Lestin

Í Lestinni í dag verður meðal annars rætt við íslenskufræðingana Guðrúnu Ingólfsdóttur og Þórunni Sigurðardóttur sem hafa búið til prentunar bókmenntasögu Jóns Ólafssonar Grunnvíksins, en verkið var skrifað á fyrri hluta átjándu aldar, og kemur út í fyrsta sinn í vikunni.

Snjallsímar verða stöðugt mikilvægari hluti af lífi fólks, það talar saman, ljósmyndar, hugsar, man og ratar með hjálp símanna - svo eitthvað sé nefnt. En því fylgir einnig áreiti og er kvíðavaldandi að hafa allan heiminn stöðugt við höndina. Sumir hafa brugðið á það ráð að segja skilið við snjallsímann og grafið upp gamla netlausa spjallsímann úr skúffunni til að losna við áreitið. Símafyrirtæki eru svo farin að bregðast við þessu með framleiðslu nýrra gamalla síma. Í Lestinni í dag veltum við fyrir okkur takkasímum og heimsækjum meðal annars skrifstofu Íslandsdeildar Amnesty International þar sem starfsmenn hafa tekið sig saman um að hverfa aftur til fortíðar.

Frá því var greint í gær að ísraelska Ríkisútvarpið hefði beðið hlustendur afsökunar eftir að tónlist eftir Richard Wagner var leikin í útvarpinu, en tónskáldið er enn afar umdeilt í Ísrael sökum þess að honum var í nöp við gyðinga og naut á sínum tíma aðdáunar Adolfs Hitlers. Lestin skoðar málið í dag með Selmu Guðmundsdóttur píanóleikara, en hún er formaður Íslenska Wagnerfélagsins.

Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi, og í dag veltir hann fyrir sér bruna þjóðminjasafnsins í Ríó í Brasilíu.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Popptónlistarmaðurinn Bobi Wine er nú orðin ein helsta ógn við spilltan og þaulsetinn forsetann í Úganda. Hann ólst upp í sárri fátækt, sló í gegn með glaðlegu afrópoppi en hefur nú náð inn á þing og er orðinn að helstu táknmynd stjórnarandstöðunnar í landinu. Hann hefur verið handtekinn og pyntaður og sakaður um landráð. Egill Bjarnason, blaðamaður, bjó um tíma í Úganda og heimsækir Lestina til að ræða nýjustu vendingar í stjórnmálum landsins.

Árni Kristjánsson leikstjóri segir frá nýju, íslensku leikverki, sem verður leiklesið í Hannesarholti í kvöld. Verkið nefnist Fáir, fátækir, smáir, og er eftir höfund sem óskar nafnleyndar, en það er Vonarstrætisleikhúsið sem stendur að uppákomunni.

Haldið verður áfram að fylgjast með fullveldismaraþoni Reykjavíkurakademíunnar sem fram fór á dögunum. Björg Árnadóttir veltir fyrir sér hvað við eigum að gera við það sem við skrifum, eigum við að birta það eða brenna það?

Áslaug Torfadóttir segir frá sjónvarpsþáttunum The Innocents og við höldum til hafs, í leit að draugaskipi.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Jörðin skelfur ennþá undir fótum okkar vegna þeirra ótrúlegu hræringa sem kenndar hafa verið við MeToo. Byltingar sem hefur haft gríðarleg áhrif á hugmyndir, orðræðu og hegðunarreglur í kynferðislegum samskiptum fólks. Nú nýlega hafa komið upp tvö merkileg mál í Bandaríkjunum þar sem tvær konur, feministar og þátttakendur í MeToo-hreyfingunni hafa verið sakaðar, í sitt hvoru lagi, um kynferðislega áreitni af yngri karlmönnum. Í Lestinni í dag ræðir Nanna Hlín Halldórsdóttir, heimspekingur, hvernig þessu flóknu og margslungnu mál varpa ljósi á eitrað valdamisræmi í hinum ýmsu vinnukerfum

Áður en Lestin fór í sumarfrí ferðaðist hún til Wyoming og fjallaði um Kanye-sumarið mikla, en upptökustjórinn Kanye West var áberandi í vor með glæfralegum yfirlýsingum um stjórnmál, auk þess að gefa út fimm plötur með sjálfum sér og öðrum listamönnum þar sem hann var potturinn og pannan í upptökum og lagasmíðum, en plöturnar komu með viku millibili í júnímánuði. Í dag fjallar Davíð Roach Gunnarsson um tvær síðustu plöturnar í þessum fimmleik, Nasir með rapparanum Nas, og K.T.S.E. með söngkonunni Teyönu Taylor.

Lestin minnist þess einnig að í sumar voru 120 ár liðin frá fæðingu spænska skáldsins Federico Garca Lorca, sem var eitt fremsta ljóðskáld Evrópu á síðustu öld, gestur þáttarins verður Örnólfur Árnason.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Heimspeki; Hegel og Maurice Merleau-Ponty, japönsk tölvuleikjatónlist, Hávamál og tónleikar sem fram fóru í gærkvöld, á dagskrá hjá okkur í dag.

