, veitingastofum, hjá rakaranum, á flugvöllum og á hótelum. En hvernig er þessi tónlist valin? Hvað liggur til grundvallar og hvaða markmið eru höfð í huga? Við fjöllum um tónlist í almannarými í Lestinni í dag. Gestur okkar verður Kristinn Pálsson sem hefur unnið í nokkur ár fyrir fyrirtæki sem heitir AtmoSelect við nákvæmlega það að setja saman lagalista.

Í októbermánuði ætlar Eydís Blöndal, ljóðskáld og heimspekinemi, að taka sér far með Lestinni og flytja nokkra pistla um kvennastörf. Í fyrsta pistli sínum veltir Eydís fyrir sér óútskýrðum launamun kynjanna.

Og Kanadíska teknóskáldkonan Marie Davidson framleiðir prósaljóð fyrir dansgólfið og takta fyrir tilvistarkreppur, um leið og hún afhjúpar myrkari kima plötusnúða- og klúbbamenningar samtímans með nístandi íróníu. Hennar fjórða skífa, Working Class Woman, kom út dögunum við standandi lófaklapp gagnrýnenda. Davíð Roach Gunnarsson segir frá Marie Davidson og setur tónlist hennar í hljóðkerfi Lestarinnar í dag.

Marta Sigríður Pétursdóttir kvikmyndagagnrýnandi fjallar um kvikmyndirnar A Star is Born eftir bandaríska leikstjórann Bradley Cooper og Lazzaro felice (eða Happy as Lazzaro) eftir ítalska leikstjórann Alice Rohrwacher.

Í huga margra er hin svokallaða Off venue dagskrá, óopinberir og ókeypis tónleikar samhliða Iceland Airwaves, stór hluti af sjarmanum við tónlistarhátíðina. Nú á 20 ára afmæli Airwaves hafa nýir aðilar tekið við rekstrinum og óttast margir að þeir ætli skera upp herör gegn þessari ókeypis hliðardagskrá, en þeir vilja meina að minnka miðasölu á sjálfa hátíðina. Við veltum fyrir okkur Off-venue í Lestinni í dag og ræðum meðal annars við Svavar Knút, söngvaskáld og off-venue áhugamann, og Ísleif Þórhallsson, framkvæmdastjóra Iceland Airwaves.

Ragnar Axelsson ljósmyndari gefur á laugardag út nýja ljósmyndabók sem nefnist Jökull en bókin hefur að geyma jöklamyndir sem Ragnar hefur tekið á undanförnum tíu árum. Sama dag verður opnað í Ásmundarsal sýning þar sem sýnt verður úrval mynda úr bókinni. Bókin er fyrsta bókin sem kemur út hjá nýju forlagi, Querndu, þar sem ætlunin er að beina sjónum að norðurslóðum. Ragnar segir frá í Lestinni í dag, en einnig verður rætt við hönnuð bókarinnar, Einar Geir Ingvarsson.

Og Karl Ólafur Hallbjörnsson, fjallar í heimspekilegu spjalli á miðvikudegi um skömm og skammir á netinu.

Huldulistamaðurinn og ólíkindatólið Banksy hefur enn einu sinni sett listheiminn í uppnám með prakkaralegum gjörningi. Um leið og eitt hans frægasta verk, Stelpa með blöðru, var slegið á 150 milljónir króna á uppboði í Sothebys í London virkjaðist tætari sem komið hafði verið fyrir inni í rammanum og eyðilagði verkið verðmæta. Nú deilir fólk um hvort Banksy hafi tekist að setja fram beinskeytta gagnrýni á listmarkaðinn eða hvort þetta hafi bara verið innihaldslaus auglýsingabrella, gerð til þess að auka verðgildi verksins? Arnór Kári , listamaður, tekur sér far með Lestinni í dag og ræðir um þennan athyglisverða gjörning.

Á kvikmyndahátíðinni RIFF sem lauk um helgina mátti meðal annars sjá heimildamynd um sérkennilega menningarfyrirbærið Sovéska Hippa. Myndin skoðar sögu þeirra og samtíð og afhjúpar athyglisverðan hulduheim innan járntjalds Sovétríkjanna. Tómas Ævar Ólafsson hefur kynnt sér málið og segir frá í þættinum í dag.

Þórður Ingi Jónsson fjallar um bandaríska raftónlistarmanninn Pictureplane sem gaf nýlega frá sér plötuna Degenerate.

Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi og fjallar um sjónvarpspredikara dagsins í dag.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

List­málaranum Þrándi Þórarins­syni var meinað að sýna mál­verk sitt af Bjarna Bene­dikts­syni fjármálaráðherra að klæða sig í ná­brók á af­mælis­sýningu sem opnuð var í Hannesarholti á laugar­daginn, þegar Þrándur fagnaði fertugsafmæli sínu, en staðarhaldari gaf Þrándi þá skýringu að verkið ætti ekki heima í Hannesarholti. Þrándur verður gestur Lestarinnar í dag.

