มองจีนมุมใหม่

ชาวจีนโพ้นทะเลที่อพยพมาตั้งรกรากในไทยในยุคแรก ๆ จำนวนมากไม่รู้หนังสือและอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ เมื่อครอบครัวมั่นคงและมีลูกหลานเกิดตามมาในรุ่นหลังจึงต้องการส่งเสริมให้ลูกได้มีการศึกษา  โรงเรียนสอนภาษาจีนในไทยกลายเป็นแหล่งบ่มเพาะความรู้ที่สำคัญ แต่สงครามกลางเมืองในจีนกลับส่งผลกระทบต่อคนจีนที่อยู่ในเมืองไทยด้วยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
 .
โรงเรียนสอนภาษาจีนในไทย มีทั้งยุครุ่งโรจน์และตกต่ำ โดยไม่อาจแยกขาดจากความเกี่ยวพันทางการเมือง ทั้งในไทยและจีนซึ่งเป็นแผ่นดินแม่ และโยงใยไปถึงการเมืองระหว่างประเทศด้วย  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาเล่าว่าเกิดอะไรขึ้นในช่วงเวลานั้นและมีการเมืองที่อยู่เบื้องหลังการสั่งปิดโรงเรียนจีนทั่วประเทศในยุค จอมพล ป. พิบูลย์สงครามอย่างไร

หลังจากรัฐบาลจีนยกเลิกนโยบายลูกคนเดียว ปลดล็อคการควบคุมจำนวนประชากร หวังแก้ปัญหาประชากรวัยแรงงานลดลงและการเข้าสู่สังคมสูงวัย  โดยมีหลายมาตรการที่ส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจรวมทั้งการเพิ่มสวัสดิการหลายรูปแบบ
.
 หนึ่งในมาตรการนั้นคือการอุดหนุนงบประมาณเพื่อช่วยเหลือคู่สมรสที่มีบุตรยากโดยการทำเด็กหลอดแก้วผ่านระบบประกันสุขภาพ มีเป้าหมายทั้งช่วยลดภาระครอบครัวและเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายส่งเสริมการเกิด ซึ่งตั้งแต่ 1 มกราคม 2025 เป็นต้นมา มณฑล เขตปกครองและ 4 มหานครระดับมณฑล รวมถึงเขตปกครองพิเศษซินเจียง ได้นำบริการช่วยการเจริญพันธุ์บางรายการเข้าสู่ระบบประกันสุขภาพแล้ว ในปี 2025 มีผู้รับบริการที่ได้รับสิทธิจากโครงการดังกล่าวประมาณ 1.6 ล้านคน  (ยกเว้น ฮ่องกง มาเก๊า)
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์  สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบัง มาเล่ารายละเอียดว่า มาตรการและเงื่อนไขเหล่านั้นเป็นอย่างไร และนโยบายนี้ประสบความสำเร็จมากน้อยแค่ไหน
 

หนึ่งในธุรกิจที่กำลังได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่สาว ๆ ชาวจีน คือบริการจากหนุ่มร่างกายกำยำล่ำสันในหลากหลายอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นพนักงานเสิร์ฟในร้านอาหาร  นักเต้นจากร้านเหล้ากึ่งบาร์ สถานบันเทิงยามราตรี ครูฝึกสอนสกี  เพื่อนกินดื่มและเพื่อนเที่ยว ฯลฯ โดยมีลูกค้าหลักเป็นสาว ๆ ที่มีเงินเพื่อซื้อความสุข ความพึงพอใจจากการเอาอกเอาใจของหนุ่ม ๆ กล้ามโต รวมทั้งเทรนด์การมีแฟนหนุ่มที่อายุน้อยกว่า
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์  สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบัง  มาสำรวจว่าธุรกิจจากเรือนร่างของชายหนุ่มกลายมาเป็นสินค้าเชิงประสบการณ์ที่สร้างคุณค่าและความหมายทางอารมณ์ให้กับผู้หญิงจีน (และอีกหลายชาติในเอเชีย) ขยายไปสู่การเติบโตอย่างรวดเร็วของธุรกิจกลุ่มเครื่องสำอางและเครื่องประทินผิว รวมถึงการเปลี่ยนขั้วอำนาจจากชายสู่หญิงได้อย่างไร
 

ภาษาจีนกำลังได้รับความนิยมอย่างมาก จนกลายเป็นหนึ่งในภาษาที่พ่อแม่อยากให้ลูกหลานได้เรียนรู้ ทั้งเพื่อโอกาสทางธุรกิจและความก้าวหน้าของโลกการทำงานในอนาคต  แต่ทราบไหมว่าในยุคหนึ่ง หากคุณถือหนังสือเรียนภาษาจีนบนท้องถนนในเมืองไทย คุณอาจถูกต้องสงสัยว่าฝักใฝ่ “คอมมิวนิสต์” หรือทำผิดกฎหมาย 
.
ในอดีตคนจีนอพยพในเมืองไทยจำนวนมากอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ ก็ต้องอาศัยผู้รู้ภาษาเขียนจดหมายและส่งโพยก๊วนฝากเงินกลับไปบ้านเกิด  โรงเรียนสอนภาษาจีนจึงกลายเป็นแหล่งบ่มเพาะความรู้และการศึกษาที่สำคัญของลูกหลานจีนโพ้นทะเลในเมืองไทยมายาวนาน  แต่ความพลิกผันของการเมืองในประเทศและสงครามเย็น รวมทั้งความวิตกของรัฐไทยที่หวาดหวั่นต่อภัยความมั่นคง ทำให้โรงเรียนจีนถูกดึงเข้าไปเกี่ยวพันกับการเมืองทั้งในและระหว่างประเทศด้วย ในยุคจอมพล ป.พิบูลย์สงคราม มีการสั่งปิดโรงเรียน ลดจำนวนครูจีนและวิชาที่สอน กว่าจะฟื้นฟูได้อีกครั้งในรัฐบาลอานันท์ ปันยารชุน
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาย้อนประวัติศาสตร์ของการสอนภาษาจีนในเมืองไทยทั้งยุครุ่งเรืองและตกต่ำ ติดตามว่าอะไรเป็นสาเหตุให้ทักษะภาษาจีนของเด็กไทยยุคหนึ่งจึงพัฒนาได้ช้ากว่าประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน
 

จีนเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก และการประชุมระดับสูงว่าด้วยการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก ประจำปี 2026 ที่เซี่ยงไฮ้ ระหว่างวันที่ 17- 20 ก.ค.2569 ที่ผ่านมา พร้อมผลักดันตั้งองค์กรความร่วมมือด้าน AI และจะสนับสนุนโครงการเกี่ยวกับ AI กว่า 5 พันโครงการให้กลุ่มประเทศกำลังพัฒนา ชาติสมาชิกอาเซียน สันนิบาตอาหรับ สหภาพแอฟริกา ประชาคมรัฐละตินอเมริกาและแคริบเบียน องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ และกลุ่มประเทศบริกส์
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีนมาวิเคราะห์ว่า การแสดงบทบาทนำด้าน AI ของจีนครั้งนี้ส่งสัญญาณอะไรไปยังเวทีโลกและจะสามารถเป็นโอกาสสำหรับไทยได้ด้วยหรือไม่

มณฑลกานซู อยู่ทางขอบตะวันออกเฉียงเหนือของที่ราบสูงชิงไห่ - ทิเบต และเป็นพื้นที่ลุ่มน้ำสายสำคัญคือแม่น้ำฮวงโห หรือแม่น้ำเหลือง (Yellow River) เป็นประตูเส้นทางสายไหมโบราณ ซึ่งจีนวางพื้นที่ยุทธศาสตร์เชื่อมแผ่นดินใหญ่เข้าสู่เอเชียกลาง ยูเรเชียและยุโรป 
.
โสภิต  หวังวิวัฒนา จะพาไปรู้จักจีนในพื้นที่เขตกานหนานและนครหลานโจว ว่าจีนวางเป้าหมายการพัฒนาพื้นที่นี้อย่างไรเพื่อเชื่อมระหว่างวัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม การท่องเที่ยวสู่เป้าหมายการเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยได้อย่างไร

เฉิงตู กับ ฉงชิ่ง เป็น 2 พื้นที่ใหญ่ที่รัฐบาลจีนวางแผนการพัฒนาเพื่อยกระดับเมืองทั้งด้านเทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม 
.
โสภิต  หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน มาเจาะลึกว่า จีนใช้จุดแข็งของแต่ละฝ่ายเสริมแรงกันอย่างไร และจะเป็นโอกาสการลงทุนของไทยได้อย่างไร
 

จากโรงงานโลก สู่พิพิธภัณฑ์โลก จีนมีพิพิธภัณฑ์เปิดใหม่แทบทุกวัน รัฐบาลให้ความสำคัญกับการสร้างแหล่งเรียนรู้นี้แก่พลเมือง สิ่งที่จีนกำลังเก็บรักษาไว้ ไม่ใช่เพียงเรื่องราวของอดีต หากแต่เป็นอำนาจทางวัฒนธรรมที่จะกำหนดอนาคตของประเทศด้วย
.
โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง คุยเรื่องนี้
 

จีนเป็นผู้คิดค้น “การสอบจอหงวน” (科举 - เคอจวี่) ซึ่งถือเป็นนวัตกรรมด้านการบริหารและปกครองที่ทรงอิทธิพลที่สุดอย่างหนึ่งในประวัติศาสตร์ยุคโบราณ  เพราะทลายระบอบการสืบทอดและผูกขาดอำนาจในราชสำนักจากกลุ่มตระกูลขุนนางและผู้มั่งคั่ง เปิดโอกาสให้ประชาชนคนธรรมดาที่ไม่ร่ำรวยหรือไม่ได้สืบเชื้อสายผู้มีอำนาจแต่มีความรู้ความสามารถได้แสดงฝีมือผ่านการสอบคัดเลือกที่เปิดเผย เป็นธรรมและโปร่งใส ทำให้เกิดความเท่าเทียมในสังคมจีน 

เมื่อเดิมพันของผู้สอบผ่านการคัดเลือก คือความร่ำรวยและเกียรติยศ ชื่อเสียงของตัวเองรวมทั้งวงศ์ตระกูลและจะเป็นโอกาสที่ทำให้ชีวิตพลิกผันเปลี่ยนได้ในชั่วข้ามคืน โสภิต หวังวิวัฒนา จึงชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาฯ  มาคุยว่าการสอบบัณฑิตและการสอบจอหงวนที่สำคัญนี้จะมีการโกงกันไหมและมีระบบป้องกันหรือจับทุจริตกันอย่างไร

 จีนเป็นชาติมหาอำนาจที่ครองเจ้าเหรียญทองโอลิมปิคในกีฬาหลายชนิดและมีผลงานอย่างโดดเด่น เช่น ยิมนาสติก ว่ายน้ำ กระโดดน้ำหรือกระทั่งปิงปอง ที่ครั้งหนึ่งเคยถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการทูตในเวทีการเมืองระหว่างประเทศ แต่สำหรับการแข่งขัน “ฟุตบอลโลก” ทีมชาติจีนเคยผ่านเข้าไปเล่นรอบสุดท้ายได้เพียงครั้งเดียวในปี ค.ศ. 2002 โดยไม่สามารถทำประตูได้เลย
.
ทำไมเส้นทางสู่การเป็นแชมป์ฟุตบอลโลกของจีนจึงยังไม่ประสบความสำเร็จ ทั้ง ๆ ที่เป็นประเทศที่มีศักยภาพและมีความพร้อมหลาย ๆ ด้าน อีกทั้งเป็นหนึ่งในความใฝ่ฝันของประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ที่อยากเห็นจีนเป็นแชมป์โลก
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบัง มาคุยกันว่ามีปัจจัยอะไรที่เป็นเงื่อนไขและอุปสรรคสำคัญบ้าง รวมทั้งบทบาทของบริษัท Evergrande ยักษ์ใหญ่อสังหาริมทรัพย์ของจีนที่ล่มสลายไปแล้วว่าเกี่ยวพันอย่างไรกับวงการฟุตบอลจีนทั้งช่วงเฟื่องฟูและเสื่อมถอย