"Heimur skynjunarinnar virðist í fyrstu vera sá heimur sem við þekkjum best. [...] En þetta er blekking." Svo komst franski heimspekingurinn Maurice Merlau-Ponty að orði í útvarpserindi fyrir sjötíu árum síðan. Í sjö útvarpserindum sem hann flutti árið 1948 setti hann fram margar meginhugmyndir sínar á óvenjulega aðgengilegan hátt, og nú eru þessu erindi orðin enn aðgengilegri fyrir okkur, enda komin út í íslenskri þýðingu. Við ræðum við Björn Þorsteinsson, prófessor í heimspeki og annan þýðendanna, um Merlau-Ponty og Heim skynjunarinnar.

Það var funheitt og ekkert gefið eftir í Elborgarsal Hörpu í gærkvöldi þegar senagalski tónlistarmaðurinn Youssau N'Dour hélt ásamt stórri hljómsveit. Hitinn fór á köflum upp undir fjörutíu gráður. Lestin var að sjálfsögðu á staðnum, og við segjum frá í þættinum í dag.

Og Karl Ólafur Hallbjörnsson flytur heimspekipistil í Lestinni á miðvikudegi, og fjallar í dag um dauðann, og framhaldslíf í Hávamálum og hjá Hegel.

Japönsk tölvuleikjatónlist hefur haft gríðarleg áhrif á tónlist og poppkúltúr nútímans en nú er fjallað um tölvuleikjatónlist níunda og tíunda áratugsins sem háklassa list. Verið er að endurskoða þessa tónlist sem eitthvað meira en bara bakgrunnstónlist og eru jafnvel haldnir sinfóníutónleikar víðs vegar um heim með tónlist úr frægum tölvuleikjum frá Japan. Lestin kannar tilurð og sögu japanskrar tölvuleikjatónlistar í dag

Merki og form, góðgerðarmaraþon og besta Bítlalagið verða meðal umfjöllunarefna Lestarinnar í dag.

Merki og form eru Gísla B. Björnssyni, grafískum hönnuði, ávallt jafn hugleikin. Á áratuga löngum starfsferli sínum hannaði hann fjölmörg af þeim óteljandi merkjum sem við sjáum daglega og tengjum tilfinningalegum böndum við tiltekna hópa, fyrirtæki eða stofnanir. Við kíkjum í heimsókn til Gísla og fræðumst um merkjagerð, form og þær miklu breytingar sem átt hafa sér stað á vinnu auglýsingateiknarans frá miðri 20.öldinni.

Og við spyrjum, er endalaust hægt að tala með ástríðufullum hætti um Bítlana? Guðmundur Andri Thorsson, rithöfundur og Alþingismaður, hefur að undanförnu birt á Facebook lista fyrir 60 bestu Bítlalögin, að hans mati, með tilheyrandi greinargerðum, mjög fræðandi og skemmtilegum. Fjörugar umræður hafa skapast um listann og auðvitað ekki allir á eitt sáttir, en menn eru að minnsta kosti mjög ánægðir með framtakið. Guðmundur Andri verður gestur Lestarinnar í dag ásamt Þorgeiri Tryggvasyni, gagnrýnanda, sem er einn af þeim sem hafa blandað sér í umræðuna.

Halldór Armand Ásgeirsson flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi, Reykjavíkurmaraþon kemur við sögu hjá Halldóri í dag, hugmyndin um að hlaupa til góðs í nafni fjármálastofnunar.

Í Lestinni í dag er tónlist fyrirferðarmikil, bæði frá Íslandi og Senegal. Þá koma húsfreyjur og bakaralistin við sögu - þó í sitt hvoru lagi.

Tónlistarkonan Guðrún Ýr Eyfjörð, sem kallar sig GDRN, hefur vakið verðskuldaða athygli undanfarna mánuði með trega- og sálarfullri R'n'B tónlist sinni. Nú er komin út 11 laga plata, fyrsta breiðskífan, Hvað ef? Í Lestinni í dag verður rætt við GDRN um tónlistina, tregann og allt það sem gæti hafa orðið.

Senegalski tónlistarmaðurinn Youssou N'Dour, heldur tónleika ásamt fríðu föruneyti í Eldborgarsal Hörpu annað kvöld. N'Dour er einn þekktasta tónlistarmaður Afríku, og á að baki langan og glæsilegan feril. Við ætlum að fjalla um Youssoue N'Dour í Lestinni í dag, gestir á fyrsta farrými verða tónlistarmennirnir Jakob Frímann Magnússon, Samúel Jón Samúelsson, og tónleikahaldarinn Þorsteinn Stephensen, sem stendur í ströngu þessa dagana, í síðustu viku stóð hann fyrir tónleikum kanadísku hljómsveitarinnar Arcade Fire .