Þýski læknirinn og kynfræðingurinn Magnus Hirschfeld var einn ötulasti baráttumaðurinn fyrir mannréttindum samkynhneigðra á fyrri hluta 20. aldarinnar. Hann rannsakaði fjölbreytileika kynferðisins og reyndi að skýra hann læknisfræðilega með kenningu sinni um kynferðislegt millistig. Guðjón Ragnar Jónasson, framhaldsskólakennari, hefur nú þýtt litla bók sem segir frá ævi og kenningum Hirschfeld. Guðjón tekur sér far með Lestinni í dag og segir frá þessum merka baráttumanni.

Áslaug Torfadóttir rýnir í bresku glæpaþættina Unforgotten.

Og Ármann Jakobsson prófessor og rithöfundur segir frá bókinni sem að hans mati lýsir tímum okkar betur en aðrar.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Hraðlest leggur af stað 17:03. Á meðal efnis í þættinum í dag Ástráður Eysteinsson og Kristnihald undi jökli. Alaric Hall og íslenskar hrunbókmenntir. Hekla Magnúsdóttir og hljóðfærið Þeramín. Ísak Harðarson og ný ljóðabók hans, Ellefti snertur af yfirsýn, Halldór Armand Ásgeirsson og frelsið, Lilja Birgisdóttir og skynjunarveisla í Fischer. Kristrún Heimisdóttir og Weapons of Math Destruction, og Marta Sigríður Pétursdóttir og rúmenska kvikmyndin Snertu mig ekki.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Ísak Harðarson hefur sent frá sér sína fyrstu ljóðabók í heil níu ár. Bókin nefnist Ellefti snertur af yfirsýn, rætt verður við Ísak um bókina í Lestinni í dag.

Þeremín var eitt fyrsta rafhljóðfærið sem var smíðað. Tvö loftnet gefa frá sér rafsegulsvið og hendur tónlistarmannsins stjórna styrk og tíðni hljóðsins þrátt fyrir að snerta aldrei hljóðfærið. Tónlistarkonan Hekla Magnúsdóttir hefur undanfarin ár samið og flutt tónlist á þetta sérstaka hljóðfæri. Nú er komin út fyrsta breiðskífu Heklu, Á. Tónlistin er allt í senn drungaleg og dáleiðandi, fíngerð og loftkennd. Hekla tekur sér far með Lestinni í dag.

Marta Sigríður Pétursdóttir heldur áfram að fjalla um kvikmyndir sem sýndar eru á alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Reykjavík, RIFF. Í dag rýnir hún í verðlaunamyndina Touch me not og hina þýsku Þrír dagar í Queberon.

Og hugað verður að raftónlist: Bandaríski raftónlistarmaðurinn Pictureplane gaf út nýja plötu á dögunum sem ber heitið Degenerate eða Úrkynjaður. Pictureplane, sem heitir réttu nafni Travis Egedy, missti húsnæði sitt í Denver í kjölfar harmleiksins í Oakland um jólin, þar sem 36 manns létust í eldi sem geisaði á meðan tónleikar fóru fram í húsnæðinu. Rætt verður í þættinum í dag við Pictureplane um neðanjarðarsenuna þar vestra og menningarstríðið sem kom upp í kjölfar brunans.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Á þessu ári eru fimmtíu ár liðin frá útkomu skáldsögunnar Kristnihald undir jökli eftir Halldór Laxness. Verkið hefur mikla sérstöðu í höfundarverki Laxness, kom út á ólguskeiði í íslenskri skáldsagnaritun og skartar litríkum persónum sem lifað hafa með þjóðinni. Í tilefni af afmæli verksins ætlar Ástráður Eysteinsson prófessor í bókmenntum við Háskóla Íslands að fjalla það á Gljúfrasteini í kvöld, í erindi sem hann nefnir Að steypa sér í jökulinn. Rætt verður við Ástráð í Lestinni í dag um þetta mikla furðuverk, Kristnihald undir jökli.

Á þeim 10 árum sem liðin eru frá hruni íslenska fjármálakerfisins hefur fjöldi skáldsagna komið út þar sem atburðir hrunsins eru í bakgrunni eða spila stórt hlutverk. En hvað einkennir þessar bókmenntir, hver var gagnrýni þeirra og útópísk sýn á hið nýja Ísland? Á næsta ári kemur út bók breska miðaldafræðingsins Alaric Hall um íslenskar hrunbókmenntir. Hringt verður til Leeds og spjallað við Hall um hrun og gagnrýnar bókmenntir.

Við minnumst líka upptökustjórans Geoff Emerick, sem andaðist í gær, 72 ára gamall.

Og Karl Ólafur Hallbjörnsson flytur pistil í Lestinni á miðvikudegi og fjallar í dag um auglýsingar, áhrifavald og skáldsöguna LoveStar eftir Andra Snæ Magnason.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson