Lestin

Jesús Kristur, Arcade Fire, fótboltadómari og Evripídes. Þannig hljómar leiðarlýsing Lestarinnar í dag, 21. ágúst.

Jesús Kristur er vafalaust einn allra áhrifamesti einstaklingur í sögu mannkyns, en alveg frá upphafi hefur átt sér stað hörð barátta um arfleifð hans. Hugmyndir fólks um það hver Jesú var hafa tekið stöðugum breytingum í tímans rás, eðli hans og gjörðir túlkaðar og endurtúlkaðar. Í Lestinni í dag verður rætt við Sverri Jakobsson, sagnfræðing, um sögu Kristshugmyndarinnar.

Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur tekur til máls í Lestinni í dag, á nýjan leik, og fjallar um enskan fótboltadómara og óréttlætið sem hann varð fyrir um helgina.

Í kvöld heldur kanadíska hljómsveitin Arcade Fire tónleika í Laugardalshöll. Margir hafa beðið eftir þessum tónleikum, enda þykir hljómsveitin einstaklega gott tónleikaband. Við hitum upp fyrir kvöldið í Lestinni í dag, og rifjum upp feril Arcade Fire.

,,Tíminn mun milda harm þinn. Hinn látni er horfinn og að engu orðinn." ,,Set sorg þinni takmörk." ,,Gerir þú þér grein fyrir hlutskipti dauðlegra manna, hvernig því er háttað?" ,,Ein ævi er oss gefin, ekki tvær" (117) ,,Dauðlegir menn verða að ala hugsanir í brjósti í samræmi við sitt dauðlega eðli. Forn-gríska harmleikjaskáldið Evripídes kemur við sögu í Lestinni í dag.

Tónli, sálartónlist, rapptónlist og deilihagkerfið er á dagskrá Lestarinnar í dag.

Deilihagkerfið teygir anga sína æ víðar þessa dagana. Nú hefur hópur fólks tekið sig saman og stofnað Tólatek Reykjavíkur, Reykjavík Tool Library, félagsskapur sem safnar og lánar út ýmis konar smíða- og handverkfæri. Við kíkjum við á opnun Reykjavík Tool Library úti á Granda og ræðum við stofnendurna um deilihagkerfið, sameignarfyrirkomulag og viðgerðakaffi.

Lestin minnist einnig bandarísku söngkonunnar Arethu Franklin sem andaðist á fimmtudag, 76 ára gömul, en Franklin var einhver vinsælasta söngkona í heimi. Hún byrjaði kornung að syngja gospeltónlist, fyrir guð og fleiri. Ferill hennar spannaði ríflega 60 ár, og hún seldi ógrynni platna. Aretha Franklin var gjarnan kölluð drottning sálartónlistarinnar. Gestur þáttarins í dag verður Sigríður Thorlacius, söngkona, en hún útskýrir fyrir okkur hvað gerði Arethu Franklin svo stóra sem raun ber vitni.

Og þann 11. ágúst síðastliðinn fögnuðu menn stórafmæli rappsins víða um heim en þá voru 45 ár liðin frá fyrsta rappteitinu, sem haldið var af plötusnúðinum Kool Herc. Þórður Ingi Jónsson fjallar í þættinum í dag um upphaf rappsins, sem er nú vinsælasta tónlistarstefna heimsins

Stærsti íþróttaviðburður ársins fer nú um þessar mundir fram í Rússland, heimsmeistaramótið í knattspyrnu. Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur er í byrjunarliði Lestarinnar í dag og færir okkur sinn vikulega fótboltapistil, en í dag flytur hann okkur málsvörn fyrir leikaraskap.

En það er hraðlest í dag og venju samkvæmt verður farið um víðan völl: róttæk heimspeki, tónlistarkonan Eartheater, saga klifuríþróttarinnar, My friend Dahmer, tónlistartækni, heimildaljósmyndun, borgaralaun og næst vinsælasta stúlknasveit allra tíma.

Föstudagslag Lestarinnar var Sphynx með frönsku hljómsveitinni La Femme

Í Lestinni í dag verður meðal annars hugað að tónlistarhátíð, einni bestu hrollvekju ársins og róttækri heimspeki.

Fjórir heilir dagar af rokki, labbi, rappi, dansi, raftónlist, hoppi, klappi og á köflum volki í misblíðu veðri. Secret Solstice hátíðin fór fram í laugardanum um liðna helgi. Davíð Roach Gunnarsson, útsendari Lestarinnar var á svæðinu. Hann segir frá hátíðinni í þætti dagsins

Simone Weil var róttækur heimspekingur, dulspekingur, aðgerðarsinni og raunar ýmislegt fleira. Við skoðum líf hennar og skrif nánar í þætti dagsins. Erla Karlsdóttir, heimspekingur, guðfræðingur og kennari, er gestur okkar í þætti dagsins en hún þekkir vel til verka Weil.

Bandaríska hryllingsdramað Hereditary fer nú sigurför um heiminn og segja margir gagnrýnendur hana vera bestu hrollvekju ársins. Þórður Ingi Jónsson veltir fyrir sér vinsældum myndarinnar og spjallar meðal annars við myndlistarmanninn og kvikmyndaáhugamanninn Valdemar Garðar Guðmundsson um Hereditary.

Í Lestinni í dag verður meðal annars hugað að gagnrýnni hugsun, klifri og nýrri tónlist. Alexandra Drewchin, sem kallar sig Eartheater, er afar sérkennileg og sérstæð tónlistarkona frá New York sem gaf nýlega út sína þriðju plötu, Irisiri.

Í Lestinni í dag ræðir Þórður Ingi Jónsson við Alexöndru um líf hennar og list, flóttahyggju, rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar og ýmislegt fleira.

Saga klifuríþróttarinnar er villt og óhefðbundin. Frumkvöðlar hennar hafa verið bláfátækir flækingar og fyllibyttur, hippar og ofurhugar, sem hafa lifað fyrir það eitt að klífa þverhnípta fjallaveggi. Saga klifuríþróttarinnar hefur að stórum hluta átt sér stað í hinum mikilfenglega Yosemite-dal í Kaliforníu og er sú saga rakin í heimildamyndinni Valley Uprising sem er aðgengileg á Netflix. Við rýnum í myndina og ræðum við Rafn Emilsson, gítarkennara, sem fór og klifraði þekktasta klettavegginn í Yosemite-dalnum í fyrra.

Í pistli sínum í dag veltir Karl Ólafur Hallbjörnsson fyrir sér gagnrýnni hugsun gagnvart hinu líkamlega.

Í Lestinni í dag verður meðal annars hugað að ljósmyndun, garðhúsgögnum og borgaralaunum.

Nú á dögunum var formlega stofnað Félag borgara, eða Fellowship of citizen, hagsmunasamtök sem er ætlað að sýna fram á fýsileika borgaralauna og þrýsta á að þau verði tekin upp á Íslandi. Félagsskapurinn var kynntur á myndlistarsýningu Sæmundar Þórs Helgasonar í Arebyte galleríinu í London. Sæmundur Þór tekur sér far með Lestinni í dag.

Ljósmyndir Þórsteins Sigurðssonar hafa vakið talsverða athygli á síðustu árum. Hann er þekktur fyrir að fanga íslenska jaðarmenningu sem annars ber lítið á. Undanfarin ár hefur hann unnið að verkefninu Container Society þar sem hann skyggnist inn í líf tveggja manna sem búa í gámum á Grandanum í Reykjavík. Við fræðumst nánar um verkefnið í þætti dagsins.

Halldór Armand Ásgeirsson flytur að venju pistil á þriðjudegi, og í dag veltir hann fyrir sér sálfræðilegu mikilvægi garðhúsgagna.

Í Lestinni í dag verður meðal annars hugað að stúlknasveitum, raðmorðingjum, leigumorðingjum, tölvum og tækni.

Tölvur og tækni hafa á undanförnum áratugum orðið allt að því nauðsynlegur hluti af allri tónlistarsköpun. Nú er svo komið að nánast öll popptónlist er að stórum hluta rafræn, hönnuð og unnin í stafrænu umhverfi. Á sama tíma getur almenningur auðveldlega orðið sér út um hugbúnað og tæki sem gerir fólki kleift að skapa tónlist í fartölvunni sinni sem hljómar eins og það allra besta í tónlistarheiminum.

Við ræðum um tengsl tækni og tónlistar í fortíð, nútíð og framtíð við Steinunni Arnardóttur, verkfræðing og tónlistarkonu, sem stýrir hugbúnaðarþróun hjá þýska tónlistartæknifyrirtækinu Native Instruments. Á strætisvögnum Lundúnarborgar má nú sjá augl singaskilti með skilaboðunum: All Saints hættu aldrei nokkurn tímann að hugsa um þig. Plaggið er hluti af kynningarherferð fyrir nýja breiðskífu frá einni ástsælustu stúlknasveit tíunda áratugarins, All Saints. Við skoðum væntanlega plötu og feril bresku sveitarinnar í þætti dagsins.

Áslaug Torfadóttir, sjónvarpsrýnir Lestarinnar, rýnir að vanda í nýja sjónvarpsþætti hér á mánudegi í Lestinni. Í dag tekur hún fyrirþættina Barry en þeir fjalla um leigumorðingja í tilvistarkreppnu. Úr leigumorðingjum förum við síðan yfir í raðmorðingja. Kvikmyndin My Friend Dahmer fjallar nefnilega um heimsþekkta raðmorðingjann Jeffrey Dahmer, sem varð sautján ungmennum að bana á tíunda áratugnum. Hún einbeitir sér þó ekki að morðunum heldur skoðar uppvaxtar ár hans og glímir við spurninguna um hvort hægt sé að hafa samúð með raðmorðingja. Tómas Ævar Ólafsson skoðar myndina nánar í þætti dagsins.