Raunveruleikaþættir sem miða að því að láta bæði þátttakendum og áhorfendum líða vel verða sífellt meira áberandi. Forsprakki þessarar stefnu eru án efa bresku bökunarþættirnir The Great British Bake Off sem snúa aftur á skjáinn í vikunni. Áslaug Torfadóttir fjallar um þá í þættinum í dag.

Og Lestin heldur áfram að taka þátt í fullveldismaraþoni Reykjavíkurakademíunnar, sem fram fór á dögunum, þar var fjallað um fullveldið, sögu Íslands og samfélag í fortíð og nútíð. Mjög fjölbreytt dagskrá þar á ferð. Og í dag heyrum við í Lönu Kolbrúnu Eddudóttur, sagnfræðinema og dagskrárgerðarmanni, þema hennar: Kvennasaga í húsfreyjunni.

Í Lestinni í dag, 23. ágúst, verður meðal annars fjallað um djöfullegan djass, jaðarsetningu, David Crosby og draugakennda nærveru samfélagsmiðla

Í stjórnmálum í dag er sífellt meira rætt um jaðarsetta hópa og hvernig megi gefa þeim pláss og gera kleift að verða hluti af meginstraumnum. Í Lestinni í dag verður fjallað um jaðarsetningu í hinum hnattræna listheimi. Inga Björk Margrétar Bjarnadóttir, nemi í listfræði, ræðir um jaðarsetningu, aðgengi og afstöðu til listamanna sem tilheyra ekki norminu.

Gamall maður stígur á stokk í Háskólabíói í kvöld. Hann er 77 ára gamall, og eiginlega fyrir löngu orðinn að einskonar goðsögn. Feril hann spannar um það svo sem eins og 60 ár, og hann hefur haft mikil áhrif með tónlist sinni. Hann heitir David Crosby, og stofnaði vinsælar hljómsveitir á borð við The Byrds og Crosby, Stills, Nash og Young, en sú síðarnefnda var einhver sú vinsælasta í öllum heiminum uppúr árinu 1970. Og nú segja menn að Crosby hafi gengið í endurnýjun lífdaga, með þremur plötum sem komið hafa út á síðustu árum og hlotið góða dóma. Já, David Crosby í Háskólabíói í kvöld, við ætlum að fræðast um hann í Lestinni í dag. Gestur okkar verður Árni Matthíasson.

Karl Ólafur Hallbjörnsson flytur pistil í Lestinni í dag og fjallar um draugakennda nærveru samfélagsmiðlanna.

Dr. Ólafur Rastrick dósent í þjóðfræði við Háskóla Íslands fjallar um djass og menningarangist, en hann flutti erindi um þetta efni í fullveldismaraþoni Reykjavíkurakademíunnar sem fram fór um helgina. En þar fjallaði Ólafur meðal annars um það hvernig menn skrifuðu um djassinn fyrir hundrað árum, og það var ekki allt fallegt, öðru nær, meira um það í Lestinni í dag.

Í sítengdum snjallsíma- og samfélagsmiðlavæddum samtíma getum við stöðugt fylgst með vinum okkar og kunningjum, hvað þeir eru að gera og hvað er að gerast á þessu tiltekna augnabliki. Það er augljóst að við erum stöðugt að missa af einhverju stórmerkilegu sem er að eiga sér stað, einhvers staðar annars staðar - þar sem við erum ekki. Meðal ungs fólks hefur hugtakið ,,fómó" fest sig í sessi og táknar kvíðann sem þetta veldur, óttann við að missa af. Í Lestinni í dag verður fjallað um fyrirbærið ,,fómó".

Fullveldismaraþon Reykjavíkurakademíunnar kemur við sögu, en það fór fram um síðustu helgi, þar var fjallað í fjömörgum örfyrirlesturum um fullveldið, sögu Íslands og samfélag í fortíð og nútíð. Við ætlum að grípa niður í erindi sem Kolbeinn Óttarsson Proppé sagnfræðingur og alþingismaður flutti, en hann spurði Sleit þjóðernisvitundin barnsskónum? Og hann staldraði þar við umdeildan fund Alþingis sem fram fór á Þingvöllum fyrir mánuði.

Kanadíska hljómsveitin Arcade fire spilaði í Laugardalshöll í gær, Lestin var auðvitað á staðnum, og við heyrum viðbragð Davíðs Roach Gunnarssonar.

Við lítum einnig við í útvarpsleikhúsinu, og ræðum við Ragnar Ísleif Bragason og Friðgeir Einarsson, úr leikhópnum Kriðpleir, en þeir vinna að nýju útvarpsleikriti sem frumflutt verður hér á Rás 1 í september og ber vinnuheitið Bónusverðin.

Við fáum í heimsókn tvo meðlimi hljómsveitarinnar Grúska babúska, sem spilar draumkennda og gáskafulla tónlist, og heldur tónleika í Hannesarholti á morgun. Gestir okkar verða þær Harpa Fönn Sigurjónsdóttir og Erla Stefánsdóttir.