Það er heimsmeistaramót í knattspyrnu og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur er í byrjunarliði Lestarinnar. Í pistli sínum í dag fjallar Halldór um fantasíur heimsbyggðarinnar um íslenska knattspyrnulandsliðið og varar fólk við að festast í hlekkjunum sem draumar annarra geta verið.

En það er hraðlest í dag og að venju verður farið um víðan völl: Alræðistilburðir í Rússlandi, náttúruvín, sjónvarpsþættirnir The Alienist, þjóðernishyggja, verðlaunavæðing menningarlífsins, Beyoncé og Jay-Z í Louvre, fjallkonan í dragi, danskur málari á ferð um Ísland og textagreining á íslensku rappi.

Lag dagsins er Osundi Owendi með nígeríska highlife-tónlistarmanninum Chief Stephen Osita Osadebe

Augu heimsins beinast að Rússlandi um þessar mundir. En af nokkrum ástæðum. Margir búast eflaust við að ég tali hér um Heimsmeistaramótið í knattspyrnu sem nú fer fram þar í landi - en aðrir vegna þess að heimsmeistaramótið í breyttum stjórnmálum hefur nú staðið yfir í landinu í 8 ár.

Það er að minnsta kosti niðurstaða bandaríska sagnfræðingsins Timothy Snyders en hann gaf á dögunum út nýja bók sem ber nafnið Road to Unfreedom, eða Vegurinn til helsis. Í bókinni fer Snyder, fremur myrkur í máli, djúpt ofan í saumana á alræðistilburðum Rússlands og pólitísk áhrif sem færast frá austri til vestur. Við rýnum í bók Snyders í Lestinni í dag með Sigurbjörgu Sigurgeirsdóttur, doktor í stjórnsýslufræðum við Háskóla Íslands.

Tónlistarhátíðin Secret Solstice verður sett í dag í fimmta skiptið. Í Laugardalnum koma fram tugir tónlistarmanna úr ótal áttum næstu fjóra daga og Davíð Roach Gunnarsson stiklar á því stærsta í dagskránni og fjallar um átta atriði sem Lestin mælir sérstaklega með.

Tónlistarkonan Katrín Helga Ólafsdóttir, sem kemur fram undir listamannanafninu K.óla vakti áhuga Lestarstjóra þegar hún spilaði á tónleikum á Húrra á dögunum. Berskjaldað og gáskafullt tilraunakennt rafpopp sem má vel mæla með. Katrín Helga tekur sér far með Lestinni í dag.

Ný heimildarmynd um ferðir danska myndlistarmannsins Johannes Larsens um íslenskar söguslóðir verður frumsýnd á Íslandi á morgun þann 21. júní í Norræna húsinu. Það er danski kvikmyndasmiðurinn Erik Skibsted sem í samvinnu við rithöf­undinn Vibeke Nør­gaard Nielsen fest ferðalögum Larsens á filmu. Larsen ferðaðist um slóðir Íslendinga sagna á árunum 1927 og 1930. Höfundarnir sýna myndina í Norræna húsinu og færa hana Íslendingum að gjöf á aldarafmæli fullveldis­ins. Nielsen skrifaði um Larsen og ferðir hans í bókinni Listamaður á söguslóðum en hún kom út í íslenskri þýðingu Sigurlín Sveinbjarnardóttur árið 2015.Sigurlín fékk far með Lestinni í dag. Hún byrjaði á því að segja okkur hvernig hún kom að verkefninu.

Um þessar mundir veifa Íslendingar sem og margir aðrir þjóðfána sínum, syngja þjóðsönginn og hrópa slagorð til stuðnings samlöndum sínum á fótboltavöllum í Rússlandi. Í pistli sínum í dag fjallar Karl Ólafur Hallbjörnsson, að gefnu tilefni, um hugtakið þjóðernishyggja og misvarhugaverðar birtingarmyndir hennar.

Ýmiskonar verðlaun fyrir listir og menningu verða sífellt meira áberandi í íslensku og alþjóðlegu menningarlífi. Ferilskrár listamanna eru lítið meira en upptalning á öllum þeim verðlaunum sem þeir hafa hlotið eða verið tilnefndir til. Listamaður sem ekki fær verðlaun er varla maður með mönnum. En af hverju hefur þessi tilhneiging orðið svo áberandi á undanförnum áratugum, hver er ástæðan fyrir þessari verðlaunavæðingu íslensks menningarlífs. Við pælum í verðlaunavæðingu með Jóni Karli Helgasyni, bókmenntafræðingi, og Margréti Kristínu Sigurðardóttur, formanni menningarráðs.